๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ เมื่อ กำปั่น ไฟ มหาวชิรุณหิศ เข้า มา ณวัน จันทร์ เดือน ห้า แรม ค่ำ หนึ่ง เจ้า ประเทศ เยระแมน องค์ หนึ่ง คือ ดุก ออฟ เมกเดนเบิก ชเวริน เดิร สาร เข้า มา ด้วย พวก เจ้า พนักงาน ตาม รับ สั่ง เชิญ ให้ แขก เมือง ไป ประทับ ภัก ที่ วัง สระประทุม วัน จัด เจ้า พนักงาน สำหรับ คอย ปรนิบัติ คอย เลี้ยง ท่าน สม วาศนา เจ้า ต่าง ประเทศ มา เยี่ยม เยียน สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม มี พระ บรม ราชโองการ ดำหรัส สั่ง ให้ เจ้า พนักงาน จัด กำหนด คราว ภา ท่าน ไป เที่ยว ดู ของ แปลก ประ หลาด งาม ต่าง ๆ ตาม ที่ มี ใน บ้าน เมือง จัด ให้ มี พวก เล่น ต่าง ๆ มา เล่น ให้ ท่าน เหน ตาม สบาย ใจ

๏ บิดา ของ เจ้า องค์ นี้ ถึง แก่ ความ ตาย ณวัน อา ทิตย์ เดือน ห้า ขึ้น แปด ค่ำ ท่าน ดุก ที่ บัด นี้ เปน แขก เมือง เกิด ณวัน อังคาร เดือน อ้าย ขึ้น เจ็ด ค่ำ จุล ศักราช ๑๒๑๘ ปี มะเสง นพศก เปน บุตร ชาย ที่ สอง ๚ะ

๏ ใน หนังสือ ออก ทุก ปี ว่า ด้วย คน ราชการ ผู้ ใหญ่ ได้ ความ ด้วย บิดา ของ ท่าน ดัง นี้ ๚ะ

๏ เฟรดิริก แฟรนซ์ ที่ สอง เกิด วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๑๘๔ ปี มะเมีย จัตวาศก เปน บุตร ของ แกรนด์ ดุก ปอล เฟรดริก แล ปรินเซซ อเลกซัน ดริน พระ องค์ เจ้า ปรูเซีย ท่าน ได้ ครอง บ้าน เมือง เมื่อ บิดา ตาย ณวัน จันทร์ เดือน ห้า แรม สิบ ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๐๓ ปี ฉลู ตรีศก ท่าน ได้ ภรรยา กล่าว กัน ณวัน เสาร์ เดือน สิบสอง แรม สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๑๑ ปี ระกา เอกศก ชื่อ ท่าน นั้น คือ ปรินเซซ ออคัคทะ แห่ง ประเทศ รูซเซลอิส นาง นี้ ถึง แก่ ความ ตาย ณวัน อา ทิตย เดือน สี่ ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๓ ปี ระกา ตรี ศก ได้ ภรรยา กล่าว กัน ครั้ง สอง ณวัน ประหัสบดี เดือน หก ขึ้น เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๖ ปี ชวด ฉศก ชื่อ นาง นั้น คือ ปรินเซซ แอนนะ แห่ง ประเทศ เฮซชิ ดาม ซะตัด นาง นี้ ตาย ณวัน เสาร์ เดือน ห้า แรม ห้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๒๗ ปี ฉลู สัปตศก ได้ ภรรยา กล่าว กัน ครั้ง สาม วัน เสาร์ เดือน แปด แรม ค่ำ หนึ่ง จุลศักราช ๑๒๓๐ ปี มะโรง สัมฤทธิศก ชื่อ นาง คือ ปรินเซซ มะไรอิ เธอ เกิด วัน อังคาร เดือน สาม ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๑๑ ปี ระกา เอกศก เธอ เปน บุตรี่ ของ ปรินซ์ อาดอลฟ แห่ง ประเทศ ซวาค่ะเบิก รูดอลซะตัด ๚ะ

๏ วงษ พวก แกรนด ดุก ออฟ เมกเลนเบิก เปน แต่ พวก เดียว ที่ ครอง ใน ประเทศ ยุโรป ที่ เปน วงษ ตระ กูล ซะลาโว จึง เปน พวก เจ้า โปราณ กว่า วงษ อื่น ตลอด ประเทศ ข้าง ตวัน ตก เมื่อ วงษ นี้ ทรง นาม ชื่อ เต็ม ภูม พวก แกรนด ดุก เหล่า นี้ มัก ตั้ง ชื่อ ว่า ปรินซ์ แห่ง พวก วันดัล แล พวก นี้ อ้าง ว่า ต้น ตระกูล ของ เขา เปน เยนซิริก กระษัตร พวก วันดัล ผู้ ได้ รบ ชะนะ เมือง ซะเปน ใน คริศ ศักราช ๔๐๐ เสศ แล้ว คน หลวง องค์ นี้ เสด็จ ไป ประเทศ อะฟริกา ตี ได้ เมือง กาเทาะ เมื่อ คริศ ศักราช ๔๓๘ ปี ฯะ

๏ วัน ประหัสบดี เดือน ห้า แรม ๑๑ ค่ำ ปีมะแม เบญจศก สมเด็จ พระ เจ้า กรุง สยาม ทรง รถ พระ ที่นั่ง อย่าง เอก เทียม ด้วย ม้า เทศ แล้ว มี กระบวน ทหาร ขี่ ม้า เทศ แห่ นำ ตาม เสด็จ เปน อัน มาก เสด็จ พระ ราช ดำเนิน ทรง รถ พระ ที่นั่ง ออก ทาง ประตู วิเสศ ไชย ศรี เลี้ยว ป้อม พเด็จ ดัศกร ไป ทาง ถนน บำรุง เมือง ตรง ไป ออก ประตู พระ นคร ด้าน ตวัน ออก ข้าม ตะภาน เหล็ก สอง ตภาน ไป ประทับ ที่ วัง ประทุมวัน เสด็จ พระ ราช ดำเนิน ไป เยี่ยม แขก เมือง ซึ่ง ภัก อยู่ ใน วัง นั้น เปน พระราช อัธฌา ไสย พระ ราชทาน ความ ขอบ พระ ไทย ให้ แขก เมือง เปน ที่ ยินดี โดย ทาง พระราช ไมตรี ครั้น รุ่ง ขึ้น ณวัน ศุกร เดือน ห้า แรม สิบสอง ค่ำ กรม พระราช วัง บวร ทรง เรือ พระ ที่นั่ง เก๋ง ทอง มิศเตอ หลวย บุตร หมอ ปรัดเล เปน ล่าม พนักงาน นั่ง ไป ใน เรือ พระ ที่นั่ง เก๋ง ด้วย และ มี เรือ สำปั้น ยาว เตม ไป ด้วย ทหาร และ ตำรวจ หลาย ลำ พาย ตาม เสด็จ ไป ใน เบื้อง หลัง พระ ที่นั่ง เรือ พระ ที่นั่ง กรม พระ บวร ราช วัง เสด็จ เข้า คลอง บาง ลำภู แล้ว เลี้ยว ทาง คลอง มะหา นาก ไป ประทับ ที่ วัง ประทุมวัน เสด็จ ขึ้น ไป เยี่ยม แขก เมือง ตาม ธรรมเนียม ซึ่ง เปน ที่ มหา อุปราช เพื่อ จะ แสดง ความ ขอบ พระไทย ให้ แขก เมือง เปน ที่ ยินดี ด้วย ๚ะ

