๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ วัน ที่ จะ รับ แขก เมือง เข้า เฝ้า พร้อม กัน กับ พระราช วงษา นุวงษ เสนาบดี มุข มนตรี แล ข้า ราชการ ฝ่าย ใน ฝ่าย นอก จะ ได้ ถวาย ไชยพร ปี นี้ จะ ตก ณวัน ศุกร เดือน สิบ แรม ห้า ค่ำ ควร คน ทั่ว กัน จะ ชื่น ชม ยินดี สำแดง ความ กะตัญู ความ รัก ตลอด พระราช อาณา เขตร ตาม มี ตาม วาศนา มาก แล น้อย ตาม ธรรมเนียม ที่ งาม เรียบ ร้อย ๚ะ

๏ บัด นี้ เหน คน เปน อัน มาก ตาม สอง ฟาก แม่ น้ำ เจ้า พระยา กำลัง จัด การ จะ จุด โคม น่า บ้าน เปน ที่ คำรพย พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ปัตยุบัน นี้ ตาม กำหนด สาม คืน เช่น เคย ทำ ทุก ๆ ปี นั้น ๚ะ

๏ เจ้า พระยา ภาณุวงษ มหาโกษา ธิบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทส ได้ ส่ง ก๊าด เชิญ ท่าน ข้า ราชการ แล ท่าน ผู้ ดี เปน อัน มาก ให้ มา ช่วย กัน ใน การ สำแดง ความ ดี ใจ ใน การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา ใจ ความ ใน ก๊าด นั้น มี ดัง นี้

ท่าน_____________________________ด้วย ความ ยินดี มา ประชุม แดนซิง ที่ บ้าน ข้าพเจ้า วัน ศุกร เดือน สิบ แรม ห้า ค่ำ ปี มะแม เบญจศก เวลา สอง ทุ่ม ใน การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน ๚ะ

๏ ส่มเด็จ พระเจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังษี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุ พันธุวงษ วรเดช ซึ่ง สำเร็จ ราชการ กรม ไปรสนีย แล โทรเลข กรุง สยาม ประกาศ แด่ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง บันดา ผู้ ซึ่ง มี ความ ยินดี ที่ อยาก จะ ทราบ แล อยาก จะ ใช้ การ ล่าย โทรเลข ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า ล่าย โทรเลข ซึ่ง พระบาท ส่มเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนักงาน ทำ ตั้ง แต่ กรุง เทพ มหา นคร ออก ไป ตาม หัว เมือง ตวัน ออก แล ได้ เบิด ใช้ การ ใน ระหว่าง ออฟฟีช กรุง เทพ ฯ แห่ง ๑ เมือง พระ ตะบอง แห่ง ๑ บัด นี้ เจ้า พนักงาน ได้ จัด การ ตั้ง ออฟฟีซ ที่ เมือง ปา จิณ บุรี อีก แห่ง ๑ ใช้ การ ได้ แล้ว ถ้า ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง มี ความ ประสงค์ จะ บอก คำ โทรเลข ใน ระหว่าง ตั้ง แต่ กรุง เทพ ฯ ไป ถึง เมือง ปาจิณ ฤๅ ตั้ง แต่ เมือง ปาจิณ เข้า มา ถึง กรุง เทพ ฯ ฤๅ ตั้ง แต่ เมือง ปาจิณ ถึง เมือง พระ ตะบอง ฤๅ ตั้ง แต่ เมือง พระ ตะ บอง ถึง เมือง ปาจิณ ฤๅ ตั้ง แต่ กรุง เทพ ฯ ถึง เมือง พระ ตะบอง ตั้ง แต่ เมือง พระ ตะบอง ถึง กรุง เทพ ฯ ที่ เดียว ตาม เดิม ก็ ได้ ราคา คง เรียก ที่ ออฟฟีซ จะ ต้อง บอก ไป ไม่ ว่า ตั้ง แต่ เมือง ใด ถึง เมือง ใด ราคา คำ ละ เฟื้อง ๑ เวลา ที่ เบิด ออฟฟีซ ทุก แห่ง นั้น คง ตาม เดิม ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง เช้า ๔ โมง ครึ่ง ตั้ง แต่ เวลา บ่าย ๓ โมง จน ถึง บ่าย ๕ โมง เวลา หนึ่ง แต่ คำ โทรเลข ซึ่ง เปน ราชการ ทั้งปวง นั้น ต้อง รับ ทุก เวลา ทัน ที ที่ ตึก ออฟฟีซ ปาก คลอง โอ่ง อ่าง ขอ ท่าน ทั้งหลาย จง ทราบ เทอญ ฯะ

๏ ประกาศ แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบ ขึ้น สี่ ค่ำ ปี มะแม เบญจศก๑๒๕๕ ตี พิมพ์ โรง พิมพ์ สำหรับ พนักงาน กรม ไปรสนีย แล โทรเลข กรุง เทพ ฯ ฯะ

๏ ได้ ทราบ ความ ข่าว ว่า สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทรง พระมหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ อ้าย เจิม ศรี สรร รักษ กับ อ้าย ฉะแล่ม พินิจ จักร พันธ สอง คน พี่ น้อง ซึ่ง เปน บุตร อ้าย โหมด กระสาปน์ โกสล ที่ รับ พระราช อาญา จำ อยู่ ใน ที่ ขัง ทั้ง สาม คน พ่อ ลูก นั้น โปรด เกล้า ให้ อ้าย สอง คน พี่ น้อง พ้น โทษ ออก จาก ที่ ขัง แต่ ณวัน เดือน เก้า แรม แปด ค่ำ ปี มะแม เบญจก ฯะ

๏ ได้ ทราบ ข่าว ว่า อำแดง จิ๋ว มารดา หลวง พิทักษ อำแดง จิ๋ว เอา ฝิ่น โป ซ่อน เข้า ไป ใน พระ บรม มหา ราชวัง ฝ่าย ใน ซึ่ง เปน ที่ ห้าม ปราม เจ้า พนักงาน จับ ได้ นำ ข้อ ความ ขึ้น กราบ บังคม ทูล พระ กรุณา อำแดง จิ๋ว มี ความ ผิด ต้อง รับ พระราช อาญา เฆี่ยน หลัง ๕๐ ที่ แล ข้า ราช การ ฝ่าย ใน หลาย คน มี ความ ผิด ต้อง รับ พระราช อาญา เฆี่ยน คล ๓๐ ที่ แต่ จะเปน โทษ อย่าง ไร หา ทราบ ไม่ ฯะ

๏ พวก เจ๊ก จีน ไทย ที่ เขา ได้ ทราบ หนังสือ จดหมาย เหตุ ของ ครู สมิท เขา ชวน กัน ว่า เหตุ ใน กรุง เทพ เหตุ ต่าง ๆ ก็ มี มาก พวก จีน พ่อ ค้า เขา ชวน กัน ติ เตียน ว่า คน ใน กรุง สยาม ผิด กัน กับ คน ต่าง ประเทศ คน ใน กรุง สยาม ผู้ ดี มี ทรัพย์ มาก ขุนนาง เจ้า นาย มี แต่ เงิน เข้า ไม่ มี เงิน ออก ท่าน ผู้ มี ทรัพย์ มาก ควร จะ สม เคราะห์ แก่ คน จน จัด หา ซื้อ ที่ ยก สวน ยก นา ปลูก ตึก โรง ร้าน บ้าน เรือน ตาม ริม แถว ถนน ให้ คน เช่า ผล ประโยชน์ ก็ จะ มี มาก ขึ้น ซึ่ง ปลูก ตึก เรือน บ้าน คน จน ก็ จะ ได้ อาไศรย รับ จ้าง ทรัพย์ นั้น ก็ จะ ได้ สาด ไป เท มา ซึ่ง ขุนนาง เจ้า นาย มี ทรัพย์ มาก เก็บ ทรัพย์ ไว้ ไม่ ขยับ ขยาย ออก ใช้ สอย คน จน คอย รับ จ้าง ไม่ มี ที่ จะ รับ จ้าง พวก พ่อ ค้า ซื้อ ขาย ก็ ฝืด ตึง นับ วัน ทรัพย์ นั้น ก็ จะ น้อย ลง เปน เหตุ เพราะ เจ้า นาย ขุนนาง เก็บ เงิน เสีย หมด ผู้ มี เงิน ก็ ไม่ ได้ เกื้อ กูล ต่อ คน จน ฯะ

