๏ เจ้า พระยา มหินทรศักดิ์ ธำรงค์ ท่าน เปน คน ทำ ราชการ นาน มา แล้ว แรก เดิม เมื่อ ยัง เล็ก ได้ เข้า ถวาย ตัว ใน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า พระเจ้า กรุง สยาม เมื่อ ยัง ทรง ผนวช อยู่ ได้ ชุบ เลี้ยง เจ้า คุณ ไว้ เปน บุตร เลี้ยง เมื่อ พระนั่ง เกล้า สวรรคต พวก เสนาบดี ผู้ ใหญ่ พร้อม ใจ นิมนต์ ให้ เสด็จ ลา ผนวช รับ รัชกาล ครอง พระ ราช สมบัติ บุตร เลี้ยง นั้น ยัง อุส่าห์ ปรนนิบัติ ด้วย ความ ซื่อ สุจริต พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง ทราบ ใน พระไทย เหน บุตร เลี้ยง มี ปัญญา ความ เพียร ซื่อ ตรง ทำ ราชการ มา นาน แล้ว จึง ได้ ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ มี ตำแหน่ง ทำ ราชการ สนอง พระเดช พระคุณ แล้ว มี รับ สั่ง ให้ เปน ราชทูต ออก ไป เจริญ ทาง พระราชไมตรี ที่ ประเทศ ยุโรป เมื่อ กลับ เข้า มา ท่าน ได้ ตำแหนง ใหม่ ตลอด แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า ได้ อุส่าห์ ทำ ราชการ เปน ที่ ชอบ พระ ไทย เปน อัน มาก เมื่อ พระบาท สมเด็จ พระจุลจอม เกล้า พระ เจ้า กรุง สยาม เสวย ราช แล้ว ก็ ทรง พระกรุณา โปรด ชุบ เลี้ยง ให้ เลื่อน ที่ ขึ้น เปน เจ้า พระยา มหินทรศักดิ์ ธำรงค์ ท่าน ได้ ประพฤติ การ สม ควร เปน ขุนนาง ใหญ่ โต ใหญ่ ถึง เปน ขุนนาง มี ชื่อ เสียง เลื่อง ฦา ท่าน ก็ มี ใจ ชอบ ข้าง หนังสือ ได้ จัด แต่ง หนังสือ ที่ มี คุณ ออก ทุน ลง พิมพ์ แจก ให้ เปน คุณ แก่ คน ชาว สยาม ชื่อ วิธี รักษา อหิวาตะโรค ทั้ง เล่ม เล็ก เล่ม ใหญ่ แล ได้ แจก ยา ให้ คน จน ช่วย รักษา ชีวิตร คน เปน อัน มาก ท่าน ก็ ได้ จัด ราชาธิราช เปน บท ลคร สำหรับ โรง ลคร ของ ท่าน คน ที่ ไป ดู การ เล่น นั้น ออก ปาก ชม สรรเสริญ ลคร ของ ท่าน ว่า งาม ดี นัก บัด นี้ เจ้า คุณ ท่าน จัด เรียง หนังสือ อีก เรื่อง หนึ่ง ลง พิมพ์ จะ แจก ให้ แก่ คน ชอบ คน รัก เปน คำ สั่ง สอน ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ ใน การ อัน ควร จะ ประพฤติ สม ตำแหน่ง สูง ผู้ใหญ่ อยาก จะ ให้ ผู้ น้อย ประพฤติ การ ดี ควร ที่ ผู้ ใหญ่ จะ ประพฤติ การ ดี นั้น ด้วย จะ เปน แบบ แผน ผู้ น้อย จะ ได้ ดี ใจ ประพฤติ การ ตาม ผู้ ใหญ่ ด้วย ๚ะ