๏ พระเจ้า น้อง ยา เธอ พระองค์ โสณบัณดิฐ รับ พระ บรม ราช โองการ จัก การ แล เชิญ ท่าน ผู้ ใหญ่ ชาว กรุง ชาว นอก ชุมนุม พร้อม กัน ที่ สวน หลวง คือ สวน สราญ รมย์ คำนับ เฝ้า เจ้า เยระแมน องค์ หนึ่ง คือ ดุก ออฟ เมกเลนเบิก เสด็จ มา เยี่ยม เยียน สมเด็จ พระ เจ้า พระเจ้า กรุง สยาม กำหนด เวลา ชุมนุม เฝ้า คือ วัน อังคาร เวลา บ่าย ตั้ง แต่ ห้า โมง บ่าย จน กระทั่ง ถึง เวลา ทุ่ม หนึ่ง ๚ะ

๏ ณวัน จันทร์ วัน อังคาร วัน พุฒ วัน ประหัศบดี สี่ วัน ติด ต่อ กัน คือ เดือน ห้า ขึ้น เก้า ค่ำ จน สิ้น สิบ สอง ค่ำ ทั้ง สี่ วัน นั้น มี การ ศพ ใหญ่ ใน ท้อง สนาม หลวง เปน การ ฉลอง พระศพ พระเจ้า น้อง นาง เธอ พระ องค์เจ้า กรรณิกา แก้ว กรมขุน ขัติย กัลยา คน ชาว สยาม แล คน ต่าง ประเทศ ได้ ไป ดู การ พระศพ นั้น มาก นัก ใน หลวง เสด็จ ทุก วัน มิ ได้ ขาด การ เล่น ต่าง ๆ ทั้ง กลาง วัน กลาง คืน การ ทิ้ง ทาน ให้ กับ พวก เจ้า นาย แล ราษฎร ตาม ธรรมเนียม มิ ได้ ขาด จน เสร็จ การ พระศพ ๚ะ

๏ การ พระศพ ครั้ง นี้ พวก ข้า ราชการ นุ่ง สมปัก ลาย สรวม เสื้อ ขาว ตาม ยศ ใส่ เสื้อ กรุย แต่ ตำรวจ ทหาร นั้น แต่ง ตัว เต็ม ยศ ตาม ตำแหน่ง จน ตลอด การ ๚ะ

๏ พระยา ไชยสุรินทร์ เดิม เปน หม่อม หลวง ชื่อ เจียม ด้วย เปน บุตร หม่อม ราชวงษ ช้าง ซึ่ง เปน พระยา ราชภักดี ฯ เปน บุตร หม่อม เจ้า ฉิม ฯ เปน พระ หน่อ ใน เจ้า ฟ้าตัน กรม หลวง เทพหริรักษ ฯ เปน พระ หน่อ ใน เจ้า ฟ้า กรม สมเด็จ พระศรี สุดารักษ พระเจ้า พี่ นาง เธอ ใน พระบาท สมเด็จ พระ พุทธ ยอด ฟ้า จุฬา โลกย พระเจ้า แผ่นดิน ประถม กรุง เทพ มหา นคร เดิม พระยา ไชยสุรินทร์ ( เจียม ) เปน มหาดเล็ก ใน แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว แล้ว มา เปน พระ พี่เลี้ยง ใน พระบาท สมเด็จ พระพุทธเจ้า อยู่ หัว ปัตยุบัน นี้ ฯ ได้ เปน กรม พระ พี่เลี้ยง เจียม ก็ ได้ เปน ที่ ปลัด กรม แล้ว ได้ เปน เจ้า กรม ครั้น ถึง รัชกาล ที่ ๕ โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า กรม เจียม เปน พระ ไชยสุรินทร์ แล้ว ได้ เลื่อน เปน พระยา ไชยสุรินทร์ ภายหลัง ทรง พระ มหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ พระราช ทาน เครื่อง ยศ แก่ พระยา ไชยสุรินทร์ เปน ต้น พานหมาก เต้า น้ำ ทอง คำ แคร่ คานหาม แล้ว พระราช ทาน ตรา ตระกูล แล ตรา ความ ชอบ เปน เกียรติยศ ซึ่ง เปน ข้า หลวง เดิม ผู้ ใหญ่ แต่ พระยา ไชยสุรินทร์ ป่วย โรค เรื้อ รัง มา ช้า นาน ก็ ถึง แก่ กรรม ณวัน จันทร์ เดือน สี่ แรม สิบเอ็ด ค่ำ ปี มะเมีย จัตวาศก จุลศักราช ๑๒๔๔ เวลา บ่าย สอง โมง อายุ พระยา ไชยสุรินทร์ ได้ ๔๒ ปี พระบาท สมเด็จ พระ พุทธเจ้า อยู่ หัว มี พระ บรม ราช โองการ ดำหรัส สั่ง เจ้า พนักงาน ให้ จัด โกฎ ไป พระ ราช ทาน สรวม ศพ พระยา ไชยสุรินทร์ แต่ เจ้า พนักงาน จัด โกฎ ตู้ สี่ เหลี่ยม หลัง เจียด ไป สรวม ศพ แล้ว ครั้น รุ่ง ขึ้น เนื้อ ความ นั้น ได้ ทราบ ใต้ ฝ่า ละออง ธุลี พระ บาท แล้ว จึง ทรง พระ มหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนักงาน จัด โกฎ กลม กลีบ บัว ไป พระราช ทาน เปลี่ยน โกฎ เดิม เพิ่ม ให้ เปน เกียรติยศ สูง สม ควร ที่ เปน ราชนิกูล เชื้อ พระวงษ แล เปน ข้าหลวง เดิม ผู้ ใหญ่ มี ความ ชอบ มา แต่ หลัง มาก แล ไม่ มี ความ ผิด ด้วย ๚ะ

