๏ สมเด็จ พระปรมินทร มหา จุฬาลงกรณ์ พระ จุล จอม เกล้า เจ้า แผ่นดิน สยาม ทั้ง ฝ่าย เหนือ ฝ่าย ใต้ แล ดิน แดน ทั้งหลาย ที่ ใกล้ เคียง คือ ลาว เฉียง ลาว กาว มะลายู กะเหรี่ยง แล อื่น ๆ ผู้ เปน เจ้า เปน ใหญ่ ของ ตรา เครื่อง ราช อิสริยยศ มงกุฎ สยาม ๚ะ

๏ ขอ ประกาศ แก่ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ผู้ ซึ่ง จะ ได้ ภบ อ่าน คำ ประกาศ นี้ ให้ ทราบ ว่า พระยา สุรินทร ฤๅไชย (เทด) ผู้ ว่า ราชการ เมือง เพ็ชร์ บุรี สม ควร จะ รับ เครื่อง ราช อิสริยยศ มงกุฎ สยาม ได้ จึ่ง มี พระ บรม ราชโองการ โปรด เกล้า ฯ พระ ราชทาน พระบรม ราชา นุญาต ให้ พระยา สุรินทร ฤๅไชย รับ เครื่อง ราช อิสริยยศ มงกุฎ สยาม ชั้น ที่ ๓ ชื่อ ว่า มัณฑนา ภรณ์ ม. ม. เปน เกียรติยศ สืบ ไป ๚ะ

๏ ให้ พระยา ศรี สิงหเทพ เปน พระยา มหา อำมาตยา ธิบดี พิริยพาห เจ้า กรม มหาดไทย ฝ่าย เหนือ ถือ ศักดินา ๑๐๐๐๐ ตั้ง แต่ ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ห้า ค่ำ

๏ ให้ หลวง เสนี พิทักษ เปน พระยา ศรี สิงหเทพ ปลัด บาญชี กรม มหาดไทย ถือ ศักดินา ๓๐๐๐ ตั้ง แต่ ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ ให้ จีน ฮะฮุน เปน หลวง บำรุง รัตน บุรี มิ ตำ แหน่ง ราชการ ใน กรมท่า ซ้าย ถือ ศักดินา ๔๐๐ ตั้ง แต่ ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ ให้ จีน โอจิว เปน หลวง ชลภุม พานิช มี ตำ แหน่ง ราชการ ใน กรมท่า ซ้าย ถือ ศักดินา ๔๐๐ ตั้ง ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ ให้ พระไพ รัชภาคย์ ภักดี เปน พระยา พิพัฒโกษา ปลัด ทูล ฉลอง ใน กรมท่า กลาง ถือ ศักดินา ๑๐๐๐ ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัศบดี เดือน สิบ ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ

๏ ให้นาย พรม มหาดเล็ก เวร ศักดิ บุตร พระยา มหา อำมาตยา ธิบดี พิริยพาห เปน หลวง เสนี พิทักษ มี ตำ แหน่ง ใน ราชการ กรม มหาด ไทย ถือ ศักดินา ๘๐๐ ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัศบดี เดือน สิบ ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ ท่าน ทุก นาย นี้ ได้ ตำแหน่ง ใหม่ นี้ ใน ปี มะแม เบญจศก ศัก ราช ๑๒๔๕ ๚ะ

๏ ณวัน จันทร วัน อังคารวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ วัน หนึ่ง กลาง เดือน วัน หนึ่ง แล แรม ค่ำ วัน หนึ่ง มี การ ลอย กะทง จุด ดอก ไม้ น่า วัง หลวง วัง น่า สาม คืน ตาม ทำเนียม แล้ว ทั้ง สาม คืน นั้น ไม่ มี ฝน ฟ้า อากาศ สว่าง ดี ทั้ง เด็ก ทั้ง ผู้ ใหญ่ ทั้ง หญิง ทั้ง ชาย พา กัน พาย เรือ แจว เรือ ขึ้น ไป ดู เต็ม ลำ แล มี การ เล่น ร้อง เพลง แซง เรือ กัน ตาม ภาษา สนุกนิ์ ของ เขา ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน ๑๑ แรม ๕ ค่ำ วัด บวรนิเวศ ที่ ๑ วัด มหรรณ พาราม ที่ ๒ วัด บุญ ศิริมาตยาราม ที่ ๓ วัด มหาธาตุ ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม ๚ะ

๏ ณวัน จันทร์ เดือน ๑๑ แรม ๖ ค่ำ วัด ราช ประดิฐ ที่ ๑ วัด จักรวัตี ราชา วาศ ที่ ๒ วัด สัมพันธวงษา ราม ที่ ๓ วัด ประทุม คงคา ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม

๏ ณวัน พุฒ เดือน ๑๑ แรม ๘ ค่ำ เสด็จ พระราช ดำ เนิร กระบวน พยุห ยาตรา วัด พระ เชตุพน ที่ ๑ วัด ราษฎ์ บุรณ ที่ ๒ วัด ราช บพิธ ที่ ๓ วัด สุทัศน เทพ วราราม ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม ๚ะ

๏ ณวัน พฤหัสบดี เดือน สิบเอ็ด แรม เก้า ค่ำ เสด็จ พระราช ดำเนิร กระบวน พยุห ยาตรา ชลมารค วัด อรุณ ราช วราราม ที่ ๑ วัด โมฬี โลกยาราม ที่ ๒ วัด หงษ รัตนาราม ที่ ๓ วัด ราชสิทธาราม ที่ ๔ รวม ๔ พระ อาราม ๚ะ

๏ ณวัน ศุกร เดือน สิบเอ็ด แรม สิบ ค่ำ วัด ประยุร วงษาราม ที่ ๑ วัด บุบผา รามวิหาร ที่ ๒ วัด พิไชย ญาติการาม ที่ ๓ วัด อนงคาราม ที่ ๔ รวม ๔ พระอา ราม ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน สิบเอ็ด แรม สิบเอ็ด วัด ศรีสุดา ราม ที่ ๑ วัด สุวรรณา ราม ที่ ๒ วัด ระฆัง โฆสิตา ราม ที่ ๓ วัด บพิตร พิมุข ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด แรม สิบสอง ค่ำ วัด พระนาม บัญญัติ ที่ ๑ วัด โสมนัศ วิหาร ที่ ๒ วัด มหา พฤฒา ราม ที่ ๓ วัด กัลยาณมิตร ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม

๏ ณวัน จันทร์ เดือน ๑๑ แรม สิบสาม ค่ำ วัด สะเกษ ที่ ๑ วัด บรม นิวาศน์ ที่ ๒ วัด ประทุม วนาราม ที่ ๓ รวม ๓ พระอาราม ๚ะ

