๏ ประการ หนึ่ง ผู้ เปน เสนา บดี พึง บำรุง พระ เกียรติยศ แห่ง พระ บรม ราช กระษัตร เจ้า ให้ เฟื่อง ฟุ้ง ขจร ไป โดย ทิศา นุทิศ และ แม้น ว่า ท้าว พระยา ประเทศ ราช องค์ ใด มี เข้า มา สู่ พระ ราช สมภาร แห่ง พระบรม ราช กระษัตร เจ้า ก็ พึง ให้ เสนาบดี คิด อ่าน ตรึก ตรอง กล อุบาย ต่าง ๆ และ ควร ให้ มี ไมตรี จิตร โอบ อ้อม ให้ มี ความ ประติพัทธ์ รัก ใคร่ ด้วย คุณ ทำ อัน เที่ยง กระทำ ให้ ท้าว พระยา ประเทศ ราช องค์ นั้น เข้า มา สู่ พระ ราช สมภาร แห่ง พระ บรม ราช กระษัตร เจ้า จง ได้ ไว้ เกียรติยศ ให้ กระจาย กระจะ ฝุง นิคม ประชากร ทวย ราษฎร จะ ส่อง สาธุ สรร เสริญ ความ สัญญา วรรณ จำเริญ ก็ จะ พึง มี แก่ เสนาบดี ผู้ นั้น สืบ ไป ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง เสนา บดี ผู้ มี ปัญญา พล พึง ดำริห์ ให้ รู้ จัก ลักษณ ไชย ชำนะ เมือง สาม ประการ คือ การ พล หนึ่ง กาลเทศ พล หนึ่ง วิไศรย พล หนึ่ง แล ถารน พล นั้น ให้ รู้ จัก กำลัง แห่ง นาย ยก พล ซึ่ง จะ เข้า สู้ ณรงค์ ยุทธิ นั้น ว่า ผู้นี้ จะ มี กำลัง ฤา จะ ถอย กำลัง กาลเทศ พล นั้น ให้ รู้ จัก การ เทศ ซึ่ง จะ เข้า สู้ รบ ยุทธิ นั้น จะ มี กำลัง ฤา ฤา จะ ถอย กำลัง วิไศรย พล นั้น ให้ รู้ จัก กำลัง แห่ง ทะแกล้ว ทหาร ผู้ อาหมาถ อาษา ว่า ผู้นี้ มี กำลัง ฤา ๆ จะ ถอย กำลัง ให้ รู้ จัก ลักษณ ไชย ชำนะ องค์ สาม ประการ ให้ แจ้ง ก่อน จึ่ง จะ เอา ไชย ชำนะ ใน ณรงค์ ยุทธิ นั้น ได้ ประการ หนึ่ง ถ้า ผู้ เปน เสนาบดี มี กา รุณ ภาพ จะ ให้ พัศดุ ลาภ เครื่อง อุประโภค บริโภค เปน ต้น ว่า บำเหน็จ รางวัน แก่ ทะแกล้ว ทหาร ไพร่ พล ทั้งปวง ซึ่ง มี ความ ชอบ แล หา ความ ชอบ มิ ได้ ก็ ดี พึง วิจารณ ให้ รู้ ถานา นุถาร การ อัน วิเสศ แล มัทยม ให้ แจ้ง ว่า บุคคล ผู้นี้ มี ความ ชอบ บำเหน็จ บำนาน การ อัน วิเสศ บุค คล ผู้นี้ มี ความ ชอบ บำเหน็จ บำนาน การ อัน เปน มัทยม บุคคล ผู้ มี คุณ ณวุทธิ ความ ชอบ บุคคล ผู้นี้ หา คุณ วุทธิ ความ ชอบ มิ ได้ ก็ พึ่ง ให้ พัศดุ รางวัน นั้น จง สม ควร ถ้า มิ ควร จะ ให้ ก็ อย่า พึ่ง ให้ แล ผู้ ซึ่ง มี ความ ชอบ แล บำเหน็จ บำนาน การ อัน วิ เสศ นั้น ควร ให้ พัศดุ รางวัน นั้น จง สม ควร ให้ เชษม เติม ใจ บุคคล ผู้นั้น ก็ จะ มี น้ำ ใจ อุษาหะ ใน ราช การ งาน พระ พิไชย สงคราม ยิ่ง ขึ้น ไป และ บุคคล ผู้ มี ความ ชอบ บำเหน็จ การ อัน เปน มัทยม นั้น ก็ พึ่ง ให้ พัศดุ ลาภ รางวัน เปน มัทยม ลาภ ผู้ นั้น จะ มี ความ คิด ว่า ถ้า อาตมา อุษาหะ ใน ราชการ งาน พิไชย สงคราม มี ความ ชอบ ขึ้น ยิ่ง กว่า นี้ ไซ้ ก็ จะ มี บำเหน็จ รางวัน มาก ขึ้น กว่า นี้ อีก เล่า ถ้า แล บุคคล ผู้ ใด หา บำเหน็จ บำนาน การ อัน วิเสศ แล มัทยัด มิ ได้ เข้า มา ขอ โดย สุหาว มัทยัด ไซ้ ก็ พึ่ง วิจารณ ดู คะณา ณุรูป ปติคาหก ผู้ จะ เข้า มา รับ ทาน นั้น ให้ แจ้ง ผู้ นี้ เกลือก จะ เปน ฝัก ฝ่าย อะ ริน ราช ปัจจามิตร คิด อุบาย กล ซ่อน กล เข้า มา เอา แยบ คาย ความ ลับ ประการ ฉัน ใด ฤๅ ให้ แจ้ง ก่อน ถ้า เหน ว่า ไม่ มี แล้ว ก็ พึ่ง ให้ บริจาค ทาน ผู้ มา ขอ นั้น โดย สมควร ด้วย เกียรติยศ แห่ง อาต มา อย่า ให้ คิด ว่า ผู้ คน ผู้ นี้ บุคคล ผู้นี้ คุ้น เคย บุคคล ผู้ นี้ หา คุ้น เคย มิ ได้ อย่า พึ่ง ให้ สงไสย จง ทำ ทาน ให้ เสมอ สมาน โดย ชอบ ธรรม ผล ทาน นั้น อาจ เกื้อ ก่อ อุปะถ่ำภ์ ค้ำ ชู กาย ไป ใน อิฑ โลกย์ ประโลกย์ สืบ ไป ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง พึ่ง ให้ ทรมาธ พยศ อด ร้าย แห่ง บุคคล ผู้ มี พยศ ร้าย ใน แผ่นดิน ให้ เสีย พยศ ราบ คาบ ลง เปน อัน ดี ดุจ นาย สารถี่ อัน ฝึก อิสินธวชาติ อาชา ไนย นั้น จง ได้ ถ้า แล ผู้ มี พยศ ร้าย นั้น องอาจ กล้า แขง แรง ร้าย หนัก มิ ควร สั่ง สอน สมา คม แล้ว ก็ ให้ บัพาชนิยกำ ออก จาก หมู่ จาก กอง เสีย อย่า ให้ บุคคล ทั้งปวง เอา เปน เยี่ยง อย่าง กัน แล ธรรมดา ว่า โรค พยาธิ อยู่ ใน การัชกาย ไซ้ ย่อม กระทำ ย่ำ ยี่ บี เบียฬ การัชกาย เอง แล ต้น ไม้ ราก ไม้ อัน อยู่ ใน ดง พง หลวง ครั้น เปน ยา ก็ มา บำบัด ซึ่ง พยาธิ โรค เสีย ได้ ฉัน ใด ก็ ดี ให้ ผู้ เปน เสนาบดี ตริ ตรอง ประ พฤตี การ ปาน ดั่ง นี้ จึ่ง ต้อง โดย ธรรม ประเพณี สืบ มา ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง พึง ให้ มี ถ้อย คำ อน ไพรเพราะ อ่อน หวาน แก่ จัตุ พิบรรพสัตว และ ให้ บันดาน ไมตรี จิตร แก่ มุขมนตรี ผู้ เฒ่า ผู้ แก่ อัน มี อายุศม์ ประกอบ ด้วย คุณ วุทธิ ต่าง ๆ นั้น ควร ให้ มี การุญ ภาว ทำ นุ บำรุง เลี้ยง ดู ผู้ นั้น ให้ สมควร ด้วย คุณา ณุ รูป คุณ วุทธิ ปรีชา แล สม ควร จะ เรียก ว่า บิดา มารดา ญาติ ลุง ตา น้า อาไซ้ ก็ พึง ให้ เรียก หา ตาม สมควร ๚ะ