๏ ได้ ทราบ ข่าว เล่า ฦๅ ว่า เมื่อ ณวัน ศุกร เดือน ห้า เจ็ด ค่ำ มี ศพ ชาว สยาม ลอย น้ำ มา หลาย ศพ ฯ คู่ หนึ่ง นั้น เปน ศพ ผู้ ใหญ่ ชาย หญิง มี เชือก มัด ติด กัน ลอย น้ำ มา อีก คู่ หนึ่ง เปน ศพ เด็ก ทั้ง สอง มัด ติด กัน จะ เปน หญิง ฤๅ ชาย ไม่ แจ้ง อีก ศพ หนึ่ง เปน หญิง อายุ ประมาณ สาม สิบ เศษ มี ไม้ ผูก กริ่ง แขน ทั้ง สอง ข้าง กาง อยู่ แล้ว มี ไม้ รวก ยาว ประมาณ สาม ศอก แทง ทวาร เบา ติด อยู่ กับ ศพ นั้น ลอย มา ศพ ทั้ง สาม อย่าง นี้ ลอย ตาม น้ำ ขึ้น ลง ใน แขวง กรุง เทพ คราว เดียว กัน ตั้ง แต่ ณวัน แรม เจ็ด ค่ำ แปด ค่ำ เก้า ค่ำ ชาว สยาม ตาม ฝั่ง น้ำ ซึ่ง มี กิริยา สุภาพ ไม่ เปน คน พาล เขา เหล่า นั้น มี ความ ส่งสาร แก่ ศพ ที่ ลอย น้ำ ซึ่ง เปน เพื่อน มนุษ ชาว สยาม เหมือน กัน ด้วย ตาย โดย ต้อง ความ คมเหง ของ คน พาล ถ้า ประเทศ ยุโรบ มี คน ตาย ประหลาด เช่น นี้ จะ ลอย น้ำ ก็ ดี จะ อยู่ บน บก ก็ ดี เจ้า พนักงาน ที่ รักษา ทาง น้ำ ทาง บก เขา คง สืบ เสาะ เอา ตัว ผู้ ร้าย ที่ ฆ่า มนุษ อย่าง นี้ เอา ตัว ให้ จง ได้ เขา ไม่ ให้ พล เมือง ตาย เปล่า ๆ คน ทั้งปวง จง ไว้ ใจ ว่า เมื่อ ผู้ ใหญ่ ใน คอเวินแมน สยาม ทราบ คง จะ ให้ เจ้า พนักงาน สืบ เสาะ จับ ตัว คน พาล ที่ ฆ่า มนุษ พล เมือง ของ ท่าน ๆ คง จะ ไม่ เพิก เฉย ให้ คน ซื่อ ตาย เปล่า ๆ ดั่ง เช่น ธรรมเนียม สยาม เก่า ๆ เพราะ ทุก วัน นี้ กรุง สยาม จะ หา ความ เจริญ ให้ ไว้ แก่ อนา ประชา ราษฎร ถ้า เดียว ดู แต่ เช่น ปล้น ที่ แพ ปาก คลอง บาง ลำภู บน นั้น จับ ตัว ผู้ ร้าย ไม่ ได้ ใน ทัน ใด ท่าน เจ้า พนักงาน กรม พระ นคร บาล ท่วน ยัง อุสาหะ สืบ เสาะ ติด ตาม จับ เอา ตัว อ้าย ผู้ ร้าย ได้ สิ้น ถึง ๑๑ คน ๚ะ

๏ ที่ ซึ่ง แต่ ก่อน เปน ที่ ของ พระยา พลเทพ จัด แล้ว เปน ที่ ชุมนุม แห่ง พวก พนักงาน ภาษี ขา เข้า ขา ออก ด้วย ที่ นี้ จะ จัด หมาย ประกาศ ว่า ด้วย การ จัด ลำดับ เจ้า พนักงาน ใน ราย ภาษี เหล่า นี้ ๚ะ

๏ คำ ประกาศ ๚ะ

๏ ด้วย มี รับสั่ง สมเด็จ พระเจ้า บรม วงษ เธอ เจ้า ฟ้า มหา มาลา กรม พระ บำราบ ปรปักษ อธิบดี กรม พระ คลัง มหา สมบัติ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า จาตุรนต์ รัศมี กรม หลวง จักรพรรดิพงษ รอง อธิบดี แล พระเจ้า น้อง ยา เธอ กรมหมื่น เทวะวงษ วะโรประการ เจ้า พนักงาน บาญชี กลาง โปรด ให้ ประกาศ แก่ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ฤา ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด ซึ่ง จะ ได้ ภบ อ่าน คำ ประกาศ นี้ ให้ ทราบ ว่า กรม พระคลัง มหา สมบัติ ได้ รับ พระ บรม ราชโองการ โปรด เกล้า ให้ รวบ รวม แล จัด การ ภาษี สินค้า ขา ออก นั้น ให้ เรียบ ร้อย แล เพื่อ จะ ให้ เปน การ ง่าย สดวก แก่ การ ค้า ขาย ที่ จะ ให้ มี โรง ภาษี สินค้า ขา เข้า ขา ออก ใน ที่ แห่ง เดียว กัน แล ด้วย ความ ประสงค์ อัน นี้ ที่ แผ่นดิน แล ตึก ฝั่ง ตวัน ออก ของ แม่ น้ำ เหนือ ที่ ว่า การ กงซุล ฝรั่งเสศ ซึ่ง เปน โรง ภาษี สินค้า ขา เข้า ฤา ภาษี ร้อย ชัก สาม อยู่ ทุก วัน นี้ นั้น ตั้ง แต่ นี้ ต่อ ไป จะ ได้ เปน โรง ภาษี สินค้า ของ แผ่นดิน ใน วัน ปี ใหม่ คือ วัน อาทิตย ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เดือน ห้า ปี มะแม ยัง เปน จัตวาศก ศักราช ๑๒๔๕ ตรง กับ วัน ที่ แปด เดือน เอปริล คริศ ศักราช ๑๘๗๓ แล พระยา พิพิธโภไคยสวรรย์ ได้ รับ ตำแหน่ง เปน ผู้ จัด การ แล บังคับ บัญชา การ ภาษี เข้า แล ค่า เรือน ตะเกียง กับ พระยา ภาษกรวงษ ได้ รับ ตำแหน่ง เปน ผู้ จัด การ แล บังคับ บัญชา ภาษี เบ็ด เสร็จ สินค้า ขา ออก แทน ที่ พระสุธรรมไมตรี ผู้ ได้ รับ การ ตาม คำ ประกาศ ฯ พณ ฯ มหาโกษา ธิบดี ที่ ลง วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สิบ สาม ค่ำ ปี มะเสง ตรีศก ศักราช ๑๒๔๓ ตรง กับ วัน ที่ ๑๗ เดือน มาช คริศ ศักราช ๑๘๘๒ นั้น แล้ว แล บันดา การ ภาษี สินค้า ออก ทั้งปวง นี้ จะ มี พิกัด คง อยู่ ตาม เดิม ดั่ง เช่น เก็บ มา แต่ ก่อน ถ้า ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ บันทุก เข้า ฤา สินค้า ต่าง ๆ เปน สินค้า เบ็ด เสร็จ ซึ่ง จะ ต้อง เสีย ภาษี สิน ค้า ขา ออก ใน ลำ เรือ ที่ จะ ไป เมือง ต่าง ประเทศ นั้น เมื่อ ได้ เสีย ภาษี แล ค่า ธรรมเนียม ใน สินค้า นั้น ๆ แล้ว ให้ ผู้ นั้น เรียก เอา ใบ เสร็จ ให้ ครบ จำนวน จาก พระยา พิพิธโภไคยสวรรย์ ฤา พระยา ภาษกรวงษ โดย ลำดับ ชื่อ ภาษี นั้น ๆ เพื่อ จะ ได้ เปน สิ่ง สำคัญ มั่น คง ที่ โรง ภาษี เพื่อ จะ มิ ให้ เกิด ความ เปน ข้อ วิวาท ทุ่ง เถียง กัน ใน การ ภาษี นี้ ต่อ ไป ๚ะ

