| เล่ม ๑ แผ่น ๑๑ วัน พุฒ เดือน ๗ ขึ้น ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก ๑๒๔๕ |
๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ
๏ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทรง พระ มหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ พระ ราชทาน พระ ราช อิสริยศ พระ เจ้า น้อง ยา เธอ เปน กรม สาม พระองค์ แล พระ บวรวงษ เธอ พระองค์ เจ้า ใน พระ บวร ราช วัง เปน กรม ๑ พระ องค์ รวม ตั้ง กรม ใน เดือน หก ๔ กรม ๚ะ
๏ ณวัน พุฒ เดือน หก แรม สอง ค่ำ โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยา เธอ พระองค์ เจ้า เกษม สันต์ โสภาคย์ ซึ่ง เปน พระเจ้า ลูก ยา เธอ ที่ ๒๖ ใน สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม รัชกาล ที่ ๔ เปน กรม หมื่น พรหม วรานุ รักษ ใน วัน เดียว นั้น โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยา เธอ พระองค์ กมาลาสน์ เลอสรร ซึ่ง เปน พระเจ้า ลูก ยา เธอ ที่ ๒๗ ใน สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม รัชกาล ที่ ๔ เปน กรม หมื่น ราช ศักดิ์ สังคฤทธิ์ ๚ะ
๏ ณวัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สาม ค่ำ ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยา เธอ พระองค์ เจ้า ศรี สิทธิ ธง ไชย ซึ่ง เปน พระ เจ้า ลูก เธอ ที่ ๓๓ ใน สม เด็จ พระเจ้า กรุง สยาม รัชกาล ที่ ๔ เปน กรม หมื่น ศิริ ธัช สังกาศ ฯะ
๏ ณวัน พุฒ เดือน หก แรม สอง ค่ำ โปรด เกล้า ฯ ให้ พระ บวรวงษ เธอ พระองค์ สุทธารศ ซึ่ง เปน พระ ราชบุตร ที่ ๑๐ ใน พระ บวร ราชวัง ที่ ๔ เปน กรม หมื่น พิเศศ สิทธิการ ฯะ
๏ ณวัน อาทิตย์ เดือน หก แรม เจ็ด ค่ำ ใน หลวง เสด็จ ไป เมือง กรุง ทรง ทอด พระ เนตร พวก ขา กรม ช้าง จับ ช้าง ที่ พะเนียด ถวาย พวก ข้า ราชการ ที่ ตาม เสด็จ หลาย ท่าน หลาย นาย ก็ ได้ ดู จับ ช้าง เถื่อน ที่ กรุง เก่า ด้วย ๚ะ
๏ คราว คล้อง ช้าง ที่ พะเนียด ที่ กรุง เก่า นั้น แขก เมือง คือ ปรินซ์ ดุก ออฟ เมกเลนเบิก แล พวก กงซุล แล นาย ห้าง กับ ฝรั่ง ลูก ค้า วานิช เปน อัน มาก ภา กัน ไป ดู ด้วย พวก ที่ ไป ดู นั้น ว่า สนุกนิ์ สนาน นัก ฯะ
๏ ณวัน อังคาร เดือน หก ขึ้น สอง ค่ำ มี พระ บรม ราชโองการ สั่ง จัด ให้ มี การ ชุมนุม คือ คาเดน ปาตี้ ที่ สวน สราญ รมย์ ตั้ง แต่ เวลา ห้า โมง บ่าย จน เวลา ทุ่ม หนึ่ง เปน ที่ คำนับ เจ้า คือ ปรินซ์ ดุก ออฟ เมกเลนเบิก พระ องค์ เจ้า น้อง ยา เธอ โสณบัณฑิฐ ได้ รับ พระ บรมราช โองการ จัด การ รับ แขก เมือง ๚ะ
๏ ครั้น ถึง กาล กำหนด พระองค์ เจ้า แล ท่าน เสนาบดี ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย เปน อัน มาก ที่ รับ เชิญ ได้ ประชุม กัน ทั้ง ชาว นอก ชาว ใน ที่ สวน สราญ รมย์ นั้น เต็ม ไป ด้วย ท่าน ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ใน ที่ สนาม เล่น มี เก้า อี้ มาก ตั้ง เปน แถว ท่าน ได้ นั่ง ตาม ลำดับ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ได้ เจรจา กัน ดู การ สนุกนิ ต่าง ๆ แล ฟัง มะโหรี่ เครื่อง ฝรั่ง ตาม สบาย ใจ หน ทาง วก เวียน สำหรับ เดิน ดู ต้น ไม้ ดอก ไม้ แปลก ประหลาด ต่าง ๆ นั้น ที่ สอาด เรียบ ดี นั้น เปน แห่ง ๆ มี ศาลา สำ หรับ คน ที่ เที่ยว ดู นั้น จะ ได้ ภัก กิน ขนม หวาน น้ำชา น้ำ เลมันแอด แล เหล้า ฝรั่ง แก้ คอ แห้ง แก้ หิว ไปพลาง ๏ ครั้น ได้ ยิน เพลง ประเทศ เยรแมน จึ่ง ได้ รู้ ตัว ว่า เจ้า พนักงาน ได้ นำ แขก เมือง ดุก ออฟ เมกเลนเบิก เข้า มา ใน สวน หลวง แล้ว ภอ เธอ เข้า มา ถึง แล้ว พระองค์ เจ้า แล ขุนนาง ก็ คำนับ ต้อน รับ ด้วย งาม แล้ว ท่าน เดิน ไป ถึง ที่ พวก ผู้ หญิง ผู้ ดี คือ เลดี ภัก อยู่ นั่ง เจรจา กับ พวก เยระแมน บาง เลดี ที่ ท่าน รู้ จัก นั้น ๚ะ
๏ ครั้น ได้ เหน ทหาร ม้า ใส่ เสื้อ สักลาด แดง ขี่ ม้า เทศ ประเทศ เกาะ ออสแตรเลีย ม้า สูง เดิน แถว เข้า มา จึ่ง ได้ รู้ ตัว ว่า ใน หลวง เสด็จ สัก ประเดี๋ยว พวก แตร ประโคม ขึ้น ถวาย เพลง ประเทศ สยาม นาเช่อนอัล ก็ แล เหน รถ พระ ที่นั่ง ม้า เทศ สี่ ม้า ใหญ่ เสด็จ ทรง นั่ง นำ รถ อื่น มี พระราช โอรส พระราช ธิดา หลาย ๆ พระ องค์ ตาม เสด็จ เข้า มา ด้วย รถ เหล่า นี้ เข้า ประตู ตวัน ออก ที่ สวน หลวง แล้ว อ้อม ไป ตาม ตวัน ออก เลี้ยว ด้าน เหนือ เสด็จ หยุด ประทับ ลง พระราช ดำเนิร มา ถึง แขก เมือง แล้ว ทรง ตรัส แก่ พวก ฝรั่ง บาง คน บาง นาย สัก ครู่ หนึ่ง แล้ว จึ่ง ภา แขก เมือง ไป ประ ทับ บน เนิน ข้าง ด้าน เหนือ คอย ดู แห่ ช้าง หลวง เข้า มา ถวาย ตัว มี ช้าง ดำ ช้าง เผือก โต เล็ก หลาย ช้าง ช้าง คู่ หนึ่ง มี งา ยาว โต ใหญ่ คู่ นี้ เปน ช้าง แก่ อายุศม์ มาก ๚ะ