๏ ณวัน อังคาร เดือน ๑๑ แรม สิบ สี่ ค่ำ วัด นางชี ที่ ๑ วัด หนัง ที่ ๒ วัด นางนอง ที่ ๓ วัด ราชโอรส วราราม ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม ๚ะ พระ กระฐิน พระราช ทาน กรม พระราชวัง บวรสถาน มงคล

๏ ณวัน เดือน สิบสอง วัด ชะนะ สงคราม ที่ ๑ วัด ราช นัดา ราม ที่ ๒ วัด เทพธิดา ราม ที่ ๓ ๚ะ

๏ ณวัน เดือน สิบสอง วัด สังกระจาย ที่ ๑ วัด อินทา ราม ที่ ๒ วัด จันทราราม ที่ ๓ วัด ราชคฤห์ ที่ ๔ วัด หิรัญ รูจี พระราช ทาน ๑ รวม ๕ พระอาราม ๚ะ

๏ ณวัน เดือน สิบสอง วัด คฤหบดี ที่ ๑ วัด ดุสิดา ราม ที่ ๒ วัด รัชฎา ธิฐาน ที่ ๓ วัด กาญจน สิงหาศ ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม ๚ะ

๏ ณวัน เดือน สิบสอง วัด บวร มงคล ที่ ๑ วัด สาม พระยา ที่ ๒ วัด ส้ม เกลี้ยง ที่ ๓ วัด ภัคคินี นารถ ที่ ๔ รวม ๔ พระอาราม (คัด มา แต่ ราช กิจจา นุเบกษา) ๚ะ

๏ เสด็จ พระราช ทาน พระ กระฐิน ๚ะ

๏ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เสด็จ พระราช ทาน พระ กระฐิน วัด ต่าง ๆ ใน พระนคร นอก พระนคร สาม วัน ตั้ง แต่ ณวัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด แรม ห้า ค่ำ แรม หก ค่ำ แรม แปด ค่ำ เสด็จ พระราช ดำเนิร โดย ฝั่ง แม่ น้ำ แล ใน คลอง นอก กำแพง พระนคร หก วัน ณ เดือน สิบ สอง กรม พระราชวัง บวร สถาน มงคล เสด็จ พระราชทาน พระกระฐิน วัด ต่าง ๆ ใน กำแพง นอก กำแพง พระนคร พร้อม ด้วย พระบวร วงษา นุวงษ แล ข้า ราช การ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ตาม น่า ที่ ตำแหน่ง ของ ท่าน พระ บาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม พระราชทาน พระ กระ ฐิน วัด ใน ตำบล ต่าง ๆ พระราช ทาน แก่ พระ บรม ราช วงษา นุวงษ แล ข้า ราชการ บาง ท่าน บาง นาย ด้วย พระเจ้า น้อง ยาเธอ ที่ ตั้ง กรม แล้ว บ้าง ยัง มิ ได้ ตั้ง กรม บ้าง แล ข้า ราชการ ตาม หัว เมือง บ้าง ลาง ท่าน ลาง นาย ๚ะ

๏ แล ราษฎร ที่ มี สัทธา ได้ ทอด กะฐิน ใน วัด ตำ บล ต่าง ๆ เปน หมู่ เปน คราว ของ คน พล ไพร่ ได้ แขง เรือ กัน ตาม คราว สนุกนิ์ ของ คน จน เปน ทาง กุ ศล ด้วย ตาม ที่ เขา ถือ ๚ะ

๏ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม แปด ค่ำ ได้ มี การ แขง เรือ กัน ที่ พระเจดี่ย ปาก น้ำ เช่น เคย มี ทุก ปี คราว น่า น้ำ มาก นั้น ใน ปี นี้ มี งิ้ว มี ลคร วัง น่า เสด็จ ทอด พระเนตร ด้วย ๚ะ

๏ มี ข่าว เจ้า เชียงใหม่ แล ข้า ราชการ ฝ่าย ลาว ฝ่าย สยาม ใน เมือง เชียงใหม่ มี การ เลี้ยง กัน เฉลิม พระ ชนม์ พรรษา ของ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม คราว เลี้ยง กัน นั้น พวก ที่ ชุมนุม กัน นั้น ถวาย ไชย พร ชม สรรเสริญ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ขอ ให้ เจริญ พระชนมายุ ยืน อยู่ กาล ช้า นาน ด้วย ๚ะ