๏ โดย รับสั่ง ดั่ง กล่าว แล้ว ข้าง ต้น ขุน อักษร สมบัติ เสมียน ตรา กรม พระคลัง พระมหา สมบัติ ฯ หอ รัษฎากรพิพัฒน์ กรุง เทพ ฯ ณวัน ศุกร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ ปี มะเมีย จัตวาศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ที่ เคย ได้ รับ ราชกิจา ได้ ทราบ ข่าว ว่า ราชกิจา นุเบกษา ที่ ไม่ ได้ ภบ เหน แล ไม่ ได้ อ่าน มา ช้า นาน ๑๒ เดือน เสศ แล้ว คราว นี้ เปน ปี ใหม่ ฝ่าย สยาม ชื่อ ว่า ปี มะแม จดหมายเหตุ ราชการ ที่ ชื่อ ว่า ราชกิจา นั้น ได้ ออก สำแดง ให้ ปรากฏ สี่ วิก แล้ว คน ทั้งหลาย ที่ ชอบ ใจ อ่าน ได้ มี ความ ยินดี เปน ที่ สุด เพราะ เปน ช่อง ที่ จะ ให้ สว่าง ใน ทาง ปัญญา ที่ จะ ได้ ฟัง ข้อ ราชการ ต่าง ๆ ซึ่ง เปน ที่ ไว้ ใจ ของ พวก พ่อ ค้า พานิช แล พลเมือง ด้วย ใน ปี นี้ จะ ต้อง ที่ เสีย เงิน ค่า หนังสือ พิมพ์ ราชกิจา แล สยาม ไสมย ทั้งสอง ราย นั้น ไม่ รู้ สึก เสีย ดาย เหมือน เสีย เงิน ใน ความ ฝัน เปน อัน เพลิน ไป แต่ ว่า ความ ไว้ ใจ ที่ จะ ได้ ภบ ราชกิจา ตลอด ปี นี้ ฤา ไม่ ตลอด ยัง ไว้ ใจ ไม่ ได้ เพราะ ราชกิจา ได้ ออก เดิน ใน ต้น ปี ก่อน ที่ ล่วง แล้ว ไป นั้น ก็ ได้ ร้อง บอก ว่า จะ เดิน ให้ เปน ระเบียบ ทุก วิก ไม่ หยุด จน ตลอด ปี ครั้น เดิน มา ตาม ที่ บอก สัก ส่วน หนึ่ง ข้าง ต้น ปี ก็ หยุด เสีย เมื่อ ใกล้ การ เอกซฮีบีเช่อน ความ หยุด ของ ราช กิจา จะ หยุด ด้วย เหตุ ใด ไม่ ทราบ เลย หยุด เฉย ๆ เงียบ ๆ เมื่อ หยุด นั้น ก็ ไม่ ร้อง บอก หยุด เมื่อ คราว เอกซฮิบิเช่อน นั้น คน ทั้งหลาย เสีย ใจ มาก เพราะ ลาง คน ที่ ไป ดู การ เอกซฮิบิเช่อน ไม่ ได้ ด้วย เหตุ ใด เหตุ หนึ่ง เหมือน อย่าง คน จักษุ มืด แล ง่อย เพลีย แล ทุพล ภาพ ป่วย ไข้ เขา เหล่า นั้น ก็ ตั้ง ใจ จะ คอย ฟัง ข่าว ราชการ ใน การ ร้อย ปี พึ่ง มี ใน กรุง สยาม เปน คราว แรก จะ ได้ ฟัง เชย ชม พระบรม โพธิสมภาร ก็ หา ได้ ฟัง ไม่ เพราะ ราชกิจา หยุด เสีย กำลัง นั้น เปน เวลา สำคัญ หนัก หนา เมื่อ คราว นี้ ราชกิจา ออก เดิน อีก แต่ ว่า ไม่ ได้ บอก ว่า จะ เดิน ตลอด ปี ฤๅ จะ สัก เพียง ใด ไม่ มี กำหนด เพราะ เช่น นั้น ความ ไว้ ใจ ที่ เต็ม ไป ด้วย ความ อิ่ม เอิบ กำเริบ อยาก อ่าน อยาก ฟัง จะ ตั้ง ลง เปน ที่ หมาย แน่ ไม่ ได้ แต่ ความ ไว้ ใจ ที่ จะ ได้ อ่าน ราชกิจา ตลอด ปี มี อยู่ อย่าง หนึ่ง ด้วย เหตุ ที่ มี สยาม ไสมย เปน ที่ ชัก ชวน ให้ ราชกิจา ออก เดิน แขง แรง ไป ได้ ตลอด ปี ดอก กระมัง—ของ ช่วย ๚ะ

๏ การ เล่น เทศ กาล ปี นี้ แปลก กัน กับ ปี อื่น ๆ ด้วย ตรุศ แล สงกรานต์ ติด ชิด เคียง กัน นัก ปี นี้ การ แผ่นดิน บ้าน เมือง สงบ เงียบ ไม่ มี ความ วุ่น วาย ประการ หนึ่ง ประการ ใด เลย ๚ะ

๏ พวก ทวาย พวก นี้ เปน หลาน เหลน พวก ทะวาย ที่ เปน เชลย แต่ ครั้ง ก่อน มา เมื่อ ประเทศ พะม่า แล ประเทศ สยาม เปน ฆ่าศึก รบ กัน เนื่อง ๆ ซึ่ง พวก พะ ม่า จะ มา เบียด เบียฬ ประเทศ สยาม เช่น ครั้ง ก่อน นั้น ไม่ ได้ แล้ว ตั้ง แต่ ศึก พะม่า แตก ศึก อังกฤษ แล เขตร พะม่า ข้าง ฝั่ง ทะเล ตก เปน ของ อังครีษ สิ้น แล้ว ถ้า พะม่า จะ มา กวน ประเทศ สยาม จำ ต้อง มา ทาง บก ทาง เหนือ เปน ทาง ยาก ลำบาก ที่ สุด แล้ว ประ เทศ พะมา อัน ขึ้น กับ อังครีษ แล้ว เปน เขตร กัน มิ ให้ ประเทศ สยาม ต้อง อันตราย ได้ เลย แต่ พวก พะม่า ที่ บ้าน ทวาย ชอบ มี การ เล่น คราว มหา สงกรานต์ ถ้า มี ศพ พระ สงฆ์ อัน ควร จะ เผา ใน ครั้ง นั้น พวก พะ ม่า บ้าน คอก ควาย มัก เรี่ย ไร กัน ทำ ลูก หนู ทำ ดอก ไม้ จุด ไป ติด โลง ลุก เปน ไฟ เผา ศพ พระสงฆ์ อัน ถึง อนิตย กรรม แล้ว นั้น บาง คน ชอบ ทำ ลูก หนู โต ใหญ่ มี กำลัง เรี่ยว แรง เมื่อ จุด เข้า แล้ว บาง ที่ เชือก ที่ ลูก หนู เดิน นั้น มัก ขาด ลูก หนู มัก กระเดน ไป ถูก คน ที่ ออก ไป ดู แน่น นั้น แล มัก เกิด เหตุ ร้าย แทบ ทุก ปี ไม่ ใคร่ จะ ขาด บาง ที่ ขา แขน ขาด บาง ที่ เจ็บ ลำบาก หลาย วัน จึ่ง ตาย บาง ที ตาย คา ที่ ก็ มี การ เล่น ปี นี้ ถูก ลูก หนู แล กรวด เจ็ด คน สี่ คน เจ็บ ลำบาก จะ เปน จะ ตาย เท่า กัน ตาย ณะ ที่ สนาม เล่น สาม คน การ ที่ มัก เกิด เหตุ ร้าย เช่น นี้ ควร จะ ห้าม อย่า ให้ มี ดี กว่า คิด อ่าน หา การ เล่น อัน จะ ไม่ เปน อันตราย แก่ ชีวิตร คน ดี กว่า ๚ะ