๏ บัด นี้ จะ คัด ข้อ ความ แต่ เรื่อง พิไชย เสนา นั้น สัก สอง สาม ข้อ ให้ เหน ความ ที่ เปน คำ เตือน สติ ได้ ใน เรื่อง นั้น ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง เหล่า ผู้ เปน เสนา ธิบดี ให้ มี น้ำ ใจ ปะติภาค มัทยัด ครั้น อ่อน นัก มัก กระหนก ตก ใจ ไพร่ พล ทั้งปวง ก็ ติ เตียน ดู หมิ่น เกียรติยศ ศักดาเดช ก็ จะ ย่อ หย่อน ลง ครั้น องอาจ กล้า แขง แรง ร้าย หนัก ไพร่ พล ทั้งปวง ก็ จะ กริ่ง เกรง เขด ขาม ขยาด มิ อาจ สามาถ จะ เข้า มา สู่ สมาคม จะ ประพฤติ์ กิจ โดย สาตร พระ พิไชย สงคราม จะ ไม่ สำเร็จ ให้ ประพฤติ์ น้ำ ใจ เปน ทุติย มัชฌิม ท่า กลาง ดุจ พิณ สาม สาย สาย หนึ่ง เคร่ง สาย หนึ่ง เปน มฌิม ท่า กลาง สาย หนึ่ง หย่อน แล สาย ที่ เคร่ง หนัก นั้น มี เสียง มิ ได้ เพราะ แล้ว ก็ จะ พลัน ขาด สาย ที่ เปน มัชฌิม ท่า กลาง นั้น มี เสียง อัน ไพรเพราะ แล้ว ก็ มิ ได้ พลัน ขาด สาย ที่ หย่อน นั้น มี เสียง มิ ไพรเพราะ และ พึ่ง ประพฤติ์ น้ำ จิตร เปน มัทยัด ดุจ พิณ สาย กลาง อัน มี เสียง ไพร เพราะ แล แม้น มาท เสนา มุขมลตรี พิริโยธามาตย ทแกล้ว ทหาร ผู้ ชิด ใช้ แล ไพร่ ฟ้า ประชา กร ทั้งปวง ประพฤติ์ ผิด ระแวง พลาด พลั้ง ใน ราช กิจ เปน ข้อ มหันตะโทษ มัชฌิม โทษ ก็ ดี พิจารณา เปน สัจ ถ่อง แท้ แล้ว ควร จะ ลง ทัณฑกรรม ทำ โทษ แก่ ผู้ นั้น โดย โทษา นุโทษ ถ้า บุคคล ผู้ นั้น กระ ทำ ผิด แต่ ครั้ง หนึ่ง โทษ อัน เปน มหันต โทษ ควร ให้ ลง แต่ มัชฌิมโทษ ถ้า เปน ฌิมโทษ ควร ให้ ภาคทัณฑ์ ไว้ กำชับ สั่ง สอน ครั้ง หนึ่ง ก่อน ถ้า และ เปน คน สุร องอาจ มิ ฟัง ยัง กระทำ สืบ ต่อ ไป เปน สอง ครั้ง สาม ครั้ง อีก เล่า ครั้น จะ ลด ผ่อน โทษ ลง ผู้ นั้น จะ เหิม น้ำ ใจ บุค คล ทั้งปวง ก็ จะ ดู เยี่ยง อย่าง กัน มิ ได้ เขด ขาม ขยาด ราช อาญา จักร จะ เสื่อม เสีย สุรสิงหนาท ราช บัญญัติ แห่ง พระ บรม ราช กระษัตร เจ้า ควร ให้ ทัณฑกรรม ทำ โทษ แก่ ผู้ ผิด โดย โทษา นุโทษ หนัก เบา ตาม ยถา กรรม ผู้ นั้น แต่ อย่า ให้ ไพรี ผูก เวร แก่ ผู้ นั้น สืบ ไป จึ่ง จะ ควร ด้วย ยุติธรรม ราช ประเพณี ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง เล่า ธรรมดา ว่า ผูก คชสาร ไซ้ มั่น คง ด้วย ปลอก และ พวน จะ ผูก งู ทั้งหลาย ก็ อาไศรย ด้วย เวช สาตร วิทธยา คม ดน คาถา อัน ประสิทธิ จะ ผูก คน ทั้ง หลาย ไซ้ ก็ อาไศรย ด้วย มี ไมตรี จิตร คิด การุณ ภาพ โอบ อ้อม เอา ใจ ทำนุก บำรุง เลี้ยง ดู โดย ชอบ ธรรม ให้ มี ศุกขา นุศุข สมควร ด้วย คุณา ณุรูป อย่า ให้ คิด ว่า บุคคล ผู้ นี้ คุ้น เคย บุคคล ผู้ นี้ หา คุ้น เคย มิ ได้ ให้ บันดาล ไมตรี จิตร แก่ บุคคล ทั้งปวง นั้น ให้ เสมอ สมาน รอบ คอบ ประ กอบ ไป ด้วย เมตา กรุณา ทั่ว ไป จึ่ง จะ ผูก น้ำ ใจ แห่ง บุคคล ทั้งปวง ไว้ ได้ บุคคล ทั้ง นั้น ก็ จะ มี ความ ประดิพัทธ์ รัก ใคร่ ยำ เยง ด้วย คุณ ทำ อัน เที่ยง ตรง ก็ จะ เอา เปน พำนักนิ์ พึ่ง ภา บาระมี สืบ ไป ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง ธรรมดา ว่า นก ทั้งหลาย ย่อม อาไศรย จับ ต้น ไม้ อัน มี ปริย มณ ฑล กิ่ง ก้าน กระการ ด้วย ลูก ดอก แล วานร ไช้ ย่อม อาไศรย แก่ ป่า ไม้ อัน มี ผล ปอง ประโยชน์ จะ เลี้ยง อาตมา แมลง ภุมริน นั้น ย่อม อาไศรย เอา ทราบ กลิ่น เกสร ดอก ไม้ ทั้งปวง เปน อาหาร แล สัตรี ภาพ ทั้งปวง ย่อม อาไศรย บุรุศ สามี ปก ครอง จึ่ง เปน ปรกติ อยู่ อัน ว่า อำมาตย ราช เสนี่ มลตรี มุขโยธา ทแกล้ว ทหาร พล รบ แล ไพร่ ฟ้า ประชากร ทั้งปวง ไช้ เที่ยว ย่อม อาไศรย ใบ บุญ บารมี่ แห่ง เสนา ธิบดี ผู้ มี ปรีชา ปัญญา พล พระยา บาระมี ปก ป้อง บำรุง จึ่ง ชุ่ม ชื่น ครอง อาตมา เปน ผาศุก ได้ แล ฝูง นก จะ ปราศจาก ไม้ ไช้ เหตุ ว่า ต้น ไม้ สาขา หา กิ่ง ก้าน ลูก ดอก มิ ได้ วานร ละป่า เสีย ก็ เหตุ ว่า ป่า นั้น เปน วิบัติ อัคคี ลุก ลาม ไหม้ ไม้ ทั้ง หลาย ยับ เยิน เสีย ต้น ไม้ และ สระ บัว ทั้ง ปวง ครั้น ไม่ มี ดอก แล้ว แมลง ภุมรี ก็ มิ ได้ สู่ สมาคม และ สัตรี ภาพ อัน ชิง ชัง บุรุศ นั้น เหตุ ว่า บุรุศ ผู้ นั้น หา พัศดุ ลาภ ทุน ทรัพย มิ ได้ แล ทแกล้ว ทหาร ไพร่ พล ทั้งปวง ปราศจาก เสนาบดี ไซ้ เหตุ ว่า เสนาบดี ผู้ นั้น ไม่ มี วิจารณ ปัญญา เหน ผิด และ ชอบ หนัก เบา แล มิ ได้ ทำนุ บำ รุง ปก ป้อง เลี้ยง ดู ตาม ประยูรวงษ์ ให้ มี ศุขา นุศุข บุคคล ทั้ง นั้น จึ่ง ให้ มี ความ รัก ใคร่ เนือย หน่าย ปลาต ไป จาก เสนา บดี ได้ และ เสนา บดี ผู้ มี อปรีชา พล พึ่ง พิจารณา ให้ เหน เหตุ การ ปาน ทั้ง นี้ เปน ฉบับ ทำ ประเพณี สืบ ไป ประ การ หนึ่ง ผู้ เปน เสนาบดี ไซ้ พระ บรม ราช กระษัตร เจ้า ดำรง วาง พระไทย ตั้ง ไว้ ใน ที่ อะคะฐาน อัน ประเสริฐ รุ่ง เรือง ไป ด้วย อุกฤษฎิ เกียรติยศ แล บริวารยศ สูง ศักดิ์ ใหญ่ ยิ่ง เปรียบ ปาน ดั่ง สุวรรณ บรรพต อัน มหา ประเสริฐ และ ฝูง คณา นิกร เนื้อ นก ทั้งหลาย ครั้น เข้า จับ อาไศรย เหนือ ศุกขวาน บรรพต แล้ว ศรี แสง สุวรรณ ก็ ส่อง จับ ตัว เนื้อ นก ทั้งปวง เปน ศรี สุวรรณ ไป ด้วย และ พึ่ง ให้ เสนาบดี ผะ ดุง ฝ่าย จัด แจง ทำนุก บำรุง เลี้ยง ดู ข้า ราช การ ทแกล้ว ทหาร พล รบ แต่ ไพร่ ฟ้า ประชากร ทั้งปวง ให้ รอบ คอบ โดย ยุติ ธรรม ประเพณี ให้ มี ความ เกษม ศุข สืบ ไป ถ้า และ บุคคล ผู้ ใด มี คุณ วุทธิ ปรีชา คุณา นุรูป สม ควร มี ยศถา ศักดิ บำรุง ราช กิจ แห่ง พระ บรม ราช กระ ษัตร เจ้า ก็ ได้ ให้ เลี้ยง ดู ผู้ นั้น ให้ มี ยศถา ศักดิ ขึ้น ไป โดย ควร ด้วย สติ ปัญญา คะณา นุรูป และ มาทว่า ผู้ ถือ ยศ ถา ศักดิ อยู่ แล้ว ครั้น มี ความ ชอบ ประ กอบ ด้วย สิลประสาทร วิธี ประการ ใด ควร จะ เลื่อน ยศถา ศักดิ ขึ้น ก็ ให้ เลื่อน ขึ้น ให้ สูง ศักดิ ให้ มั่ง คั่ง พรั่ง พร้อม ไว้ ใน ราชการ ปาน ดั่ง เนื้อ นก อัน มา อาไศรย ใน สุวรรณ์ บรรพต แสง ศรี สุวรรณ์ ก็ ส่อง จับ ตัว เนื้อ นก ทั้งปวง เปน ศรี สุวรรณ ด้วย ดุจ นั้น ๚ะ