๏ พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ซึ่ง ได้ เคย ดู ลคร ที่ ชื่อ ปรินซ์ เที่ยเตอ แต่ เดิม พวก ข้าพเจ้า ได้ ทราบ ว่า ลคร โรง นี้ ชื่อ ไซอะมิค เที่ยเตอ เพราะ ได้ เหน มี อักษร อังกฤษ อยู่ ที่ ประตู โรง เปน ลคร ที่ เล่น อยู่ กับ บ้าน ถ้า และ มี เจ้า ต่าง ประเทศ แขก เมือง กงซุล แอดมิรัล แล คน ประเทศ ยุโรป ที่ เที่ยว เซอเว การ ทั่ว โลกย์ เข้า มา ใน กรุง สยาม ได้ เคย ไป ขอ ดู พวก ข้าพเจ้า ก็ ได้ ไป พลอย ดู เปน ที่ เบิก ตา เบิก ใจ ชอบ ใจ มาก อยาก ดู ร่ำ ไป ลคร โรง นี้ มี ชื่อ ฦๅ ดัง ได้ ยิน ตลอด ทั่ว โลกย์ เพราะ คน ต่าง ประเทศ ที่ ได้ ดู ชอบ ใจ แล้ว จึง ลง ใน จดหมาย เหตุ หนังสือ หิมพ์ หลาย ชาติ์ การ ต่อ มา ลคร โรง นี้ ได้ ไป เล่น ใน การ นา เซน.นล เอกซฮิบิ.ซ่อน คน ก็ ต้อง เสีย เงิน ค่า ที่ ด เล่น เกบ เงิน ค่า ที่ ดู บ้าง เปลี่ยน ชื่อ เปน ปรินซ์ เทียเตอ คิด ว่า จะ ยืด ยาว เพราะ เหน ที่ ท่าน ทำ โรง ลง ทุน มาก เปน การ งาม ดิบ ดี พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย มี ความ ยินดี ยอม เสีย เงิน เพราะ อยาก ดู ไม่ ได้ คิด เสีย ดาย เงิน เลย ด้วย กระบวน ที่ เล่น เรื่อง ที่ เล่น เครื่อง แต่ง ตัว ดี งาม เล่น สนุกนิ์ มาก ผิด กับ ลคร โรง อื่น ดู แล้ว ต้อง ติด ใจ อยาก ดู อีก ไป ดู ได้ สอง วิก สาม วิก แล้ว ปรินซ เทียเตอ เลิก เงียบ ไป ทราบ ข่าว เล่า ฦา กัน ว่า พวก คน ลคร หนี หลาย คน ไป อยู่ ใน วัง หมด พวก ข้าพเจ้า ที่ เคย ได้ ดู ชอบ พลอย คิด เสีย ดาย เสีย ใจ ด้วย มาก ๆ นึก ว่า จะ ไม่ ได้ ดู อีก เช่น ปรินซ เทีย ตอ ต่อ ไป แล้ว ถึง พวก คน ลคร จะ ตั้ง กำปะนี ตั้ง โรง เล่น เปน ลคร ของ คน ใคร ๆ คง จะ เล่น ไม่ ดี ไม่ สนุกนี้ ไม่ เหมือน เมื่อ อยู่ โรง ปรินซ เทียเตอ เปน แน่ ไม่ ต้อง สงไสย ว่า จะ ได้ ดู ลคร เช่น นั้น ครั้น ต่อ มา มี คำ คน พูด กัน ว่า ที่ โรง ปรินซ เทียเตอ จับ ซ้อม เข้า แล้ว พวก ข้าพเจ้า ยินดี ดี ใจ มาก นึก ว่า คง เล่น ใน การ เฉลิม พระ ชนม์พรรษา สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ครั้น ถึง วัน แรม สี่ ค่ำ ห้า ค่ำ เดือน สิบ ได้ ภา กัน ไป ดู หา ได้ ดู ไม่ เหน โรง มืด อยู่ มี แต่ คน ร้อง เพลง ตี ฉิ่ง ตี กรับ จอด เรือ เล่น อยู่ ที่ น่า บ้าน พวก ข้าพเจ้า เปน ที่ เสีย ใจ คิด ถึง กระบวน เล่น เรื่อง ต่าง ๆ ที่ เคย ดู ชอบ ใจ ยิ่ง คิด เสีย ดาย ต้อง เก้อ กลับ ไป บ้าน ทั้ง สอง คืน ครั้น ณวัน เสาร์ เดือน สิบ แรม หก ค่ำ พวก ข้าพเจ้า ไป อีก เหน จุด ไฟ ใน โรง ปรินซ์ เทียเตอ สว่าง ได้ ยิน กลอง ตี แวะ ถาม ได้ ความ ว่า เล่น เกบ เงิน ค่า ที่ ดู ตาม ธรรมเนียม เดิม พวก ข้าพเจ้า ยินดี ดี ใจ แต่ เวลา นั้น หา มี เงิน ไป ไม่ ต้อง กลับ ไป บ้าน เอา เงิน แล้ว ภา พวก แฟมะลี่ ไป ดู ด้วย แต่ ตัว ข้าพเจ้า ปลอม เข้า ไป ดู ที่ ราคา ค่า ที่ ดู อย่าง ถูก กลับ มา ได้ ดู ใน คราว นี้ สอง วัน ๆ แรม ๗ ค่ำ เล่น เรื่อง ไชยเชต ได้ ยิน พวก คน ดู หญิง ชาย พูด ชม ใน โรง ลคร ว่า คน ที่ ทำ เปน แมว เปน คน ใหม่ พึ่ง หัด เล่น คราว นี้ ดี กว่า คน เก่า ที่ หนี ไป คน เก่า สู้ ไม่ ได้ วัน ที่ สอง เล่น เรื่อง รบ พลาย ชุมพล เล่น ดี กว่า คน เก่า คน ดู ชม ว่า คน ที่ เล่น เปน ชื่อ ขุนแผน เล่น ดี คน ชื่อ หม่อม เบ้า สู้ คน นี้ ไม่ ได้ แล คน อื่น ที่ เล่น ท่า ทาง แปลง แปลก ใหม่ ดู ครึก ครื้น สนุกนี้ กว่า เมื่อ คน เก่า เล่น ก่อน ๆ ใน คราว นี้ มี คน ดู ประมาณ สาม ร้อย สี่ ร้อย คน พวก ข้าพเจ้า ทั้ง หลาย มี ใจ ยินดี นึก ว่า คง จะ ได้ กลับ ดู ปรินซ์ เทียเตอ อีก ยืด ยาว ต่อ ไป ท่าน เจ้า ของ คง จะ ซ่อม แซม เพิ่ม เติม ขึ้น ให้ คน เตม โรง ภอ เล่น ๆ อีก พวก เรา ที่ เคย ดู ชอบ ใจ คง จะ ได้ ดู เรื่อง แปลก ๆ คน ใหม่ ๆ อีก กับ ข้าพเจ้า ได้ยิน คน ดู ลคร เขา พูด กัน ใน โรง ลคร ว่า คน ลคร เก่า ๆ ใน โรง ปริ๊นซ์ เทิ่ยเตอ ที่ หนี ไป อยู่ ใน วัง เดี๋ยว นี้ ถูก ขับ ไล่ ออก เสีย จาก วัง หมด แล้ว แต่ เขา จะ มี ความ ผิด อะไร ฟัง ไม่ แน่ พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย คิด ชอบ พร้อม กัน ว่า ถ้า ท่าน เจ้า ของ ปริ๊นซ์ เทิ่ยเตอ คิด หา คน เพิ่ม เติม ให้ ภอ แล้ว ออก ประกาศ เปิด โรง เล่น เปน วิก ๆ ไป ตาม ธรรมเนียม เดิม คง จะ มี ความ เจริญ เปน ชื่อ เสียง สง่า งาม แก่ บ้าน เมือง ด้วย การ เล่น นี้ แก้ รำคาญ ของ คน ใน ประ เทศ ชาว นอก ประเทศ ที่ เวลา ว่าง เปล่า การ งาน จะ ได้ ดู เล่น ภอ เพลิน ใจ ถึง เวลา เหานอน แล เปน ที่ เที่ยว ที่ ประชุม สนุกนิ์ ครึก ครื้น ของ คน ทั่ว ไป ได้ แห่ง หนึ่ง ขอ ให้ ท่าน เจ้า ของ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย เอา ลง ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย เจ้า ของ ลคร ปริ๊นซ์ เทิ่ยเตอ จะ ได้ จับ เล่น ลคร อีก ให้ พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ที่ ชอบ ใจ ดู กลับ ได้ ดู อีก เหน ว่า การ เล่น สนุกนี้ เปน ของ สำหรับ บ้าน เมือง ไม่ ได้ ล่อ ลวง ให้ คน ฉิบ หาย เหมือน หวย บ่อน เบี้ย บ่อน โป สุรา ยา ฝิ่น คน ไม่ ชอบ ไม่ ดู ก็ ได้ คน ที่ ชอบ จะ ได้ ดู ทั่ว ๆ กัน ไป ด้วย ทุก วัน นี้ การ เล่น ใน บ้าน เมือง สยาม ไม่ ครึก ครื้น เหมือน แต่ ก่อน ๆ ดู เงียบ เหงา นัก ถึง ที่ มี อยู่ คน ไม่ ชอบ ใจ ดู ชอบ ดู แต่ ลคร โรง ปริ๊นซ์ เทิ่ยเตอ เพราะ เล่น ท่า ทาง แปลก ปลาด ดี มาก ด้วย ฝึก หัด ให้ คน ผู้ หญิง เล่น ได้ แขง แรง อย่าง เช่น ผู้ ชาย อย่า ว่า แต่ คน ชาว สยาม เอง ชอบ ดู ถึง คน ต่าง ประเทศ ไม่ รู้ จัก ภาษา พูด ก็ ชอบ ดู ท่า ทาง ท่วง ที มาก ที เดียว พวก ข้าพเจ้า ที่ ชอบ ใจ ดู พร้อม ใจ กัน เปน อัน มาก ขอ เชิญ ท่าน เจ้า ของ ลคร คิด เล่น ต่อ ไป อีก พวก ข้าพเจ้า ยอม เสีย เงิน อุด หนุน กำ ลัง ท่าน ภอ สมควร ถ้า และ ท่าน เจ้า ของ จะ ไม่ เล่น ด้วย ความ เสีย ใจ อย่าง ใด อย่าง หนึ่ง จะ แกล้ง ออก ตัว ว่า มี อายุ มาก ไม่ อยาก จะ เล่น เหน จะ ไม่ ได้ เพราะ พวก ข้าพเจ้า ได้ ฟัง ข่าว คราว มา ช้า นาน ว่า ท่าน เปน ผู้ รักษา ความ ดี ที่ สุจริต คิด จะ ให้ เปน ความ เจริญ ข่าว คราว เปน ธรรมดา ของ ท่าน อยู่ อย่าง นี้ ที่ ท่าน จะ ออก ตัว เสีย นั้น หา สม ควร ไม่ ด้วย หา ตัว ยาก ผู้ ที่ จะ คิด ฝึก หัด พลิก แพลง ขึ้น ให้ ชอบ ถูก ใจ คน ยาล นัก ตัว ครู ที่ อื่น เหน จะ ยัง ไม่ มี ตัว ถ้า นาน ไป ของ ท่าน คง ต้อง เปน แบบ อย่าง ใน การ เล่น สนุกนี้ ต่อ ไป จะ ได้ ไม่ สาบ สูญ ข้าพเจ้า เห็น ว่า มี คุณ เปน ประโยชน์ อยู่ เช่น นี้ ซึ่ง ท่าน จะ คิด ออก ตัว ไม่ เล่น นั้น พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย เหน ว่า ไม่ สมควร เลย พวก ข้าพเจ้า คิด เสี่ย ดาย ระบำ อย่าง ใหม่ ของ ท่าน จะ สูญ เสี่ย ขอ เชิญ รับ คำ อ้อน วอน ของ พวก ข้าพเจ้า ซึ่ง ชอบ ดู ลคร ของ ท่าน เทิญ ๚ะ