๏ ครั้น แห่ ช้าง เสร็จ แล้ว จึ่ง มี รับ สั่ง ภา พวก กระบี่ มา ถวาย ตัว มี การ เล่น ต่าง ๆ ให้ แขก เมือง ดู ให้ เพลิน สบาย ใจ ครั้น ดู การ แล้ว ใน หลวง ภา แขก เมือง เข้า ไป ประทับ ที่ ศาลา ท่าน ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย เลี้ยง กัน แล้ว ต่าง ท่าน ต่าง นาย คอย ทูล ลา กลับ ไป บ้าน ๚ะ
๏ วัน ศุกร เดือน หก ขึ้น ห้า ค่ำ เจ้า พระยา สุรวงษ ไวยวัฒน์ ที่ สมุห พระ กระลาโหม ไปรมะ มินิศเตอ ประเทศ สยาม มี กาด เชิญ ปรินซ์ ดุก ออฟ เมกเลนเบิก ไป รับ เลี้ยง ดินเนอ ที่ บ้าน เจ้า คุณ ๆ ได้ เชิญ ท่าน ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ประมาณ สัก ห้าสิบ ๚ะ
๏ เจ้า พระยา ภาณุวงษ มหา โกษา ธิบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ได้ ใช้ ให้ เจ้า พนักงาน ข้าง ซา กรมท่า เอา หนังสือ เซอกุลา ไป ให้ ท่าน ทั้งหลาย ดู ให้ ทราบ ว่า พวก มะโหรี เครื่อง ฝรั่ง จะ เล่น ใน สวน เจ้า คุณ ณวัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น แปด ค่ำ เปน การ คำนับ แขก เมือง นาย กำปั่น รบ อังคริษ ด้วย ๚ะ
๏ ณวัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สาม ค่ำ กำปั่น รบ ไฟ อังคริษ คือ แจมบีอัน ๒๓๗๐ ตัน กัปตัน ปาซะลี่ มา จาก สิงขโปร์ ทอด สมอ ที่ น้ำ เชี่ยว เจ้า พนักงาน ฝ่าย สยาม จัด กำปั่น ไฟ เล็ก ให้ กัปตัน ใช้ กว่า กำปั่น ไฟ จะ กลับ พวก กำปั่น รบ จะ ได้ ขึ้น มา กรุง เทพ แล้ว กลับ ไป น้ำ เชี่ยว ตาม ชอบ ใจ ๚ะ
๏ ณวัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น แปด ค่ำ เจ้า พระยา ภาณุวงษ มหาโกษา ธิบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ มี หนัง สือ เซอกุลา ออก เชิญ ให้ ท่าน ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ทั้ง ชาว ใน ชาว นอก มา ชุมนุม ที่ สวน เจ้า คุณ ฟัง เครื่อง มะโหรี ฝรั่ง เปน คำนับ แขก เมือง พวก กำปั่น เมื่อ เวลา บ่าย สี่ โมง ครึ่ง คน เปน อัน มาก ทั้ง หญิง ทั้ง ชาย ชาว นอก แล พวก ขุนนาง ฝ่าย สยาม มา ชุมนุม เปน อัน มาก เมื่อ กำลัง ฟัง มะโหรี มี พวก ของ เจ้า คุณ ส่ง น้ำ ชา กาแฝ่ ของ หวาน บุหรี่ เลี้ยง ท่าน ที่ มา ตาม เชิญ นั้น บ่าย วัน นั้น น้ำ ไม่ มี ใน คลอง เรือ ไป ถึง ที่ ไม่ ได้ ต้อง ไป จอด เคียง ป้อม ครั้น ถึง ทาง รถ ของ เจ้า คุณ มา รับ ท่าน ต่าง ๆ นั้น ภา ไป ถึง สวน อากาศ ดี ไม่ มี ฝน เปน คราว เหมาะ ไป ดู ชม ต้น ดอก ไม้ แล สัตว์ แปลก ปลาด งาม แล ฟัง บท เพลง ต่าง ๆ นั้น ๚ะ
๏ กำปั่น รบ ไฟ แจมบิอ้น ถอน สมอ กลับ ไป จาก น้ำ เชี่ยว ณวัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบสอง ค่ำ ๚ะ
๏ เจ้า ดุก ออฟ เมกเล่นเบิก มิ ได้ อยู่ ที่ ประชุม นั้น เพราะ ไป เที่ยว ชม ดู บ้าน เมือง ข้าง เพ็ชรบุรี ๚ะ
๏ เรือ ลำ นี้ มี ชื่อ ว่า อะลูเอตติ มา จาก เมือง ไซง่อน ถึง กรุง เทพ ณวัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบสอง ค่ำ มี พวก ฝรั่งเศศ ผู้ ใหญ่ หลาย คน เดิน สาร มา ด้วย ณวัน อังคาร เดือน หก แรม ค่ำ หนึ่ง เจ้า พระ ยา ภาณุวงษ มหา โกษา ธิบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ มี หนังสือ เซอกุลา เชิญ ท่าน ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ชาว ใน ชาว นอก ไป ชุมนุม ฟัง เครื่อง มะโหรี ฝรั่ง เปน ที่ คำ นับ พวก ฝรั่งเศศ ผู้ ใหญ่ ผู้ เปน แขก เมือง นั้น ครั้น ชม ดู สวน แล ของ ปลาด ใน สวน พวก ฝรั่งเศศ ภา กัน ไป บ้าน เจ้า คุณ เลี้ยง ดินเนอ ที่ บ้าน เจ้า คุณ ๚ะ
๏ ณวัน พุฒ เดือน หก แรม สอง ค่ำ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังศรี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุพันธุวงษ วรเดช มี การ ออก เชิญ พวก ชาว ใน ชาว นอก ให้ ชุมนุม ที่ วัง มี การ เต้น รำ เปน ที่ คำ นับ เจ้า ดุก ออฟ เมกเลนเบิก คน เปน อัน มาก ได้ชุมนุม กัน คน ที่ รับ เชิญ ไป ช่วย ใน การ ออก ปาก ว่า สนุกนี้ นัก หนา คน เดียรดาษ ออก แน่น เต็ม วัง เต็ม ที่ มี โคม ศรี่ ต่าง ๆ เปน อัน มาก รอบ ตลอด วัง จุด ดอก ไม้ ไฟ เปน อัน งาม ของ เลี้ยง ดินเนอ ก็ มี ครบ เปน อัน มาก ทุก อย่าง สม เปน การ คำนับ ผู้ ใหญ่ คน ที่ รับ เชิญ นั้น ก็ เต็ม ใจ ช่วย ให้ การ เปน อัน สำเร็จ งาม สม การ ๚ะ