๏ วัน พุฒ เดือน อ้าย แรม สิบสอง ค่ำ กำปั่น กล ไฟ วิสาตรี่ มี ธง ใน หลวง ที่ เสา ท้าย เปน ที่ แจ้ง ความ ว่า ใน หลวง เสด็จ ได้ ล่อง ลง ไป เวลา บ่าย ประมาณ สาม โมง แล้ว มี กำปั่น กล ไฟ หลาย ลำ ตาม เสด็จ ไป เที่ยว ประภาศ ข้าง ทะเล ๚ะ

๏ กำปั่น กล ไฟ วิสาตรี่ เลย ปาก น้ำ จะ ออก ทะเล เวลา บ่าย ห้า โมง สี่สิบ ห้า มินิต ใน วัน นั้น เอง ๚ะ

๏ ท่าน มา จาก กรุง เทพ ถึง ปาก น้ำ ณวัน เสาร์ เดือน อ้าย แรม แปด ค่ำ เวลา บ่าย ห้า โมง ครึ่ง ๚ะ

๏ ออก จาก ปาก น้ำ จะ กลับ มา ยัง กรุง ณวัน จันทร เดือน อ้าย แรม สิบ ค่ำ เวลา เช้า ห้า โมง ครึ่ง ๚ะ

๏ เจ้า คุณ มา ใน กำปั่น กล ไฟ อุบล บริทิศ แต่ กรุง เทพ ฯ ณวัน อังคาร เดือน อ้าย แรม สิบเอ็ด ค่ำ ถึง ปาก น้ำ เวลา ทุ่ม หนึ่ง ๚ะ

๏ เจ้า คุณ ขึ้น เรือ ไฟ กะมด ที่ ปาก น้ำ จะ ออก ไป บาง เหี้ย ณวัน อาทิตย เดือน ญี่ ขึ้น สอง ค่ำ แล กลับ มา จาก บาง เหี้ย ใน เรือ ลำ นั้น เอง ถึง ปาก น้ำ ใน วัน นั้น เอง เวลา ห้า ทุ่ม ครึ่ง เจ้า คุณ ออก จาก ปาก น้ำ จะ กลับ มา ยัง กรุง เทพ ใน เรือ ปีกนิก มี เรือ ไฟ ลาก ณวัน จันทร เดือน ญี่ ขึ้น สาม ค่ำ เวลา เที่ยง ๚ะ

๏ ท่าน อยู่ ใน เรือ กล ไฟ เช้า ใน ปาก น้ำ เจ้า พระ ยา มา จาก บาง ปลาสร้อย ณวัน ศุกร เดือน อ้าย แรม เจ็ด ค่ำ ๚ะ

๏ ณวัน อังคาร เดือน อ้าย แรม สี่ ค่ำ พวก ลูก ลิศ ถูก ไล่ หนังสือ ได้ รู้ เหน ว่า ชำนาญ สัก เท่า ไร ใน การ เรียน ภาษา อังครีษ คน ที่ ไป ฟัง คราว ไล่ หนัง สือ นั้น ชม ทั้ง ครู ทั้ง ลูก ลิศ ว่า ได้ เพียร สอน เพียร เรียน สม งาม ดี ทั้ง สอง ฝ่าย ดี เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ณวัน พุฒ เดือน อ้าย แรม ห้า ค่ำ กำปั่น ลำ นี้ ใช้ ไฟ ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เมือง สิงฆโปร์ จะ เปน จักร หัก ฤา ชำรุด รั่ว เหตุ อย่างไร หา ทราบ ละเอียด แน่ ไม่ ณวัน ประหัศบดี กำปั่น ลำ นี้ กลับ เข้า มา แต่ กำปั่น ไฟ เรือ ลาก คือ เกบ กลีเออ ต้อง ลาก กำปั่น ไฟ บาง กอก เข้า มา ยัง กรุง เทพ ๚ะ