๏ ถ้า การ เล่น แล โรง ลคร จะ นำ ส่อน ให้ คน รู้ ทำเนียม เลอียด งาม ปราศจาก การ อยาบ ช้า การ โลน ลามก แล ไม่ เปน เหยื่อ นำ ให้ คน หลง เข้า หา โรง บ่อน โรง พนัน โรง ชั่ว แล้ว จะ เปน อัน ติ เตียน ไม่ ได้ ถ้า จะ เปน การ เล่น ส่อน ให้ คน มี ปัญญา มี ความ เรียบ ร้อย ก็ จะ ชอบ ดี อยู่ แล้ว — เอะไดตอ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ตั้ง บ้าน อยู่ ใต้ ปาก คลอง สามเสน ได้ ขาย ไม้ ขอน สัก อยู่ เปน นิจ ครั้น อยู่ มา ถึง เดือน สิบ มี เสมียน คน หนึ่ง มา ซื้อ ไม้ ขอน สัก ๑๐ ต้น ของ ข้าพเจ้า บอก ว่า เปน เสมียน ของ ฝรั่ง มี ชื่อ คน หนึ่ง ใช้ ให้ มา ซื้อ ไม้ ๑๐ ต้น เปน เงิน ๖๕ บาท ยัง ไม่ ได้ ให้ เงิน ทำ ตั๋ว ให้ เปน เงิน ๖๕ บาท ซื้อ ไม้ แต่ เดือน สิบ ไป ขอ เงิน กับ ฝรั่ง คน นั้น ก็ หลาย หน แต่ ผัด มา ครั้น ถึง ณวัน พฤหัสบดี เดือน สิบเอ็ด แรม ส่อง ค่ำ ให้ เงิน ค่า ไม้ ๑๐ ต้น ให้ แต่ เงิน ๕๕ บาท เอา เงิน เสี่ย ๑๐ บาท ไม่ ให้ ข้าพเจ้า มี ความ ร้อน ใจ เปน อัน มาก จะ ขาย เชื่อ แก่ เสมียน ฝรั่ง อีก ไม่ ได้ แล้ว ซื้อ ไม้ ขอน สัก เปน เงิน ๖๕ บาท ให้ แต่ เงิน ๕๕ บาท เช่น นี้ หา ควร ไม่ ข้าพเจ้า คำนับ มา ถึง ท่าน เจ้า ของ จด หมาย เหตุ สยาม ไสมัย ให้ ทราบ ว่า เช่น ดั่ง กล่าว มา นี้ เหน ไม่ สมควร จะ เอา เงิน ๑๐ บาท นาย ห้าง ได้ ว่า เสมียน เปน คน บิด โกง เสี่ย แล้ว ก็ ว่า กล่าว กับ เสมียน ของ ตัว ถึง จะ ควร ซื้อ ไม้ แพง ไป จะ ว่า เจ้า ของ ไม้ ขาย แพง ไม่ ควร เสมียน ไม่ รู้ ราคา ขาย ไม้ ขอน สัก ตา ไม่ เหน หู ไม่ ได้ ยิน ฤา ไม่ รัก ชื่อ เสียง ของ ตัว บ้าง เลย ข้าพเจ้า ได้ อ่าน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมัย ของ ท่าน กล่าว เปน คำ กลาง มิ ได้ เหน แก่ คน ผิด เปน ทาง ยุติธรรม เปน คุณ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ มี ผู้ ซื้อ จึง มี ผู้ ขาย บาง แห่ง มี ของ เหลือ เกิน ใช้ บาง แห่ง ขาด ของ ไม่ มี จะ ใช้ คน ที่ มี ทรัพย นอน เบิก เงิน นั้น ไป ซื้อ ของ ใน ตำบล ที่ มี ของ มาก เหลือ เกิน ที่ เจ้า ของ อยาก จะ ขาย ราคา ถูก ๆ เพราะ ของ นั้น เกิน ที่ จะ ใช้ ครั้น ลูก ค้า นั้น จัด ซื้อ แล้ว จึง สืบ ถาม หา ตำบล ที่ ของ เช่น นั้น ไม่ มี แล้ว อุส่าห์ จ้าง เรือ จ้าง คน เอา ของ ไป ถึง ตะลาด ที่ ขาด ของ นั้น ลูก ค้า นั้น เมื่อ จะ ขาย ต้อง คิด ค่า ของ แต่ เดิม ค่า เรือ ค่า ลูก จ้าง ค่า แรง ค่า ป่วย งาน ดอก เบี้ย เงิน ไพร้อม สม แล้ว คน ใน เมือง ขัด นั้น จะ ดี ใจ เสีย เท่า ไร เพราะ อยาก ได้ ของ ลูก ค้า นั้น จึ่ง ตั้ง ราคา ขาย ถ้า ราคา แรง เกิน คน ก็ จะ ไม่ ซื้อ จะ สู้ อด ถ้า คน ไม่ ซื้อ แล้ว ผู้ ขาย นั้น ไม่ มี ที่ ขาย แล ของ นั้น จะ เสีย เปล่า จำ ต้อง คิด ตั้ง ราคา ให้ คน ภอ ใจ ซื้อ อย่า ให้ ผู้ขาย ขาด ทุน ยับ เยิน ถ้า ผู้ ขาย ของ จะ ขาย แล้ว ควร จะ บอก ให้ ผู้ ซื้อ รู้ ชัด ว่า ของ มี อย่าง นั้น ดี ชั่ว อย่าง นั้น อยาก ซื้อ จึ่ง ซื้อ ไม่ อยาก ซื้อ อย่า ซื้อ ของ ต่าง ๆ นั้น มี ราคา แพง ราคา ถูก แล้ว แต่ ของ มาก ของ น้อย อย่าง หนึ่ง แล้ว แต่ คน ต้องการ ไม่ต้อง การ อย่าง หนึ่ง ผู้ ขาย จะ ขาย เปน ขนาล เปน ถัง เปน เกวียน จะ ขาย เปน น้ำ หนัก บาท ตำลึง ชั่ง หาบ จะ ขาย เปน คืบ สอก วา ก็ ต้อง เอา เครื่อง ชั่ง เครื่อง ทอง เครื่อง วัด ให้ เต็ม ขนาด ถ้า ว่า ของ ดี ต้อง เอา ของ ดี ให้ ผู้ ซื้อ เช่น ว่า มา นั้น ถ้า ไม่ ทำ ดัง นั้น ผู้ ขาย นั้น เปน คน โกง นับถือ เชื่อ ไม่ ได้ เมื่อ ท่าน ซื้อ ของ แล้ว ควร จะ ให้ เงิน ดี เต็ม ครบ ตาม ตก ลง กัน แล้ว นั้น ถ้า ไม่ ทำ ดัง นั้น ผู้ ซื้อ ของ นั้น เปน ผู้ บิด นับถือ เชื่อ ไม่ ได้ แล้ว วิไสย ผู้ ซื้อ ของ ก็ คง ไม่ อยาก ให้ ผู้ ขาย ขาด ทุน วิไส ผู้ ขาย ของ ก็ คง อยาก ให้ คน ทั้งปวง ติด ใจ ซื้อ ของ เปน อัน มาก ถ้า มี ความ ซื่อ สุจริต ตรง ต่อ กัน ก็ คง สำเร็จ การ ทั้ง สอง ฝ่าย ด้วย กัน แล เปน ที่ นับถือ รัก ใคร่ กัน แล กัน ๚ะ