๏ ที่ จะ หา คน ประพฤติ์ แต่ ดี อย่าง เดียว นั้น หา ยาก นัก ใน พระธรรม คำภีร์ นั้น มี ความ ว่า ไม่ มี ใคร ทำ ดี ถึง คน เดียว ก็ ไม่ มี คน ชอบ ธรรม ไม่ มี สัก คน คน ที่ เข้า ใจ ที่ ล่วง หา พระเจ้า ไม่ มี คน ทั้งปวง หลง แล้ว เปน คน หยาบ บาป หมด ด้วย กัน ที่ ประพฤติ์ ดี ไม่ มี แม้น ถึง คน เดียว ก็ จะ ไม่ มี เมื่อ ว่า มนุษ ทั้งปวง เปน คน บาป ทั้งสิ้น อย่า พึง เข้า ใจ ว่า กิริยา คน บาป นั้น ไม่ ผิด กัน คน ที่ ทำ การ บาป มาก กว่า กัน น้อย กว่า กัน ก็ มี แต่ คน ที่ ทำ บาป น้อย กว่า เพื่อน จะ ไป นินทา เพื่อน ที่ มัก ทำ การ บาป มาก กว่า ตัว ก็ ไม่ บัง ควร ทั้ง สอง ข้าง มี ใจ บาป ด้วย กัน โทษ สำหรับ การ บาป ของ ตัว ติด ตัว อยู่ ด้วย กัน ทั้ง สิ้น คน บาป ทั่ว กัน ต้อง หา ที่ พึ่ง ใน พระ ธรรม คำภีร์ นั้น มี ความ ว่า พระเจ้า จะ โปรด ถอน ใจ บาป จาก คน ที่ จะ มา ขอ ให้ พระเจ้า ช่วย พระเจ้า จะ โปรด ประทาน ใจ ใหม่ แก่ คน อัน อยาก จะ เลิก การ บาป อัน อยาก จะ มานะ ประพฤติ์ การ ทุก สิ่ง ซึ่ง พระเจ้า สั่ง ให้ ทำ ใน พระธรรม คำภีร์ ของ พระเจ้า คน ที่ ขอ ใจ ใหม่ แต่ พระเจ้า แล ได้ สม ความ ปราถนา แล้ว คน เหล่า นี้ คง มี ใจ เกลียด การ บาป คง มี ใจ เชื่อ ใจ รัก ใน พระ เยซู เจ้า คง มี ความ กะตัญญู แล ความ รัก ปลง ใจ เชื่อ เต็ม ใจ เต็ม กำลัง ด้วย คน เหล่า นี้ คง ค่อย ระงับ ใจ คง เลิก คง เว้น การ บาป การ ชั่ว ทุก ชนิด คง เพียร ประพฤติ์ แต่ การ อัน เปน ที่ ชอบ พระไทย ของ พระ มหา เยซู เจ้า เรา คน เหล่า นี้ ถึง มี การ บาป ล้อม รอบ ตัว อยู่ คง เพียร ขอ ให้ พระ เยซู เจ้า ช่วย ตัว ให้ หนี ให้ พ้น ทั้ง การ บาป ทั้ง ผล ร้าย แห่ง การ บาป นั้น ด้วย แล พระมหา เยซู เจ้า เรา คง มี พระไทย ยินดี ช่วย ทุก ตัว คน อัน จะ มา พึ่ง มา อ้อน วอน ขอ ให้ พระองค์ ช่วย ฝ่าย คน อัน ไม่ มี ใจ ใหม่ ไม่ รู้ บาป ของ ตัว ถึง คน เช่น นี้ จะ มี แต่ ของ ดี ล้อม รอบ ตัว ยัง คง หา ที่ หา ช่อง จะ ทำ การ ชั่ว ยิ่ง มาก ขึ้น ไป ทุก ครั้ง คน เช่น นี้ มัก เหน ดี เปน ชั่ว มัก เหน ชั่ว เปน ดี ไป แล้ว มัก ไม่ รู้ จัก เกลียด การ ชั่ว มัก ไม่ รู้ จัก รัก พระเจ้า แล การ ดี ที่ พระ เจ้า บังคับ สั่ง ให้ ทำ นั้น คน ทั้งปวง ที่ รู้ ตัว คง เร่ง เอา ตัว ออก จาก หมู่ คน พาล คง รีบ คิด ตั้ง ตัว เปน คน อ่อน น้อม เชื่อ ประพฤติ์ การ ชอบ ใน ทาง ดี กว่า จะ ได้ สำเร็จ ความ รอด ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน ห้า ขึ้น เจ็ด ค่ำ เยนิรัล ฮอลเดอร์ แมน ทูต อะเมริกัน ประจำ กรุง เทพ ขึ้น กำปั่น จักร กล ไฟ ชื่อ โอวแลนด์ ซึ่ง คอเวินเมนต์ สยาม จัด ให้ ใช้ ใน ราชการ จะ ลง ไป ถึง เมือง ตุลูบัน จะ จัด ให้ บำเหน็จ รางวัน ซึ่ง คอเวินเมนต์ อะเมริกัน ฝาก มา ให้ เยนิรัล ฮอลเดอร์แมน ให้ แก่ ราชา เจ้า เมือง ตุลู บัน เพราะ เหน แก่ การ อัชฌาสัย ความ ดี ที่ ท่าน เจ้า เมือง ได้ ทำ ไว้ แก่ พวก อะเมริกัน คราว กำปั่น อะ เมริกัน ชื่อ โกริงคา แตก ที่ ฝั่ง เมือง นั้น ณเดือน สิบสอง จุลศักราช ๑๒๔๒ ปี มะโรง โทศก ราชทูต อะเมริกัน ว่า ท่าน ไป มา ดี แล้ว ท่าน ราชา ก็ ได้ ต้อน รับ ด้วย ดี ๚ะ

๏ ข่าว โทรเลข นอก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน สี่ แรม เก้า ค่ำ มี ความ แจ้ง ออก มา ว่า คอเวินเมนต์ ออส เตรี่ย เยระแมนี่ แล อิตะลี่ ถึง ที่ เข้า ใจ แก่ กัน แล กัน ว่า หาก ว่า พวก ฝรั่งเศศ จะ ต่อ สู้ รบ กัน กับ ประเทศ หนึ่ง ประเทศ ใด ใน สาม ประเทศ นั้น ทั้ง สาม ประเทศ นั้น จะ พร้อม กัน ช่วย แก่ กัน แล กัน รบ สู้ พวก ฝรั่งเศศ ด้วย ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน สี่ แรม สิบ ค่ำ เงิน เข้า สำหรับ จำหน่าย ใน ราชการ แผ่นดิน บ้าน เมือง ปี นี้ ถึง ๘๙ ๐๐๐ ๐๐๐ ปอน คิด เปน เงิน สยาม เปน แปด ล้าน เก้า แสน ชั่ง มาก กว่า เงิน ภาษี ปี กลาย สาม แสน หมื่น แปด พัน ชั่ง ฯะ