๏ กำปั่น รบ ฝรั่งเสศ อะลุเฮตตี ๓๐๐ ตัน กัปตัน ซะคะ ซัน ออก จาก กรุง จะ กลับ ไป เมือง ไซง่อน ณวัน ประ หัศบดี เดือน หก แรม สาม ค่ำ ๚ะ
๏ ณวัน พฤหัศบดี เดือน หก ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ ขึ้น ปี ใหม่ ได้ แรก นา ปี นี้ พระยา พรรณฤทธิ์ บุตร พระยา ภูธราไภย ได้ แรก นา วัว กิน เข้า กิน ถั่ว กิน งา น้ำ ที่ นา นั้น มาก เพียง น่อง ท่าน ที่ แรก นา ทำ ตาม ธรรม เนียม ทุก ปี มิ ได้ ขาด ภอ แรก นา แล้ว น้ำ ฝน บริบูรณ์ ดี พวก ราษฎร ที่ ทำ นา นั้น ก็ ลง มือ จับ ทำ นา ไป จน สิ้น ฝน ฯะ
๏ ณวัน ศุกร เดือน หก ขึ้น ห้า ค่ำ เวลา บ่าย ห้าโมง เสศ เกิด ลม พะยุ ใหญ่ พัด เปน น่า อัศจรรย์ ยิ่ง นัก ตั้ง แต่ ตำบล บาง ตะนาวสี่ ลง มา ถึง สามเสน ถูก ต้อง โรง เรือน ของ พลเรือน ใน กรุง สยาม เรือน ฝา กระดาน บ้าง เรือน ฝา ขัด แตะ บ้าง ตาม ริม ฝั่ง ส่อง ฟาก แม่ น้ำ ลม ตี หัก พัง ลง ประมาณ ส่อง ร้อย หกสิบ หลัง เสศ ผู้ คน เจ็บ ป่วย ลำบาก แขน หัก ขา หัก หลาย คน แต่ เปน ความ ร้าย น้อย คน เพราะ เปน กลาง วัน คน หนี เอา ตัว รอด ไป ทัน พะยุ ใหญ่ เช่น นี้ ไม่ ใคร่ มี ใน กรุง สยาม ฯะ
๏ ได้ ทราบ ข่าว ว่า ณวัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบสอง ค่ำ เวลา ดึก แปด ทุ่ม เสศ ฝน ตก นัก ฟ้า ผ่า ลง ถูก ที่ ลูก แก้ว ยอด พระเจดีย ทอง ซึ่ง ชื่อ ว่า พระศรีรัตน เจดีย ใน วัด พระศรีรัตน ศาสดาราม ใน พระบรม มหา ราชวัง แล ใน กลาง คืน วัน นั้น ฟ้า ผ่า ลง ถูก เครื่อง ที่ หลังคา ยอด พระ ที่ นั่ง ดุจสิทธิ์ มหา ปราสาท ใน พระ บรม มหา ราชวัง พัง ไป เล็ก น้อย หลาย แห่ง ใน ค่ำ วัน นั้น ฟ้า ผ่า ลง ถูก ยอด มณฑป พระบาท จำลอง ใน วัด ทอง ด้วย แห่ง ๑ แล ที่ ยอด น่าบัน อัด โบถ หัก พัง ไป ด้วย ฯะ
๏ โรง สี ไฟ ของ หลวง ยี่สาร ที่ แปดริ้ว ท่าน ขาย แล้ว นาย ห้าง ฝรั่ง ชื่อ วินดซอเรดลิก แอน โก จัด ซื้อ ไว้ แล้ว ราคา แปด หมื่น สี่ พัน บาท ๚ะ
๏ มี คำ เลื่อง ฦๅ กัน ว่า ท่าน เลื่อน ที่ ขึ้น แล้ว จะ ต้อง ขยาย ไป ว่า ราชการ ที่ ตอน กวิน ประเทศ ญวน ๚ะ
๏ กำปั้น ไฟ ลูก ค้า อัน มา จาก เมือง จีน ทุก ลำ มัก มี พวก จีน เต็ม ดาษ ฟ้า เดิน สาร เข้า มา ที่ เมือง จีน คน แน่น หนา หา กิน ยาก นัก คน จน มัก ต้อง หนี ไป หา กิน ใน ประเทศ อื่น คน จน ที่ หนี เมือง จีน หา กิน ที่ เมือง อื่น ทุก ปี นั้น มาก ต่อ มาก ใน ฝูง คน เหล่า นี้ ผู้ ที่ มี วิชา ติด ตัวมี ความ เพียร รู้ จัก หา รู้ จัก เก็บ รักษา ไม่ เปลือง เงิน ที่ เปน คน ระวัง ให้ เงิน ที่ ต้อง ใช้ นั้น น้อย กว่า เงิน ที่ หา ได้ ทุก วัน ที่ เปน คน มิ ได้ คบ นักเลง ไม่ ชอบ บ่อน เบี้ย ยา เหล้า หญิง ชั่ว คน เหล่า นี้ ที่ ละ เว้น การ เช่น ว่า มา นี้ แล มี ความ ซื่อ ตรง ต่อ พระเจ้า แล ต่อ ท่าน ผู้ อื่น ด้วย คง ตั้ง ตัว เปน ผู้ ใหญ่ คง เปน คน มี ไม่ จน เลย แต่ ใน คน จีน ที่ ออก จาก เมือง จีน ไป หา กิน ที่ ประเทศ อื่น ที่ ตั้ง ตัว ได้ เปน ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ มี ชื่อ เสียง ดี เปน อัน มี อัน จะ กิน บริบูรณ สบาย นั้น น้อย ตัว นักหนา ที่ เสีย ยับ เยิน ล้ม ตาย เพราะ เปน นักเลง นั้น มาก ต่อ มาก แล้ว
๏ ด้วย แอดยุแตนต์ กุหลาบ รับ คำ สั่ง พระยา นรรัตน์ ราชมานิต ผู้ บังคับ การ กรม ทหาร กอง ลาด ตระเวน ทาง น้ำ ฝ่าย เหนือ พระ นคร ขอ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน ผู้ เปน เจ้า ของ เรือ ให้ ทราบ ว่า เมื่อ ณวัน อา ทิตย์ เดือน หก ขึ้น เจ็ด ค่ำ ปี มะแม เบญจศก เวลา แปด ทุ่ม เสศ นาย ทับ ชายันต์ นาย เรือ ทหาร กอง ลาด ตระ เวน ซึ่ง รักษา น่าที่ อยู่ ปาก คลอง บางกอก น้อย เหน เรือ บด ทา ขาว ยาว ๔ วา สอก กว้าง ๒ สอก คืบ กับ นิ้ว หนึ่ง ใน เก๋ง มี พะนัก เบาะ ผ้า น้ำ มัน ดำ ข้าง เก๋ง มี ม่าน ผ้า ใบ รอบ ทั้ง สี่ ด้าน แต่ หา มี แจว ไม่ ลอย ตาม น้ำ ลง มา ถึง น่า วัด ดุสิดาราม นาย ทับ ชายันต์ ได้ เก็บ เรือ บด นั้น มา ส่ง ยัง สเตเช่อน ออฟิเซอ ผู้ ใหญ่ ที่ สเตเช่อน ได้ ตรวจ ดู รับ เรือ บด นั้น ไว้ ไม่ มี โซ่ ไม่ มี กุญแจ เหน แต่ เชือก ที่ ผูก เรือ นั้น เปน รอย ขาด เรือ บด นั้น จึ่ง ลอย มา ถ้า ท่าน ผู้ ใด เปน เจ้า ของ เรือ บด ที่ ลอย มา นั้น ให้ มา รับ เรือ ที่ สเตเช่อน แล้ว ขอ ให้ ชี้ แจง สิ่ง ที่ มี ของ สำคัญ ใน เรือ บด นั้น ถูก ต้อง แล้ว และ เจ้า ของ เรือ นั้น จะ ต้อง ทำ ริสีด แล เซอติ ฟิเก็ต ให้ ไว้ แก่ ออฟิเซอ ผู้ ใหญ่ ซึ่ง รักษา การ อยู่ ที่ สเตเช่อน ๆ จะ ไม่ เรียก เอา เงิน ค่า ถ่าย แล ค่า รักษา เลย จะ ยอม ให้ เรือ บด นั้น ไป แก่ เจ้า ของ โดย สะดวก ๚ะ