๏ ใช่ งอน วัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม แปด ค่ำ เวลา เช้า สาม โมง พวก จีน กำเริบ ขึ้น ขอ ให้ พวก ฝรั่งเสศ เลิก ทัพ ไป ให้ พ้น ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

เงิน แบก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ แล ห้า ส่วน

ใน ส่วน แปด แห่ง เปนซ หนึ่ง เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๖๐ เซนต

๏ กรุง ลันดัน วัน อังควร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง มี คำ เลื่อง ลือ ใน เมือง ปาริศ ว่า เกิด คราว สำคัญ นัก ใน พวก มินิศตรี ผู้ ปฤกษา ราชการ คือ แกไบเนต ไม่ คิด ไม่ เห็น ถูก กัน แล ข่าว สุด นั้น ว่า พวก มิเนศเตอช์ คอย ถ้า จะ ให้ ปาเลี่ยแมนต ชุมนุม แล ต่าง ท่าน ต่าง จะ ขอ ลา ออก จาก ราชการ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สาม ค่ำ มี ความ ลื้อ กัน ว่า คอเวินแมนต ฝรั่งเสศ จะ ไม่ ยอม สิ่ง ไร แก่ ประเทศ จีน เว้น แต่ จะ ให้ ข้าง เหนือ ประทศ ตอนกวิน เปน ที่ กลาง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สี่ ค่ำ พวก โฮวะ สำแดง การ ว่อง ไว นัก พวก ฝรั่งเสศ ก็ อ่อน เกิน ที่ จะ ลำบาก อยู่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด ขึ้น หก ค่ำ มิ เนศเตอ ฝ่าย พล รบ คืน ตำแหน่ง ราชการ ด้วย ว่า บาง คน หา ว่า ท่าน เปน ใจ ใน การ รับ สมเด็จ พระเจ้า กิง อลฟอนโซ เช่นกิริยา ไม่ งาม ไม่ สม ๚ะ