๏ วิไสย ผู้ ดี อัน มี บัญา ผู้ มี ทรัพย์ คง คิด อ่าน หา ท่า ทาง ที่ จะ ให้ เงิน เกิน ใช้ นั้น งอก ทวี ขึ้น เมื่อ คน ใน บ้าน เมือง เปน คน ซื่อ มาก ขึ้น มอบ ธุระ ไม่ เสีย การ เปน แน่ ฯะ

๏ คลอง วัด สำเพง ตาม บันดา พวก จีน จอด เรือ ใน คลอง วัด ต้อง เสีย ค่า เช่า ความ เรื่อง นี้ คน รู้ ทัง บ้าน ทัง เมือง ทุก วัน นี้ คลอง วัด สำเพง ราษฎร เข้า ออก มี ความ ลำบาก เปน เหตุ เพราะ พวก จีน เอา เรือ เผือก เอา เรือ มัน เข้า ไป จอด ราษฎร จึ่ง เข้า ออก ยาก ขอ ให้ ครู สมิท ให้ ลง ใน จดหมาย เหตุ ทัง สอง เรื่อง ครู สมิท เก็บ เอา เหตุ ใน กรุง เทพ มา ออก คน ชอบ ใจ ซื้อ ชอบ ใจ ดู ชอบ ใจ ฟัง ซึ่ง ผู้ ใด รู้ เหตุ ต่าง ๆ เขา จะ ได้ เกบ เหตุ ส่ง ไป ยัง ครู สมิท ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า คน ต่าง ประเทศ ผู้ รับ หนังสือ พิมพ จด หมาย เหตุ ใน บางกอก ที่ มี ชื่อ ว่า สยาม ไสมย นั้น ขอ แจ้ง ความ ให้ พวก ข้าพเจ้า ที่ มา พึ่ง พระบรม โพธิสม ภาร อาไศรย ทำ มา หา กิน อยู่ ใน แผ่นดิน สยาม ทราบ ทั่ว กัน แล ให้ ชาว สยาม ทราบ ด้วย ธรรมเนียม สยาม แต่ เดิม นั้น ไม่ มี โปลิศ รักษา ถนน พึ่ง มี ขึ้น ใน แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง พระ มหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ กับ ชาว ต่าง ประ เทศ แล ชาว สยาม เพื่อ จะ ให้ อยู่ เย็น เปน สุข ทั่ว หน้า กัน จึ่ง โปรด ให้ มี โปลิศ ขึ้น เปน เดิม ครั้ง นั้น โปรด ให้ กัปตัน เอม จัด จ้าง พวก แขก มา เปน โปลิศ รักษา ถนน สำเพง แห่ง เดียว การ ก็ เปน เรียบ ร้อย มา ครั้น ถึง แผ่นดิน ปัตยุบัน นี้ ก็ โปรด เกล้า ฯ ให้ กรม ทหาร เปน โปลิศ รักษา ถนน น้อย ใหญ่ ใน พระนคร นอก พระนคร ทั่ว ทุก ถนน เปน การ ดี การ งาม แก่ บ้าน เมือง สยาม แล เปน พระ เกียรติยศ ใหญ่ ยิ่ง กับ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทั้งสอง พระองค์ ที่ ล่วง แล้ว แล ปัตยุบัน นี้ ด้วย คราว ก่อน นั้น พระยา ราช รอง เมือง ได้ ว่า การ โปลิศ การ เปน ไป โดย เรียบ ร้อย มา ช้า นาน คราว หนึ่ง โปรด ให้ มี โปลิศ รักษา ริม คลอง บางกอก ใหญ่ ตั้ง แต่ ปาก คลอง ตลอด ไป ถึง บางบอน คราว นั้น หลวง นาย เดช ผู้ บังคับ การ โปลิศ ก็ เรียบ ร้อย มา ช้า นาน ครั้น ถึง เมื่อ คราว เกิด ปล้น ขึ้น ปาก คลอง บาง ลำภู เปน ต้น เหตุ ใหญ่ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม จึ่ง โปรด ให้ มี โปลิศ รักษา ทาง แม่ น้ำ ใหญ่ สอง พวก พวก ข้าง เหนือ พระนคร นั้น พระยา นรรัตน์ ราชมานิต เปน ผู้ บังคับ การ โปลิศ ข้าง ฝ่าย ใต้ พระนคร นั้น พระเจ้า น้อง ยา เธอ กรม หมื่น เทววงษ วะโรประการ เปน อธิบดี ใน พวก โปลิศ ข้าง ใต้ พวก โปลิศ ทั้งสอง ฝ่าย ก็ ได้ รักษา การ โดย เรียบ ร้อย มา ช้า นาน คราว หนึ่ง พวก โปลิศ ใน คลอง บาง กอก ใหญ่ ที่ อยู่ ใน บังคับ หลวง นาย เดช นั้น ประพฤติ์ การ ผิด กฎหมาย ตี ฟัน ข่มเหง ราษฎร ได้ ความ เดือด ร้อน เพราะ หลวง นาย เดช ผู้ บังคับ การ ไป อยู่ เมือง อังกฤษ ไม่ มี ใคร ดู แล โปลิศ โปลิศ จึ่ง เลีย ไป ครั้ง นั้น สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม โปรด ให้ พระยา พิพิธ โภไคย เปน ผู้ บังคับ การ โปลิศ คลอง บางกอก ใหญ่ ต่อ ไป การ ก็ เรียบ ร้อย มา ช้า นาน ไม่ มี เหตุ การ ขึ้น เพราะ ท่าน เอา ใจ ใส่ ราชการ แขง แรง ครั้น ณวัน จันทร์ เดือน สิบ จีน สิบเอ็ด ค่ำ เวลา เช้า ชาว ต่าง ประ เทศ หลาย คน ได้ เดิน ไป ซื้อ ของ ใน ตลาด น่า วัด สามปลื้ม ได้ เหน นาย โปลิศ ถนน สำเพง แต่ง ตัว ใส่ เสื้อ ดำ มี เสื้อ ยัน ที่ แขน ซ้าย มี บั้ง แดง สอง บั้ง ใส่ หมวก แดง มี สาย แถบ เงิน รัด มี ตรา พระเกียว เงิน ติด ที่ น่า หมวก นาย โปลิศ คน นั้น ขี่ ม้า เดิน บุก มา ใน ตลาด ที่ คน เดิน ไป มา เปน อัน มาก เปน ทาง คับ แคบ ไม่ ควร ที่ นาย โปลิศ ผู้ นั้น จะ ขี่ ม้า บุก คน มา ใน ถนน ที่ แคบ หา ใช่ ถนน สำหรับ ขี่ ม้า ไม่ นาย โปลิศ ผู้ นั้น ขี่ ม้า มา โดน เอา จีน ที่ เดิน ใน ถนน นั้น จีน นั้น ที่ ถูก ม้า โดน ก็ เซ ซวน ไป มี ความ โกรธ จึง ทุ่ม เถียง ว่า กล่าว หลาย คำ นาย โปลิศ ที่ ขี่ ม้า นั้น กลับ เอา ไม้ ตี เอา จีน คน นั้น ฟก ช้ำ หลาย แห่ง พวก ชาว ตลาด ทั้งหลาย เหน มี ความ สงสาร จีน ที่ ต้อง ถูก นาย โปลิศ ข่มเหง ฝ่าย พวก ข้าพเจ้า มี ความ ร้อน ใจ พลอย สงสาร คน จน ที่ มี อำนาจ น้อย ถูก ข่มเหง ผู้ มี อำนาจ ใหญ่ ซึ่ง เปน นาย โปลิศ เจ้า พนัก งาน รักษา การ ตาม ถนน เพื่อ จะ ให้ ราษฎร มี ความ เย็น กลับ มา เปน ความ ร้อน ไป เช่น นี้ ทุก ๆ ประเทศ ไม่ เหน มี นาย โปลิศ เช่น นี้ เลย ถึง ใน กรุง สยาม นี้ ก็ มี โปลิศ หลาย จำพวก ทั้ง น้ำ แล ทั้ง บก ก็ ไม่ เคย ได้ เหน แล ได้ ยิน ที่ นาย โปลิศ จะ ข่มเหง ราษฎร เหมือน เช่น นาย โปลิศ บก ถนน สำเพง ข่มเหง ราษฎร ครั้ง นี้ พวก เรา ชาว ต่าง ประเทศ ซึ่ง อยู่ ใน กรุง สยาม จะ ไป มา ทาง ถนน ใน กรุง นอก กรุง จง ระวัง ตัว ให้ มาก ที่ จะ ต้อง ถูก พวก โปลิศ ข่มเหง แต่ ก่อน นั้น ระวัง อย่าง เดียว แต่ จะ ต้อง ถูก พวก คน พาล ข่มเหง จะ ได้ ขอ ให้ โปลิศ ช่วย ระงับ ความ ร้อน ให้ เปน เย็น เดี๋ยว นี้ พวก โปลิศ ก็ ประพฤติ์ เปน การ ร้อน ไป ด้วย พวก เรา ต้อง จำ เปน ระวัง สอง อย่าง อย่า ได้ ไว้ ใจ กับ โปลิศ เลย เตือน สติ พวก เรา ต่าง ประเทศ แต่ พวก ชาว สยาม ไม่ ต้อง เตือน เพราะ เขา พวก เดียว กัน เขา คง จะ ไม่ ข่มเหง กัน เพราะ เขา รู้ จัก หน้า รู้ จัก ชื่อ กัน แต่ พวก ฝรั่ง แขก เจ๊ก ซึ่ง เปน ชาว ต่าง ประเทศ ต้อง รวัง ตัว ให้ มาก อย่า ประมาท ๚ะ