๏ อนึ่ง เรือ สำปั้น ๖ ลำ เรือ พายม้า ลำ หนึ่ง เรือ กุแหละ ลำ หนึ่ง ลอย ตาม น้ำ มา ทหาร กอง ลาด ตระ เวน เก็บ ได้ มา ส่ง ไว้ ยัง สะเตเช่อน ท่าน ผู้ ใด เปน เจ้า ของ เรือ ที่ ว่า มา นี้ เชิญ มา ถาม ที่ สะเตเช่อน ถ้า เจ้า ของ เรือ พูด ถูก ต้อง ตาม สิ่ง สำคัญ ของ เรือ นั้น แล้ว เจ้า พนักงาน ออฟิเชอ ผู้ ใหญ่ ที่ สะเตเช่อน จะ เรียก เอา หนังสือ ใบ รับ ไว้ แล้ว จะ มอบ เรือ ให้ ไป โดย สดวก แล ไม่ เรียก เงิน ค่า ถ่าย แล ค่า รักษา เลย เปน อัน ขาด ที่ เดียว ฯะ
๏ ณวัน อังคาร เดื่อน หก ขึ้น เก้า ค่ำ เวลา เช้า มี ศพ คน ชาว ใน ลอย น้ำ ศพ หนึ่ง ข้าง ดาว คะนอง ณวัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ศพ หนึ่ง ดู เปน ศพ ชาว นอก ลอย น้ำ เหนือ ดาวคะนอง ขึ้น ไป หน่อย หนึ่ง ฯะ
๏ ข่าว โทรเลข นอก ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ห้า แรม ห้า ค่ำ พวก ยูรี่ อีก ครั้ง หนึ่ง ไม่ ตก ลง พร้อม กัน ว่า ด้วย คน โทษ ที่ สาม นั้น ต้อง ปล่อย คน ยูรี่ นั้น เมื่อ ยัง มิ ได้ กำหนด โทษ คน ร้าย ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย์ เดือน ห้า แรม เจ็ด ค่ำ ใน เกาะ ไอรแลนด เพราะ ความ ที่ ได้ แต่ คน มา แจ้ง ความ นั้น เกาะ ได้ หลาย คน ฯะ
๏ คน โทษ อีก คน หนึ่ง ถูก ปรับ โทษ ถึง ตาย ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า แรม เก้า ค่ำ เพราะ ความ ร้อน ใจ ใน ประเทศ จีน ด้วย เรื่อง ประเทศ ตอน กวิ่น มี คำ สั่ง มา ให้ กำปั่น รบ ฝรั่งเสศ อยู่ อย่า ห่าง นัก จาก เมือง ฮ่องกง แล เมือง ซังไห้ แล มี คำ สั่ง บังคับ ให้ มองเซอ บูเร คอย อยู่ กรุง บีกิง ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน ห้า แรม สิบ ค่ำ เพราะ การ ลาก ช้า ด้วย ข้อ ที่ เรียก ว่า อาเพิ่มแฮเช่อน บิล มิศเตอ แคลดซะโตน ขอ ให้ ปฤกษา เรื่อง ความ นี้ ก่อน เรื่อง อื่น ๆ หมด ความ ขอ ของ มิศเตอ แคลดซะโตน เปน อัน รับ ยอม แล้ว ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน ห้า แรม สิบเอ็ด ค่ำ เซอ แฮรี่ แอศ ปากซ์ ถือ เครื่อง พระราช อิศริยยศ ก.ก.บ. แล เปน ราชทูต อังกฤษ ประจำ ที่ ประเทศ ญี่ปุ่น โปรด เลื่อน ที่ ตั้ง ขึ้น เปน ราชทูต ประจำ ที่ กรุง บีกิง ฯะ
ลอด ดะ พีริน ออก แล้ว จะ ไป ยัง กรุง กอนซะตันไตโนเปล
๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ห้า แรม สิบสอง ค่ำ ข้อ ความ ที่ เรียก ว่า อาเพิ่มแอเช่อน บิล ผลัก เปน อัน ไม่ เอา ใน เฮาะ ออฟ กอมมันซ์ เมื่อ มา อ่าน ครั้ง สอง นั้น ที่ ไม่ ชอบ ไม่ ตั้ง นั้น ๒๙๒ นาย ที่ ชอบ ใจ จะ ให้ ตั้ง ๒๘๔ นาย ซึ่ง คอเวินแมนต แพ้ นั้น เปน อัน แปลก ยัง ไม่ ทัน นึก ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน ห้า แรม สิบสี่ ค่ำ ใน เดือน สิบ จะ ให้ ทหาร อีก ห้า พัน คน ไป ที่ เมือง ซูดัน เปน กำลัง หนุน เกอเนล ฮิกซ์ ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สาม ค่ำ ลอด ดะ ฟริน กลับ ไป ถึง เมือง กอนซะตันไตโนเปล เปน ที่ ราช การ ของ ตัว ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัศบดี เดือน หก ขึ้น สี่ ค่ำ ราช ทูต ฝรั่งเศศ ที่ กำลัง เดิน ทาง จะ ไป เมือง ญวน นั้น ก็ ถือ สาร เปน ลาย มือ เปรซะเดนต์ ริพับลิก ฝรั่งเศศ ใจ ความ ว่า ฝรั่งเศศ จำ ไป ตั้ง อยู่ ที่ ประเท่ศ ตอนกวิน เพราะ กำลัง หย่อน ของ เจ้า ตุดด นั้น คน หลวง ประเท่ศ นั้น จะ มี เบี้ย เลี้ยง ทุก ปี เปน กำลัง ช่วย แต่ ท่าน ต้อง ไซน หนังสือ สัญญา โปรโตกอล ยอม รับ ให้ ฝรั่ง เล่ศ เปน ผู้ ป้อง กัน รักษา แล ต้อง รับ ประกัน สม ว่า จะ ให้ ประเท่ศ ญวน เปน อัน ครบ พวก ฝรั่งเล่ศ จะ คุม การ เกี่ยว ข้อง กับ ประเท่ศ ต่าง ๆ นั้น แล จะ เก็บ เงิน แผ่นดิน เข้า ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน หก ขึ้น ห้า ค่ำ คอเวิน แมนต์ อังครีษ เสี่ย เปรียบ ใน ข้อ ว่า ด้วย เงิน เข้า ของ แผ่นดิน อัน ได้ แต่ ชั้น ใน ฯะ
