| เล่ม ๑ แผ่น ๕ วัน พุฒ เดือน อ้าย ขึ้น ๓ ค่ำ ปี มะเมีย จัตวาศก ๑๒๔๔ |
๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ
๏ คราว ราชทูต อะเมริกัน เข้า เฝ้า เปน การ แขก เมือง ใหม่ เยนิรัล เย เอ ฮอลเดอร์ แมน ได้ ถวาย คำ ชะปีจะ ภาษา อังกฤษ ซึ่ง พวก สยาม แปล มา ดัง นี้ ฯ ๑๐ เดอะ ฯะ
๏ ด้วย ทาง พระ ราช ไมตรี ซึ่ง ได้ มี อยู่ ช้า นาน มา แล้ว ดัง นี้ ใน รวาง กรุง สยาม แล กรุง อะเมริกะ อัน รวม กัน นั้น จะ ได้ เปน การ แขง แรง มั่น คง มาก ขึ้น แล ให้ เปน ที่ ถาวร สืบ ไป แล ความ เจริญ รุ่ง เรือง ทั้ง สอง ฝ่าย นี้ จะ ได้ มี ยิ่ง ขึ้น ไป ท่าน ( เปรซิเดนต์ ) ผู้ เปน อิศรา ธิบดี จึ่ง ได้ แต่ง ตั้ง ให้ ข้า พระพุทธเจ้า มี ตำแหน่ง เปน มินิศเตอร์ ระสิเดนต์ ราชทูต ของ กรุง อะเมริกะ อัน รวม กัน มา อาไศรย อยู่ ใน สำ นักนี้ ที่ ใกล้ พระองค์ ฯะ
๏ การ ที่ เปน ครั้ง แรก นี้ เปน ที่ สำแดง ออก ชัด ซึ่ง ความ ไมตรี อย่าง ยิ่ง ที่ ได้ มี ต่อ พระ บรม ราช วงษ ของ พระ องค์ แล ( คอเวินแมนต์ ) ผู้ ปก ครอง แผ่น ดิน ของ พระองค์ แล เปน การ รับ นับ ถือ กรุง สยาม เสมอ เหมือน กับ เมือง ที่ มี พระ มหา กระษัตร เปน พี่ น้อง เสมอ เท่า กัน ทั่ว ไป แล เปน การ อัน สม ควร ด้วย เปน มา แต่ เมือง ที่ ประชุม ชน กำลัง มี ความ เจริญ อยู่ ชั้น ใหม่ ๆ ใน ฟาก มหา สมุท โน้น ผู้ ปก ครอง แล อะณา ประชา ราษฎร ของ เมือง นั้น ก็ มี ความ สุข เต็ม ใจ ใน สมบัติ อัน ยิ่ง ใหญ่ ที่ ท่าน ได้ มี อยู่ แล้ว แล เปน เมือง ที่ จะ ชัก ชวน ให้ พระ มหา นคร อัน นี้ มี ความ สงบ เรียบ ร้อย ความ สุข แล ความ เจริญ อย่าง ยิ่ง ๚ะ
๏ บัด นี้ ข้า พระ พุทธเจ้า ขอ พระ ราชทาน ทูล เกล้า ฯ ถวาย อักษร สาสน แล กราบ บังคม ทูล ความ ประสงค์ จำนง หมาย ขอ ให้ พระองค์ ดำรง พระชนม์ ยืด ยืน นาน แล ประกอบ ด้วย พระ บรม สุข สืบ ไป สิ้น กาล นาน ๚ะ
๏ ควร มิ ควร สุด แล้ว แต่ จะ ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ขอ เดชะ ๚ะ
๏ ใน หลวง ได้ ทรง ตรัส ตอบ พระ บรม ราช โอวาท เปน ภาษา สยาม ดัง นี้ ฯะ
๏ เรา มี ความ ยินดี เปน อัน มาก ที่ ท่าน เปรสิ เดนต์ ยูไนเตดซะเตศ อะเมริกะ ได้ ยก ย่อง กรุง สยาม ให้ มี เกียรติยศ ยิ่ง ขึ้น โดย การ ที่ ได้ ตั้ง ให้ มี มินิศ เตอ เรสิเดนต์ มา ประจำ อยู่ ใกล้ ที่ เฝ้า ของ เรา เปน ประกัน แล เปน เหตุ ที่ จะ ให้ เจริญ ยิ่ง ขึ้น ใน ทาง พระ ราช ไมตรี ทั้งสอง ประเทศ แล เรา ยัง มี ความ ยิน ดี ยิ่ง ขึ้น อีก ด้วย ตำแหน่ง อัน สำคัญ นี้ ได้ ตก อยู่ แก่ ท่าน ซึ่ง เรา ได้ เคย เหน แล ได้ เคย เปน ที่ วาง ใจ ว่า ความ ประสงค์ ของ ท่าน มี อย่าง เดียว แต่ ที่ จะ รักษา ทาง พระราช ไมตรี ให้ สนิท ยิ่ง ขึ้น ด้วย ความ ป้อง กัน แล ตัด รอน สิ่ง ซึ่ง จะ ให้ เปน ความ ลำบาก ใน คอเวินเมนต์ ทั้งสอง ประเทศ มิ ให้ มี เลย โดย เต็ม กำลัง เรา ขอ บอก แก่ ท่าน ว่า การ ซึ่ง ประเทศ อะเมริกะ ได้ แสดง ความ รัก ใคร่ ต่อ กรุง สยาม ครั้ง นี้ เปน ที่ ชอบ ใจ ของ เรา แล พระบรม วงษา นุวงษ ข้า ราชการ ทั่ว กัน เรา ขอ ให้ ประเทศ อะเมริกา เจริญ รุ่ง เรือง ด้วย ความ ศุข แล ยิ่ง สนิท มาก ขึ้น ใน ทาง พระราช ไมตรี กรุง สยาม การ ค้า ขาย ใน ระ หว่าง สอง ประเทศ ซึ่ง เรา มี ความ หวัง ใจ ว่า เมื่อ สอง ประเทศ ได้ สนิท กัน โดย ทาง ราชการ ดัง นี้ คง จะ เปน เหตุ แนะ นำ ให้ ทวี มาก ขึ้น กว่า แต่ ก่อน ประ โยชน์ ทั้งสอง ประเทฯ ก็ เจริญ ยิ่ง ขึ้น ด้วย เหตุ ที่ สอง ประเทศ ได้ ก้าว เข้า ใกล้ ใน ทาง ราชการ ซึ่ง เปน ที่ หมาย แห่ง พระราช ไมตรี อัน สนิท ครั้ง นี้ ๚ะ
๏ ณวัน เสาร์ เดือน สิบสอง ขึ้น แปด ค่ำ ใน หลวง เสด็จ พระราช ทาน พระ กระฐิน ที่ วัด ใน กรุง เก่า ๚ะ
๏ ณวัน จันทร์ เดือน สิบสอง ขึ้น สิบ ค่ำ ใน หลวง เสด็จ พระราช ทาน พระ กระฐิน ที่ วัด นิเวศ ที่ เกาะ บาง ปะอิน ๚ะ
๏ โรง เอกซะฮิบิชั่น ซึ่ง ตั้ง ณท้อง สนาม หลวง นั้น ท่าน ผู้ ใด จะ เข้า ไป ดู ของ ประหลาด ใน โรง นั้น ต้อง ออก เงิน ซื้อ ตั๋ว จึง เข้า ไป ได้ แต่ เปิด โรง ให้ คน เข้า ไป ดู ของ ใน นั้น ถึง สาม เดือน ใน สาม เดือน นั้น ขาย ตั๋ว ได้ เงิน ๒๒๙ ชั่ง ๑๗ ตำลึง บาท สาม สลึง จำ นวน คน ที่ ซื้อ ตั๋ว ๕๙๗๘๘ คน การ นี้ เปน พระ เกียรติ ยศ ใหญ่ ใน รัชการ ที่ ๕ ๚ะ
๏ ณวัน จันทร์ เดือน สิบสอง ขึ้น สาม ค่ำ เรือ กล ไฟ อิตะเลียน ชื่อ เบอร์มะเนีย กัปตัน ชิระ น้ำ หนัก ๑๕๖๒ ตัน บันทุก เม็ด งา จะ ไป ขาย ที่ เมือง มาเซล ณประ เทศ ฝรั่ง เสศ เรือ ลำ นี้ ครั้ง นี้ ขึ้น ห้าง ยุเกอ ซิก แอน โก ได้ ขอ หนังสือ เบิก ล่อง แต่ โรง ภาษี ขา ออก ๚ะ