๏ หนังสือ พิมพ์ ราชการ ฝรั่งเสศ ได้ เอา คำ ขอ อะ ไภย โทษ ซึ่ง เปรไซเดนต เครวี่ ทูล ขอ แต่ สมเด็จ พระเจ้า กิง อลฟอนโซ ความ เดือด ร้อน ที่ กรุง มะดริด น้อย ลง ไป เปน อัน มาก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น เจ็ด ค่ำ การ ปฤกษา กันฝ่าย ฝรั่งเสศแล จีน ที่ จะไม่ เปนผล จึ่ง เลิก แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น แปด ค่ำ ท่าน เสนาบดี มิเนศเตอ ฝ่าย ทะเล แล ฝ่าย กอโลนี่ ได้ ตำแหน่ง เปน มิเนศเตอ ฝ่าย พล รบ ไป พลาง คอเวินแมนต ซะเปน ขอ ให้ ฝรั่งเสศ เอา คำ ตอบ ซึ่ง สมเด็จ พระเจ้า กิง อล ฟอนโซ ได้ ทรง ตอบ แก่ เปรไซเดนต เครวี่ ให้ ลง พิมพ์ ใน หนังสือ จดหมายเหตุ ราชการ ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบ ค่ำ คอ เวินแมนต ฝรั่งเสศ ไม่ ยอม ทำ การ แก้ อีก เพราะ การ รับ สมเด็จ พระเจ้า กิง อลฟอนโซ ไม่ ดี นั้น เสนาบดี มิเนศ ตรี่ ประเทศ ซะเปน ต่าง ท่าน ต่าง ลา เลิก ราชการ เพราะ ไม่ พร้อม ใจ กัน ด้วย การ อัน ควร จะ ทำ ต่อ นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ ราช ทูต ซะเปน ลา เลิก ว่า การ แล้ว ๚ะ

๏ เซอ เอวี่ลีน วุด เหน ชอบ ที่ จะ ถอน ให้ กอง ทัพ อัง คริษ มา จาก ประเทศ อิยิบต เสีย ๚ะ

๏ ราชทูต ใหม่ นี้ ซึ้ง จะ ว่า การ ใน ประเทศ อิงแลนต แล ประเทศ อะเมริกะ ถึง เมือง มาเซล ที่ ประเทศ ฝรั่ง เสศ แล้ว แต่ ต้อง ติด ค้าง ใน เขตร เรียก ว่า กวา แรน ตีน พร้อม กัน กับ พวก เพื่อน เดิน สาร กำปั่น ลำ นั้น ด้วย กัน แต่ คราว กำหนด ติด นั้น สิ้น ณวัน จันทร เดื่อน สิบ แรม แปด ค่ำ แล้ว พวก ราชทูต นั้น จะ คอย อยู่ ใน เมือง มาเซล อีก สาม สี่ วัน แล้ว จึ่ง จะ ไป ยัง กรุง ปารีศ พระองค เจ้า สวัสดิโสภณ วิก น่า จะ ไป ยัง กรุง ปารีศ จะ ไป ภบ ปะ พวก เชษฐา คัด มา แต่ หนังสือ พิมพ์ ลันดัน แอน ไจนา เอกซะเปรซ เดื่อน สิบ แรม ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ ได้ ออก จาก กรุง วอชิงตน ใน ประเทศ ยุไน เตดเซตศ จะ ไป ยัง เมือง นุยอก ณวัน จันทร เดื่อน สิบ แรม ค่ำ หนึ่ง เปรไซเดนต์ ยุไนเตดเซตศ ได้ รับ ราชทูต โกเรีย นั้น ที่ โฮเตล ที่ ถนน ไฟฟทะ อะวินุ ณวัน อังคาร เดื่อน สิบ แรม ส่อง ค่ำ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดื่อน สิบเอ็ด ขึ้น เก้า ค่ำ เย นิรัล แกมบี้นน เลื่อน ที่ ได้ ตำแหน่ง เปน นิมิศ เตอ ว่า ข้าง ขา พล รบ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดื่อน สิบเอ็ด ขึ้น สิบ สาม ค่ำ กำปั่น ไฟ รบ ลำ เลียง อีก ลำ หนึ่ง บัน ทุก เครื่อง อาวุธ แล พล ทหาร ๕๕๐ คน ใช้ ไฟ ออก จาก ประเทศ ฝรั่งเสศ แล้ว ๚ะ

๏ ได้ รับ พระราช ทาน เครื่อง ราชอิศริยศ เปน ไนต ออฟ ธี คาเตอ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดื่อน สิบเอ็ด ขึ้น สิบ ค่ำ ซี่โน คะ โปซะคะ เฮรี่ระ ได้ จัด ตั้ง เสนาบดี มินิศตรี ใหม่ ข้อ ทุ่ม เถียง กัน กับ ฝรั่งเสศ เปน อัน งด เลิก กัน แล้ว ๚ะ

๏ ราชทูต มากวิศ ตะเซง ตอบ ถึง คำ อะเดรศ ที่ เมือง โฟเกซโดน ได้ ว่า ท่าน ยัง ไว้ ใจ อยู่ ว่า อาไศรย การ ประนี่ ประนอม กัน ทั้งสอง ฝ่าย คง จัด การ ประ เทศ ตอนกวิน ให้ แล้ว แก่ กัน เปน การ เรียบ ร้อย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดื่อน สิบเอ็ด ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ คอเวินแมนด์ ฝรั่งเสศ สัญญา แล้ว จะ ออก เงิน ทำ ขวัญ ให้ มิศเตอ ซอ ถึง ๖๐๐๐๐ แฟรนก์ (๒๐๐๐๐ บาท) แล ขอ แจ้ง ความ เสี่ย ดาย แก่ คอเวินแมนต์ อังกฤษ เพราะ การ ซึ่ง เปน ขึ้น แล้ว นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ หนึ่ง ซิตะวาโย เต็ม ใจ ส่ง ตัว เอง แก่ ท่าน บริติช เรซิเดนต์ แล มา ยัง ประเทศ แนตัล แล้ว ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัสบดี เดือน สิบเอ็ด แรม สอง ค่ำ เกิด แผ่นดิน ไหว น่า กลัว นัก ใน ประเทศ อะนะโต เลี่ย ทำ ลาย หมู่ บ้าน หลาย หมู่ ชาว บ้าน ตาย พัน หนึ่ง ๒๐๐๐๐ คน ไม่ มี เรือน ที่ อาไศรย อยู่ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สิบเอ็ด แรม สาม ค่ำ มี คน ชุมนุม กัน เปน อัน มาก เรียก ลิบริล กองเครศ ที่ เมือง ลีดซ คราว ชุมนุม กัน นั้น ได้ ตั้ง ข้อ ชวน ให้ เรื่อง เรียก ว่า เกานติ ฟแรนไจซ เปน ข้อ ปฤกษา แรก เมื่อ ปาเลี่ยแมนต์ จะ ชุมนุม อีก คือ ให้ แขวง ต่าง ๆ มี กำลัง จัด เลือก ตั้ง ผู้ ว่า การ ใน แขวง นั้น ฯะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ มี ชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ ขอ โอกาส แก่ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ซึ่ง ได้ อ่าน คำ ประกาศ นี้ ขอ จง อย่า ยก อธิกรณ์ แก่ ข้าพเจ้า อย่าง ใด อย่าง หนึ่ง ให้ มี โทษ ว่า ข้าพเจ้า เปน ผู้ ใหญ่ ประพฤติ์ การ กระทำ การ ดัง นี้ ไม่ สมควร ข้อ นี้นั้น จง อะไภยโทษ ให้ แก่ ข้าพเจ้า ด้วย เถิด ฯะ