๏ การ ร้าย ที่ พึ่ง ซ้ำ มี ขึ้น เพราะ ไฟ พลุ่ง ขึ้น จาก แผ่นดิน เคียง เกาะ ยาวา กระทำ ให้ ผู้ คน ล้ม ตาย เปน อัน มาก แล เข้า ของ ทรัพย สมบัติ สูญ เสีย ไป เปน อัน มาก ด้วย เมือง ต่าง ๆ ที่ พึ่ง มี่ คราว กันดาน อด อาหาร แล สัตว์ ตาย เปน อัน มาก ด้วย โรค ปัจุบัน เมือง เหล่า นั้น อัน ต้อง ยาก ส่อง คราว ติด กัน ดั่ง นี้ ถึง ที่ ขัด ขวาง ยับ เยิน อด อยาก เหลือ ทน แล้ว ๚ะ

๏ พวก จิ๋น พวก แขก ชาว ยุโรป แล พวก อื่น หลาย พัน คน นักหนา เสีย ทรัพย หมด สิ้น ไม่ มี เรือน โรง ที่ ภัก อาไศรย จน เต็ม ทน อด อยาก ไม่ มี อัน จะ เลี้ยง ชีวิตร คน เปน อัน มาก เจบ เตม ที่ แล้ว เสีย เปน คน พิการ จน ตลอด ชีวิตร ๚ะ

๏ พวก คอเวินแมนต์ เกาะ ยาวา ด้วย ใจ เมตา สงสาร แล ความ อุส่าห์ เพียร อัน น่า ชม สรรเสริญ รับ ธุระ ช่วย แก้ ขัด ของ คน ขัด เต็ม กำลัง จน สิ้น เชิง ถึง พวก ข้า ราชการ เอา ธุระ แขง แรง ดั่ง นี้ แล้ว ยัง มี ท่า ทาง เปน อัน มาก ที่ คน อัน ไม่ ได้ เกี่ยว ข้อง ใน ราชการ จะ ช่วย ด้วย จึ่ง มี คน ใจ เมตา เข้า กัน เปน พวก กอมมิตี ที่ เมือง บะแตเวีย จะ ช่วย คน ขัด เหล่า นั้น คน กอมมิตี นี้ เปน คน สำคัญ ทุก ชาติ ทุก ภาษา ใน เมือง นั้น ที่ เตม ใจ รับ ธุระ ลำบาก แจก จำหน่าย ให้ แก่ คน ขัด นั้น ตาม ควร ผล ทาน ต่าง ๆ ซึ่ง คน ที่ มี ใจ เมตา จะ ส่ง ให้ แจก จำหน่าย นั้น ๚ะ

๏ เมือง อื่น ต่าง ๆ ของ พวก เนเธอแลนด์ นั้น ส่ง ผล ทาน อยู่ เล่มอ ทุก วัน พวก ชาว เมือง สิงฆโปร เกาะ หมาก แล ประเทศ เคียง ๆ นั้น ก็ ส่ง อยู่ เล่มอ คอ เวินแมนต์ สิงฆโปร ได้ ออก หน้า เปน แบบ งาม ให้ ทาน ถึง ส่อง หมื่น ห้า พัน เหรียน นก ผล ทาน อย่าง งาม นี้ รับ แล้ว ด้วย ความ กะตัญู เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ ไว้ ใจ ว่า กรุงเทพ พระ มหา นคร อัน มี่ การ ค้า ขาย กับ เกาะยาวา เปน อัน มาก จะ ไม่ ลาก ช้า ใน การ เช่น นี้ แล ข้าพเจ้า ไว้ ใจ แน่ ว่า คน ใน ประ เทศ สยาม ทั้ง ชาว ใน ชาว นอก จะ คอย แต่ ช่อง จึ่ง จะ สำแดง ให้ เหน ว่า เขา ก็ มี่ ใจ เมตา สงสาร เวทนา เพื่อน มนุษ อัน ทน ลำบาก อยู่ คง ให้ ผล ทาน ตาม มี่ ตาม เกิด ช่วย แก้ ขัด นั้น ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ เช่น นี้ ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ เหน ดี แสดง ความ นี้ ให้ ทั่ว ๆ กัน ว่า ข้าพเจ้า เตม ใจ จะ รับ ผล ทาน ฤา สำคัญ อย่าง อื่น อัน เปน ที่ สำแดง ความ สงสาร แล จะ ส่ง ของ เหล่า นั้น ให้ ถึง พวก กอมมิตี ที่ เมือง บะแตเวีย ทุก สิ่ง ซึ่ง ท่าน ทั้งปวง จะ ฝาก ให้ ส่ง ไป นั้น คง รับ ด้วย ความ กะตัญู แล จะ บอก ให้ ถ้วน ถี่ ใน หนังสือ จดหมาย เหตุ ของ ครู สมิท ที่ ออก ใน กรุง เทพ นั้น เสมอ ซึ่ง จะ ช่วย ใน คราว นี้ ควร จะ ช่วย ให้ เร็ว ๆ การ ช่วย เร็ว ๆ นั้น เปรียบ เหมือน เปน การ ช่วย เสมอ ส่อง เท่า ข้าพเจ้า บี แอศ แฮเมล กงซุล เยนิรัล เน เธอแลนด์ ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน เสาร เดือน สิบ ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ฯะ

๏ พระบาท ส่มเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ได้ ทรง พระ มหา กรุณา โปรด พระราช ทาน เงิน ร้อย ชั่ง สำหรับ ช่วย แก้ ความ ลำบาก ของ คน ที่ ต้อง ถุก ร้าย ที่ เกาะ ยาวา แล เกาะ อื่น เคียง นั้น ฯะ