๏ ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด แรม แปด ค่ำ เรือ กล ไฟ ชื่อ ยง ยศ ซึ่ง เปน เรือ รบ ใน กรุง สยาม จะ ไป ส่ง พวก แขก เมือง กะรังกาน จึง ได้ ขึ้น ไป กลับ เรือ ที่ ปาก คลอง ผดุง ข้าง เหนือ เรือ ยงยศ นั้น กลับ ลำ ไป โดน แพ อยู่ ของ ลุเตนแนนต์ ทหาร หน้า แพ นั้น หัก พัง เสีย ไป มาก แพ ลุเตนแนนต์ คน นี้ แต่ ก่อน เคย ถูก เรือ กล ไฟ ฝรั่ง โดน หัก พัง ไป ครั้ง หนึ่ง แล้ว ได้ เงิน ค่า ซ่อม แซม แต่ ไม่ สม กับ ของ ที่ เสีย นั้น ๚ะ
๏ ณวัน จันทร์ เดือน สิบสอง ขึ้น สาม ค่ำ ครั้น เวลา สิบเอ็ด ทุ่ม เศษ เกิด เพลิง ไหม้ เหนือ ตำบล บาง พลัด ต้น ไฟ นั้น คือ อำแดง จับ อายุ ๕๐ เศษ เขา ฦา ว่า เปน คน เสีย จริต เปน พี่ อำแดง นิ่ม เจ้า ของ เรือน อำแดง จับ เสีย จริต เอา เพลิง มา จุด เรือน เครื่อง ผูก ฝา กะแชง อ่อน ของ อำแดง นิ่ม ผู้ น้อง เพลิง ไหม้ เรือน เครื่อง ผูก ส่อง ห้อง หลัง ๑ แล้ว เพลิง ลาม ไป ติด ครัว ไฟ ฝา ขัด แตะ ห้อง หนึ่ง เมื่อ เพลิง ไหม้ นั้น เรือ ทหาร กอง ลาด ตระเวน ใน พระยา นรรัตน์ ราชมานิต ได้ ไป ช่วย ดับ เพลิง แล รักษา ไม่ ให้ ผู้ ร้าย เข้า แย่ง ชิง ชาว บ้าน ที่ ตก ใจ ใกล้ เคียง กับ บ้าน ต้น ไฟ นั้น ฯะ
๏ วัน จันทร์ เดือน อ้าย ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เกิด เพลิง ไหม้ ใน เมือง ด้าน ตะวัน ออก ของ ไหม้ ไม่ สู้ มาก ฯะ
๏ ได้ ยิน ข่าว ว่า เรือ ของ หลวง ศรี เทพภักดิ์ ปลัด กรม พระ คลัง วิเลศ มี อ้าย ผู้ ร้าย ลัก ไป อ้าย ผู้ ร้าย ทิ้ง เรือ เสีย กลาง น้ำ ทหาร กอง ตระเวน ใน พระ ยา นรรัตน์ ราชมานิต เก็บ ได้ แล้ว มี หนังสือ ประกาศ ของ พระยา นรรัตน์ ราชมานิต ว่า เรือ ของ ผู้ ใด หาย ให้ มา รับ ไป ไม่ เอา ค่า ถ่าย หลวง ศรีเทพภักดี เจ้า ของ เรือ มา รับ เรือ ไป ไม่ เสีย เงิน ค่า ถ่าย เลย ได้ เรือ ไป โดย สดวก แล ได้ ยิน ว่า เรือ ของ จีน เอียง ของ นาย เปรม ของ นาย ฉาย ลอย น้ำ หาย ไป ทหาร พวก นี้ เกบ ได้ ก็ ได้ มี หนังสือ ประกาศ ให้ เจ้า ของ เรือ มา รับ เรือ ไป ไม่ ต้อง เสีย เงิน ค่า ถ่าย เหมือน ราย หลวง เทพ นั้น แล ได้ ยิน ว่า ราย อื่น อีก หลาย แห่ง ไม้ ซุง แล เรือ ที่ เก็บ ได้ นั้น ก็ ให้ เจ้า ของ ไป ไม่ เอา เงิน หลาย ราย แล้ว ฯะ
๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ เอ็ด แรม เก้า ค่ำ เมื่อ เรือ ไฟ อังคริษ เรือ ราชนัดติ อนุหาร อัน ออก จาก ฮ่องกง เข้า มา ยัง กรุง เทพ พวก ครู อเมริกัน เหล่า นี้ เดิร สาน เข้า มา ด้วย ครู ดิ มะคิลเวรี บุตร ชาย คน หนึ่ง แล ภรรยา ครัว หนึ่ง ครู อี บี ดันลับ บุตร ชาย ส่อง คน บุตร สาว คน หนึ่ง แล ภรรยา ครัว หนึ่ง แล นาง สาว สาม คน คือ มิซะ เอล เอม ลินเนลิ มิซะ ไอ ครีพีน แล มิซะ เอฟ วอเนอร์ ฯะ
๏ ณวัน อังคาร เดือน สิบสอง ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ เมื่อ กำปั่น ไฟ อังคริษ คือ ดานุบ เข้า มา ยัง กรุง เทพ มา จาก ฮ่องกง พวก ครู อะเมริกัน เหล่า นี้ เดิร สาน เข้า มา ด้วย ครู เย บี เฮ่อซะตะ แล ภรรยา ครู ซิ ดิ มะคลาเรน แล ภรรยา ครู เอช ซี บีเบิลซ์ นาง สาว ส่อง คน คือ มิซะเอฟ วิชาต์ แล มิซะ เอช เวด ผู้ ใหญ่ รวม สิบ สี่ คน พวก ครู ที่ เข้า มา ครั้ง นี้ จะ จำหน่าย ไป อยู่ ใน ตำบล ต่าง ๆ ดัง นี้ ฯะ ๏ ครู ซี ดี มะคลาเรน แล ภรรยา จะ ภัก อยู่ ที่ ตึก ครู อะเมริกัน ที่ วัง หลัง ไป ก่อน ครู อี บี ดันลับ แล ภรรยา แล นาง สาว มิซะ เอล เอม ลินเนลี่ จะ ไป อยู่ ที่ ตึก ครู อะเมริกัน ที่ เมือง เพ็ชร์ บุรี ครู ดี มะคิล วารี แล ภรรยา ครู เย บี เฮอซะตะ แล ภรรยา ครู เอช ซ บี เปิลซ์ แล นาง สาว สี่ คน คือ มิซะ เอฟ วิช ค มิซะ เอน วอเนอ มิซะ เอช เวิต กับ มิซะ ไอ ครพิน จะ ไป ตั้ง อยู่ ที่ เมือง เชียงใหม่ ๚ะ
๏ ณวัน พฤหัศบดี เดือน สิบสอง แรม ห้า ค่ำ สมเด็จ พระ เจ้า กรุง สยาม ได้ ทรง พระ กรุณา โปรด ให้ เยนิ รัล ฮอลเดอร์ แมน มินิซเตอร เรสิเดนต์ ที่ กรุง เทพ นำ ให้ พวก ครู อะเมริกัน เข้า เฝ้า เวลา บ่าย ๕ โมง เปน ไปรเวศ ฮอดีเอนซ ที่ วัง พระ ปราสาท ใหม่ คราว เฝ้า นั้น เยนิรัล ฮอลเดอร์แมน ได้ ถวาย คำ ซะปีจะ อย่าง งาม ว่า คน เหล่า นี้ เปน คน ใจ เมตา คิด จะ ทำ คุณ แก่ คน ชาว ประเทศ สยาม ฝ่าย เดียว คง ประพฤติ์ เรียบ ร้อย แล ส่อน ให้ คน อื่น ประพฤติ์ การ ซื่อ สุจริต เรียบ ร้อย เหมือน กัน ๚ะ