๏ มิศเตอ ดะนะวัน โรซา ทัก ทาย ว่า การ ระเบิด วุ่น วาย คง มี มาก กว่า ท่าน ทั้งปวง ได้ นึก หมาย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สี่ แรม สิบเอ็ด ค่ำ สม เด็จ พระนางกวีน ไม่ สู้ สบาย เพราะ คลาด ที่ บันได เสด็จ ดำเนิน ยืน ไม่ ได้ ได้ แต่ ทรง รถ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สี่ แรม สิบสอง ค่ำ ใน เฮาซ์ ออฟ กอมันซ์ มิศเตอ ปี่ซะ ได้ นำ ความ ข้อ อนุ ญาต ให้ คอเวินเมนต์ จีน ทำ ตาม ชอบ ใจ ด้วย ภา ษี ฝิ่น ฯะ

๏ ท่าน อันเดอร์ เซะกรี แตรี่ ข้าง ขา ต่าง ประเทศ ได้ ว่า สัญญา คือ จีฟู กอนเวนเช่อน ยัง มิ ได้ ยิน ยอม ราติไฟ เพราะ ไม่ เสร็จ ความ กัน ก็ เปน ที่ ไว้ ใจ ว่า ซึ่ง คิด อ่าน ปฤกษา กัน จะ ให้ เลิก เก็บ ภาษี ของ ที่ กำลัง เดิร ทาง นั้น คง จัด เปน อัน ควร ท่าน ว่า ท่าน ไม่ เหน ดี ใน ข้อ อนุญาต ให้ คอเวินแมนต์ จีน ทำ ตาม ชอบ ใจ ใน ข้อ นั้น พวก ปฤกษา ราชการ นั้น ๑๒๒ คน ไม่ ชอบ ตั้ง ข้อ นั้น ๖๖ คน อยาก จะ ตั้ง ข้อ นั้น จึ่ง ไม่ เปน อัน ตั้ง ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน สี่ แรม สิบ สาม ค่ำ ลอด ดะฟะริน ตอบ ถึง คำ ขอ ว่า จะ แสดง ที่ ไว้ ใจ ว่า พวก อังครึษ จะ ตั้ง อยู่ ใน ประเทศ อิยิปต เปน นิจ ไม่ ได้ แต่ ตาม การ อัน มี อยู่ บัด นี้ พวก อังครึษ จะ ไม่ ถอน ถอย ไป จาก ประเทศ อิยิปต ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สิบสี่ ค่ำ เงิน ภาษี ต่าง ๆ ใน ปี นี้ ถึง แปด ล้าน เก้า แสน ชั่ง เงิน ที่ แจก จำหน่าย ใน ปี นี้ ถึง ๘ ๙๗๗ ๕๐๐ ชั่ง ภาษี ที่ หมาย จะ เก็บ ได้ ใน ปี ใหม่ นี้ จะ ถึง ๘ ๘๕๒ ๕๐๐ ชั่ง เงิน ที่ หมาย ว่า จะ แจก จำหน่าย ใน ปี ใหม่ นี้ ถึง ๘ ๕๘๑ ๒๕๐ ชั่ง เปน อัน หมาย ว่า จะ ลด อินกัม แตกซ์ ถึง สาม เปนซ์ ครึ่ง คือ จะ ลด เกือบ เพื้อง หนึ่ง สยาม

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน สี่ แรม สิบห้า ค่ำ เซอ วิเลียม ฮาโกด แจ้ง ความ ว่า ณวัน จันทร์ จะ นำ ข้อ ห้าม มิ ให้ ซื้อ ขาย ยาไดนาไมต แก่ กัน แล กัน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เกาะ พวก ร้าย ที่ ใช้ ยาไดนาไมต ใน การ ร้าย หลาย คน แล้ว มี เหตุ ควร จะ มี ความ สงไสย ว่า คน คบ คิด การ ร้าย คง มี เปน อัน มาก การ ระเบิด เกิด ขึ้น อีก ใน กรุง ลันดัน คน ตื่น ตก ใจ เปน อัน มาก พวก ตะเวน ที่ พระบรม ราช วัง วินดซอ จัด ทวี มาก ขึ้น แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน ห้า ขึ้น สอง ค่ำ มิศ เตอ แฮนฟิลด คน อะเมริกัน คน หนึ่ง เปน พวก คิด ทำ ร้าย ด้วย ยา ไดนะไมต ถูก จับ เกาะ ไว้ แล้ว ก็ เปน อัน ปรากฎ ว่า มัน จะ เบิก ใช้ เงิน อะเมริกัน ได้ เปน อัน มาก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า ขึ้น สาม ค่ำ ณะที่ ปฤกษา ราชการ ทั้ง สอง ตำบล คราว ชุมนุม คราว เดียว ได้ ตั้ง ข้อ ทั้งสอง ตำบล ว่า ผู้ ที่ ทำ การ ระเบิด จะ ต้อง เปน โทษ ติด จำ จอง ทำ การ หนัก ตลอด ชีวิตร ๚ะ

๏ พวก รักษา กรุง ลันดัน ได้ มาก ขึ้น เพิ่ม เติม ทหาร อีก กอง หนึ่ง แล้ว ฯะ

๏ คน หลวง อังกฤษ ก็ ยัง ชั่ว มี กำลัง มาก ขึ้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัศบดี เดือน ห้า ขึ้น ห้า ค่ำ ใน ที่ ปฤกษา ราชการ ที่ ประเทศ อิตะลี่ ท่าน เสนาบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ได้ ว่า ซึ่ง ประเทศ อิตะลี่ ออสเตรีย แล เยระเมนี่ มี ความ เข้า ใจ กัน นั้น ไม่ เปน ที่ จะ นึก ร้าย ต่อ ประเทศ ฝรั่งเสศ แต่ ซึ่ง จะ ตั้ง เอมไปร เมือง ใหญ่ ใน อะฟริกะ เหนือ นั้น เปน อัน ยอม กัน ไม่ ได้

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ห้า ขึ้น หก ค่ำ พวก พล รบ ฝรั่งเสศ ขับ ไล่ พวก ญวน ให้ ไป พ้น จาก เมือง นำดินด์ แล เมือง ฮองเกว แล้ว ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน ห้า ขึ้น เจ็ด ค่ำ ณะวัน อังคาร เดือน ห้า ขึ้น สาม ค่ำ เขา ได้ จับ ชำระ ผู้ ร้าย ที่ ฆ่า ฟัน ผู้ คน ที่ สนาม ที่ เรียก ฟีนิกซ์ ปาก ผู้ นั้น เขา ชำระ แต่ คล คน ผู้ ร้าย อาย แบรดี นั้น เขา ปรับ โทษ ให้ ตาย จะ ลง พระราช อาญา ประหาร ชีวิตร ณะ วัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น แปด ค่ำ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน ห้า ขึ้น แปด ค่ำ ราช ทูต ฝรั่งเสศ คน ใหม่ ออก แล้ว จะ ไป เมือง ญวน คอเวิน แมนต์ ฝรั่งเสศ ร้อง หา ว่า จะ ให้ ทำ ตาม สัญญา ด้วย เร็ว ๚ะ