๏ ประการ หนึ่ง ผู้ เปน เสนาบดี ตรวจ ตรา พิจารณา ดู อนา ประชา ราษฎร ชาว เมือง ประพฤติ การ ดี การ ซึ่ง สิ่ง จะ เปน ประโยชน์ ใน อิธโลกย และ ประโลกย แล หา ประโยชน์ ใน อิธโลกย ประโลกย มิ ได้ ก็ ให้ แจ้ง แล สิ่ง ซึ่ง หา ประโยชน์ มิ ได นั้น พึง ให้ กำชับ ห้าม แหน ให้ ถด ผ่อน ละ เสีย แล สิ่ง ซึ่ง เปน ประโยชน์ ใน อิธโลกย์ ประโลกย์ นั้น ควร ให้ ประพฤติ ทำ ตาม เยี่ยง อย่าง ประเพณี สืบ ๆ มา ๚ะ

๏ กำปั่น ไฟ พระ ที่ นั่ง แล เรือ ไฟ อื่น หลาย ลำ มา จาก นอก ถึง ปาก น้ำ ณวัน อาทิตย เดือน ญี่ ขึ้น เก้า ค่ำ เวลา เช้า สี่ โมง ยี่สิบ มินิต แล้ว เลย มา ยัง กรุง ใน หลวง ได้ ทอด พระเนตร การ แห่ สำหรับ พิธี ถีบ ชิงช้า เวลา บ่าย วัน นั้น ด้วย ฯะ

๏ เสด็จ มา จาก เมือง กราด ใน เรือ กล ไฟ ถึง ปาก น้ำ ณวัน อังคาร เดือน ญี่ ขึ้น สี่ ค่ำ เวลา บ่าย สอง โมง สิบ มินิต แล ได้ เลย ขึ้น ไป ยัง กรุง เทพ ใน วัน นั้น เอง ฯะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน ญี่ แรม ค่ำ หนึ่ง เวลา สอง ทุ่ม เรือ กล ไฟ ลำ นี้ มา ทอด สมอ อยู่ ที่ เมือง สมุท ปราการ จะ ออก ไป เมือง บ้าง ปลา สร้อย หลวง ศัก ภักดิ์ เปน นาย เรือ ณวัน จันทร เวลา เช้า สี่ โมง เรือ ลำ นี้ ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เมือง บาง ปลา สร้อย ฯะ

๏ เดือน ญี่ ขึ้น เก้า ค่ำ แห่ ถีบ ชิงช้า เขา ลือ กัน ว่า มี ผู้ ร้าย วิ่ง ราว หมวก เด็ก วัน เผา ท่าน พระครู วัด เกาะ โปลิศ ขึ้น ไป บน กระติ พระ ขะโมย ของ ท่าน เจ้า ศรี ท่าน จับ ตัว มา เฆี่ยน แล้ว จีน อังยี่ จับ นม ผู้ หญิง ที่ ประตู วัด เกาะ ท่าน เจ้า ศรี ท่าน ก็ เอา ตัว มา เฆี่ยน ยัง เมือง ปรา จิณ พวก อังยี่ วิวาท กัน ฯะ