๏ สมเด็จ พระ เจ้า กรุง สยาม ทรง ตรัส ตอบ ว่า ครู อะเมริกัน มา อยู่ ใน ประเทศ สยาม นาน แล้ว เปน คน เรียบ ร้อย เอา ใจ ใส่ ส่อน กุลบุตร แล ชาว สยาม ความ ดี แล วิชา การ ต่าง ๆ เปน ประโยชน แก่ แผ่น ดิน บ้าน เมือง เรา มี ความ ประสงค์ เช่น พระราช บิดา เรา ใน การ ศาสนา นั้น ไม่ ห้าม ผู้ ใด อนุญาต ให้ คน ทั้งปวง ถือ แล ประพฤติ์ แล้ว แต่ เหน จริง ใน ใจ ถ้า การ ซึ่ง ถือ ซึ่ง ประพฤติ์ นั้น ไม่ ขัด ขวาง กดหมาย แผ่นดิน บ้าน เมือง ๚ะ
๏ ครู มะคิลเวรี พวก เชียงใหม่ นั้น ได้ ทูล ถวาย ว่า ดี ใจ นัก ที่ จะ มี ช่อง ทูล ถวาย แทน พวก เปรซบะ ดี รีย ซะจะ ตลอด ประเทศ ยุไนเตดซะเตศ อะเมริกะ ว่า ซึ่ง ได้ ทรง พระ มหา กรุณา โปรด มี หมาย ประกาศ ขึ้น ไป ยัง เชียงใหม่ ให้ รู้ ทั่ว กัน ดัง นี้ เปน ที่ ชอบ พระ เดช พระ คุณ เปน อัน ยิ่ง ๚ะ
๏ ครั้น ใน หลวง ทรง ตรัส ปราไสย กับ ครู บาง คน ที่ ใน หลวง รู้ จัก นั้น ราชทูต อะเมริกัน แล พวก ครู ลา ออก กลับ ไป อยู่ ที่ ศาลา ภัก กรม หมื่น เทวะวงษ วะโร ประการ เอา หนังสือ อาลบัม เปน สมุด ฝรั่ง เล่ม หนึ่ง อัน กำหนด เดือน แล วัน ตลอด ปี ครบ สาม ร้อย หก สิบ หก วัน มา ส่ง ให้ แก่ ครู ต่าง ๆ นั้น ขอ ให้ ทุก คน ที่ เข้า เฝ้า นั้น จด ชื่อ ของ ตัว ตรง กับ วัน แล เดือน อัน เปน ที่ กำหนด คราว เกิด นั้น ครั้น เสร็จ การ แล้ว ต่าง คน ต่าง กลับ ไป บ้าน ของ ตัว ๚ะ ๏ บาง ที พวก ต่าง ๆ ที่ ซื้อ ที่ อ่าน หนังสือ สยาม ไสมย นี้ เมื่อ ออก ทุก เดือน นั้น จะ ถาม ว่า พวก นี้ คือ ใคร มา เมือง นี้ ประสงค์ ความ อย่าง ไร ทุน รอน เลี้ยง เขา มา แต่ ไหน ๚ะ
๏ ใน ประเทศ ยุโรป ประเทศ อะเมริกะ แล ใน ประเทศ อื่น ๆ ตลอด พิภพ มี คน เปน อัน มาก ที่ ถือ ใน พระ เยซู เจ้า เขา ถือ ว่า จำเพาะ พระเยซู เจ้า ช่วย ธุระ มะ นุษ ตลอด ทุก เมื่อ ได้ เขา ถือ ว่า พระ เยซู เจ้า ได้ กระทำ สัญญา ไว้ แล้ว ใน พระ คำภีร์ ว่า จำ ต้อง เปน พนักงาน ช่วย ธุระ ของ ทุก ตัว คน ที่ เชื่อ ใน พระ องค์ จริง ทั้ง ใน ปัตยุบัน แล อนาคต กาล จน สำเร็จ ความ รอด ของ เขา พวก ที่ เหน จริง ดั่ง นี้ แล้ว มี ความ รัก ใน พระมหา เยซู เจ้า เปน อัน ยิ่ง แล มี ความ เมตา ต่อ มนุษ ทั้งปวง ด้วย จึ่ง รวบ รวม เก็บ เงิน ไว้ ทุก ปี สำหรับ จะ จำหน่าย ใช้ ใน การ ให้ คน ทั่ว โลกย จะ ได้ รู้ ข่าว ประเสิฐ นี้ แล้ว จัด เลือก หมาย เอา แต่ คน ดี ๆ ใน พวก ของ เขา รับ ธุระ เลี้ยง เขา แล ใช้ ให้ เขา ไป ตั้ง อยู่ ใน ประเทศ ต่าง ๆ ทั่ว โลกย เพียร สอน คน ทั้งปวง ใน ตำบล ต่าง ๆ ที่ เขา ไป อยู่ นั้น ชวน ให้ คน เหล่า นั้น ปลง ใจ เชื่อ ใน พระ เยซู เจ้า แล รับ คุณ ประเสิฐ ซึ่ง พระ เยซู เจ้า ได้ สัญญา ไว้ แล้ว ว่า จะ พระ ราชทาน ให้ แก่ ทุก คน ที่ จะ เชื่อ ใน พระ องค์ แล เพียร ประพฤติ์ ตาม พระองค์ ได้ สั่ง สอน ไว้ ใน พระคำภีร์ ของ พระองค์ พวก เหล่า นี้ เหน จริง ใน ใจ ว่า มนุษ ทุก ตัว คน ไม่ ว่า ชาติ์ ไหน ภาษา ใด ถ้า มี ความ ซื่อ สุจริต ต่อ พระเยซู เจ้า คง เปน คน ชำนาญ ประพฤติ์ การ ชอบ คง ชำนาญ เว้น การ ชั่ว คง ชำนาญ ใน ความ ศุข ความ เจริญ ทั้ง ใน ปัตยุบัน ทั้ง ใน อนาคต ทุก เมื่อ คง รอด จาก นรก คง เข้า อยู่ ใน เมือง สวรรค์ แล คง เสวย ความ บรม ศุข เปน นิจ เปน แน่ พวก ครู เหล่า นี้ เปน คน รัก พระเยซู เจ้า แล รับ ใช้ มา แต่ คน รัก พระเยซู เจ้า ใน ประเทศ อะเมริกะ ดั่ง นี้ เปน คน มี ความ รัก แล ความ เมตา ต่อ มะนุษ มี แต่ ความ ปราถนา ใหญ่ ยิ่ง อย่าง เดียว อยาก จะ ให้ คน ทั้งปวง กลับ เปน คน ดี แล มี ความ ดี ยิ่ง ขึ้น ไป ทุก วัน เปน คน หยาก จะ นำ ภา ให้ คน ทั้งปวง รู้ จัก กัน แล คุ้น เคย กับ พระเยซู เจ้า กว่า จะ สำเร็จ การ ดี แล ความ รอด อัน ว่า มา นั้น ด้วย ๚ะ
๏ เฮนรีก ปรอช์ ดีซ กงซุล เยนิรัล โปตุกาล กลับ ไป เมือง ลิซโบอะ แล้ว มิศเตอร์ เอฟ บี ซาเวียร์ ได้ รับ ธุระ ว่า ราชการ แทน กงซุล โปตุกาล ไป พลาง ตั้ง แต่ วัน พุฒ เดือน สิบสอง ขึ้น สิบสอง ค่ำ ๚ะ
๏ ของ สมเด็จ พระ เจ้า กรุง สยาม ใน ปัตยุบัน นี้ ณวัน พุฒ เดือน สิบสอง แรม สิบสอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๓๐ ปี มะโรง สำฤทธิ ศก เปน วัน ใน หลวง ได้ ราชาภิเศก พาน พิภพ ใน กรุง ประเทศ สยาม เปน การ ใหญ่ แล ที่ ยินดี แห่ง คน ทั้งปวง ทั่ว ตลอด พระราช อาณา เขตร ครั้ง หนึ่ง ณวัน อาทิตย เดือน สิบสอง แรม สิบสอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๓๕ ปี ระกา เบญจ ศก ใน หลวง สึก ลา พระหนวด มา แล้ว จึ่ง ได้ ราชาภิเศก เปน การ ใหญ่ อีก ครั้งหนึ่ง ใน คราว นี้ ใน หลวง ได้ โปรด ตั้ง เครื่อง ราช อิสริยยศ สำหรับ ตระกูล แล ได้ กำหนด การ ให้ พวก ข้า ราชการ ที่ ได้ รับ เครื่อง สูง อย่าง นี้ ทุก นาย แต่ง ตัว เต็ม