๏ หาย ที่ แม่ น้ำ เก๋ง ของ เรือ บด ๔ แจว เก๋ง หนึ่ง ข้าง นอก ทา ศรี ขาว ข้าง ใน ทา ศรี เขียว ถ้า ผู้ ใด จะ เอา เก๋ง นี้ มา มอบ ไว้ กับ พระวิสูตร สาครดิฐ เจ้า ท่า คน นั้น คง จะ รับ บำเหน็จ สม ควร แจ้ง ความ มา ณวัน พฤหัศบดี เดือน อ้าย แรม หก ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ห ๑) ๚ะ

๏ ใน เดือน อ้าย ข้าง ขึ้น หนาว มาก คน ชาว สยาม บ่น ว่า หนาว นัก พวก ฝรั่ง ชม ว่า หนาว ภอ ให้ มี กำลัง ทั้ง ความ สบาย ด้วย ๚ะ

๏ ราชทูต อะเมริกัน แล กอมต์ เกอคาระเดก กอมิศ

๏ ท่าน ทั้งสอง ออก เที่ยว เอา อากาศ ฝ่าย ทะเล ข้าง ตะวัน ออก ใน เรือ กล ไฟ อาเลยกซันดรา ณวัน พุฒ เดือน อ้าย แรม ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ คำนับ มา ถึง ท่านเจ้า ของ จดหมาย เหตุ ซึ่ง ท่าน ออก จดหมาย เหตุ มา ฉบับ นี้ คน สรรเสิญ เปนอัน มาก ว่า ท่าน เจบ ร้อน ด้วย การ แผ่นดิน เหมือน กับ เตือน สติ ให้ คน ทั้ง แผ่นดิน พร้อม ใจ กัน ช่วย การ แผ่นดิน ด้วย ซื่อ สุจริต ถ้า แม้น ท่าน อยาก จะ ให้ คน มา รับ ซื้อ จด หมาย เหตุ ของ ท่าน ให้ มาก ท่าน ต้อง จ้าง ให้ คน ออก ไป ฟัง เหตุ ผู้ ใด ทำ การ ดี ท่าน ต้อง ชม สรรเสิญ ว่า ดี การ สิ่ง ไร เปน การ ร้าย แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง ควร จะ จัด เรื่อง แจ้ง ให้ เหน โทษ ความ ร้าย ใน การ ชั่ว นั้น ใคร จะ มา ลง เหตุ ท่าน อย่า เอา เงิน ท่าน จึ่ง จะ ได้ เหตุ ต่าง ๆ ถ้า มี คน มา รับ ซื้อ จดหมาย เหตุ ของ ท่าน แล้ว ปี หนึ่ง จะ เอา เงิน สัก เท่า ไร จดหมาย เหตุ กับ หนังสือ ไปรสนีย์ มี คุณ ต่อ แผ่นดิน เปน อัน มาก คน ที่ รู้ ความ จะ ได้ ทำ การ ดี ไม่ ทำ ความ ชั่ว บ้าน เมือง จะ ได้ มี ความ จำเริญ ขึ้น ทุก วัน วัน ก่อน ที่ ถนน ใหม่ พวก อั้งยี่ ทีม แทง กัน ตาย ทั้ง สอง ข้าง ท่าน สืบ เอา ความ ให้ ได้ จะ ได้ ลง ใน จดหมาย เหตุ พวก อั้งยี่ กระทำ การ ดู เหมือน เปน เสี้ยน หนาม แผ่นดิน ควร จะ ต้อง ให้ เลิก กัน เสีย คน เหล่า นี้ ดู เหมือน ไม่ มี คุณ แก่ แผ่นดิน มี แต่ ความ กวน ใจ ท่าน ต้อง แต่ง พูด ให้ ดี ให้ มี ความ ชอบ แก่ แผ่นดิน คน คด คน โกง คน ขี้ ฉ้อ ตอแหล มัน จะ ได้ ไม่ อาจ ประพฤติ์ ความ ชั่ว คน พาล จะ ได้ น้อย ลง คน ฉ้อ ที่ รุก ที่ เขา นั้น ไม่ ดี ยู่ กับ ตัว เอง มี ถนน แล้ว ที่ ถนน นั้น จำ ต้อง เปน ทาง ม้า รถ เดิน ได้ ใน หว่าง ถนน ใหญ่ แล แถว เรือน ตึก ควร จะ มี ทาง ต่าง หาก สำหรับ คน จะ ได้ เดิน พ้น ทาง ม้า รถ เดิน นั้น จึ่ง จะ ดี งาม รถ ม้า จะ ไม่ ต้อง โดน คน เดิน ทาง สอง ข้าง ถนน ขอ ท่าน ลง ใน จดหมาย เหตุ ด้วย ผู้ ใด ได้ อ่าน ได้ ฟัง นั้น จะ ได้ ไม่ อาจ ฉ้อ ที่ ถ้า ไม่ อย่าง นั้น มัน คี่ ฉ้อ ที่ เปน ความ กัน มาก นัก ท่าน ต้อง สม เคราะห ออก จดหมาย เหตุ ให้ ผู้ เปน เจ้า ของ ที่ จะ ได้ จัด การ ให้ เปน ผล ประโยชน แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล คน ทั้งปวง ทั่ว กัน ฯะ