๏ เซอ เอดวาด อี มัลเลด กงซุล เยนิรัล อังกฤษ ที่ ประเทศ อิยิปต ถูก เชิญ ให้ เลื่อน ที่ เปน ราชทูต ที่ กรุง ปักกิง ณะ ประเทศ จิ่น แต่ ท่าน ไม่ รับ ตำแหน่ง ใหม่ นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน ห้า ขึ้น เก้า ค่ำ เกาะ ที่ นั้น บาง ที่ เรียก ว่า เกาะ ปาปอะ บาง ที่ เรียก ว่า เกาะ นุกินิ คอเวินแมนต์ ประเทศ กวินซ์แลนด์ ยุด หน่วง เอา ไว้ แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า ขึ้น สิบ ค่ำ มอง เซอ บูแร ถูก เรียก ให้ กลับ แล้ว คอเวินแมนต์ ฝรั่ง เสศ เหน ว่า คำ สัญญา ซึ่ง ท่าน ทำ ไว้ กับ คอเวิน แมนต์ จิ่น ไม่ เปน อัน ควร แล้ว ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ แปด สิบ คน ใน พวก ยุรี่ เพราะ มิ ได้ไป ฟัง การ ที่ ศาล ตาม ธรรมเนียม ถูก ปรับ คล สิบ ชั่ง แล้ว ฯะ

๏ ชำระ ผู้ ร้าย ที่ สนาม เรียก ว่า พินิกซ ปาก ผู้ ร้าย อีก คน หนึ่ง ปรับ เปน โทษ ถึง ประหาร ชีวิตร ฯะ

๏ พวก ฝรั่งเสศ แล พวก มิศเตอ ซะแตนลี่ ซึ่ง จะ ไป ตั้ง ค้า ขาย ตาม แม่ น้ำ กองโค ที่ จะ ตี ชิง แย่ง กัน ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ห้า ขึ้น สิบสาม ค่ำ ยัง กำลัง ชำระ คน ที่ เกาะ แล้ว เพราะ การ ระเบิด ที่ กรุง ลันดัน คน หนึ่ง มา แจ้ง ความ เลอียด ที่ พวก พีเนียน ที่ เมือง นุยอก ณะ ประเทศ ยุไนเตด ซะเตศ อะเมริกะ เหนือ มุ่ง หมาย จะ ทำ นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน ห้า ขึ้น สิบสี่ ค่ำ ท่าน ผู้ เปน ปริมิเออ คือ อัคมหา เสนาบดี ใหญ่ ที่ สุด ที่ ประเทศ อังกฤษ คราว ตอบ คำ ถาม ได้ ว่า คอเวิน เมนต์ จะ ไม่ จัด การ ให้ เกาะ นั้น เปน เมือง ขึ้น กว่า ได้ รับ หนังสือ ราชการ แต่ คอเวินเมนต์ ประเทศ กวินซ แลนด์ ก่อน แต่ ใน เวลา พลาง นี้ การ ซึ่ง จะ ให้ เปน เมือง ขึ้น นั้น เมื่อ คอเวินเมนต์ อิม บีริเอล ยัง มิ ได้ ยอม เปน อัน ใช้ ไม่ ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน ห้า ขึ้น สิบห้า ค่ำ กำหนด เวลา แล้ว ว่า ให้ สมเด็จ พระเจ้า เอมบีเรอร์ แล สมเด็จ พระนาง เอมเปรศ ราชาภิเศก ณวัน อาทิตย เดือน หก แรม หก ค่ำ ๚ะ

๏ ด้วย คน โทษ ผู้ ร้าย คน ที่ สาม นั้น พวก ยุรี่ หา ได้ ตก ลง พร้อม กัน ไม่ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน ห้า แรม ค่ำ หนึ่ง เมื่อ เช้า วัน นี้ เกิด เพลิง ไหม้ ใหญ่ ใน เมือง ลิเวอปูล ของ เสีย ถึง ราคา ส่อง หมื่น ชั่ง ๚ะ

๏ เขา ได้ จัด ตั้ง มิศเตอ กรุเคอ เปน เปรซิเดนต์ ประ เทศ แตรนซะแวล ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า แรม ส่อง ค่ำ เมื่อ อ่าน หนังสือ บิล คือ อาเพิ่มแอเช่อน บิล ครั้ง ส่อง ใน ที่ ชุมนุม ปฤกษา ราชการ ที่ กรุง ลันดัน ที่ เรียก ว่า เฮาซะ ออฟ คอมันซ์ เซอ ริแชต กระซ ร้อง ขอ อย่า เอา บิล นั้น ไว้ มิศเตอ วิเลี่ยม ตอเรนซ ร้อง ขอ ปฤกษา เรื่อง ข้อ นั้น จึ่ง ได้ เลิก ปฤกษา เรื่อง นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน ห้า แรม สาม ค่ำ คอ เวิรแมนต์ ฝรั่งเลิศ ตั้ง ใจ แล้ว จะ เพิ่ม เติม ทหาร อีก ๓๕๐๐ ให้ ไป ประเทศ ตอนกวิน แล ได้ ตั้ง ข้อ โวด ให้ ขอ ยืม เงิน ๕ ๐๐๐ ๐๐๐ แฟรนก์ คิด เปน เงิน สยาม ๒๐๘๓ ชั่ง ๖ ตำลึง ๚ะ

๏ ยั่งกุ้ง วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น สี่ ค่ำ ที่ จะ เกิด วิวาท กัน ฝ่าย พะม่า เหนือ แล ประเทศ สยาม เพราะ พวก ที่ ขึ้น อยู่ กับ ประเทศ สยาม พวก หนึ่ง ขึ้น ไป เบียด เบียฬ รังแก กัน ที่ ประเทศ เกียนฮุงขี่ เปน ที่ เข้า ใจ กัน ว่า จะ เชิญ ให้ พวก ฝรั่งเลศ เปน พวก กลาง ตัด สิ้น ความ ให้ ๚ะ