๏ วัน เสาร์ เดือน หก ขึ้น หก ค่ำ พวก ปาเลี่ยเมนต์ เลิก จน วัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ ฯะ
๏ การ เกี่ยว ราชการ คือ การ ดิโปลแมติด ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น แปด ค่ำ ลอด ดะ ฟริน จะ ออก จาก เมือง กอนซะตันไตโนเปล ณวัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น แปด ค่ำ จะ ไป ลันดัน เมื่อ เดิน ทาง นั้น จะ แวะ ที่ กรุง ไวแอนะ แล กรุง ปารีศ มิศเตอ วะดิงตัน แวะ เข้า ที่ กรุง เบอลื่น แล้ว จะ ไป ให้ ทัน การ ราชา ภิเศก ซาร คือ สมเด็จ พระเจ้า เอมปีเรอร์ ประเทศ รูเชี่ย เขา ภา กัน ว่า มิศเตอ วะดิงตัน ไป ข้าง ฃา ราชการ ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก ขึ้น เก้า ค่ำ อ้าย แบรดี ผู้ ร้าย สำเร็จ โทษ แขวน คอ ตาย ที่ เมือง ดับลิ่น วัน นี้ ฝูง คน ที่ ไป ดู ต่าง คน ต่าง เลิก กัน ไป เปน อัน เรียบ ร้อย ฯะ
● มิศเตอ วะดิงตัน มี อำนาถ ที่ จะ กล่าว ความ เปน ทาง อัชฌา ไศย เปน ที่ ไว้ ใจ สนิท แก่ ประเทศ เยระ แม่นี ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สิบ ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ คือ แจมเบอ ออฟ เดปุติ ฝรั่งเศศ ยิน ยอม เหน ดี ใน ข้อ โวด ให้ ยืม เงิน สำหรับ การ ที่ ประเทศ ตอนกวิน ฯะ
๏ ท่าน มินิสเตอ ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ที่ ฝรั่งเศศ ได้ กล่าว ว่า ไม่ ต้อง มี ความ วิตก ข้าง ชา ประเทศ จีน เลย
๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัศบดี์ เดือน หก สิบเอ็ด ค่ำ มอง เซอ ดะเลเสปซะ กล่าว ว่า พวก ที่ เรียก ว่า กะแนล กำปนี นั้น มี ความ หมาย จะ สร้าง คลอง ลัด เปน คลอง ซุเอศ ที่ สอง ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัศบดี เดือน หก ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ หนังสือ จดหมายเหตุ คือ เดลี่ นุซะ ลง พิมพ์ ข่าว โทรเลข ข้อ หนึ่ง ว่า เพราะ มี การ วุ่น วาย ฝ่าย พวก ครึก แล พวก อะแรบ ต้อง มี กอง ทัพ อังกฤษ เปน ที่ คุม ที่ รักษา การ ที่ เมือง ทา คือ โปด เสด ฯะ
๏ หนังสือ จดหมายเหตุ คือ ปี่แนง ไตมซ์ ณวัน เสาร์ เดือน หก ขึ้น หก ค่ำ ลง ความ ว่า เรือ กล ไฟ อัน มี ชื่อ คอเวินเนอ เยนิรัล ไมเอร์ เปน กำปั่น วิลันดา ที่ มา ทอด สมอ เมื่อ เช้า นี้ ได้ ข่าว แต่ เมือง อาจีน ดัง นี้ ว่า พวก อาจีน รุก เข้า มา ตี เมือง โอลิเล ณวัน ประหัศบดี์ วัน ศุกร วัน เสาร์ เดือน ห้า แรม สิบเอ็ด ค่ำ สิบสอง สิบ สาม ค่ำ ทั้ง สาม วัน วัน สุด นั้น มา เล่น งาน ใน เวลา กลาง วัน นะยะ แฮซัน ผู้ เปน แม่ กอง หนุน ของ พวก อาจีน ถูก อาวุธ ตาย เมื่อ รบ กัน ณวัน ประหัศบดี นั้น โกตะ อะลัม ใกล้ เคียง ที่ เขา เรียก ว่า กระตัน ฆ่า ศึก มา ตี ณเวลา ค่ำ วัน เสาร์ เขา ได้ จัด ซาเยนต คน หนึ่ง คุม ทหาร ยี่สิบ ห้า คน ภา กัน ไป รักษา ที่ กงซุล อังคริษ ณวัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สาม ค่ำ พวก ฝรั่ง ที่ โอลิเล แตก ตื่น ตก ใจ กลัว เปน อัน ยิ่ง ยังไม่ มี ทหาร หนุน ช่วย มา จาก เกาะ ยาวา ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน หก ขึ้น สิบสาม ค่ำ การ ชำระ พวก ที่ ทำ ร้าย ที่ สนาม ฟีนิกซ์ ปาก เปน อัน เสร็จ เลิก แล้ว ๚ะ
๏ ใน พวก นาย กอง ทหาร หลวง หลาย คน ถูก เกาะ แล้ว เพราะ เกี่ยว ข้อง กัน กับ การ วุ่น วาย ใน บ้าน เมือง ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน หก ขึ้น สิบห้า ค่ำ สมเด็จ พระเจ้า ซาร แล สมเด็จ พระนาง เอมเปรศ มา ยัง เมือง มอซะโก แล้ว คน ทั้งปวง ต้อน รับ ด้วย ความ ยินดี เปน อัน ยิ่ง ฯะ
๏ ซะตะวาโย ไป ตี เมือง โอฮัม แต่ เสีย ผู้ คน เปน อัน มาก แล้ว ต้อง ถอย ไม่ ได้ เมือง ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก แรม ค่ำ หนึ่ง ท่าน คือ มากวิศ ออฟ แลนช์เตาน์ จะ เปน เจ้า เมือง กะนะดะ ติด ต่อ ถอด ลอน ณะ เดือน สิบเอ็ด ฯะ
๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก แรม สอง ค่ำ สม เด็จ พระเจ้า ซาร์ แล สมเด็จ พระนาง เอมเปรศ คราว การ ราชา ภิเศก ได้ เข้า ที่ เกร มลิน วัน นี้ เปน การ แห่ ใหญ่ คน ทั้ง เมือง ต้อน รับ ด้วย ความ ยินดี เปน อัน ยิ่ง ฯะ
๏ มองเซอ ตรึก ซึ่ง เปน ราชทูต ฝรั่งเสศ ประจำ เมือง ยี่ปุ่น บัด นี้ ได้ เลื่อน ที่ ขึ้น เปน ราชทูต ฝรั่งเสศ ประ จำ กรุง ปีกิง แล้ว ฯะ
๏ บะแตเวี่ย วัน พฤหัศบดี เดือน หก แรม สาม ค่ำ เกาะ กระกะตัน ใกล้ เคียง แหลม อันยี่ มี ไฟ ลุก ออก จาก กอง หิน ร้าย นัก ตั้ง แต่ วัน อาทิตย เดือน หก ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ฯะ
ข่าว นอก
๏ มี ข่าว ว่า คน ตาย ด้วย ลง ราก เปน อัน มาก ที่ เมือง ไซร บุรี แห่ง หนึ่ง ที่ เกาะ ซิบู แห่ง หนึ่ง ฯะ
๏ เจ้า ที่ เรียก ว่า ดุก ออฟ ยิโนอะ เมื่อ จะ มี ภรร ยา คือ พระองค์ เจ้า พระนาง อิซะเบละ ชาว เมือง บะเวเรีย ท่าน คง จะ รับ เงิน ปี ทุก ปี เปน เงิน แผ่น ดิน ถึง สี่ ร้อย ชั่ง ที่ เมือง โรม เขา จัด การ เปน การ ใหญ่ จะ รับ เจ้า ทั้งสอง องค์ นั้น เมื่อ จะ เสด็จ มา ยัง เมือง โรม ๚ะ
๏ แผ่น ที่ จะ ออก เดือน น่า จะ ครบ ปี้ ครบ กำหนด สิบสอง ฉบับ แล้ว เปน ปี้ แรก ของ หนังสือ สยาม ไสมัย ฉบับ นี้ มี คน เปน อัน มาก มา ร้อง ว่า ออก เดือน ละ หน เปน การ เนิ่น นัก ไม่ ทัน ความ ปราถนา แห่ง คน ทั้งปวง อัน อยาก รู้ ข่าว ใน ข่าว นอก เจ้า ของ จดหมายเหตุ ฉบับ นี้ จึ่ง ตั้ง ใจ ว่า ตั้ง แต่ เดือน เก้า จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี้ มะแม หนังสือ จดหมายเหตุ สยาม ไสมัย ฉบับ นี้ จะ ออก เดือน ละ ส่อง หน จะ ออก วัน พุฒ แรก ข้าง ขึ้น แล ข้าง แรม ทุก ๆ เดือน ตั้ง แต่ นั้น ไป จะ คิด ราคา ปลีก ฉบับ ละ สลึง ท่าน ทั้งหลาย ที่ จะ ซื้อ ตลอด ปี้ แล ใช้ เงิน ล่วง น่า จะ ต้อง ใช้ แต่ เพียง ปี้ ละ สาม บาท เท่า นั้น เจ้า ของ หนังสือ จะ ไป ส่ง แก่ ทุก คน นั้น ไม่ ได้ อยู่ เอง เหลือ กำลัง ท่าน ที่ จะ ซื้อ นั้น ต้อง มา รับ แต่ โรง พิมพ์ ฤา แต่ ผู้ รับ ขาย อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ของ ท่าน ถ้า ท่าน หลาย คน อยู่ ใกล้ เคียง กัน จะ จ้าง คน ที่ อยู่ ใกล้ เคียง นั้น สัก คน หนึ่ง มา รับ แต่ โรง พิมพ์ ไป ส่ง ก็ จะ ได้ ค่า ส่ง นั้น จะ ไม่ กี่ มาก น้อย เมือ โรง ไปรซะนิ เสร็จ เปน ธุระ รับ หนังสือ ส่ง หนังสือ แล้ว ผู้ ที่ ซื้อ หนัง สือ สยาม ไสมัย ถ้า เสีย ค่า โรง ไปรซะนิ ให้ ที่ โรง พิมพ์ แล้ว โรง พิมพ์ ก็ จะ ส่ง หนังสือ ผู้ นั้น ตาม ทาง โรง นั้น แต่ การ ส่ง นั้น แล้ว แต่ ผู้ ซื้อ นั้น จะ จัด แจง เทอญ ฯะ
๏ แต่ บัด นี้ ท่าน ทั้งหลาย จะ มา ลง ชื่อ ตำบล บ้าน แล เสีย เงิน ล่วง น่า ได้ ที่ สาม ตำบล แล้ว แต่ จะ สดวก แก่ ผู้ จะ ซื้อ นั้น แล ไป รับ หนังสือ ของ ท่าน แต่ ตำบล หนึ่ง ตำบล ใด ใน สาม ตำบล นั้น ก็ ได้ แล้ว แต่ จะ ชอบ ใจ ฯะ
๏ ตำบล หนึ่ง คือ แพ นาย เทพ ตรง ปาก คลอง บาง หลวง ข้าม แห่ง หนึ่ง บ้าน แม่ เปรม เหนือ วัด เกาะ ขึ้น ไป แห่ง หนึ่ง ที่ โรง พิมพ์ ครู สมิท ที่ บางคอแหลม แห่ง หนึ่ง
๏ คำ เปรียบ ด้วย ตัว ฟ้า ๚ะ
๏ มี คน ช่าง ทำ แป้งเข้าสาลี่ คน หนึ่ง กับ บุตร ชาย คน หนึ่ง ได้ ไล่ ฟ้า ตัว หนึ่ง ไป ขาย ที่ ตลาด ครั้น เมื่อ ไป ได้ หน่อย หนึ่ง จึ่ง ได้ ภบ พวก หญิง สาว หลาย คน แล้ว พวก หญิง นั้น ครั้น เหน ชาย เจ้า ของ ฟ้า สอง คน พ่อ ลูก นั้น เดิร ตาม ฟ้า ไป จึ่ง หัวเราะ เยาะ แล้ว พูด กัน ว่า เรา ยัง ไม่ เคย เหน คน โง่ เขลา เหมือน เช่น นี้ เลย ครั้น พ่อ ได้ ยิน ดัง นั้น จึ่ง ให้ ลูก ขึ้น ขี่ ฬ้า ไป แต่ ตัว พ่อ นั้น เดิร ตาม ฬ้า ไป ครั้น ไป อีก หน่อย หนึ่ง จึ่ง ภบ คน แก่ เถียง กัน อยู่ ครั้น คน แก่ นั้น ได้ เหน ลูก ชาย นั่ง ไป บน หลัง ฬ้า แต่ พ่อ นั้น เดิร ไป จึ่ง พูด กัน ว่า ท่าน ได้เหน คน โฉด นั้น นั่ง ไป บน หลัง ฬ้า ฤา ไม่ การ นี้ เปน ความ ดู หมิ่น คน แก่นัก หนา อ้าย เด็ก ซุก ซน เอ๋ย จง ลง เสีย จาก หลัง ฬ้า เถิด ๚ะ