ยศ ชุมนุม ใน พระ บรม มหา ราชวัง มา ประชุม กัน บูชา พระรูป พระเจ้า แผ่นดิน ใน พระ บรม วงษ นี้ ทุก ปี เพราะ การ เช่น นี้ วัน ได้ ตก เปน วัน แรม สิบสอง ค่ำ เดือน สิบสอง ทุก ปี ใน แผ่นดิน นี้ บัด นี้ คง เปน วัน ใหญ่ เปน วัน เฉลิม วัน ราชาภิเศก แรก ของ ใน หลวง องค์ ปัตยุบัน นี้ แล เปน วัน คำรพย บูชา พระ รูป ใน หลวง ทั้ง สี่ พระองค ก่อน ใน วงษ ปัตยุบัน นี้ เพราะ การ เช่น นี้ จึ่ง ได้ มี การ ใหญ่ ยิง ปืน สลุต เวลา เช้า เที่ยง บ่าย สาม ครั้ง ใน วัน นั้น ที่ พระ บรม มหาราชวัง ณวัน พฤหัศบดี เดือน สิบสอง แรม สิบสอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๔ ปี มะเมีย จัตวาศก เปน การ เฉลิม วัน ราชาภิเศก แรก ใน แผ่นดิน ปัตยุบัน นี้ ฯะ
๏ สมเด็จ บัด นี้ ถึง อายุศม์ ๗๔ ท่าน ชรา อ่อน กำ ลัง มาก ท่าน มี ชื่อ เสียง เลื่อง ภา กัน นัก ตั้ง แต่ หนุ่ม ขึ้น มา ฉลาด นัก ใน ราชการ บ้าน เมือง ได้ ทำ คุณ ไว้ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง เปน อัน มาก ได้ ทำ ราชการ สนอง พระเดช พระคุณ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทั้ง สาม แผ่นดิน ๆ สมเด็จ พระนั่ง เกล้า พระเจ้า กรุง สยาม แผ่นดิน สมเด็จ พระ จอม เกล้า พระเจ้า กรุง สยาม แล แผ่นดิน สมเด็จ พระจุล จอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทั้ง สาม พระองค สมเด็จ เจ้า พระยา ศรี สุริยวงษ ท่าน นี้ เปน ที่ นับถือ กัน ทั่ว ตลอด พระราช อะณา เขตร์ สยาม นี้ แล ประเทศ ฝรั่ง ทุก ๆ ประเทศ ด้วย
๏ ณวัน ศุกร์ เดือน สิบ สอง แรม หก ค่ำ พระยา ภาษกรวงษ ได้ กำหนด เปน วัน จะ ให้ เจ้า แล ขุนนาง สยาม แล พวก ฝรั่ง ประชุม ที่ ตึก ใหม่ ของ ท่าน ช่วย การ โกน จุก บุตร ชาย ตาม ก๊าด เชิญ ซึ่ง ท่าน ได้ จำหน่าย ส่ง แก่ ท่าน ทั้งหลาย เปน อัน มาก ใน วัน นั้น เวลา ประมาณ สาม ทุ่ม คน เปน อันมาก ได้ ชุมนุม คำนับ ท่าน ที่ ตึก ของ ท่าน จัด งาม นัก พวก มโหรี เครื่อง ฝรั่ง ได้ ทำ เพลง เต้น หลาย บท แล คนฝรั่ง ชาย หญิงหลาย คน เปน คู่ๆ ได้ เต้น เปน ที่ สนุกนิ์ แก่ ผู้ อยาก เต้น อยาก ดู ใน พวก ฝรั่ง ที่ อยาก เต้น อยาก ดู ก็ มี ที่ ไม่ ชอบ เต้น ไม่ ชอบ ดู ก็ มี บาง คน ถือ บาง คน ไม่ ถือ ถ้า ไทย ผู้ ดี ดู คง คิด ใน ใจ ว่า เปน ที่ ติเตียน ได้ คง ไม่ ยอม ให้ บุตร สาว แล ภรรยา ของ ตัว เต้น รำ กับ ชาย เช่น นั้น เลย คง ว่า ผิด ธรรมเนียม ไม่ งาม เลย ต่าง คน ต่าง ใจ กัน ต่าง ตา ต่าง เหน ว่า งาม ไม่ งาม ที่ จริง นั้น ใจ เราไม่ รัก การ เต้น นี้ เลย คราว ประชุม นั้น มี บาง คน ไปนั่ง เล่น ไพ่ ฝรั่ง กัน บาง คน ค่อย เที่ยว ดู ชม ของ งาม ของ แปลก ประหลาด เปน อัน มาก ที่ มี ไว้ ทั้ง ใน แล นอก ตึกใหม่ ของ เจ้า คุณ ครั้น ถึง เที่ยง คืน แล้ว เจ้า คุณ เชิญ พวก ที่ ชุมนุม นั้นไป รับประทาน เลี้ยง ซับเบ่อ มี ของ เลี้ยง เปน อัน มาก แปลก ทั้ง ของ นอก ของ ใน ด้วย คน ทั้งปวง ชม ทั้ง ปัญญา ทั้ง ความ อัชฌาไศย ของ เจ้า คุณ แล ภรรยา ของ เจ้า คุณ ด้วย ว่า จัด การ รับ แล เลี้ยง แขก งาม ดี แล้ว
๏ จีน เล็ก ลูก ค้า ตั้ง ห้าง ที่ เสา ชิงช้า คลั่ง เสีย จิตร เชือด คอ ณะวัน ประหัสบดี เดือน สิบ สอง ขึ้น สิบ สาม ค่ำ กรม หมื่น ภูธเรศ ธำรงค์ ศักดิ์ มี พระไทย สมเพท เรียก หมอ ฝรั่ง มา เยบ จึ่ง รักษา ชีวิตร อีก ส่อง วัน ไป ได้ แต่ เหลือ ที่ จะ รักษา ให้ รอด ณะวัน เสาร์ เดือน สิบ ส่อง ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ จีน เล็ก ถึง แก่ กรรม จีน เล็ก คน นี้ เปน คน กว้าง ๆ รู้ จัก กัน กับ เจ้า นาย เปน อัน มาก แล้ว ได้ เปน ธุระ ขาย จด หมาย เหตุ สยามไสมย บัด นี้ ธุระ นั้น จำ ต้อง ตก อยู่ กับ แม่ แพ ภรรยา จีน เล็ก ต่อ ไป จง ไป รับ เอา ที่ แม่ แพ นั้น ตาม เดิม เถิด ถ้า แม่ แพ นั้น จะ ยัก ปลด ธุระ ให้ แก่ ผู้ อื่น เมื่อ ไร จึ่ง จะ บอก ให้ ท่าน ทั้งหลาย ใน เมือง รู้ ให้ ทัน การ ด้วย ๚ะ
๏ ท่าน ทั้งหลาย ที่ อยาก จะ รับ หนังสือ สยามไสมย ถ้า จะ มา ส่ง เงิน ค่า หนังสือ ตลอด ปี ที่ บาง คอแหลม ก็ ได้ แล รับ หนังสือ ไป จาก โรง พิมพ์ ก็ได้ แล้ว แต่ จะ สดวก แก่ ผู้ ซื้อ นั้น เทอญ ฯะ
๏ ณะ เวลา กลาง คืน ทุก วัน ตั้ง แต่ เที่ยง คืน แหงน ตา ดู ฟ้า ข้าง ตะวัน ออก คง เหน ดาว หาง จน สว่าง แต่ เดี๋ยว นี้ หา งาม หา ชัด เหมือน ใน เดือนสิบ แล เดือน สิบ เอ็ด ไม่ บัด นี้ ดาว หาง นี้ เลก เข้า แลไม่ ชัด แจ่ม ดัง ก่อน ไม่ ช้า นัก ก็ จะ หาย ไป จะ กลับ มา เปน ที่ เหน อีก เมื่อ ไร ยัง บอก ไม่ แน่ ได้