๏ ด้วย นาย พลอย เปน ที่ นาย สรรพวิไชย นาย นิล เปน ที่ กัปตัน กรม ทหาร น่า นาย ภภ เปน สับลุตเตอ แนนต์ กรม ทหาร น่า ซึ่ง แต่ ก่อน เปน บุตร ข้าพเจ้า บัด นี้ คน ทั้ง ๓ คน มิ ได้ นับถือ ข้าพเจ้า ฉัน บุตร กับ บิดา ประพฤติ์ การ ลบ หลู่ ดู ถูก หมิ่น ประมาท ต่อ ข้าพเจ้า เหลือ เกิน ครั้น จะ กล่าว การ ให้ ยืด ยาว ก็ ยัง ไม่ ควร กล่าว จน ถึง บิดา ว่า ไม่ นับถือ ว่า บิดา ฉะนี้ ไช้ ข้าพเจ้า วิตก ว่า คน จำพวก นี้ จะไม่ คิด กระ ทำ แก่ ข้าพเจ้า แต่ เพียง เท่า นั้น เกลือก จะ หา อุบาย เที่ยว ซื้อ เชื่อ ของ ห้าง แอบ อ้าง ว่า ข้าพเจ้า ให้ ไป ใช้ ไป ซื้อ ของ เอา ของ หยิบ ยืม ของ ผู้ ใด ผู้ หนึ่ง ไม่ ทราบ สำคัญ ใจ ว่า จริง ก็ จะ ให้ ของ ทั้งปวง มา ข้าพเจ้า ขอ แจ้ง ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ทราบ ถ้า คน มี ชื่อ อยู่ ข้าง ต้น ทั้ง ๓ คน จะ ไป ทำ การ ดัง ที่ กล่าว มา ข้าง ต้น ข้าพเจ้า ไม่ ยอม รู้ เหน เปน ธุระ ด้วย เปน อัน ขาด ขอ ท่าน ทั้งปวง จง ทราบ การ เรื่อง นี้ ข้าพเจ้า ดำริห์ แล้ว ดำริห์ เล่า คิด เหน ว่า เปน โรค มี พิศม์ บังเกิด ขึ้น ใน การชกาย มี ขิศม์ เกิด ขึ้น ที่ ปลาย นิ้ว มือ รักษา พยาบาล ก็ ไม่ หาย โรค ก็ จะ มี พิศม์ ลาม กำเริบ เปน อันตราย แก่ ร่าง กาย ตลอด ทั่ว สารพางค์ ต้อง ตัด นิ้ว ที่ เปน โรค ร้าย ให้ ปราศ จาก ไป เสีย แล้ว พิศม์ ก็ จะ ไม่ มี รักษา แผล ก็ จะ หาย ได้ โดย ง่าย ถึง นิ้ว จะ ด้วน ก็ อาย แต่ นิ้ว ด้วน เพราะ ต้อง ตัด เท่า นั้น ฉัน ใด ก็ ดี การ เรื่อง นี้ ถ้า ดำริห์ ตรึก ตรอง ด้วย ปัญญา โดย แท้ จริง ก็ อาจ เหน ได้ ว่า ข้าพเจ้า กระทำ การ ไม่ ผิด ไม่ ฟุ้ง ซ่าน ไม่ เสีย จริต คำ บุราณ ข้าพเจ้า ก็ ยัง ทรง ไว้ ได้ ว่า ผิด ครั้ง ๑ ให้ สั่ง สอน ผิด ๒ ครั้ง ให้ เขียน ตี ด่า ว่า ผิด ๓ ครั้ง ต้อง บัพภาชนิยะ กรรม ขับ หนี ตี ไล่ ข้าพเจ้า ก็ ได้ ประพฤติ์ ตาม คำ บุราณ แล้ว เจ้า พระยา มหินทร ศักดิ์ ธำรงค์ (ลง ชื่อ เซน) ๚ะ

๏ วัน หนึ่ง ใน ชีวิตร ของ ตัว เปน ใบ หนึ่ง ใน เรื่อง พงษาวดาร ของ ตัว ๑ อย่า ไว้ ใจ ใน คน ที่ สัญญา ด้วย คำ สบถ ๑ คน ใจ กว้าง ๆ ไม่ รู้ จัก แค้น ๑ เมื่อ อยู่ คน เดียว ต้อง ระวัง ด้วย ความ คิด เมื่อ อยู่ ด้วย ครอบ ครัว ต้อง ระวัง ด้วย ใจ ๑ เมื่อ อยู่ ด้วย คน เปน อันมาก ต้อง ระวัง ลิ้น ๚ะ

๏ ทอง คำ เปน ผล ที่ ให้ ตา ทั้งปวง บอด ไป ๑ ความ อิจฉา ริศยา เปน เพ็ชฌาฎ ฆ่า ตัว ๑ ใช้ อย่า เปลือง เปน ที่นั่ง สบาย ของ คน แก่ ๑ รู้ จัก เก็บ รักษา ไว้ เปน บ่อ แร่ ของ ครอบ ครัว ๑ คำ แหลม เปน ไฟ ฟ้า ของ ใจ ๑ ความ เพียร เปน ตะภาน ข้าม ความ ยาก ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ ลังกะสี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาก เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก โปรสนีย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ( ต ป ) ๚ะ

ขอ แจ้ง ความ ให รู้ ทั่ว กัน

๏ ร้าน ไปรสนีย บาง คอแหลม ตั้ง อยู่ ปลาย ถนน ริม แม่ น้ำ เจ้า พระยา ที่ บ้าน ครู สมิท ตั๋ว ตรา ไปรสนีย ทุก อย่าง แล ไปรสนี บัตร มี ขาย ที่ นั้น ด้วย ไปรสนีย บุรุษย มา รับ เอา หนังสือ ฝาก ไป วัน ละ สาม หน เว ลา เช้า มืด ครั้ง หนึ่ง เวลา ๔ โมง เช้า ครั้ง หนึ่ง เวลา บ่าย ๓ โมง ครั้ง หนึ่ง บุรุษย ไปรสนีย เอา หนังสือ ไป จาก ที่ ร้าน ไปรสนีย บาง คอแหลม ทุก ๆ เวลา ไป ถึง ออฟฟิศ โทรเลข ปาก คลอง โอ่ง อ่าง ได้ จำหน่าย เสร็จ ทุก วัน ทุก เวลา ใน วัน นั้น เอง ถ้า ท่าน ทั้งหลาย มิ หนังสือ ที่ จะ ฝาก ไป ต้อง เอา หนังสือ นั้น มา ใส่ ไว้ ใน หีบ ไปรสนีย ก่อน เวลา ที่ กำหนด มา แล้ว นั้น ก็ จะ ทัน การ แจ้ง ความ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ หนึ่ง จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ฯะ