๏ ส่มเด็จ พระนางกวิ้น ประเทศ สยาม ได้ ทรง พระ มหา กรุณา โปรด พระราช ทาน เงิน ห้าสิบ ชั่ง สำหรับ ช่วย แก้ ขัด ของ พวก ต้อง ความ ร้าย นั้น เหมือน กัน ฯะ

๏ บัด นี้ ใน พระราช อาณาเขตร ประเทศ สยาม มี ความ เจริญ แก่ ชาว สยาม หลาย อย่าง ส่มเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม มี พระไทย ยินดี ใน อนา ประชา ราษฎร แล บ้าน เมือง เปน อัน ยิ่ง น่า ชม สรรเสริญ เปน อัน มาก ควร ที่ ชาว บ้าน ชาว เมือง ทั่ว ตลอด พระราช อาณา เขตร จะ มี ใจ ยินดี พร้อม กัน ประพฤติ์ การ ทุก อย่าง ด้วย ซื่อ สุจริต ให้ เปน อัน ปรากฏ ทั้ง รู้ จัก เหน แล ชอบ พระเดช พระคุณ คง ตั้ง ใจ ช่วย ป้อง กัน รักษา อุป ถากภ์ ส่มเด็จ พระเจ้า ประเทศ สยาม ปัจุบัน นี้ จน สิ้น เชิง ไม่ คิด เสีย ดาย ทรัพย์ สมบัติ แล ใน ราชการ แผ่นดิน บ้าน เมือง ไม่ เหน แก่ เหน็จ เหนื่อย ไม่ คิด เสีย ดาย ชีวิตร แต่ คิด อ่าน ประพฤติ์ การ ให้ สำเร็จ ดั่ง พระราช ประสงค์ ทุก อย่าง ฯะ

๏ มิ ได้ มี สัตรู ฆ่าศึก มา ย่ำ ยี เบียด เบียฬ บ้าน เมือง แล ราษฎร ได้ มี ความ ศุข ส่มเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ปัจุบัน นี้ มี พระไทย ประพฤติ์ การ ต่อ ประเทศ โต ใหญ่ พาหะนะ มาก จน มี ความ ชอบ เปน อัน มาก มิ ได้ มี เหตุ ขัด ขวาง ใน ประเทศ อื่น ๆ เลย มี แต่ ทาง พระราช ไมตรี สนิท กัน ประเทศ เหล่า นั้น มิ ได้ มา เบียด เบียฬ เลย ฯะ

๏ มี ทาง พระราช ไมตรี สนิท สนม กับ ประเทศ เหล่า นั้น ทุก ๆ ประเทศ ได้ ทำนุ บำรุง การ ค้า ขาย ได้ ขุด คลอง ทำ ถนน หลาย ตำบล หลาย แห่ง เปิด ท่า ทาง ที่ ทำเล ทำ มา หา กิน แก่ ราษฎร เปน อัน มาก คน ทำ สวน ไร่ นา แล ค้า ขาย คน อัน มี วิชา ทำ กิน เกิด ขึ้น ก็ มี ท่า ทาง ทั้ง บก ทั้ง เรือ จะ เอา ของ นั้น มา ยัง กรุง เทพ ที่ ผู้ คน แล ลูก ค้า พานิช ชุก ชุม นัก ขาย ของ ได้ ทั้ง หมด ราคา แพง ๆ ด้วย คน จน คน มี วิชา มี ความ เพียร มี การ ทำ มา หา กิน คล่อง คน ที่ มิใช่ นักเลง แต่ รู้ จัก ทำ รู้ จัก รักษา ทำ ให้ เงิน ของ ตัว งอก มาก ออก ไป ด้วย ทาง สุจริต ก็ เปน คน มี เงิน มี ทรัพย สมบัติ มาก ขึ้น ทุก ปี ทาง บก นั้น พวก มี ม้า มี รถ ได้ ค่า จ้าง ม้า ค่า จ้าง รถ เปน ทาง หา กิน ได้ เปน อัน มาก แล บัด นี้ มี ตึก ไปร สณีย ตึก ใหญ่ มี ตั๋ว ตรา ราคา ต่าง ๆ มี ไปรสนีย บัตร ไปรสนีย บุรุษ รับ หนังสือ ส่ง หนังสือ ตลอด กรุง ราคา ถูก ๆ ด้วย ไม่ ช้า ไม่ นาน คง จะ มี ทาง ส่ง หนังสือ ฝาก หนังสือ พิมพ์ ทั่ว ตลอด ประเทศ สยาม แล ทั่ว ตลอด พิภพ ด้วย ราคา ถูก ๆ ด้วย สม เด็จ พระเจ้า กรุง สยาม มิ ได้ อาไลย พระราช ทาน ทรัพย สมบัติ ได้ เปลื้อง จำหน่าย เงิน เปน อัน มาก สร้าง สาย โทรเลข กรุง เทพ ต่อ สาย โทรเลข ฝรั่งเศศ ถึง เมือง ไซ่ง่อน บัด นี้ จะ ส่ง ข่าว รับ ข่าว แต่ กรุง เทพ ถึง ทุก ตำบล ที่ มี สาย โทรเลข ทั่ว ตลอด พิภพ ใน วัน เดียว พวก พ้อง ส่ง ข่าว รับ ข่าว ถึง กัน พ่อ ค้า พานิช จะ ส่ง ข่าว รับ ข่าว ถึง กัน ข้า ราชการ ส่ง รับ ข่าว ถึง กัน ได้ เหมือน กัน การ ต่าง ๆ ซึ่ง ว่า มา แล้ว นั้น คง เปลื้อง พระราช ทรัพย มาก นัก กว่า จะ เปน ผล แก่ คอเวินแมนต์ สยาม กว่า จะ คุ้ม ทุน ที่ ออก นั้น คง จะ ช้า นัก กรุง เทพ บัด นี้ เตม ไป ด้วย ตึก คน ได้ เช่า อยู่ ขาย ของ ดี มี ราคา มาก บ้าน เมือง มี ความ ศุข ความ เจริญ ยิ่ง งาม ขึ้น ทุก วัน ก็ เปน ดั่ง นี้ เพราะ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เจ้า อยู่ หัว มี พระไทย มะนะ เพียร กระทำ การ เหน แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล อนา ประชา ราษฎร ด้วย ความ รัก ซื่อ สุจริต เพราะ เหตุ เช่น นี้ ควร ที่ คน ทุก ชาติ์ ทุก ภาษา ใน ประเทศ สยาม จะ อ้อน วอน ขอ พระ ผู้ เปน เจ้า ประเสริฐ ดี เกิน ผู้ อื่น ทั่ว กัน สิ้น ทรง พระ มหา กรุณา โปรด ให้ พระชนมายุ ของ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เจริญ กาล ช้า นาน ให้ เปน ผล ประโยชน์ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล อนา ประชา ราษฎร ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป ตลอด พระชนมายุ นั้น ด้วย ๚ะ

๏ เมื่อ ท่าน ทั้งหลาย ต่าง ๆ แต่ง ความ ให้ ลง ใน สยาม ไสมย ถ้า เจ้า ของ จดหมาย เหตุ เหน ว่า ความ นั้น จะ เปน ผล เปน ความ ดี แล ควร จะ รู้ ก็ จะ ลง พิมพ์ ให้ บ้าง แต่ เมื่อ ลง พิมพ์ นั้น มิ ใช่ ว่า เจ้า ของ หนังสือ พิมพ์ จะ เปน ใจ เดียว ฤา เหน อย่าง เดียว กัน กับ ผู้ บอก ความ นั้น ผิด ชอบ ดี จริง เท็จ อยู่ แก่ ผู้ แต่ง เรื่อง นั้น แล มา ขอ ให้ ลง พิมพ์ ให้ ๚ะ