๏ ณะวัน ประหัศบดี เดือน อ้าย ขึน สี่ ค่ำ พวก ครู แล พวก กอมิตี จะ ชุมนุม ไล่ พวก ลูก ลิศ ที่ ชะกูล นี้ เวลา เช้า สี่โมง ครู แมกฟาแลนด์ ได้ แจก กาด เชิญ บิดา มารดา พวก พ้อง ญ ติวงษ ของ พวก ลูก ลิศ แล ท่าน ผู้ ใหญ่ ชาว ใน ชาว นอก ให้ มา ชุมนุม ฟัง เมื่อ พวก ลูก ลิศ ถูก ไล่ หนังสือ นั้น ควร ที่ คน ทังปวง จะ ช่วย การ ชะกูล หลวง นี้ เปน อัน มาก ให้ เปน ที่ ลูก เจ้า ลูก ขุนนาง แล ลูก ราษฎร จะ ได้ เรียน วิชา ศิลปศาสตร แล การ เรียบ ร้อย สม กับ ผู้ ที่ จะ รับ ทำ ราชการ บ้าน เมือง ต่อ ๆ กัน ไป เบื้อง น่า นั้น
๏ ไวเอนนี-ณะวัน พุฒ เดือน สิบ แรม สิบ สี่ ค่ำ ตาย ที่ กรุง ปารีศ ชาลซ์ ดะ ไวเอนนี แต่ ก่อน ท่าน เปน กงซุล แล กอมมิศเซอ์ ฝรั่งเสศ ที่ กรุง สยาม แล เมื่อ เร็ว ๆ ก่อน ตาย ท่าน ได้ รับ ตำแหน่ง ราชการ เปน มินิสเตอ เปลนิโป เตนไซเอรี คือ ราชทูต เต็ม อำ นาถ ให้ ไป ว่า ราชการ ที่ ประเทศ บุโนซ แอรืช ยัง ไม่ ทัน ไป ถึง แก่ ความ ตาย ก่อน ๚ะ
๏ อะโลอัน-วัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด ขึน สาม ค่ำ ตาย ที่ เยนิรัล ฮอซปิตัล คือ โรง รักษา คน ไข้ ต่าง ๆ ที่ เมือง เอเดน ยิอัน แอม อะโลอัน ที่ แต่ ก่อน เคย เปน พ่อ ค้า อยู ใน กรุง สยาม ถึง แก่ ความ ตาย คราว เดิน ทาง จะ กลับ ไป บ้าน ที่ กรุง ปารีศ ๚ะ
๏ ข่าว โทรเลข นอก ๚ะ
๏ อัลละฮาแบด เดือน สิบ แรม สิบสาม ค่ำ พวก แขก บ้าง คน ที่ ฆ่า ฟัน ชาว ยุโรป เอา ไป สำเร็จ โทษ แล้ว
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ แรม สิบ สี่ ค่ำ แบเกอร์ ปาชะ จะ เปลื้อง เวลา ปี หนึ่ง จึ่ง จะ จัด ลำดับ กอง ทัพ อิยิบต ใหม่ ได้ แล เสีย ดาย ว่า กอง ทัพ อังกฤษ จะ เลิก กลับ ทัพ ไป ก่อน เพราะ คอเวินแมนต์ บ่น การ จัด จึ่ง ช้า ไป ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด ขึน ห้า ค่ำ หนังสือ จด หมาย เหตุ เดลี นุซะ แจ้ง ความ ว่า คอเวินแมนต ที่ แกบ ( แหลม ) เตือน พวก ที่ จัด การ บ้าน เมือง ให้ เลิก จาก บาซูโตแลนด์ เถิด ๚ะ
๏ หนังสือ จด หมาย เหตุ ไตมซะ แจ้ง ความ ว่า ถ้า ไม่ จัด ให้ สำเร็จ การ ซึ่ง จะ ชำระ อะราบี เปน ทาง ยุติธรรม คอเวินแมนต อังกฤษ จะ ขอ ให้ ส่ง ตัว อะราบี ให้ อังกฤษ คุม รักษา ตัว มัน ไว้ ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด ขึ้น เจ็ด ค่ำ มี คำ เลื่อง ฦา ว่า ปรินซ์ ลิโอโปละด์ (พระ ราชโอรส ของ สมเด็จ พระ นาง กวีน เจ้า ประเทศ อิงแลนด์ ) จะ เปน คอเวอร์ เนอร์ เยนิรัล แกนะคะ ต่อ ขึ้น ไป ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด ขึ้น หก ค่ำ คราว ซิตะ วาโย กลับ ถึง แกบะตาน์ เขา รับ ไม่ เต็ม ใจ หนัง สือ จด หมาย เหตุ ที่ ประเทศ แนตัล บ่น ว่า คง เกิด เหตุ ร้าย เพราะ คืน ตำแหน่ง ให้ นั้น ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม เจ็ด ค่ำ คอเวิน แมนต ฝรั่งเสศ ไม่ ยอม ซึ่ง คอเวินแมนต อังกฤษ จะ ให้ แต่ กอมปโตรเลอ เยนิรัล อังกฤษ เข้า ใน ที่ ชุมนุม ขุนนาง อิยิปต ปฤกษา ราชการ นั้น ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด แรม แปด ค่ำ กอมปโตรเลอ เยนิรัล ฝรั่งเสศ ถาม อยาก รู้ เหตุ จึ่ง ไม่ ให้ รวม ประชุม กับ เสนาบดี อิยิปต ผู้ ปฤกษา ราช การ นั้น ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม เก้า ค่ำ ท่าน ปรี่ มิเออร์ มี คำ ตอบ ถึง คำ ถาม ว่า ประเทศ อิยิปต จะ ต้อง รับ เสีย ส่วน ค่า กอง ทัพ ที่ อยู่ รักษา เมือง ตั้ง แต่ การ กระบฏ ราบ สงบ ลง แล้ว จะ ไม่ ต้อง ข้อ ให อนุญาต ให้ ยืม เงิน ใหม่ ใน เวลา ชุมนุม ครั้ง นี้ ฯะ
๏ การ วุ่น วาย ขยาย ถึง เมือง ซูดัน จัด กอง ทัพ อิยิปต ให้ ไป ปราบ ให้ ราบ ลง นาย ทหาร อังกฤษ สาม นาย จะ ติด คุม กอง ทัพ อิยิปต ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม สิบเอ็ด ค่ำ เปรซิเดนต หมู่ ขุนนาง ชุมนุม ปฤกษา ราชการ มี คำ ตอบ ถึง คำ ถาม กอมปโตรเลอร์ เยนิรัล ฝรั่งเสศ ว่า ฝ่าย กอมป โตรเลอร์ เยนิรัล อังกฤษ มิ ได้ เข้า ใน ที่ ชุมนุม ปฤกษา ราชการ จึ่ง ไม่ ควร จะ ให้ กอมปโตรเลอร์ เยนิรัล ฝรั่ง เสศ เข้า ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม สิบสอง ค่ำ ลอด ดัฟริน ราชทูต อังกฤษ มา ถึง เมือง ไกโร แล้ว ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม สิบสาม ค่ำ หมู่ พวก เดะโมแกรด ได้ ชะนะ หมู่ อื่น ๆ ใน การ ตั้ง เจ้า พนัก งาน ราชการ ที่ ยุไนเตดซะเตศ อะเมริกะ ฯะ
๏ การ รบ กัน ที่ เมือง ซูดัน เพียง นี้ พวก อิยิบต เสีย เปรียบ แล้ว ๚ะ