บัด นี้ กรม ไปรสนีย รับ ธุระ จะ ส่ง หนังสือ จด หมาย เหตุ จะ คิด เอา แต่ ฉบับ ละ อัฐ ท่าน ทั้งหลาย อยาก จะ ให้ กรม ไปรสนีย ส่ง หนังสือ ที่ ท่าน รับ นั้น ไป ถึง บ้าน ก็ ได้ แต่ ท่าน เหล่า นี้ ต้อง มา เสีย เงิน ค่า หนังสือ จดหมาย เหตุ บี้ ละ สาม บาท แล ค่า ไปร สนีย ฉบับ ละ อัฐ ปี ละ ๒๖ ฉบับ รวม เปน ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง ๒ อัฐ จึง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ ด้วย สดวก

๏ บัด นี้ มี ทาง ที่ จะ คิด อ่าน เอา ข่าว โทรเลข ตลอด พิภพ มา ยัง กรุง เทพ ทุก วัน ครั้น ได้ แล้ว เมื่อ ไร จะ ตี พิมพ์ ลง ใน ทัน ใด แจก จำหน่าย ให้ แก่ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยาก จะ ได้ รับ แล จะ ส่ง ให้ แก่ ท่าน ผู้ ที่ มี ใจ รับ นั้น ตาม ทาง ไปรสนีย ทุก คราว ออก นั้น ค่า ข่าว โทรเลข นั้น แล ค่า หนังสือ พิมพ์ นั้น จะ แบ่ง เปน ส่วน เท่า กัน แล ท่าน ผู้ รับ นั้น จะ ต้อง ออก เงิน ใช้ ส่วน ของ ท่าน ไป พลาง เมื่อ เปน การ ปรกติ ลง กำหนด การ ได้ แน่ แล้ว จึ่ง จะ กำหนด ราคา หนังสือ พิมพ์ นั้น ฉบับ ละ เท่า นั้น แล้ว ไม่ ต้อง เสีย ค่า อื่น นอก จาก ค่า หนังสือ พิมพ์ ซึ่ง จะ กำหนด ไว้ นั้น ถ้า ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ความ ยินดี อยาก จะ ได้ ข่าว โทร เลข เช่น นี้ ทุก คราว ที่ มี มา นั้น เชิญ เขียน หนังสือ มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม จะ ได้ คิด อ่าน ทำ การ ให้ เปน อัน สำเร็จ ให้ เปน ผล แก่ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก ได้ ความ รู้ ถึง การ ตลอด พิภพ อัน ควร จะ รู้ ให้ ทัน การ ทัน ใจ ด้วย ฯะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

ใน คราว สยาม ไสมย ยัง ออก แต่ ปี ละ ๒๖ ฉบับ สิบ บันหัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันหัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันหัด อัน เกิน สิบ บันหัด จะ เรียก เอา บันหัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ ตึก ช่าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ตั้ง อยู่ ใน เมือง ( เคียง ประตู ผี แล ถนน ใหม่ ใน เขตร วัง พระองค์ เจ้า จันทร ทัศ จุธาธาร ) ฯะ

๏ มิศเตอ ดะเปลยู เกนเนด ลอฟตัช มี ความ ยินดี ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ที่ เปน ฝรั่ง เปน ไทย เปน จีน ทราบ ทั่ว กัน ว่า ข้าพเจ้า ได้ จัด การ จะ รับ จ้าง ชัก รูป โฟโตแครฟ ใน ตึก ใหม่ นี้ ที่ ได้ จัด ไว้ สำหรับ การ เช่น นี้ แล้ว ที่ ตึก นั้น มี เรือน แก้ว แล ของ อื่น อัน ไม่ เคย มี ใน กรุง เทพ ฯ ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ธุระ ใน การ ราย นี้ เชิญ มา หา ที่ ตึก อัน ว่า มา แล้ว นี้ จะ ได้ ช่วย ให้ สำเร็จ ความ ปราถนา โดย เร็ว ราคา นั้น จะ คิด เอา แต่ ภอ ล่มควร การ นัด หมาย จะ ทำ ให้ แล้ว ตาม นัด การ ที่ ผู้ จ้าง จะ สั่ง คง ทำ ให้ แล้ว โดย เร็ว ท่าน ทั้งหลาย ที่ จะ ให้ ไป ชัก รูป ที่ บ้าน เขา จะ คิด เอา ราคา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน มิศเตอ ดะเปลยู เกนเนด ลอฟตัช ช่าง ชัก รูป แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๔ ปี มะเมีย จัตวาศก ฯะ

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่านั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๓ ครบ หก ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมือ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลลัง แล ของ ซิ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซิ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู ศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ ส่อน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข ส่อน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา ส่อน น้อง ชันร วิภังคินี ตำรา ยา เกล็ด พระ คริยวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คำภีร พระ เยซู ศาสนา จันทะ ไตรบ จินดามณี พระ ยา ฉั ทัน ซุย ถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระบาท นิราศ พระปถม นิราศเมืองเพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภูเขา ทอง นก กระ จาบ เบญมาศทอง ปถมมาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน สาสนา แท้ จริง เพ็ชรมงกุฎ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลีสอนน้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ดสถาน กฤษณา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้า เงาะ สิบสอง เหลี่ยม สุภาสิตต่าง ๆ คือโลกนิตย ขงจู๊ มงคลทิปนีแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิตพระร่วง สุภาสิตโคลง สมุก จะ หัดอังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ ฯะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลมนี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตีพิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทเล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิดเอา ราคา เล่ม ละสลึง ถ้า รวม สี่ เล่มใบ ปกอ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ใหญ่ คิดเอาราคา เล่ม ละ สลึงเฟื้อง ถ้ารวม สี่ เล่มใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้าใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละมาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤๅ ถ้า ลูกค้า วานิช จะซื้อ ที่ ละมาก ๆ สำ หรับจะตั้งโรงขายหนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาทจะ คิดเอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึงเพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีกกัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอกไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้นแล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์นี้ ต้องใช้เงินสด ขาย เชื่อไม่ได้ ตั้งแต่นี้ไปเปนอัน ขาด