๏ คำ เปรียบ ด้วย ตัว พา ๚ะ

๏ มี คน ช่าง ทำ แป้งเข้าสาลี่ คนหนึ่ง กับ บุตร ชาย คน หนึ่ง ได้ ไล่ พา ตัวหนึ่ง ไป ขาย ท ตลาด ครั้นเมื่อ ไป ได้ หน่อยหนึ่ง จึ่ง ได้ ภบ พวก หญิง สาว หลาย คน แล้ว พวก หญิง นั้น ครั้นเหน ชายเจ้าของ พา สอง คน พ่อ ลูก นั้น เดิร ตาม พา ไป จึ่ง หัวเราะ เยาะ แล้ว พูด กัน ว่า เรายัง ไม่ เคย เหน คน โง่ เขลา เหมือน เช่น นี้ เลย ครั้น พ่อ ได้ ยิน ดัง นั้น จึ่ง ให้ ลูก ขึ้น ขี่ พา ไป แต่ตัว พ่อ นั้น เดิร ตาม พา ไป ครั้น ไป อีก หน่อย หนึ่ง จึ่ง ภบ คน แก่ เถียง กัน อยู่ ครั้น คน แก่ นั้น ได้ เหน ลูก ชาย นั่ง ไป บนหลัง พา แต่ พ่อ นั้น เดิร ไป จึ่ง พูด กัน ว่า ท่าน ได้เหน คน โฉด นั้น นั่ง ไป บนหลัง พา ฤา ไม่ การ นี้ เปน ความ ดู หมิ่น คน แก่นัก หนา อ้าย เด็ก ซุก ซน เอ๋ย จง ลง เสีย จาก หลัง พา เถิด ๚ะ

๏ ที่ โบก ถนน เจริญ กรุง ตรง ข้าม ที่ แอแยนด์ แล กงซุล เยนิรัล อังกฤษ มี การ เทศ ใน ภาษา สยาม ทุก วัน อาทิตย เวลา เช้า ๔ โมง เวลา บ่าย โมง หนึ่ง แล ที่ บ้าน ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม เวลา ค่ำ ทุ่ม หนึ่ง ทุก วัน อาทิตย เสมอ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ใจ สัทธา จะ ถวาย นมัศการ ด้วย เชิญ มา นมัศการ ด้วย เทอญ ฯะ

๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ฯะ

๏ ตึก ช่าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ตั้ง อยู่ ใน เมือง ( เคียว ประตู ผี แล ถนน ใหม่) ฯะ

๏ มิศเตอ ดะเบลยู เกนเนด ลอฟตัซ มี ความ ยินดี ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ที่ เปน ฝรั่ง เปน ไทย เปน จีน ทราบ ทั่ว กัน ว่า ณวัน จันทร์ เดือน สี่ แรม สิบ ค่ำ แล ต่อ ๆ กัน ไป จะ รับ จ้าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ใน ตึก ใหม่ นี้ ที่ ได้ จัด ไว้ สำหรับ การ เช่น นี้ แล้ว ที่ ตึก นั้น มี เรือน แก้ว แล ของ อื่น อัน ไม่ เคย มี ใน กรุง เทพ ฯ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ธุระ ใน การ ราย นี้ เชิญ มา หา ที่ ตึก อัน ว่า มา แล้ว นี้ จะ ได้ ช่วย ให้ สำเร็จ ความ ปราถนา โดย เร็ว ราคา นั้น จะ คิด เอา แต่ ภอ สมควร การ นัด หมาย จะ ทำ ให้ แล้ว ตาม นัด การ ที่ ผู้ จ้าง จะ สั่ง คง ทำ ให้ แล้ว โดย เร็ว ท่าน ทั้งหลาย ที่ จะ ให้ ไป ชัก รูป ที่ บ้าน เขา จะ คิด เอา ราคา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน มิศเตอ ดะเบลยู เกนเนด ลอฟตัซ ช่าง ชัก รูป แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๔ ปี มะเมีย จัตวาศก ฯะ

๏ เปน ภาษา อังครึษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สุน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๓ ครบ หก ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ บัด นี้ แม่ แพ ที่ เสา ชิงช้า ไม่ สู้ สบาย จะ เปน ธุระ รับ จดหมายเหตุ ต่อ ไป ไม่ ได้ จึ่ง ขอ ให้ ท่าน ทั้ง หลาย ที่ เคย รับ หนังสือ สยาม ไศมย แต่ แม่ แพ นั้น เขียน หนังสือ บอก ตำบล บ้าน มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม แล ครู สมิท จะ จัด การ ให้ คน ไป ส่ง ถึง ท่าน ต่อ ไป ถ้า เดือน นี้ มี ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อัน ยัง มิ ได้ หนังสือ สำหรับ เดือน เชิญ มา บอก ให้ ครู สมิท รู้ จึ่ง จะ จัด ให้ ท่าน คง ได้ หนังสือ ของ ท่าน จน ครบ ตาม ที่ ได้ ใช้ เงิน ไว้ แล้ว นั้น ฯะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ คราว ๆ ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก สลึง คือ สิบ สอง ฉบับ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลลัง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด เอา บันหัด ละ สลึง คราว แรก ถ้า ซ้ำ จะ คิด เอา บันหัด ละเฟื้อง ถ้า จะ ลง ความ ถึง ปี จะ คิด ราคา อย่าง หนึ่ง แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ฯะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง แห่ง หนึ่ง ฯะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ข้าง ขึ้น ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสึอ ต่าง ๆ อัน มี ขาย
ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสึอ ต่างๆ สำหรับ ส่อน เด็ก ให้ อ่าน หนังสึอ ไท แล หนังสึอ อังกฤษ ออก มี หนังสึ่ก สำหรับ ส่อน วิชา คิด เลข ส่อน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสึอ สำหรับ ส่อน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสึอ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสึอ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสึอ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา ส่อน น้อง ขันธ วิภังคินี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดทาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู ศาสนา จันทะ โครบ จินดามณี พระ ยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ถลาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภูเขา ทอง นก กระ จาบ เบญมาศ ทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ช มงกุฎ พระ อไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคล ทิปนี่ แปล เปน สุภาสิต ส่อน หญิง มายา สัตรี ลักษณ วงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี ส่อน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา ส่อน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษ สวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้า เงาะ สิบ สอง เหลียม สุภาษิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจื๊ มงคลทิปนีแปล สุภาษิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาษิต สอน เด็ก สุภาษิตพระร่วง สุภาษิตโคลง สมุก จะ หัตอังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ ๚ะ

๏ หนังสือภาษาสยามต่าง ๆ มี ขายที่โรงพิมพ์บางคอแหลมนี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียมนั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิดเอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้ารวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่มใบ ปกอ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้าใบ ปก แขง คิด ราคาใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละมาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละมาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้าไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอกไว้ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ฃาย เชื่อ ไม่ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด

๏ ยูไนเวอร์ซิตี สยาม ๚ะ

๏ ถ้า บิดา มารดา ผู้ หนึ่ง ผู้ ได อยาก จะ ให้ ลูก ชาย ลูก หญิง เรียน ภา ษาไท ภาษา ฝรั่ง ฤา วิชา ต่าง ๆ เพื่อ จะ เปน คน มี ปัญญา รู้ ความ ซึ่ง เรียบ ร้อย จะ ได้ เปน ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ สม เปน พ่อ บ้าน แม่ บ้าน เปน กำลัง แก่ ราชการ แล แผ่นดิน บ้าน เมือง เชิญ มา ฝาก ไว้ กับ ครู แล ที่ ยูไน เวอซิตี สยาม บาง คอ แหลม ค่า สอน ค่า เลี้ยง จะ เรียก เอา แต่ พอ สม การ ถ้า จะ รู้ ความ ละเอียด เชิญ มา ถาม แต่ ครู ที่ บางคอแหลม เทอญ ๚ะ