๏ พวก โปลิศ อัน ทำ การ ด้วย ซื่อ สุจริต มี คุณ แก่ คน ทั้งปวง ใน การ ดี ของ เขา ควร ที่ คน ทั้ง เมือง จะ ช่วย เขา ให้ คน พาล คน ร้าย เขด ความ ชั่ว จน คน พาล ทน ไม่ ได้ อยู่ ไม่ ได้ ด้วย คน ทำ มา หา กิน ด้วย ซื่อ ตรง เปน การ ธุระใหญ่ ของ พวก โปลิศ จะ กัน รักษา คน ดี คน เรียบ ร้อย แล จับ ผู้ ร้าย ไป ส่ง แก่ เจ้า พนักงาน ของ เขา เมื่อ มี เหตุ จริง ควร จะ จับ นั้น

๏ ใน สอง วิก ที่ ล่วง ไป แล้ว นี้ แสง อาทิตย ออก ศรี่ เขียว แล น้ำ ฝน ที่ ตก นั้น ก็ ออก ศรี่ แดง หลาย วัน ที่ จะ เปน เพราะ ละออง ใน อากาศ ลออง นั้น จะ เปน ผง ขี้ เทา ปลิว แต่ ภูเขา ไฟ แตก ออก เคียง เกาะ ยาวา นั้น ฤา ไม่ จะ ต้อง คอย ฟัง ความ คิด เหน ของ นัก ปราช ใน การ เชน นี้ ก่อน ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ ขึ้น แปด ค่ำ ศพ จีน คน หนึ่ง ลอย น้ำ อยู่ ใต้ โรง สี ไฟ ห้าง วินดซอ เรดเลก แอนด โก ลง ไป หน่อย หนึ่ง ๚ะ

๏ ใน สอง วิก ที่ ล่วง ไป แล้ว นี้ มี ข่าว เลื่อง ฦา กัน ว่า ได้ ประหาร ชีวิตร คน นักโทษ ผิด กฎหมาย แผ่นดิน บ้าน เมือง เปน สอง ราย ที่ วัด พลับพลา ไชย แห่ง หนึ่ง บาง ปะกอก แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ข่าว โทรเลข นอก ๚ะ

ส่วน แห่ง เปนซ หนึ่ง

เงิน แบงก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ กับ ที่ แปด เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ กับ สาม ส่วน ใน สี่ ค่า ซอวริน ทองคำ ถึง ๕ หรียน ๖๕ เซนต

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ ที่ เมือง ปารีศ ลง เรื่อง ตอบ เถียง ความ ต่อ ว่า พวก ฝรั่งเสศ ใน หนังสือ จดหมาย เหตุ คือ นอท เยระแมน คะเซต หนังสือ จดหมาย เหตุ ฝรั่งเสศ ว่า ความ ต่อ ว่า เปล่า ๆ เมื่อ ไม่ มี เหตุ จะ ให้ พวก เยระแมน ขัด เคือง ใจ เลย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน เก้า แรม เจ็ด ค่ำ กอนต์ แชมบอด ถึง แก่ กรรม แล้ว ๚ะ

๏ อัดมิรัล กำปั่น รบ ฝรั่งเสศ ได้ จัด ให้ พวก กง ซุล ว่า การ ตาม เคย ที่ เมือง ตะมะตะวี่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน เก้า แรม แปด ค่ำ ซะปีจะ ของ สมเด็จ พระนาง กวิ่น อังคริษ ว่า ด้วย การ จัด ลำดับ ราชการ ใหม่ ใน ประเทศ อิยิปต จะ ให้ สำเร็จ ความ หมาย ให้ คุม รักษา ประเทศ อิบิต ไป พลาง การ หา ฤๅ กับ ฝรั่งเสศ ด้วย การ ที่ เมือง ตะมะตะวี ที่ จะ เสรจ กัน ด้วย ดี แต่ การ ใน ประเทศ ซูลูแลนด์ แล ประเทศ ตะแรนซะเวล ยัง ไม่ เปน ที่ ชอบ ใจ การ ที่ เกาะ ไอระแลนด์ ดี ขึ้น มาก เงิน เข้า ที่ หมาย ว่า จะ ได้ ได้ ครบ แล้ว การ ไร่ นา สวน ใน บ้าน เมือง อังคริษ จำเริญ ขึ้น การ ค้า ขาย ใน บ้าน เมือง อังคริษ ก็ มั่น คง แน่น หนา ดี ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน เก้า แรม เก้า ค่ำ พวก กอง รบ ฝรั่งเสศ ชำระ ความ มิศเตอ ซอ ซึ่ง เปน ครู สอน สาศนา ที่ เมือง ตะมะตะวี ปล่อย ตัว แล้ว ว่า ไม่ มี ความ ผิด ๚ะ

๏ กรุง บะแตเวีย วัน อังคาร เดือน เก้า แรม สิบ ค่ำ เวลา เที่ยง สงบ เงียบ แล้ว อีก ทั่ว กัน ตลอด อากาศ สว่าง โล่ว อากาศ เย็น ลง วาน นี้ สิบดิครี่ เมื่อ เย็น ออก หนาว เรือน ไม้ ไผ่ ตาม ชาย ทะเล พัง ลง ด้วย กำลัง คลื่น น้ำ ขึ้น คลื่น นั้น ก็ ไม่ สู้ สูง นัก คราว มืด นั้น นก ก็ นอน ไก่ ขัน แขง แรง เสียง ดัง ภอ ขี้ เท่า จะ หมด ไป ปลา มัว เมา ชาว เกาะ จับ ด้วย ดี ใจ ขี้ เท่า บัง คลุม เมือง เดี๋ยว นี้ ทำ ให้ ถนน ดู แปลก แต่ เปน เงา ตลอด เวลา นั้น ขี้ เท่า ลง เปน ฝอย ๆ ดัง เสียง ฝน คราว ไฟ แตก ออก มา จาก พื้น ดิน ฟ้า ลั่น กล้า แต่ แผ่นดิน มิ ได้ หวั่น ไหว ข่าว พึ่ง มา จาก เมือง อันเยี่ย ว่า สาย โทรเลข ได้ ทำ ขึ้น ตาม เดิม ภูเขา ระวน ไกล จาก เมือง แบนยุวังยี่ ประมาณ แปด สิบ เส้น กำลัง ไหม้ อยู่ มี ควัน โพลง สูง ใหญ่ ขึ้น จาก ภูเขา นั้น ตั้ง แต่ วาน นี้ ๚ะ

๏ ท่าน ผู้ เปน พนักงาน ตรวจ ดู สาย โทรเลข ของ คอเวินแมนต์ เกาะ ยาวา บอก ความ ว่า วาน นี้ เช้า เมื่อ กำลัง จะ แก้ สาย โทรเลข ใน ระหว่าง ระยะ เมือง ซิรัง แล เมือง อันเยี่ย ก็ เหน คลื่น ทะเล สูง เข้า มา ด้วย เสียง ดัง สนั่น วิ่ง หนี เข้า ดอน ก็ ยัง ไม่ ทราบ ว่า เมือง อันเยี่ย จะ เปน อย่าง ไร แต่ นึก ใน ใจ ว่า สูญ เสีย สิ้น แล้ว ๚ะ