๏ ครั้นเด็ก นั้น ได้ ยิน แล้ว จึ่ง โจน ลง เสีย จาก หลัง ฬ้า แล้ว จึ่ง ให้ บิดา ขึ้น นั่ง ไป บน หลัง ฬ้า ครั้น ไป ได้ ประมาณ ครู่ หนึ่ง ตาม หาด ทราย จึ่ง ไป ภบ หญิง ทำ การ อยู่ หลาย คน เขา ร้อง ว่า ชาย คน นี้ ไม่ มี ใจ เอนดู ลูก บ้าง เลย ให้ ลูก ลง เดิร ไป ตาม หาด ทราย ที่ ลุ่ม ภุก นัก ส่วน ตัว นั้น ขึ้น นั่ง ไป บน หลัง ฬ้า สบาย แต่ ตัว ผู้ เดี่ยว ครั้น เมื่อ คน ช่าง ทำ แป้ง เข้า สาลี่ นั้น ได้ ยิน จึ่ง เรียก ให้ ลูก ขึ้น นั่ง ไป บน หลัง ฬ้า ด้วย กัน ทั้ง สอง คน มา ตาม ทาง โดย ลำดับ จวน ใกล้ ถึง ตลาด จึ่ง ปะ คน เลี้ยง แกะ เขา จึ่ง ถาม ว่า นี่ เปน ฬ้า ของ ท่าน ดอก ฤา เขา ตอบ ว่า เปน ของ เรา เอง ฝ่าย คน ข้าง อื่น นั้น ตอบ ว่า เรา คิด ว่า ฬ้านี้ มิ ใช่ เปน ของ ท่าน เพราะ การ ที่ ท่าน ได้ บันทุก ตัว หนัก นัก ที่ ท่าน กับ ลูก ได้ ขึ้น นั่ง ไป บน หลัง ฬ้านั้น ควร ที่ ท่าน ทั้ง สอง จะ ยก สัตว นั้น ไป ฝ่าย คน ทั้ง สอง ครั้น ได้ ยิน ดั่ง นั้น ก็ ลง เสีย จาก หลัง ฬ้า แล้ว เอา เชือก มา ผูก ท้าว ลา เข้า แล้ว ก็ หาม ไป ตาม ทาง ถึง ที่ แห่ง หนึ่ง ก็ มี คน แตก ตื่น กัน มา ดู เพราะ เปน การ ชอบ กล ครั้น พ่อ ลูก หาม ลา ไป ถึง ตพาน ลา ก็ ดิ้น เชือก ลุด ตก น้ำ ตาย ๚ะ
๏ ฝ่าย เจ้า ของ ฬ้า ก็ ภา กัน กลับ ไป บ้าน ของ ตน จึ่ง คิด เสีย ใจ ด้วย เสีย ดาย ฬ้า เปน กำลัง แล้ว ว่า ที่ หลัง เรา จะ ไม่ คิด กระทำ ตาม ถ้อย คำ ท่าน ทุก ๆ คน อิก เลย ๚ะ
๏ ดุจ ดัง นั้น เจ้า ของ หนังสือ นี้ เหน ว่า จะ ทำ จดหมาย เหตุ ให้ คน ทั้งปวง ชอบ ทุก คน ก็ จะ ลำบาก เติม ที่ เหมือน ผู้ ช่าง ทำ เช้า สาลี่ นั้น ถ้าจะ ตั้ง ใจ แขง แรง ให้ ชอบ ทุก คน แล ไม่ อาจ ทำ การ ที่ จะ ขัด ขวาง ใจ ผู้ ใด การ ของเรา ก็ คง จะ เสีย ไป เหมือน ฟ้า ของ ผู้ นั้น คน ทั้งปวง ที่ อ่าน จดหมาย เหตุ นี้ ใจ ไม่ เหมือน กัน บาง คน เปน ขุนนาง แล เจ้านาย มี ความ รู้ มาก อยู่ แล้ว ไม่ ปราถนา จะ ดู ความ ตื้น ๆ จืด ๆ ไม่ สู้ อยาก ดู เรื่อง ราว นาย ห้าง บาง คน เปน นาย ห้าง อยาก จะ มี เรื่อง นาย ห้าง มาก บาง คน เปน คน เด็ก รู้ น้อย อยาก จะ รู้ การ เลอียด มาก ขึ้น ข้าพเจ้า จึ่ง เหน ควร จะ มี เรื่อง ใน จดหมาย เหตุ ใบ นี้ ต่าง ๆ ลึก ๆ บ้าง ตื้น ๆ บ้าง เบี้ยว หวาน จืด เค็ม เพื่อ จะ ให้ ท่าน ทั้งปวง เลือก เอา ตาม ชอบ ใจ เถิด ๚ะ
๏ คำ เตือน สติ ๚ะ
๏ จง ทำ คุณ แก่ ท่าน ผู้ อื่น บาง ที จะ เกิด คราว เมื่อ ตัว จะ ต้อง พึ่ง แก่ ท่าน ผู้ อื่น ด้วย ๚ะ ๏ อย่า เปน คน ตะหนี่ รัก ตัว เกิน ๚ะ ๏ เมื่อ เจ้า เปน คน ชำนาญ ใน วิชา แล้วโดย ทาง ชอบ ธรรม เจ้า เอง คง ดี ใจ แล ท่าน ผู้ อื่น คง นับถือ ด้วย ๚ะ
๏ ชื่อ เสียง ดี เปน บ่อ ทรัพย ๚ะ
๏ ต้อง เปน คน กลัว การ คด การ โกง ดั่ง กลัว ไฟ ไหม้ ๚ะ ๏ อย่า เปน นี่ แก่ ใคร ๚ะ
การ เทศ
๏ ที่ โบถ ถนน เจริญ กรุง ตรง ข้าม ที่ แอแยนด์ แล กงซุล เยนิรัล อังกฤษ มี การ เทศ ใน ภาษา สยาม ทุก วัน อาทิตย เวลา เช้า ๔ โมง เวลา บ่าย โมง หนึ่ง แล ที่ บ้าน ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม เวลา ค่ำ ทุ่ม หนึ่ง ทุก วัน อาทิตย เสมอ ท่าน ทังหลาย อัน มี ใจ สัทธา จะ ถวาย นมัศการ ด้วย เชิญ มา นมัศการ ด้วย เทอญ ๚ะ
๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ
๏ ตึก ช่าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ตั้ง อยู่ ใน เมือง ( เคียง ประตู ผี แล ถนน ใหม่ ) ฯะ
๏ มิศเตอ ดะปเลยู เกนเนด ลอฟตัซ มี ความ ยินดี ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ที่ เปน ฝรั่ง เปน ไทย เปน จีน ทราบ ทั่ว กัน ว่า ณวัน จันทร์ เดือน สี่ แรม สิบ ค่ำ แล ต่อ ๆ กัน ไป จะ รับ จ้าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ใน ตึก ใหม่ นี้ ที่ ได้ จัด ไว้ สำหรับ การ เช่น นี้ แล้ว ที่ ตึก นั้น มี เรือน แก้ว แล ของ อื่น อัน ไม่ เคย มี ใน กรุง เทพ ฯ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ธุระ ใน การ ราย นี้ เชิญ มา หา ที่ ตึก อัน ว่า มา แล้ว นี้ จะ ได้ ช่วย ให้ สำเร็จ ความ ปราถนา โดย เร็ว ราคา นั้น จะ คิด เอา แต่ ภอ สมควร การ นัด หมาย จะ ทำ ให้ แล้ว ตาม นัด การ ที่ ผู้ จ้าง จะ สั่ง คง ทำ ให้ แล้ว โดย เร็ว ท่าน ทั้งหลาย ที่ จะ ให้ ไป ชัก รูป ที่ บ้าน เขา จะ คิด เอา ราคา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน มิศเตอ ดะปเลยู เกนเนด ลอฟตัซ ช่าง ชัก รูป แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๔ ปี มะเมีย จัตวาศก ฯะ
๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่านั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๓ ครบ หก ปี ( จ. ห ) ๚ะ