๏ ทราบ ว่า มี จีน คน หนึ่ง เปน เถ้า แก่ โรง สี เข้า ขาย อยู่ ที่ คลอง ผดุง ริม วัด แก้ว ฟ้า พึ่ง อยู่ กับ ภรรยา ได้ สาม วัน มี หญิง คน ดี คน หนึ่ง มา แต่ ไหน ไม่ ทราบ มา นั่ง อยู่ ที่ ประตู โรง จีน เถ้า แก่ นั้น หา อยู่ ไม่ ไป ธุระ ภอ กลับ มา ถึง เหน หญิง คน นั้น นั่ง อยู่ ที่ นั้น จึ่ง ถาม ว่า ลื้อ มา หา ใคร หญิง นั้น จึ่ง บอก ว่า ฉัน หา หลาน สาว ฉัน ที่ นี่ จีน เถ้า แก่ ก็ สำคัญ ว่า พี่ น้อง ของ ภรรยา จึ่ง บอก ว่า เขา อยู่ ข้าง ใน เข้า ไป หา เขา เถิด หญิง นั้น ครั้น ได้ ที่ จึ่ง ตรง เข้า ไป ใน โรง เหน ภรรยา จีน เถ้า แก่ นั่ง ผิน หลัง อยู่ นั้น หญิง ก็ ทำ เปน เอา มือ ตบ หลัง เข้า แล้ว ว่า อี หนู เอง ชั่ง กะไร เลย จะ แต่ง งาน แต่ง การ กัน ก็ ไม่ บอก พี่ ป้า น้า อา บ้าง เลย ก็ เมื่อ แม่ เขา แต่ง เอง มา เขา ให้ อาไร มา บ้าง หญิง นั้น ก็ บอก ว่า เมื่อ แต่ง มา เขา ให้ สร้อย สาย หนึ่ง กับ แหวน ตุ้ม หู ดุม เสื้อ ทอง เบ็จ เสรจ ด้วย กัน หนัก ๒๕ บาท หญิง นั้น ก็ ว่า เออ ดี แล้ว แต่ อีก สาม วัน เอง ภา ผัว เอง ไป ไหว้ ข้า ที่ ปาก คลอง บางกอก ใหญ่ ข้า ขาย น้ำ ตาล อยู่ ที่ นั่น ไป เถิด จะ รับ ไหว้ สัก ๑๐๐ บาท แล้ว ว่า ของ ๆ เอง ที่ แต่ง ตัว อยู่ ข้า จะ ยืม ไป ธุระ สัก หน่อย เอง ถอด มา ให้ ข้า ว่า แล้ว ก็ เข้า ถอด เอา ของ ใน ตัว จน สิ้น หญิง ภรรยา เก้า แก่ ก็ นิ่ง ตก ตลิ่ง อยู่ พูด ไม่ ออก แต่ น่า มัน ก็ ไม่ อาจ เงย ขึ้น ดู นั่ง ก้ม หน้า อยู่ ครั้น มัน ถอด ของ ใน ตัว หมด แล้ว มัน ก็ ถาม ว่า ไหน ดุม เสื้อ เล่า หญิง คน นั้น ก็ ไป หยิบ มา ส่ง ให้ มัน แล้ว มัน ถาม ว่า ผ้า นุ่ง ดี ๆ มี กี่ ผืน ข้า จะ ยืม ไป ด้วย เอา มา ให้ ข้า หญิง นั้น ก็ บอก ว่า มี ผ้า ใหม่ อยู่ สาม ผืน ว่า แล้ว ก็ ไป หยิบ เอา มา ส่ง ให้ มัน หญิง นั้น ครั้น ได้ ผ้า แล ทอง รูป พรรณ แล้ว ก็ ว่า ข้า จะ ไป ก่อน แล้ว เอง ให้ ผัว เอง ไป ส่ง ข้า ด้วย หญิง นั้น ก็ เรียก จีน เก้า แก่ ผัว มา บอก ให้ ไป ส่ง มัน จีน เก้า แก่ ก็ เรียก ลูก จ้าง จะ ให้ ไป ส่ง มัน ว่า ให้ เก้า แก่ ไป ส่ง ด้วย จะ ได้ รู้ จัก แห่ง ไว้ จีน เก้า แก่ ก็ เรียก ลูก จ้าง สอง คน ให้ จัด แจง ลง เรือ หญิง นั้น ครั้น เหน พวก จีน จัด แจง ลง เรือ ก็ ลา หญิง ภรรยา เก้า แก่ ลุก ตาม จีน เก้า แก่ ออก มา จาก โรง แล้ว ก็ ทำ เปน เอา มือ ผลัก หลัง จีน เก้า แก่ ว่า เดิน เรว ๆ เข้า เถิด ข้า จะ รีบ ไป แล้ว เอา หมาก ที่ มือ กำ ไว้ ส่ง ให้ พวก จีน กิน คน ละคำ แล้ว ลง เรือ ให้ ลูก จ้าง แจว ไป จีน เก้า แก่ กับ หญิง นั้น นั่ง ไป ด้วย กัน แต่ จีน เก้า แก่ นั้น นั่ง ก้ม น่า ก้ม ตา พูด ก็ ไม่ ออก ไม่ อาจ เงย หน้า ขึ้น ดู หน้า มัน ได้ ครั้น แจว เรือ ไป ถึง ตะภาน เล่า เอี๊ยะ ที่ สามเพง หญิง นั้น ก็ ว่า แวะ เข้า ส่ง ข้า ที่ นี่ เถิด พวก จีน ที่ แจว เรือ มา ก็ แวะ ส่ง หญิง นั้น ก็ ขึ้น บก ไป จีน เก้า แก่ แล ลูก จ้าง ต่าง คน ก็ ไม่ พูด ว่า กะไร ภา กัน นิ่ง ตก ตะลึง อยู่ แล้ว ก็ ถอย เรือ ออก แจว กลับ มา บ้าน ครั้น มา ถึง บ้าน ต่าง คน ต่าง ไต่ ถาม กัน ขึ้น จึง ได้ รู้ สึก ตัว ว่า ไม่ รู้ ว่า มัน มา แต่ ไหน ภา กัน เอะ อะ อึ้ง ขึ้น จะ ไป ตาม มัน ก็ ไม่ รู้ ว่า มัน จะ ไป ทาง ไหน จีน เก้า แก่ กับ ภรรยา นั้น ก็ ให้ ซึม เซา ไป ครั้น เวลา รุ่ง ขึ้น มารดา ภรรยา รู้ เขา ดี ไป หา หมอ มา รด น้ำ มนต์ เปน น้ำ มัน ออก มา จาก ตัว เปน ดัง นี้ ก็ มี เรื่อง นี้ ก็ ควร จะ เปน คะ ติ ไว้ เผื่อ ท่าน ทั้งหลาย ไม่ ทราบ ก็ จะ ถูก เข้า บ้าง ฯะ

๏ ขอ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน เจ้า ของ จดหมาย เหตุ ด้วย ข้า พเจ้า ได้ รับ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ใน วิก นี้ ได้ เหน ความ ใน จดหมาย เหตุ กล่าว ข้าง ต้น ด้วย ความ เก่า เปน คำ สรรเสิญ ข้าพเจ้า ด้วย ความ ดี หลาย ข้อ ข้าพ เจ้า ชอบ ใจ ท่าน หนัก หนา แต่ ข้าพเจ้า คิด ร้อน ใจ ว่า ท่าน ครู สมิท กับ ข้าพเจ้า ก็ ได้ วิสาสะ รู้ จัก คุ้น เคยกัน มา ตั้ง แต่ ยัง ไม่ ได้ เถลิง ถวัลย ราช สมบัติ ความ ประพฤติ์ ดี ประพฤติ์ ชั่ว ท่าน ก็ ย่อม ทราบ ใน หัทยา ไสย ข้าพเจ้า ท่าน จึ่ง กล่าว สรรเสิญ มา ใน จด หมาย เหตุ เพื่อ จะ ให้ เปน เยี่ยง อย่าง ผู้ ที่ ประพฤติ์ ดี แล้ว ก็ มี ผู้ สรรเสิญ ผู้ ที่ ประพฤติ์ ชั่ว แล้ว ก็ มี ผู้ ติ เตียน ซึ่ง ท่าน กล่าว สรรเสิญ ข้าพเจ้า ครั้ง นี้ ท่าน จะ คิด ว่า ใจ คน ใน พื้น บ้าน เมือง ไทย เปน สิวีไลย เหมือน กับ เมือง ของ ท่าน