๏ ไฟ ไหม้ สิ้น ทั้ง เมือง แล้ว คน ตาย เปน อัน มาก ด้วย ๚ะ

๏ นะกุตา เรือ ตรังคานู ลำ หนึ่ง มา ถึง เมือง สิงฆโปร์ วัน ประหัสบดี เดือน เก้า แรม สิบสอง ค่ำ เวลา บ่าย เรือ นั้น มา จาก เมือง ตรังคานู แจ้ง ความ ว่า เกิด เพลิง ไหม้ ใหญ่ ที่ เมือง นั้น ณวัน อาทิตย เดือน เก้า ขึ้น เก้า ค่ำ บ้าน เรือน ตึก ทั้ง เมือง สูญ ด้วย เพลิง ทั้ง ตึก ท่าน เจ้า เมือง ทั้ง เล่า ซง ทั้ง ตึก เจ็ด แปด หลัง ของ ลูก ค้า จีน ชาว เมือง สิงฆโปร์ คน ภา กัน แตก ตื่น วุ่น วาย ใหญ่ คน เหล่า นั้น ทน ลำบาก เหลือ เกิน ไม่ มี ที่ อาไศรย อยู่ ทั้ง อด เสบี่ยง หา หาร ด้วย ข่าว สุด ที่ หลัง นั้น ว่า สิบ เจ็ด คน ผู้ ชาย ผู้ หญิง เด็ก สูญ หาย แล้ว ที่ จะ ตาย เพราะ เพลิง ไหม้ เมื่อ เรือ ลำ นั้น ออก จาก เมือง ตะรังคานู ยัง คาด ฃะเน ไม่ ได้ ว่า รา คา ของ สูญ เพลิง นั้น มาก น้อย สัก เท่า ใด แต่ เหน ว่า ยัง เหลือ แต่ โรง เล็ก สัก สอง สาม โรง เพลิง ร้าย ไม่ ได้ กิน ราคา ของ สูญ นั้น คง เปน อัน มาก ๚ะ

๏ นะกุตา คน นั้น ก็ แจ้ง ความ ว่า เมื่อ เรือ อยู่ ใกล้ เกาะ ปูโลลิมา ณวัน จันทร์ เช้า เดือน เก้า แรม เก้า ค่ำ เรือ กำลัง แล่น ใบ อยู่ อากาศ สว่าง ไสว ลม อ่อน เรื่อย ๆ ทะเล ที่ นั้น วุ่น วาย นัก เรือ เต้น ขึ้น เต้น ลง ตาม คลื่น ดุจ ดั่ง อยู่ ใน พะยุ กล้า ร้าย เพราะ ทะเล เปน เช่น นี้ แล ได้ ยิน เสียง ตึง ตัง จึง สำคัญ ว่า เขา ยิง ปืน กระบอก ใหญ่ ใกล้ เคียง เมือง สิงฆโปร์ นะกุตา คน นั้น จึง แวะ เข้า มา ที่ เมือง สิงฆโปร์ เมื่อ เสียง นั้น สงบ ลง แล้ว แล เหน ว่า บ้าน เมือง ที่ เกาะ สิงฆโปร์ ดี ปรกติ อยู่ จึง ได้ ถอน สมอ แล่น ใบ ออก จาก เมือง สิงฆโปร์ เดิน ทาง ทะเล ต่อ ไป ๚ะ ข่าว แต่ เมือง บะแตเวีย

๏ สิงฆโปร์ วัน ประหัสบดี เดือน เก้า แรม สิบ สอง ค่ำ ได้ ข่าว เมื่อ เช้า นี้ ว่า เมื่อ คืน นี้ มี เสียง ตึง ตัง น่า กลัว นัก แต่ เกาะ กระกะโตอะ เปน เกาะ ที่ ไฟ เคย โพลง ขึ้น จาก ภูเขา ใน ช่อง ทะเล คือ ซะแตรดซ์ ออฟ ซันดา เสียง นั้น ได้ ยิน ไกล ถึง เมือง โซเออะระกาตะ ขี้ เท่า ตก ถึง เมือง เจริบอน แสง ไฟ แลบ ๆ เหน ชัด ที่ เมือง บะ แตเวีย เวลา เที่ยง บ้าน ซิรัง อัน อยู่ เคียง เมือง อันเยี่ย มืด ดำ เหน ชัด จน เช้า หิน ก็ ตก บ้าน นั้น พัง ทะลาย ลอย น้ำ ทะเล ไป สิ้น แล้ว ที่ เมือง บะแตเวีย จน เกือบ มืด ใน เวลา กลาง คืน ได้ ดับ ไฟ กาด จะ ไป ถึง เมือง อันเยี่ย ไม่ ได้ กลัว เมือง นั้น เปน อันตราย เสีย แล้ว ตะพาน หลาย อัน พัง เสีย แล้ว แม่ น้ำ ล้น ท่วม ฝั่ง ด้วย น้ำ ทะเล ดัน เข้า มา ข้าง ดอน ที่ เมือง บะแตเวีย ออฟฟิซ ต่าง ๆ ปิด แล้ว การ ทุก อย่าง เปน อัน เลิก หยุด แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน เก้า แรม สิบเอ็ด ค่ำ มี ผู้ ปิด หนังสือ ตลอด เมือง ปารีศ ว่า ชอบ เข้า กัน กับ กุย ฟีลิบ ที่ สอง ๚ะ

๏ พัน ห้า ร้อย คน สำหรับ จะ เพิ่ม เติม พล รบ ฯะ ออก จาก ประเทศ ฝรั่งเสศ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน เก้า แรม สิบสอง ค่ำ มี หนังสือ เซอกุลา ลง ชื่อ ข้าง ท้าย ว่า พีลิบ กอนต์ ปาริศ ไป ถึง สมเด็จ พระเจ้า ประเทศ ยุโรป ทุก องค์ ทั้ง สิ้น แจ้ง ความ กอนต์ ดะ จามบอด ถึง แก่ กรรม แล้ว ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน เก้า แรม สิบสาม ค่ำ คอเวินแมนต์ ฝรั่งเสศ ได้ เหน ดี รับ ตั้ง เห็น ชอบ ใน หนังสือ สัญญา ที่ ทำ ไว้ แล้ว กับ ประเทศ อะนัม ฯะ

๏ รับ ที่ เกาะ ที่ เมือง สิงฆโปร์ เวลา ทุ่ม หนึ่ง วัน ประหัศบดี เดือน เก้า แรม สิบสอง ค่ำ ฯะ

๏ เมือง บะแตเวีย เวลา บ่าย หก โมง วัน พุฒ เดือน เก้า แรม สิบสอง ค่ำ ปล่อง ไฟ สิบ ห้า ปล่อง แต่ ยอด เขา ปรากฎ ขึ้น แล้ว ใน ระหว่าง ที่ กระกะโตอะ เคย อยู่ แล ซิเบซิ เกาะ เซินคิปั้น แยก เปน ห้า เกาะ แล้ว เวลา ค่ำ หก โมง ครึ่ง เขตร แขวง ทั้ง สิ้น ที่ เคย เรียก ว่า เรซิเดนซี บันตัม เปน ป่า ขี้ เท่า สัตว ไม่ มี หญ้า จะ กิน คง เปน คราว กันดาน อด อยาก ขาด เสบียง แน ชาว บ้าน อด อาหาร จน สิ้น ปัญญา ความ คิด แล้ว ฯะ

๏ บะแตเวีย วัน ศุกร เดือน เก้า แรม สิบสาม ค่ำ กำ ลัง เก็บ ศพ ผู้ ตาย อยู่ ใน แขวง ตะนะระ ได้ ฝัง เจด ร้อย สี่ ศพ แล้ว ใน บ้าน ชาย ทะเล คือ กระมัด ฝัง ๓๐๐ ศพ แล้ว ศพ เจ๊ก เปน อัน มาก ใน แขวง ชิรัง ฝัง ๕๐ ศพ แล้ว ฯะ

๏ ข่าว โทรเลข มา จาก กงซุล อังคริษ ที่ เมือง บะแต เวีย ถึง ท่าน เจ้า เมือง สิงฆโปร์ มี ดัง นี้ ฯะ

๏ เพราะ การ ไฟ พลุ่ง ขึ้น จาก แผ่นดิน นั้น น่า ที่ ใน ช่อง ทะเล คือ ซะแตรศ สันดะ นั้น แล ทาง เข้า ช่อง ทะเล นั้น ข้าง ทิศ ใต้ เปน อัน ยัก เปลี่ยน เปน อื่น แล้ว เกาะ ทะเล บาง เกาะ สูญ จม หาย ไป แล้ว ที่ จะ มี ที่ สูง ขึ้น บ้าง เมือง อันเยี่ย แล เรือน โคม ไฟ ฉิบ หาย ไป แล้ว บาง ที่ เรือน โคม ไฟ ใน เขตร เหล่า นั้น ก็ จะ เสีย บ้าง กำลัง ตรวจ เซอเว ใหม่ ซอ ท่าน จง เตือน กัปตัน นาย เรือ ซึ่ง จะ แล่น ใบ เดิน ทาง นั้น ให้ ระวัง ให้ มาก ๆ ด้วย เทอญ ลง ชื่อ แกมิรอน กงซุล ฯะ