๏ บัด นี้ แม่ แพ ที่ เสา ชิงช้า ไม่ สู้ สบาย จะ เปน ธุระ รับ จดหมายเหตุ ต่อ ไป ไม่ ได้ จึ่ง ขอ ให้ ท่าน ทั้ง หลาย ที่ เคย รับ หนังสือ สยาม ไสมัย แต่ แม่ แพ นั้น เขียน หนังสือ บอก ตำบล บ้าน มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม แล ครู สมิท จะ จัด การ ให้ คน ไป ส่ง ถึง ท่าน ต่อ ไป ถ้า เดือน นี้ มี ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อัน ยัง มิ ได้ หนังสือ สำหรับ เดือน เชิญ มา บอก ให้ ครู สมิท รู้ จึ่ง จะ จัด ให้ ท่าน คง ได้ หนังสือ ของ ท่าน จน ครบ ตาม ที่ ได้ ใช้ เงิน ไว้ แล้ว นั้น ฯะ
๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ๆ ไป ก่อน ๚ะ
๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง
๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ สี่ ฉบับ ๚ะ
๏ ค่า บอก ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด เอา บันทัด ละ สลึง คราว แรก ถ้า ซ้ำ จะ คิด เอา บันทัด ละเฟื้อง ถ้า จะ ลง ความ ถึง ปี จะ คิด ราคา อย่าง หนึ่ง แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน ๚ะ
๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ
๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น
๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ฯะ
๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง แห่ง หนึ่ง ฯะ
๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ
๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ
๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย
ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ
๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู สาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ ส่อน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ ส่อน วิชา คิด เลข ส่อน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ ส่อน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ
๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา ส่อน น้อง ชันธ วิกังคินี ตำรา ยา เกล็ด พระ ศริ ษ วง ษ ตาม มัด ธาย แล ตาม โย ฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คำภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระ ยา ฉัท ทัน ซุย ถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพ สังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวา ราว ดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภู เขา ทอง นก กระ จาบ เบญมาศ ทอง ปถม มาลา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน สาสนา แท้ จริง เพ็ช มงกุฎ พระ อไภย มณี พระ สมุท ราชา ธิ ราช มงคล ทิปนี แปล เปน สุภาสิต ส่อน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี่ ส่อน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา ส่อน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุน ช้าง ขุน แผน สิงห ไกร ภพ สังข ทอง คือ เจ้า เงาะ สิบ สอง เหลียม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ฃงจู๋ มงคลทิปนี่แปด สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุด จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ ๚ะ
๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละมาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤๅ ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละมาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ฃาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด
๏ ยูไนเวอร์ซิตี สยาม ๚ะ
เปน ที่ เรียน วิชา ต่าง ๆ
๏ ถ้า บิดา มารดา ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อยาก จะ ให้ ลูก ชาย ลูก หญิง เรียน ภา ษา ไท ภาษา ฝรั่ง ฤๅ วิชา ต่าง ๆ เพื่อ จะ เปน คน มี ปัญญา รู้ ความ ซึ่ง เรียบ ร้อย จะ ได้ เปน ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ สม เปน พ่อ บ้าน แม่ บ้าน เปน กำลัง แก่ ราชการ แล แผ่นดิน บ้าน เมือง เชิญ มา ฝาก ไว้ กับ ครู แล ที่ ยูไนเวอซิตี สยาม บาง คอ แหลม ค่า สอน ค่า เลี้ยง จะ เรียก เอา แต่ พอ สม การ ถ้า จะ รู้ ความ ละเอียด เชิญ มา ถาม แก่ ครู ที่ บางคอแหลม เทอญ ๚ะ