๏ กรุง ปารีศ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง พวก ฝรั่งเสศ แล แขก ตูนิศ ทำ หนังสือ สัญญา ต่อ กัน แล้ว ว่า พวก ฝรั่งเสศ จะ เปน พนักงาน จัด รักษา การ ชำระ ความ บ้าน เมือง แล จะ ให้ เจ้า ที่ เรียก ว่า เบ มี เบี้ย เลี้ยง ปี ละ สอง พัน แปด ร้อย ชั่ง ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม สอง ค่ำ เบ คือ เจ้า ประเทศ ตูนิศ ถึง แก่ กรรม แล้ว น้อง ชาย ของ ท่าน จะ สืบ ตระกูล ต่อ ไป ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบสอง ค่ำ เมซเซอร์ รอธไจลด์ แล บาริง ทั้งสอง นาย นี้ เชิญ ให้ คน ทั้ง หลาย เข้า หุ้น เข้า ส่วน ทำ ทาง รถ ไฟ ใน ประเทศ เบง คอล ข้าง พะยับ เงิน ที่ หา นั้น ถึง แปด แสน ชั่ง ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบสอง ค่ำ กัปตัน คิล ลุแตนแนนต์ จาริงตัน แล โปรเฟซเซอร์ ปาลเมอร์ ทั้ง สาม คน นี้ รับ ใช้ เข้า ไป ข้าง ดอน ข้าง ใน ไป จัด ซื้อ ตัว อูฐ พวก แขก บิดูอิน ฆ่า ทั้ง สาม คน แล้ว ได้ ทราก ศพ สอง คน แล้ว ๚ะ
๏ บอมเบ เดือน สิบเอ็ด แรม สอง ค่ำ ที่ บอมเบ เขา รับ กอง ทัพ ส่วน ของ ประเทศ อินเดีย วาน นี้ เปน การ แขง แรง เพลิน ตา นัก ๚ะ
๏ มะฮับเละจะวา วัน พฤหัศบดี กงซุล ที่ อะเลกซัน เดรีย บอก ข่าว ทาง สาย โทรเลข ว่า ตั้ง แต่ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบสอง ค่ำ โรค ลง ราก มี ขึ้น ที่ เมือง เมกะ ที่ เมือง เยดะ คน ทั้งปวง สบาย ดี อยู่ ๚ะ
๏ ไกโร เดือน สิบเอ็ด แรม สิบ ค่ำ ความ ไข้ ชุก นัก ที่ กอง ทัพ อังกฤษ ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบเอ็ด แรม สิบสอง ค่ำ ส่วน นาย ทัพ ชาติ อินเดีย ถึง เมือง โปตซะเมาท์ แต่ วาน นี้
๏ ไกโร เอิล ดะฟีริน ได้ เข้า เฝ้า เจ้า ประเทศ อิยิบต วัน นี้ ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ เอ็ด แรม สิบ สี่ ค่ำ พวก ชุมนุม ปฤกษา ราชการ คือ เซมเบอร์ ได้ จับ ทำ ราชการ วัน นี้ เปรซิเดนต์ พวก ชุมนุม ปฤกษา ราชการ ได้ แจ้ง ความ ว่า มี การ พูดจา ปราไสย กัน ด้วย ทาง ซึ่ง พวก อังกฤษ ว่า จะ จัด ลำดับ การ ที่ ประเทศ อิยิปต ฯะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบสอง ขึ้น สอง ค่ำ พวก อิยิปต ให้ เลิก การ กำกับ คุม บาญชี ๚ะ
๏ ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ใน แผ่นดิน ออศโตร ฮัง แครี่ มี คำ ตอบ แก่ ผู้ มา หา ว่า คำ ของ ซาร์ ( คือ สมเด็จ พระเจ้า เอมเปอรอร์ ประเทศ รูเซีย ) ซึ่ง ท่าน ตรัส เนื่อง ๆ ว่า ชอบ การ เรียบ ร้อย เปน อัน กัน มิ ให้ เกิด วุ่น วาย ใน ประเทศ ยุโรป ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบสอง ขึ้น สี่ ค่ำ เซะกริแตรี รอง ใน กรม ว่า การ ต่าง ประเทศ มี คำ ตอบ ถึง คำ ถาม ว่า คอเวินแมนต์ อังกฤษ เอา ใจ ใส่ ใน การ เกาะ นั้น เพราะ การ อังกฤษ เกี่ยว ข้อง อยู่ ใน เกาะ นั้น เปน สำคัญ ด้วย ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบสอง ขึ้น ห้า ค่ำ ท่าน เสนา บดี ผู้ ใหญ่ ที่ ม้า เรียก ว่า ปรีเมเออ ได้ แจ้ง ความ ว่า คอเวินแมนต์ อังกฤษ หมาย จะ ทำ สัญญา กับ คอ เวินแมนต์ อิยิปต ด้วย เสีย ค่า รบ กัน ซึ่ง พึ่ง แล้ว นั้น แล กำหนด เวลา ที่ จะ ให้ กอง ทัพ อังกฤษ คุม รักษา เมือง ไว้ จะ ไม่ ขอ ปาเลี่ยแมนต์ ให้ โวด ยอม อีก ด้วย การ ราย นี้ ๚ะ
๏ สมเด็จ พระเจ้า เอมเปอรอร์ ได้ เปิด ปาเลี่ยแมนต์ แล ใน คำ ซะปีจะ ซึ่ง ทรง ตรัส นั้น ได้ แจ้ง ความ ว่า การ สงบ เรียบ ปราศจ เก สงคราม เปน อัน แน่ แล้ว ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบสอง ขึ้น หก ค่ำ แขก ซุไล แมน ได้ เบิก ความ เมื่อ ให้ การ ว่า แขก อะราบี้ ได้ บังคับ สั่ง ให้ ตัว เผา เมือง อะเลกซันเดรีย แล ฆ่า คีไดวะ คือ เจ้า ประเทศ อิยิปต ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบสอง ขึ้น เจ็ด ค่ำ คอเวินแมนต ประเทศ ตุรกี ร้อง ขอ ให้ ใช้ ข้าหลวง จำเพาะ ไป เปน ราช การ ที่ ประเทศ อิยิปต แต่ คอเวินแมนต อังกฤษ ไม่ ยอม เลย ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง ขึ้น สิบ ค่ำ ณวัน เสาร์ ก่อน สมเด็จ พระ นาง กวิ่น อังคริษ ได้ ทอด พระเนตร ดู กอง ทัพ ที่ กลับ มา จาก ประเทศ อิยิปต์ แล ได้ พระ ราช ทาน เครื่อง ประดับ แต่ง พวก นั้น ด้วย ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ เสนา บดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ได้ ภบ กับ ไปรนซ์ บิศมาก แล สมเด็จ พระเจ้า เอมปิเรอร์ เจ้า เยรนะนี่ แล้ว ยัง จะ ไป ถึง กรุง ไวเอ นะ ๚ะ