๏ คำนับ มา ยัง ท่าน เจ้า ของ สยาม ไสมย ซึ่ง ท่าน ว่า ด้วย พวก จีน ขน เอา เงิน ไป เมือง จีน นั้น นึก ว่า ช่วย เตือน สติ ท่าน เจ้า พนักงาน ท่าน ช่วย เตือน สติ อีก อย่าง หนึ่ง ถนน เจริญ กรุง นาน ไป วัน ข้าง น่า คง จะ สนุกนิ์ กว่า ถนน สำเพ็ง ด้วย ทาง นั้น ม้า รถ เดิน ได้ ทุก วัน นี้ ก็ สนุกนิ์ กว่า แต่ ก่อน หลาย เท่า ท่าน ผู้ มี ทรัพย มาก ไม่ ควร จะ หวง เอา ทรัพย์ ไว้ ควร จะ ต้อง จัด หา ซื้อ ที่ ไว้ ปลูก สร้าง เปน ตึก ให้ คน เช่า บาป กำ ไม่ มี แล้ว จะ ได้ มี ชื่อ ไว้ ใน แผ่นดิน คน เดิน ขึ้น ล่อง เขา ถาม กัน ว่า ตึก นั้น ของ ใคร เขา คง จะ บอก ว่า ตึก ของ คน นั้น ค่า เช่า สืบ ลูก สืบ หลาน ก็ คง จะ ไป เอา ค่า เช่า มา เลี้ยง ชีวิตร ต่อ ไป ซึ่ง ท่าน แต่ ก่อน มี ทรัพย์ หวง ทรัพย์ ไว้ เปน ข้า แก่ ทรัพย เปน ภูตร เฝ้า ทรัพย ด้วย จะ ไป ให้ คน กู้ ก็ กลัว ทรัพย นั้น จะ สูญ เกบ ไว้ กับ เรือน ทรัพย นั้น ก็ ไม่ งอก เกิน ควร จะ ต้อง มา ซื้อ ที่ ปลูก สร้าง ไว้ เดี๋ยว นี้ ท่าน อย่า เพ่อ ว่า ที่ แพง นาน ไป วัน ข้าง หน้า จะ ยิ่ง แพง กว่า นี้ ท่าน จึ่ง คอย ดู ไป จะ จริง เหมือน กับ จดหมาย เหตุ ฤา ไม่ แต่ ท่าน ผู้ ใด จะ ซื้อ ที่ เขา แล้ว ขอ อย่า ซื้อ ด้วย การ กด ขี่ จะ เปน บาป จง ซื้อ เขา โดย ความ ชื้น ใจ บาป กำ จึ่ง จะ ไม่ มี ถ้า ข่ม เหง กด ขี่ ซื้อ เอา เปน บาป มาก ถนน เจริญ กรุง สืบ ไป ข้าง หน้า จะ มี ราคา กว่า ถนน สำเพ็ง ท่าน ทั้งหลาย จง เร่ง ซื้อ เอา ไว้ เถิด ดี กว่า เกบ เงิน ไว้ กับ บ้าน ไม้ ขอน ศัก แต่ ก่อน สาม พิกัด คน ติ ว่า แพง เดี๋ยว นี้ ขึ้น ถึง หก พิกัด กึ่ง ยัง มี คน แย่ง กัน ซื้อ เรื่อง ที่ นั้น ฉัน ใด ก็ คง จะ เหมือน กับ ไม้ ขอน สัก ฯะ

๏ ปาก คลอง ตลาด แง้ม ข้าง เหนือ แม้น ถ้า มา ลง เขื่อน ยก เปน ตลาด ลูก ค้า ซื้อ ขาย ได้ ทั้ง ทาง บก แล ทาง เรือ แล้ว นี่ คุณ แก่ แผ่นดิน ด้วย ดี ทั้ง ราษฎร ดี ทั้ง ของ หลวง เงิน ค่า เช่า ที่ จะ ได้ ใช้ ใน การ แผ่นดิน ข้าพเจ้า ขอ ให้ ท่าน เจ้า ของ จดหมาย เหตุ อายุ ยืน ให้ นาน เถิด จะ ได้ เปน ที่ พึ่ง แก่ ราษฎร ทุก วัน นี้ คน ค่อย ประพฤติ การ ดี ขึ้น กลัว ท่าน ออก จดหมาย เหตุ ข้าพเจ้า ได้ ยิน เจ้า นาย พูด กัน หลาย ปาก จดหมาย เหตุ ซึ่ง ออก มา แล้ว นี้ มี คน ชม สรรเสิญ มาก ฯะ

๏ วัน ที่ ยี่สิบ ห้า เดือน ดีเซมเบอ เปน คราว เทศกาล ของ ชาว ยุโรป อัน นับถือ พระ บรม มหา เยซู เจ้า เรา เปน พระ บรม โลกย์ นาก ที่ จริง นั้น หา มิ ใคร รู้ เปน แน่ ว่า วัน ใด เปน วัน ซึ่ง สมเด็จ พระ มหา เยซู เจ้า เรา ได้ เกิด สำแดง พระภาคย์ ใน โลกย์ นี้ แต่ มนุษ ต้องการ คราว เลิก การ เปน คราว ชุมนุม นมัสการ เปน คราว ๆ แปลก กับ คราว อย่าง มิ เปน ทำเนียม เนื่อง ๆ พวก ที่ รัก แล นับถือ พระเยซู เจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง วัน ที่ ยี่ สิบ ห้า ใน เดือน ดีเซมเบอ เปน วัน อัน ควร จะ เปน คราว เทศ กาล นมัสการ เปน ที่ ระลึก ถึง วัน ที่ สมเด็จ พระ บรม โลกย์ นาก คือ พระ มหา เยซู เจ้า เรา ได้ เกิด มา เปน มนุษ เพื่อ จะ กระทำ การ เปน อัน สำเร็จ ให้ มี ทาง ให้ คน บาป อัน เชื่อ พระเยซู เจ้า จะ ได้ พ้น จาก โทษ แล เปน พระ เกียรติยศ แก่ พระเจ้า ด้วย วัน นี้ พวก อังคริษ แล อะเมริกัน เรียก ว่า คริสมัช ใน วัน นี้ ต่าง คน ต่าง เคย ไป ประชุม นมัสการ พระเยซู เจ้า บาง คน มัก มี การ เลี้ยง กัน แจก ของ ให้ แก่ ลูก เต้า แล เพื่อน ฝูง เปน ที่ ยินดี แก่ กัน เพราะ คิด ถึง ความ ดี ใหญ่ ประเสิฐ ซึ่ง พระเจ้า ได้ ทำ ให้ เปน ความ รอด แก่ มนุษ ทั่ว โลกย์ ซึ่ง จะ รับ เอา พระเยซู เจ้า เปน ที่ พึ่ง ของ ตัว คุณ ประ เสิฐ นั้น คือ ว่า จะ ยก โทษ ของ คน บาป มิ ให้ เปน ผล ร้าย แก่ เขา ใน ข้าง หน้า จะ ให้ คน บาป มี ใจ ใหม่ ไม่ ชอบ ไม่ รัก การ บาป ต่อ ไป จะ ให้ คน ใจ ใหม่ นั้น มี ลำลัง เว้น การ ชั่ว จะ ให้ คน ใจ ใหม่ นั้น มี กำลัง เพียร ประพฤติ การ ชอบ กว่า จะ สำเร็จ ความ รอด แล บันดา คน ที่ เชื่อ ใน พระเยซู เจ้า คง พ้น นรก คง ไป สู่ สวรรค์ เสวย ความ บรม สุข เปน นิจ ครั้น พระเจ้า ได้ ทำ คุณอัน ประเสิฐ ให้ เปน ผล ดี แก่ มนุษ ควร ที่ มนุษ ทั่ว ตลอด พิภพ จะ ดี ใจ ทำ ความ ดี ต่อ กัน แล อุส่าห์ ทำ ตาม พระ มหา เยซู เจ้า เรา ได้ สั่ง ให้ ทำ นั้น ฯะ