ที่ เคย ประพฤติ์ มา นั้น กระมัง ข้าพเจ้า ขอ ชี้ แจง แก่ ท่าน ให้ ทราบ โดย ใจ คน ใน ไทย ๆ ชื่อ ไทย นั้น ชื่อ เดิม ครั้น ต่อ ๆ มา ชื่อ ไทย นั้น เปน ชื่อ ถ่าย ไป สุด แต่ ได้ ภบ เหน ชาติ์ ใด ภาษา ใด เข้า แล้ว ก็ ถ่าย เอา ทำเนียม ของ ภาษา นั้น ๆ มา ประพฤติ์ ตาม ชอบ ใจ ทุก อย่าง ทุก ประการ ๚ะ

๏ จะ ขอ ชี้ แจง ให้ ท่าน เหน ความ จริง สัก ข้อ หนึ่ง สอง ข้อ แต่ ก่อน ท่าน ก็ อาจ จะ เลง เหน ด้วย ปัญญา ตลอด ไป ได้ แรก เริ่ม เดิม ที่ จีน เปน ต้น เดิม เข้า มา อาไศรย ทำ มา หา กิน อยู่ ใน บ้าน เมือง ไทย ๆ ก็ ถ่าย ทำเนียม ของ จีน ต่าง ๆ ไว้ ทำ บ้าง เปน ต้น ว่า จีน เจี๊ยะแต่ ไทย ก็ กิน น้ำ ชา บ้าง จีน เจี๊ยะ ฮุนตั๊ง ไทย ก็ สูบ กล้อง ยาแดง จีน เจี๊ยะ อาเพี่ยน ฮุน ไทย ก็ สูบ ฝิ่น บ้าง จีน ใช้ ตะเกียบ ไทย ก็ ใช้ ตะเกียบ บ้าง สวม เสื้อ กุย เฮง นุ่ง กังเกง ใส่ หมวก ซิ โบ แล อื่น ๆ จะ พรรณา ไป หลาย อย่าง หลาย ประการ ครั้น ต่อ มา ภบ แขก นุ่ง ผ้า สร่ง ไทย นุ่ง ผ้า สร่ง บ้าง แล สูบ มะระกู่ กันชา ยา ฝิ่น นุ่ง ผ้า เขม ขาบ สวม เสื้อ เยะระบับ อัตลัด เขม ขาบ แล้ว ก็ ถ่าย นุ่ง ผ้า ปูม สวม เสื้อ ครุย ถ่าย เอา เครื่อง บริโภค ของ ภาษา ต่าง ๆ เปน ธรรมดา ของ ถ่าย ครั้น ต่อ มา ภบ ประเทศ ยุโรบ ก็ ถ่าย เอา ทำเนียม แล สรรพ การ งาน ทั้งปวง ทุก อย่าง ทุก ประการ เปน ต้น ว่า ที่ อยู่ บ้าน เรือน แต่ง ตัว สวม เสื้อ ทำ ท่วง ที กิริยา ท่า ทาง ถ่าย ให้ เหมือน กับ คน ประ เทศ ยุโรป มี โต๊ะ นั่ง เก้าอี้ ใช้ ซ่อม ใช้ ช้อน สูบ กล้อง ยา กำเบอเกอ คาปาก หัด ไม่ กิน หมาก อยาก ให้ ฟัน ขาว เดิน ข้าม กราย หัว หู ผู้ แก่ ผู้ เฒ่า ละ ทำ เนียม ของ ไทย ถ่าย เอา ทำเนียม ของ ภาษา อื่น ๆ มา เปน ทำเนียม ของ ตัว ใน ทุก วัน นี้ ขอ ให้ ท่าน พิเคราะห์ ดู เถิด ด้วย คน ที่ เดิน ใน ถนน หน ทาง พวก หนึ่ง หมู่ หนึ่ง สอง คน สาม คน สี่ คน ห้า คน ย่อม แต่ง ตัว ต่าง ๆ กัน ที่ จะ แต่ง ตัว เปน ไทย แท้ ๆ ไม่ ใคร่ จะ เหน มี เลย เปน แต่ ภาษา ถ่าย ไป ทั้ง สิ้น ๚ะ ๏ เพราะ เหตุ ดัง นั้น ข้าพเจ้า เหน ว่า ที่ ท่าน คิด ว่า เปน สิวิไลย นั้น ยัง เปน ไป ไม่ ได้ ด้วย คน ใน พื้น บ้าน พื้น