๏ บะแตเวีย วัน ศุกร เดือน เก้า แรม สิบสาม ค่ำ เวลา บ่าย ห้า โมง ครึ่ง ไม่ มี ข่าว แต่ ฝั่ง ทะเล เกาะ ซุมาตรา กัปตัน กำปั่น ไฟ ชื่อ คอเวินนอ เยนิรัล ลูดอน ผู้ อยู่ ที่ นั้น คราว ไฟ พลุ่ง ขึ้น มาก แจ้ง ความ ว่า เมือง ติลอก บิตอง ฉิบหาย ไป แล้ว กัปตัน คน นั้น รีบ มา เบ็งคงคัน เยี่ย จะ บอก ข่าว ร้าย ให้ รู้ ให้ ระวัง ตัว แต่ เมือง นั้น ฉิบหาย ไป แล้ว บน ดาด ฟ้า กำปั่น ลำ นั้น มี ขี้ เท่า หนา เกือบ สอก หนึ่ง บาง แห่ง ใน ช่อง ทะเล นั้น หิน ปะมิซะ ลอย น้ำ หนา กว่า วา หนึ่ง ๚ะ

๏ เวลา บ่าย หก โมง คน ฉิบหาย กว่า หมื่น หนึ่ง ที่ เมือง ยิริงอิน เปน อัน แน่ แล้ว คน ที่ รู้ จัก ฝั่ง ช่อง ทะเล ทั้งสอง ข้าง เลอียด นั้น ชะเน ว่า คน ฉิบหาย เบ็ดเสร็จ กว่า สาม หมื่น คน ข่าว ใน วัน นั้น เอง มา จาก คอเวินนอ เยนิรัล เนเธอแลนด์ อินเดีย คำนับ มา ยัง ท่าน เจ้า เมือง ซะเตรด เซตเตลเมนต์ ที่ เมือง สิงฆ โปร์ ว่า ซึ่ง ท่าน รับ ธุระ จะ ช่วย นั้น ก็ ขอบ ใจ นัก หนา ถ้า ขัด ขวาง ต้องการ สิ่ง ไร คง บอก ความ ขอ ท่าน ช่วย เปน แน่ บัด นี้ ยัง มี กำลัง พาหนะ ภอ กับ การ เหตุ ร้าย นั้น ความ ร้าย นั้น มาก สัก เท่าไร ยัง ไม่ รู้ แน่ ใน ตำบล เขตร เดียว กว่า หมื่น คน จม น้ำ ตาย หัว เมือง ๆ หนึ่ง กลับ เปน ป่า ไป แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิต เดือนสิบขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปรินซ บิศ นาก แล กอนต กัลโนกี่ ได้ เยี่ยม เยียน กัน นาน หลาย ครั้ง ที่ เมือง ซาละซเบิก ๚ะ

๏ คน ที่ ล้ม ตาย ด้วย โรค ลง ราก ใน ประเทศ อิยิบต แต่ แรก เกิด โรค จน วัน นี้ ๒๗๒๕๐ คน ใน ราย นี้ นับ ทหาร อังคริษ ๑๕๐ คน ที่ ตาย เพราะ โรค นั้น ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน เดือน สิบ ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ท่าน กอนต ตะ ปารีศ ไม่ ยอม ไป ช่วย การ ฝัง ศพ ของ กอนต ตะ แซม บอด ณวัน อังคาร เดือน สิบ ขึ้น สอง ค่ำ นั้น นาง กอน เตซ ตะ แซมบอด กำลัง จะ ตัด สิน ตก ลง กัน ว่า ใคร เปน พี่น้อง ชิด กว่า กัน จะ ได้ เปน หัว น่า ใน พวก ที่ เปน ทุก จะ ได้ ตาม ศพ นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สิบ ขึ้น สาม ค่ำ การ แห่ ศพ ฝัง ศพ กอนต ตะ แซมบอด ได้ ทำ วาน นี้ เปน การ ใหญ่ สง่า เปน อัน มาก พวก เจ้า ออเลี่ยนซ มิ ได้ ไป ช่วย การ ๚ะ

๏ พวก ที่ เรียก ว่า อันติมัฆยา ทำ ให้ การ วุ่น วาย เกิด ขึ้น ใน เมือง โกรอะเตี่ย ประกาศ กดหมาย พล รบ จึง ได้ ตั้ง แม่ กอง ทหาร ให้ ว่า การ แท่น เจ้า พนักงาน ที่ เรียก ว่า แบน นั้น ๚ะ

๏ พระองค์ เจ้า ปฤฤษฎางค์ ราชทูต ประเทศ สยาม กลับ มา ยัง กรุง ลันดัน แล้ว ท่าน ทำ หนังสือ สัญญา กับ ประ เทศ ซวิเดน แล นอเว เดนมาก แล เบลเยียม ด้วย เรื่อง สุรา เช่น เดียว กับ หนังสือ ที่ ทำ ไว้ กับ ประเทศ อิง แลนด ด้วย เรื่อง สุรา ๚ะ

๏ พวก ราชทูต พะม่า ถึง กรุง ปารีศ แล้ว มอนเซอ ชาลิเมล ลากร ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ ฝรั่งเสศ รับ ราช ทูต พะม่า แล้ว ณวัน อาทิตย เดือน แปด แรม สิบ สี่ ค่ำ ที่ จะ คิด อ่าน ทำ หนังสือ เจริญ ทาง พระราช ไมตรี กับ ประเทศ ยุโรป ต่าง ๆ เมื่อ การ เสร็จ ที่ กรุง ปารีศ แล้ว ราชทูต พะม่า จะ ไป ยัง กรุง ลันดัน ด้วย ๚ะ

๏ บัด นี้ มี ทาง ที่ จะ คิด อ่าน เอา ข่าว โทรเลข ตลอด พิภพ มา ยัง กรุง เทพ ทุก วัน ครั้น ได้ แล้ว เมื่อ ไร จะ ตี พิมพ์ ลง ใน ทัน ใด แจก จำหน่าย ให้ แก่ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยาก จะ ได้ รับ แล จะ ส่ง ให้ แก่ ท่าน ผู้ ที่ มี ใจ รับ นั้น ตาม ทาง ไปรสนีย์ ทุก คราว ออก นั้น ค่า ข่าว โทรเลข นั้น แล ค่า หนังสือ พิมพ์ นั้น จะ แบ่ง เปน ส่วน เท่า กัน แล ท่าน ผู้ รับ นั้น จะ ต้อง ออก เงิน ใช้ ส่วน ของ ท่าน ไป พลาง เมื่อ เปน การ ปรกติ ลง กำหนด การ ได้ แน่ แล้ว จึง จะ กำหนด ราคา หนังสือ พิมพ์ นั้น ฉบับ ละ เท่า นั้น แล้ว ไม่ ต้อง เสีย ค่า อื่น นอก จาก ค่า หนังสือ พิมพ์ ซึ่ง จะ กำหนด ไว้ นั้น ถ้า ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ความ ยินดี อยาก จะ ได้ ข่าว โทร เลข เช่น นี้ ทุก คราว ที่ มี มา นั้น เชิญ เขียน หนังสือ มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม จะ ได้ คิด อ่าน ทำ การ ให้ เปน อัน สำเร็จ ให้ เปน ผล แก่ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก ได้ ความ รู้ ถึง การ ตลอด พิภพ อัน ควร จะ รู้ ให้ ทัน การ ทัน ใจ ด้วย ๚ะ