๏ คน ทุก ชาติ ทุก ภาษา ที่ ถือ พระเยซู สาสนา นั้น ใน กาล บัดนี้ เข้า ใจ ทั่ว กัน ว่า โลกย ของ เรา นี้ เดิน รอบ ดวง อาทิตย ใน สาม ร้อย หกสิบ ห้า วัน เสศ จึ่ง กลับ เข้า มา อยู่ ใกล้ ดวง อาทิตย อย่าง เดิม ใน รอบ ๆ หนึ่ง นั้น มี คราว หนึ่ง ที่ โลกย เรา อยู่ ไกล แล คราว หนึ่ง อยู่ ใกล้ ดวง อาทิตย คราว ที่ อยู่ ใกล้ นั้น คือ คราว กรุศ ฝรั่ง ปลาย ปี ฝรั่ง เจ็ด วัน ตั้ง แต่ กรุศ ฝรั่ง เปน วัน แรก เดือน แรก ปี ใหม่ ฝรั่ง ทุก ครั้ง จน คน ทั่ว โลกย รู้ ว่า วัน นั้น เปน วัน แรก ใน ปี ใหม่ ตาม ตำรา กำหนด นี้ ต้น ปี แล ระดู ไม่ คลาด เคลื่อน กัน เลย วัน นี้ พวก ฝรั่ง ทั่ว โลกย นับ ถือ ว่า เปน เทศกาล อย่าง ดี คน การ เลิก การ มัก ไป เยี่ยม เยียน กัน คำนับ กัน เลี้ยง กัน ให้ ศีล ให้ พร แก่ กัน เปน ที่ ยินดี ทั่ว กัน คน ที่ รัก พระเยซู เจ้า กลัว บาป มัก ตั้ง ใจ ขอ พระ มหา เยซู เจ้า เรา โปรด ช่วย ให้ ตัว ประพฤติ การ ดี การ ชอบ ยิ่ง งาม ยิ่ง ดี ยิ่ง เลอียด กว่า ทุก ปี ที่ ล่วง ไป แล้ว นั้น ให้ มี ความ เจริญ ความ ศุข มาก กว่า ทุก ปี ที่ ล่วง แล้ว นั้น เพราะ เปน เทศกาล ครบ ปี ขึ้น ปี ใหม่ แล้ว แต่ วาน นี้ ข้าพเจ้า เอไดเตอ สยาม ไสมัย ฉบับ นี้ ขอ คำนับ ยัง ท่าน ทั้งปวง ที่ ซื้อ ที่ อ่าน หนังสือ สยาม ไสมัย นี้ แล ขอ ให้ พระ มหาเยซู เจ้า เรา ทรง พระ มหา กรุณา โปรด ชุบ เลี้ยง ท่าน ทั้งปวง ทั่ว กัน ใน โลกย นี้ ให้ มี ความ เจริญ ความ ศุข แล ใน ประระโลกย ข้าง น่า นั้น ให้ ได้ สำเร็จ ความ รอด ซึ่ง สมเด็จ พระบรม มหาเยซู เจ้า เรา จะ ประทาน ให้ แก่ คน ที่ เชื่อ ที่ รัก พระองค ทั่ว กัน สิ้น ขอ ให้ ท่าน ทั้งปวง หน่วง เหนี่ยว เอา พระ บรมโลกย นารถ องค นี้ ไว้ เปน ที่ พึ่ง ที่ รอด ของ ท่าน ด้วย เถิด ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ แล ส่วน หนึ่ง ใน ๘ แห่ง เปนซ หนึ่ง ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๖๐ เซนต