เมือง ใจ ยัง ไม่ เปน สิวิไลย ทั่ว กัน ไป ต่อ เมื่อ ได มี ทำเนียม เปน แน่ นอน แล้ว ท่าน จง สำคัญ ใจ ว่า ผู้ ได ทำ ดี จะ สรรเสิญ ผู้ ได ทำ ชั่ว จะ ติ เตียน นินทา ก็ ได้ นั่น และ จึ่ง จะ เรียก ว่า เปน สิวิไลย แล้ว ด้วย ทุก วัน นี้ ผู้ รักษา ความ สุจริต ซื่อ ตรง ยาก ที่ จะ ระวัง ตัว มัค จะ โดน ทุจริต อยู่ นิรันดร ถ้า ผู้ ได หลัก แหลม ซื่อ ตรง ไม่ ประพฤติ์ พาล ก็ ไม่ มี่ ผู้ ยก ย่อง สรรเสิญ มี่ แต่ จะ คิด กด ขี่ ประทุศ ร้าย ให้ ได้ ความ เดือด ร้อน ซึ่ง เปน ไป ดัง นี้ ก็ ไม่ ได้ มี่ ผู้ ได ทำ โลกย เปน เอง ซึ่ง ท่าน ยก ย่อง สรรเสิญ ชม เชย ข้าพเจ้า มา ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ก็ เปน การ เหน ดี ของ ท่าน แต่ เปน การ ทุกข์ ของ ข้าพเจ้า เหมือน นิทาน ของ หมอ บรัดเล กล่าว ว่า มี กบ สอง ตัว ๆ ผู้ ๑ ตัว เมีย ๑ ตก อยู่ ใน เหว กบ จะ ปีน ป่าย ไป ไหน ก็ ไม่ ได้ กบ ผัว เมีย ได้ อาไศรย เกาะ ไม้ ขอน ท่อน เดี่ยว ที่ ลอย น้ำ อยู่ ใน เหว เท่า นั้น จน เกิด ลูก ตัว หนึ่ง ยัง มี เด็ก หนุ่ม เที่ยว ไป ภบ เหว แล ลง ไป เหน กบ ผัว เมีย ลูก ที่ อาไศรย เกาะ ไม้ ขอน อยู่ เด็ก หนุ่ม ก็ เอา ก้อน สีลา เลก ๆ ปา ลง ไป หลาย ก้อน เพื่อ จะ หยอก เล่น กบ นั้น ก็ คิด รำพึง ว่า เรา ตก อยู่ ใน เหว ก็ ได้ ความ ลำบาก อด อยาก อาหาร เหลือ ทน อาหาร จะ เลี้ยง ชีวิตร บำรุง ร่าง กาย ก็ ได้ อาไศรย แต่ ไคล่ น้ำ เหตุ ไฉน ผู้ ที่ เอา ก้อน สี่ลา ขว้าง ปา ไม่ เวทนา เรา บ้าง กบ สอง ตัว จึ่ง ได้ ร้อง ด้วย เสี่ยง อัน ดัง ว่า ดู กร มานพ ที่ ท่าน เอา ก้อน สี่ลา ขว้าง ปา ลง มา นั้น ก็ เปน ความ ศุข สนุกนิ์ สบาย ของ ท่าน ถ้า ก้อน สี่ลา ขว้าง ปา ลง มา นั้น ถูก เรา เข้า จะ มิ เปน อันตราย อย่าง ได อย่าง หนึ่ง แก่ เรา ฤา เรา ก็ จะ ได้ ความ เดือด ร้อน ก็ นี้ และ ท่าน ครู จะ ให้ เปน การ ดี เปน เยี่ยง อย่าง แก่ ผู้ รักษา ความ ดี ต่อ ไป ข้าง น่า จะ ได้ ประพฤติ์ เปน แบบ อย่าง แต่ ข้าพเจ้า เหน ว่า จะ เปน ความ ทุกข์ ของ ข้าพเจ้า บังเกิด มี ขึ้น เปน เที่ยง แท้ เพราะ เหตุ ได เล่า เพราะ เหตุ ด้วย คน ใน พื้น บ้าน ใน พื้น เมือง ใจ ยัง ไม่ เปน สิวิไลย พร้อม ทั่ว กัน ไป ก็ จะ กระหน่ำ ทำ แก่ ข้า พเจ้า ต่าง ๆ เพราะ ดัง นั้น จึ่ง ให้ ท่าน ทราบ ท่าน จะ ได้ พิ เคราะ ใคร่ ครวญ แต่ การ ที่ ควร ต่อ ไป ข้าง น่า แจ้ง ความ มา ณวัน จันทร เดือน ญี่ ขึ้น สิบ ค่ำ ปี มะแม เบญจศก ๚ะ