๏ ร้าน ไปรสนีย์ บาง คอแหลม ตั้ง อยู่ ปลาย ถนน ริม แม่ น้ำ เจ้า พระยา ที่ บ้าน ครู สมิท ตั๋ว ตรา ไปร สนีย์ ทุก อย่าง แล ไปรสนีย์ บัตร มี ขาย ที่ นั้น ด้วย ไปรสนีย์ บุรุษย มา รับ เอา หนังสือ ฝาก ไป วัน ละ สาม หน เวลา เช้า ประมาณ สอง โมง ครั้ง หนึ่ง เวลา เที่ยง ครั้ง หนึ่ง เวลา บ่าย ๕ โมง ครั้ง หนึ่ง ถ้า ท่าน ทั้งหลาย มี หนังสือ ที่ จะ ฝาก ไป ต้อง เอา หนังสือ นั้น มา ใส่ ไว้ ใน หีบ ไปรสนีย์ ก่อน เวลา ที่ กำหนด มา แล้ว นั้น ก็ จะ ทัน การ แจ้ง ความ ณวัน จันทร์ เดือน เก้า แรม เก้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก ๚ะ

บัด นี้ กรม ไปรสนีย์ รับ ธุระ จะ ส่ง หนังสือ จด หมาย เหตุ จะ คิด เอา แต่ ฉบับ ละ อัฐ ท่าน ทั้งหลาย อยาก จะ ให้ กรม ไปรสนีย ส่ง หนังสือ ที่ ท่าน รับ นั้น ไป ถึง บ้าน ก็ ได้ แต่ ท่าน เหล่า นี้ ต้อง มา เสีย เงิน ค่า หนังสือ จดหมาย เหตุ ปี ละ สาม บาท แล ค่า ไปร สนีย ฉบับ ละ อัฐ ปี ละ ๒๖ ฉบับ รวม เปน ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง ๒ อัฐ จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ ด้วย สดวก

๏ มี ผู้ หนึ่ง ส่ง หนังสือ มา ร้อง ว่า ด้วย คน พาล แกล้ง เขียน หนังสือ ใส่ ของ หนัก ปิด ผนึก ไว้ เอา ตั๋ว ตรา ไม่ ภอ ไป ปิด แล ฝาก ไป ทาง ไปรสนีย รัง แก ชาว บ้าน ๆ ไม่ รู้ ตัว สู้ เสีย ค่า ปรับ ครั้น เปิด หนังสือ จึ่ง รู้ คน พาล ซื้อ ไม่ ปรากฎ มา หลอก เล่น ถ้า ไม่ แก้ มิ ให้ มี การ เสีย ปรับ เช่น นี้ เปล่า ๆ ไม่ ช้า ไม่ นาน ไม่ มี ใคร จะ รับ หนังสือ จาก ไปรสนีย ต่อ ไป ความ ดี ซึ่ง ใน หลวง ทรง พระ กรุณา โปรด ทำ ให้ เปน ประโยชน ทั่ว กัน จะ เปน อัน เสีย ไป ถ้า จะ แก้ การ เช่น นี้ ให้ งาม ชอบ จะ กัก หนังสือ ที่ ปิด ตั๋ว ตรา ไม่ ภอ ที่ โรง ไปรสนีย อยู่ ที่ ปากคลอง โอ่งอ่าง ไว้ ก่อน อย่า เพ่อ ส่ง ถ้า ผู้ ฝาก นั้น เปน คน ซื่อ สุจริต จริง คง ไป ขอ ให้ ปิด ตั๋ว ตรา ครบ มิ ให้ เสีย การ ของ เขา ถ้า คน พาล จะ สู้ เสีย เงิน ครบ แล้ว จะ แกล้ง ว่า ความ ไม่ ดี ไม่ จริง ใน หนังสือ ที่ มัน เขียน ฝาก นั้น ผู้ รับ นั้น จะ ได้ หัว เราะ เล่น ว่า คน พาล เสีย เงิน เปลือง เวลา เปล่า เขียน ของ อัน เปน น่า หัว เราะ เล่น ไป ภัก หนึ่ง เปน ที่ แก่ รำคาญ ใจ ด้วย ฯะ

๏ ตึก ช่าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ตั้ง อยู่ ใน เมือง ( เคียง ประตู ผี แล ถนน ใหม่ ใน เขตร วัง พระองค์ เจ้า จันทร ทัศ จุธาธาร) ฯะ

๏ มิศเตอ ดะเปลยู เกนเนด ลอฟตัซ มี ความ ยินดี ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ที่ เปน ฝรั่ง เปน ไทย เปน จีน ทราบ ทั่ว กัน ว่า ข้าพเจ้า ได้ จัด การ จะ รับ จ้าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ใน ตึก ใหม่ นี้ ที่ ได้ จัด ไว้ สำหรับ การ เช่น นี้ แล้ว ที่ ตึก นั้น มี เรือน แก้ว แล ของ อื่น อัน ไม่ เคย มี ใน กรุง เทพ ฯ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ธุระ ใน การ ราย นี้ เชิญ มา หา ที่ ตึก อัน ว่า มา แล้ว นี้ จะ ได้ ช่วย ให้ สำเร็จ ความ ปราถนา โดย เร็ว ราคา นั้น จะ คิด เอา แต่ ภอ สมควร การ นัด หมาย จะ ทำ ให้ แล้ว ตาม นัด การ ที่ ผู้ จ้าง จะ สั่ง คง ทำ ให้ แล้ว โดย เร็ว ท่าน ทั้งหลาย ที่ จะ ให้ ไป ชัก รูป ที่ บ้าน เขา จะ คิด เอา ราคา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน มิศเตอ ดะเปลยู เกนเนด ลอฟตัซ ช่าง ชัก รูป แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๔ ปี มะเมีย จัตวาศก ฯะ

กำปั่น ไฟ ชื่อ ติกี่ กปัตัน บุทแมน ลำ หนึ่ง กำปั่น ไฟ ชื่อ รุดอลฟะ กปัตัน เวนด์ ลำ หนึ่ง

๏ กำปั่น ไฟ ทั้งสอง ลำ นี้ เข้า มา ยัง กรุง เทพ แล้ว บัดนี้ จัด การ เสรจ แล้ว ที่ จะ รับ บันทุก ของ แล รับ คน เดิน สาร ใน ตำบล ต่างๆ ไป ส่ง ถึง ตำบล ต่าง ๆ อัน ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ คือ เมื้อง สิงคโปร์ เมื้อง จันทบูรี้ เมื้อง กำปอต เมื้อง แฮเตียน เมื้อง ชุมพร เมื้อง ถคร เมื้อง กะลันตัน เมื้อง ตรังกานู เมื้อง ปาหัง แล เมื้อง อื่น ๆ ๚ะ

๏ กำปั่น ไฟ ทั้งสอง ลำ นี้ เมื่อ มา จะ จอด ที่ ท่า ที่ กรุง เทพ ฯ ที่ นาย ห้าง โคตี้ น่า วัด สังฆราช บาด หลวง ที่ คอก ควาย ถ้า จะ รู้ ความ เลอียด ด้วย ค่า ระวาง ค่า เดิน สาร เชิญ ไป หา ถาม เอา ความ แต่ นาย ห้าง โคตี้ ณะ ตำบล กรุง เทพ ฯ อัน ว่า มา แล้ว นั้น แจ้ง ความ มา ณวัน จันทร์ เดือน เก้า แรม สอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๓ ครบ หก ปี (จ ห) ๚ะ

๏ ที่ โบถ ถนน เจริญ กรุง ตรง ข้าม ที่ แอแยนด์ แล กงซุล เยนิรัล อังกฤษ มี การ เทศ ใน ภาษา สยาม ทุก วัน อาทิตย เวลา เช้า ๔ โมง เวลา บ่าย โมง หนึ่ง แล ที่ บ้าน ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม เวลา ค่ำ ทุ่ม หนึ่ง ทุก วัน อาทิตย เสมอ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ใจ สัทธา จะ ถวาย นมัศการ ด้วย เชิญ มา นมัศการ ด้วย เทอญ ๚ะ