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน อ้าย ขึ้น หก ค่ำ คำ ของ เปรไซเดนต์ อัน ส่ง ถึง เฮาซ ออฟ กองเครซ ที่ ปฤกษา การ บ้าน เมือง ทั้งสอง เฮาซ นั้น แจ้ง ความ ว่า คอเวินแมนต์ หมาย จะ ให้ การ เกี่ยว ข้อง เปน คุณ กับ ประเทศ ฝ่าย ตวัน ออก ขยาย กว้าง ออก เงิน เข้า เกิน เงิน ใช้ ใน ปี ราย เงิน แผ่นดิน ที่ สิ้น ณวัน เสาร์ เดือน เจ็ด แรม สิบ ค่ำ ถึง ๖ ๕๐๐ ๐๐๐ ชั่ง คำ สั่ง ของ เปรไซเดนต์ นั้น เตือน ให้ ซื้อ ถ่าย เงิน เหรียน ตแรด ดอลเลอ เช่น เงิน แท่ง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน อ้าย ขึ้น เจ็ด ค่ำ พวก ชุมนุม ปฤกษา ที่ เมือง ซิดนี่ ตั้ง เหน ชอบ จะ เอา เกาะ นุกินี่ ไว้ ต่อ เปน เขตร เดี่ยว กัน กับ เขตร ของ เขา พวก กอโลนี่ เหล่า นั้น จะ คิด อ่าน กัน แบ่ง เสีย เงิน ค่า การ นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน อ้าย ขึ้น แปด ค่ำ ท่าน มหาดี มิ ได้ เลื่อน ที่ เข้า มา ความ ตก ประหม่า สิ้น ปัญญา ที่ คาคม ค่อย น้อย ลง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน อ้าย ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ พวก ซาวะ ภูเขา เคียง เมือง ซุอุกิม ได้ ทำลาย กอง ทัพ เอก ที่ พวก อิยิบต เพิ่ม เติม นั้น อีก กอง หนึ่ง จน สิ้น เชิง ความ กลัว ใหญ่ จน สิ้น ความ คิด มี ขึ้น ใน เมืองไกโร ประเทศ เยอรเมนี่ แล ประเทศ อิตะลี่

๏ สมเด็จ พระราช โอรส องค์ ใหญ่ ของ เยอรมะนี่ ไป เที่ยว จะ เยี่ยม เยียน สมเด็จ กระษัตร อิตะลี่ แล โปปะ ที่ เปน หัว หน้า พวก บาดหลวง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน อ้าย ขึ้น สิบสอง ค่ำ พวก ปฤกษา การ แผ่นดิน บ้าน เมือง ได้ ตั้ง โวด คน เปน อัน มาก ว่า มี ความ ไว้ ใจ ใน พวก มินิสตรี มอง เซอ เฟรี่ แจ้ง ความ ว่า ซึ่ง จะ เลิก การ ขึ้น ไป ตี เมือง บักนิน นั้น ไม่ ได้ เมื่อ ไม่ มี เชิง ตั้ง ข้อ สัญญา กับ คอเวินเมนต์ ประเทศ จีน ๚ะ

๏ มิศเตอ เตนี่ซัน ได้ ที่ ตั้ง เปน บารน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สิบสอง ขึ้น สิบสาม ค่ำ มิศเตอ ปาเนล คราว รับ บำเหน็จ เปน สำคัญ อ้าง ถึง ความ ดี ของ ตัว ที่ เมือง ดับลิน คือ เงิน ๖๓๓๓ ชั่ง เลศ ท่าน เตือน ให้ เพียร อด ด้วย ว่า ท่าน ไว้ ใจ สนิท ว่า ประเทศ ไอเออแลนด์ คง ได้ ซึ่ง จะ ไม่ เกี่ยว ข้อง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน สิบสอง ขึ้น สิบสี่ ค่ำ ได้ เอา ข้อ มา ปฤกษา ที่ เฮาซ ออฟ ริปริเซนแตติฟ พวก อะเมริกะ ให้ ทำ เงิน ตรา น้อย ลง ถ่าย เงิน เหรียญ คือ แตรด ดอเลอ เสีย จาก ตลาด ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน อ้าย ขึ้น สิบห้า ค่ำ ชาว ภูเขา จะ ตี รบ เมือง ซุอะกิม ๚ะ

๏ บาเกอ ปาซะ จะ เปน แม่ กอง ทหาร อิยิบต ๘๐๐๐ คน ที่ กำลัง จัด อยู่ ที่ เมือง ซุดัน จะ ให้ ออก ไป รบ กัน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน อ้าย แรม ค่ำ หนึ่ง เชิญ พวก ปาเลี่ยเมนต์ แล้ว จะ ให้ ชุมนุม พร้อม กัน ณวัน อัง คาร เดือน สาม ขึ้น เก้า ค่ำ ๚ะ

๏ มี คำ สั่ง ให้ ทหาร ฝรั่งเสศ อีก ๓๐๐๐ ออก ไป ถึง ประเทศ ตอนกวิน แล อยู่ ใน บังคับ เยนิรัล มิลโลด ๚ะ

๏ ท่าน เจ้า เมือง ดอนโคลา ส่ง ข่าว โทรเลข บอก ว่า ตัว กะละเนล ฮิกซ์ ไม่ เปน อันตราย แต่ อยู่ ดี ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน อ้าย แรม สาม ค่ำ มอง เซอ เฟรี่ ขอ ให้ ออก เงิน อีก ๒๐ ๐๐๐ ๐๐๐ แฟรนกซ์ คิด เปน เงิน สยาม กว่า ๘๓๓๓ ชั่ง จะ ได้ ใช้ ช่วย ใน การ รบ ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน อ้าย แรม สาม ค่ำ วิก น่า จะ เพิ่ม เติม ให้ ทหาร ฝรั่งเสศ ๓๐๐๐ คน ออก ไป ถึง ตอน กวิน แล ใน กลาง เดือน แยนุเอรี่ จะ เพิ่ม เติม ให้ ออก อีก ๓๐๐๐ คน ดู ที่ จะ ไม่ ตี เมือง แบกนิน กว่า พวก พลรบ เพิ่ม เติม นี้ จะ ถึง ที่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน อ้าย แรม สี่ ค่ำ ทำโทษ แขวน คอ อ้าย โอคอนแนล ตาย เมื่อ วาน นี้ ๚ะ

๏ แจ้ง ความ เปน ข่าว ราชการ ว่า ประเทศ บาซูโตแลนด เข้า อยู่ ใต้ อำนาถ อิมปีริเอล แล้ว จะ จัด ตั้ง เจ้า เมือง อังครึษ ให้ ไป อยู่ ว่า ราชการ ใน ประเทศ นั้น ๚ะ

ANNUNCIO. Pelo Consulado Geralde Portugal nésta Capital se faz publico que no dia 7 de janeiro de 1884, pelas 11 horas A. M., e na loja Fat Cheong, N° em Tapanhan, se vae proceder a ar- rematação de todos os objectos e mobilia exis- tentes na ditaloja, pertencente á massa fallida do china Vong-fath-chiong, e serao arrematados por quem melhor preco offerecer.