๏ ที่ กรุง เบอร์ลิน แจ้ง ความ เทียม เปน ทาง ราชการ ว่า การ ไป เยี่ยม เยียน กัน เช่น นี้ หมาย จะ ให้ เข้า ใจ กัน ดี ทั้ง สาม ประเทศ ที่ เปนแผ่น ดิน เอมไปร์ นั้น มิ ได้ หมาย การ อย่าง อื่น เปน สำคัญ ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง ขึ้น สาม ค่ำ มี ความ แจ้ง ออก ว่า เซอ ยอน ปี่ แอนซี่ เจ้า เมือง ซองกอง จะ กลับ มา ซองกอง อีก ไม่ ช้า ๚ะ
๏ กรุง ลันกัน เดือน สิบ สอง ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ ฝรั่งเสศ ได้ ตั้ง ข้อ รับ หนังสือ ราช ไมตรี อนุ ญาต ให้ รับ เนื้อ ที่ ไว้ ได้ ข้าง แม่ น้ำ กอง โค ๚ะ
๏ ทหาร อังคริษ ใน ประเทศ อิยิปต์ คน หนึ่ง ใน สิบ สอง คน เจบ ไม่ สบาย
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ พวก ประเทศ มอน ตินิโคร ขู่ ว่า จะ เอา เมือง โกรัดจิม ไว้ ถ้า ไม่ ยก ให้ เขา ใน ทัน ใด นั้น กอง ทัพ ตุรกี ออก แล้ว ที่ จะ ไป ถึง ตำบล นั้น ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง แรม สอง ค่ำ คอเวิน แมนต์ อิยิปต์ มอบ ธุระ ให้ คอเวินแมนต์ อังคริษ ตัด สิ้น ตาม คำ เบิก พยาน นั้น ถ้า จะ ปรับ แขก อะราบี้ ว่า ได้ แกล้ง ฆ่า ชาว บ้าน ชาว เมือง แล ได้ เผา เมือง อะเล็กซัน เดรีย ก็ ตาม ความ เถิด ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง แรม สี่ ค่ำ การ ราช การ ฝ่าย เกาะ มะดะแคศคาร แล ประเทศ ฝรั่งเสศ เปน อัน ขาด กัน แล้ว
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง แรม หก ค่ำ หนังสือ จด หมายเหตุ ที่ กรุง ปาริศ ติเตียน อังคริษ เปน คำ ข่ม เกิน นัก เพราะ ทำนอง อิจฉา ฝ่าย เกาะ นั้น ๚ะ
๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ สอง แรม ห้า ค่ำ พวก ที่ เขา เรียก ว่า คลอง ซูเอศ กำปะนี่ หมาย ว่า จะ ออก ๑ ๐๐๐ ๐๐๐ บาท จัด ให้ คลอง นั้น ทั้ง กว้าง ทั้ง ลึก อีก ๚ะ
ข่าว นอก ต่าง ต่าง
๏ เปน อัน เลื่อง ภา กัน ว่า ซาร์ เจ้า ประเทศ รุเชีย ราชา ภิเศก เปน การ ลับ คราว เสด็จ ไป เยี่ยม ไป เที่ยว ที่ เมือง มอซะโก เมื่อ เร็ว ๆ นี้ ๚ะ
๏ ใน สิบสอง เดือน ที่ ล่วง ไป แล้ว นั้น เรือ รบ หลวง มาก ขึ้น แล้ว อีก สิบ สอง ลำ มี น้ำ หนัก แล กำลัง ม้า ต่าง ๆ เรือ เหล่า นี้ ได้ ลง น้ำ แล้ว แต่ อู่ หลวง บ้าง อู่ ราษฎร บ้าง แล บัด นี้ ยัง กำลัง ต่อ อีก ยี่ สิบ ลำ บ้าง ลำ นี้ จวน ๆ จะ ลง น้ำ ด้วย ๚ะ
๏ ใน หนังสือ ราชการ เมือง ยี่บุ่น แจ้ง ความ ว่า ใน เกาะ ต่าง ๆ อัน จัด ว่า ประเทศ ยี่บุ่น หมู่ บ้าน อัน มี ตลาด มี ถึง ๑๓๐๗๕ หม บ้าน หมู่ บ้าน อัน ไม่ มี ตลาด มี ถึง ๕๙๗๓๐ หมู่ บ้าน ตลอด ประเทศ ยี่บุ่น ๚ะ
๏ มิศเตอ ซะแตนลี่ คน อะเมริกัน ที่ เที่ยว ใน ประเทศ อัฟริกา แล เปน คน แรก ที่ ได้ ขึ้น ฝั่ง ตวัน ออก ที่ ทเล อินเดียนโอแช่น ใน ประเทศ อัฟริกะ แล ได้ เที่ยว ตลอด จน ตกฝั่ง ตวัน ตก ที่ ทะเล อัตแลนติก โอแช่น ตลอด แม่ น้ำ กองโค ตั้ง แต่ ปลาย แม่ น้ำ นั้น จน ตก ทะเล อัตแลนติกโอแช่น คราว นี้ เปน คราว สาม ที่ ท่าน ได้ ไป เที่ยว ดู พื้น แผ่นดิน ประเทศ อัฟริกะ คราว แรก นั้น ไป เที่ยว หา จน ได้ ภบ มิศเตอ ลิวิงซโตน เปน การ ยินดี แก่ คน ทั่วโลกย เปน อัน มาก คราว ส่อง นั้น ได้ บอก ความ ชัด ด้วย ทาง แม่ น้ำ กองโค นั้น คราว ที่ สาม นี้ ท่าน ได้ ตั้ง เรือ กลไฟ ลำเล็ก เจด ลำ ตอน ข้าง ทะเล แห่ง แม่ น้ำ นั้น ได้ ตั้ง ห้าง ใหญ่ สี่ ห้าง ณะ ที่ ซึ่ง เจ้า ต่าง ๆ ใน ประเทศ เหล่า นั้น ได้ พระราช ทาน ให้ แล้ว ท่าน จัด ทำ ถนน บน บก เปน ทาง เดิร สดวก ไม่ ต้อง จน เพราะ แก่ง หิน ที่ น้ำ อัน เชี่ยว เหลือ กำลัง เรือ จะ เดิร ได้ เปน อัน ยาก นัก มิศเตอ ซะแตนลี่ คราว นี้ กลับ ถึง ประเทศ ยุโรป สบาย ดี แล้ว อีก ครั้ง หนึ่ง คน ทั้งปวง ก็ ต้อน รับ เลี้ยง ด้วย ความ ยินดี เปน อัน มาก เพราะ การ คุณ ที่ ท่าน ทำ ไว้ นี้ ๚ะ
๏ ที่ โบถ ถนน เจริญ กรุง ตรง ข้าม ที่ แอแยนด์ แล กงซุล เยนิรัล อังกฤษ มี การ เทศ ใน ภาษา สยาม ทุก วัน อาทิตย เวลา เช้า ๔ โมง เวลา บ่าย โมง หนึ่ง แล ที่ บ้าน ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม เวลา ค่ำ ทุ่ม หนึ่ง ทุก วัน อาทิตย เสมอ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ใจ สรัทธา จะ ถวาย นมัสการ ด้วย เชิญ มา นมัสการ ด้วย เทอญ ๚ะ