Bangkok, 29 de Dezembro de 1883. (W. & S. 1.)

๏ จาก ศาล กงซุล เยเนอรัล โปรตุเกษ ณะ กรุง เทพ มหา นคร ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ทราบ ว่า ณวัน จันทร เดือน ยี่ ขึ้น สิบ ค่ำ จะ มี การ เลล้ง เวลา ห้าโมง เช้า ที่ ร้าน ยี่ ห้อ ผักจวง นั้น จะ ขาย ของ ซึ่ง มี อยู่ ใน ร้าน แล ของ ใช้ สอย ของ จีน วง ผักจวง จน สิ้น เชิง ถ้า ผู้ ใด ให้ ราคา สูง จะ ต้อง ขายให้ กับ ผู้นั้น แจ้ง ความ มา ณวัน จันทร เดือน ยี่ ขึ้น สาม ค่ำ ปี มแม เบญจศก (ห ๑) ๚ะ

๏ ห้าง แรมเซ แอน โก ๚ะ

๏ จึง จะ มี การ เลล้ง ขาย ของ แก่ ท่าน ซึ่ง จะ ต่อ ราคา สูง กว่า เพื่อน จะ ไม่ คัด เลือก เอา ของ ออก แต่ จะ ขาย ของ ทั้งสั้น ถ้า มิ ได้ ขาย ก่อน ณวัน ศุกร เดือน ญี่ ขึ้น เจ็ด ค่ำ แล วัน ต่อ ๆ นั้น จะ จับ เลล้ง ขาย เวลา เช้า สี่ โมง ใน ทัน ใด นั้น เอง จะ มี ติฟฟิน การ เลี้ยง กัน เวลา บ่าย โมง หนึ่ง นาย ห้าง แรมเซ แอน โก เคียง พลับพลา สูง แจ้ง ความ มา ณวัน อังคาร เดือน ญี่ ขึ้น สี่ ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ห ๑) ๚ะ

๏ ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ เอา หนังสื้อ ข้อ ความ ต่าง ๆ มา ลง ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ต้อง บอก ชื่อ แล ตำบล บ้าน ให้ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ รู้ จึ่ง จะ ลง พิมพ์ ให้ จะ ได้ มี ความ อัทยาไสย ต่อ กัน ฯะ

๏ บัด นี้ มี ทาง ที่ จะ คิด อ่าน เอา ข่าว โทรเลข ตลอด พิภพ มา ยัง กรุง เทพ ทุก วัน ครั้น ได้ แล้ว เมื่อ ไร จะ ตี พิมพ์ ลง ใน ทัน ใด แจก จำหน่าย ให้ แก่ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยาก จะ ได้ รับ แล จะ ส่ง ให้ แก่ ท่าน ผู้ ที่ มี ใจ รับ นั้น ตาม ทาง ไปรสนีย ทุก คราว ออก นั้น ค่า ข่าว โทรเลข นั้น แล ค่า หนังสื้อ พิมพ์ นั้น จะ แบ่ง เปน ส่วน เท่า กัน แล ท่าน ผู้ รับ นั้น จะ ต้อง ออก เงิน ใช้ ส่วน ของ ท่าน ไป พลาง เมื่อ เปน การ ปรกติ ลง กำหนด การ ได้ แน่ แล้ว จึ่ง จะ กำหนด ราคา หนังสื้อ พิมพ์ นั้น ฉบับ ละ เท่า นั้น แล้ว ไม่ ต้อง เสีย ค่า อื่น นอก จาก ค่า หนังสื้อ พิมพ์ ซึ่ง จะ กำหนด ไว้ นั้น ถ้า ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ความ ยินดี อยาก จะ ได้ ข่าว โทร เลข เช่น นี้ ทุก คราว ที่ มี มา นั้น เชิญ เขียน หนังสื้อ มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม จะ ได้ คิด อ่าน ทำ การ ให้ เปน อัน สำเร็จ ให้ เปน ผล แก่ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก ได้ ความ รู้ ถึง การ ตลอด พิภพ อัน ควร จะ รู้ ให้ ทัน การ ทัน ใจ ด้วย ฯะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เซี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ ใน กำปั่น เมล ที่ พึ่ง เข้า มา ยัง กรุง เทพ นั้น มี ของ คือ ไซออบติก่อน มา จาก ประเทศ ยุโรป เครื่อง นี้ เปน เครื่อง อย่าง ใหม่ ที่ สุด มี รูป เปน เรื่อง เปน อัน มาก ให้ เหน ตำบล แล ของ ต่าง ๆ อัน มี อยู่ ใน ทุก ประเทศ ตลอด พิภพ ราคา เครื่อง แล รูป นี้ พร้อม แต่ เพียง ๔๐๐ บาท เปน เครื่อง แล ของ ชนิด เดียว กัน แต่ เล็ก กว่า กัน กับ เครื่อง ที่ โปรเฟซเซอ โดริง ใช้ ใน การ เล่น หนัง ใหญ่ คราว ท่าน เที่ยว ตลอด พิภพ อยู่ ถ้า จะ มา ดู เครื่อง สำหรับ นี้ เชิญ มา ดู ที่ ห้าง คือ ห้าง สิงโต ของ มิศเตอ ฟอก ใบเดก แอน โก เคียง กงซุล ฝรั่งเสศ เถิด แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน อ้าย ขึ้น หก ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (๓ ห) ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะลี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย์ ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ( ต ป ) ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๓ ครบ หก ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลลัง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทัง ข้าง ขื้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่างๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก่ กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษ วงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู ศาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศเกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระบาท นิราศ พระปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภูเขา ทอง นก กระ จาบ เบญมาศ ทอง ปถม มาลา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน สาสนา แท้ จริง เพ็ช มงกุฎ พระ อไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทีปนี่ แปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตร ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้า เงาะ สิบ สอง เหลียม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ชงจี้ มงคลทีปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุด จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละมาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤๅ ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละมาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอกไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่นี้ ไป เปน อัน ขาด