๏ กรุง เทพ สยาม นี้ ไม่ เหมือน เมือง อื่น อัน อยู่ บน ดอน ที่ สูง ดิน ที่ กรุง เทพ ที่ ลุ่ม นัก เหมาะ ที่ จะ มี คลอง เปน ทาง เดิร เรือ ไป มา หา กัน ฤๅ บันทุก ของ เที่ยว ค้า ขาย ถึง กัน ที่ จะ ทำ ทาง บก เปน อัน ยาก อยู่ ต้อง ขุด คลอง พูน ดิน ให้ สูง ขึ้น ภอ น้ำ ไม่ ท่วม ได้ ถนน ดิน เช่น นี้ ใช้ ได้ เปน อัน สบาย ใน น่า แล้ง ทั้ง คน ทั้ง สัตว ทั้ง รถ ครั้น ถึง น่า ฝน แล้ว ถนน เช่น นี้ มัก แฉะ นัก คน ที่ จะ เดิร นั้น ต้อง ลุยโคลน เพียง หัว เข่า บ้าง ถ้า จะ ทำ ถนน ดี ใน กรุง ต้อง ถม ดิน ด้วย หิน ก้อน เลก ๆ แล ทราย ให้ แน่น ให้ สูง จึ่ง ถนน บก จะ เปน อัน แห้ง ได้ ตลอด ปี ไม่ ว่า น่า แล้ง น่า ฝน ก็ ใช้ ได้ เหมือน กัน พระ บาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ได้ ทรง พระกรุณา โปรด สั่งให้ นาย อาละบา ซะเตอร์ จัด ถนน ใน กรุง ให้ เรียบ ร้อย ให้ เปน อัน ใช้ ได้ สดวก ก็ เปน กำลัง ทำ อยู่ ตาม รับ สั่ง นั้น ๚ะ
๏ เรื่อง ขาย เหล้า ใน กรุง เทพ เปน รัง เกิด ความ กัน นัก คน ที่ รัก จำเพาะ แต่ ตัว จะ เอา ให้ ได้ การ ตาม ความ ปราถนา ของ ตัว มัก เปน คน ไม่ เหน แก่ ประโยชน์ ของ ท่าน ผู้ อื่น คน อื่น จะ เปน จะ ตาย ไม่ เปน ความ ร้อน ใน ใจ เขา เหตุ เขา มัก เพิก เฉย มัก ว่า ชั่งเขา ปะไร คอเวินเมนต์ ฝ่าย สยาม หยาก ได้ เงิน ภาษี พวก ที่ มา ขอ ผูก ภาษี ขาด ไป สู้ เสีย ภาษี แรง ๆ ได้ ถ้า คน ทั้ง เมือง จะ เปนนัก เลง ซึ้ง กิน เหล้า มาก ๆ ถ้า น้อย ตัว คน กิน เหล้า แล กิน แต่ น้อย ด้วย ผู้ ผูก ภาษี ขาด นั้น ต้อง หนี ไม่ อาจ รับ ผูก คง กลัว ขาด ทุน ถ้า เลิก การ ขาย เหล้า มิ ให้ มี คน ใน บ้าน เมือง ก็ จะ เปน คน เรียบ ร้อย ขึ้น มาก จะ เปน คน มั่งมี เข้า ด้วย ครั้น คน ทั้ง เมือง มี เงิน มี ทอง มาก ขึ้น คง ทำ การ หา กิน กว้าง ขวาง ออก ค่า ธรรมเนียม แล ภาษี อัน เกิด ขึ้น ใน การ นั้น จะ งอก ขึ้น ด้วย เงิน แผ่นดิน ก็ จะ บริบูรณ ขึ้น ครั้น การ จะ เปน เช่น นี้ ไม่ ต้อง กลัว การ วุ่น วาย เลย ให้ คน ที่ รัก บ้าน เมือง ของ ตัว นั้น ตั้ง ใจ แขง ว่า ของ ร้าย กาจ คือ ฝิ่น เหล้า การ พนัน ทุก ชนิด จะ เพียร อด ให้ จน ได้ แล ความ ต่าง ๆ ที่ มัก เกิด เพราะ การ ชั่ว หมู่ นี้ จำ ต้อง สูญ ไป เอง แล เรา จะ ไม่ แพ้ เปรียบ แก่ คน ที่ จะ คอย เอา แต่ เงิน ของ เรา ไป ถ่าย เดียว แล ไม่ ร้อน ใจ แม้น เรา จะ จน จะ เจบ จะ ตาย ฤๅ เปน ทุกข ร้อน ประการใด ถ้า รัก บ้าน เมือง ถ้า รัก บิดา มารดา แล รัก ตัว เอง จง ขอ ให้ พระเจ้า ช่วย ตัว ให้ อด ให้ เว้น การ ชั่ว ต่าง ๆ ให้ เพียร ทำ การ ดี การ ชอบ อัน จะ เปน พระ เกียรติยศ แก่ พระเจ้า แล จำ ต้อง ได้ มัก ผล วิเลศ แก่ ตัว ด้วย ๚ะ
๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ
๏ ข้าพเจ้า มิสเตอ ยอน ฮันเตอร์ ฃอ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน ทั้งหลาย ที่ เปน ขุนนาง แล พ่อ ค้า ฝรั่ง แขก จีน และ ราษฎร ทั้งปวง ในกรุง เทพ มะหา นคร ให้ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า จะ รับ แปล หนังสือ แล บาญชี์ ภาษา อัง คริศ ให้ เปน อักษร ไท แล หนังสือ ไท ให้ เปน อักษร อังคริศ จะ เอา ค่า จ้าง แปล นั้น แต่ ภอ สม ควร ๚ะ
๏ ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ให้ ข้าพเจ้า แปล หนังสือ แล้ว เชิญ มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ริม ปาก คลอง บ้าน สมเด็จไต้ ห้าง มิสเซอซ์ ยุเกอ ซิดแอนด์โก ลง ไป หน่อย หนึ่ง ( ห ๒ ) ๚ะ
๏ บุตร ชาย ของ มิสเตอร์ ไฟ เดลิศ ดะ กอะซะตะ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทราบ ทั่ว กัน ว่า ข้าพเจ้า ตั้ง ห้าง ที่ แพ พระยา ภาษกรวงษ แล พึ่ง รับ เหล้า อะหงุ่น โปต ไวน แท้ แล เหล้า ลิศบัน ไวน ขาว จะ ขาย เชิญ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยาก ได้ ไป ซื้อ ที่ ห้าง ใหม่ นี้ เถิด ( ห ๒ ) ๚ะ
๏ ๑ ยา เม็ด แก้ ผูก คือ เอเออร์ กะทาติก บีลซ์ เปน ยา กิน ง่าย มี คุณ เปน อัน มาก แก้ ผูก แน่ แล ไม่ เปน อันตราย เลย รักษา ท้อง ช่วย ไฟ ธาตุ แก้ ปวด ศีศะ ควร จะ เอา ไว้ ใน บ้าน ให้ เด็ก ให้ ผู้ ใหญ่ กิน เมื่อ ไม่ สบาย นั้น ฯะ
๏ ๒ ยา คือ เอเออร์ ซาร์ซะปะริลละ เปน ยา แก้ เลือด ช่วย บำรุง ชีวิตร แล ความ สบาย แล ให้ ร่าง กาย มี ชีวิตร ใหม่ ทั่ว ตลอด ฯะ
๏ ๓ ยา คือ เอเออร์ แฮริ เปกโตรัล สำหรับ แก้ ไอ แก้ หวัด แก้ หืด แก้ ชัก แก้ เจบ คอ แก้ ไอ ร้าย แล ผี ใน อก ๚ะ
๏ ๔ ยา คือ เอเออร์ เอกู กูเออ แก้ ไข้ จับ แล โรค ต่าง ๆ อัน มัก เกิด ใน ที่ ลุ่ม ที่ ชุ่ม ชื้น นัก ๚ะ
๏ ๕ ยา คือ เอเออร์ แฮร วิคอร เปน ของ สำหรับ โต๊ะ แต่ง ตัว เปน ยา แก้ ผม หล่น ให้ ดก แล ผม หงอก ให้ มี ศรี อย่าง เดิม ๚ะ
๏ เชิญ ไป ซื้อ ยา ห้า อย่าง นี้ ที่ ห้าง เอ ยุลิง แอน โก ตั้ง ห้าง ฝั่ง แม่ น้ำ เจ้า พระยา ใต้ ปาก คลอง ขุด ใหม่ ล่าง เหนือ ตึก กงศุล โปรตุ:กษ ขึ้น ไป หน่อย หนึ่ง