๏ คำนับ มา ยัง ท่าน เจ้า ของ จดหมาย เหตุ ให้ ทราบ ด้วย ท่าน ว่า ใน สยาม ไสมย นั้น ถ้า ใคร จะ ออก หนังสือ พิมพ์ แล้ว จะ ต้อง เอา ชื่อ แล ตำบล บ้าน แจ้ง ไว้ กับ ท่าน ด้วย ซึ่ง ว่า มา ดัง นี้ เหน จะ ไม่ ถูก เปน แน่ ด้วย คน ไทย ไม่ เหมือน คน ใน ประเทศ ยุโรป คน ไทย นั้น ถ้า เปน คน เล็ก เหน ว่า ถ้า ท่าน เปน ใหญ่ ทำ การ ผิด จะ ไป ออก หนังสือ ตัก เตือน ท่าน เปน คน ใหญ่ รู้ จัก ชื่อ แล ตำบล บ้าน ที่ หลัง คน ที่ ไป ออก หนังสือ ทำ ผิด อะไร เล็ก น้อย ท่าน เปน คน ใหญ่ ก็ จะ ขึ้ง เคียด เดียด ฉันท์ จะ พาล เอา ผิด ใส่ คน เล็ก ให้ มาก เข้า ก็ จะ เอา ไป เฆี่ยน ตี ข่ม ขี่ เอา โดย อำนาจ ของ ท่าน คำ ที่ กล่าว มา นี้ เปน ความ จริง ที เดียว ข้าพเจ้า ซับ ทราบ ว่า ท่าน เข้า มา อยู่ ใน บางกอก นาน แล้ว ธรรมเนียม ไทย เปน อย่างไร ท่าน ก็ ทราบ อยู่ ทุก ประการ แล้ว ข้าพเจ้า เหน แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง อยาก ให้ ราษฎร อยู่ เย็น เปน สุข ทั่ว หน้า กัน จึง ได้ คำนับ มา ถึง ท่าน เจ้า ของ จดหมาย สยาม ไสมย ข้าพเจ้า เหน โปลิศ ที่ ถนน ตลาด ใหม่ ทาง จะ เลี้ยว มา วัด พระ เทพสุริน จน ถึง ตะภาน โยเส เลี้ยว ลง มา น่า บ้าน พระ ยา รัตนโกษา จน ถึง ประตู ผี เหน ปลูก กระท่อม เล็ก ๆ สำหรับ ให้ โปลิศ นั่ง ยาม ข้าพเจ้า เหน ที่ มี โปลิศ ก็ มี ที่ ไม่ มี โปลิศ ก็ มี นาย ก็ ไม่ เหน เที่ยว ตรวจ ตรา เลย เปน นาย ก็ เหน แต่ เงิน รัก แต่ ยศ แต่ง ตัว เล่น สวย ๆ เหมือน ที่ เขา เล่น ละคร กัน ไม่ รู้ จัก ธรรมเนียม คน ที่ เปน โปลิศ บาง คน ประพฤติ ผิด บ้าง บาง คน ประพฤติ ดี มี น้อย คน เวลา กลาง วัน นั่ง ยาม ตาม ถนน เหน น้อย คน ที่ มี อยู่ บ้าง ก็ ดู เหมือน คน คี้ ยา นาย ท่าน เหน จะ ไม่ ซับ ทราบ ว่า เปน คน สูบ ฝิ่น กิน ฝิ่น ถ้า ท่าน ทราบ แล้ว ท่าน คง จัด เสีย ใหม่ ที่ โปลิศ เหล่า นั้น คง จะ แขง แรง ขึ้น เหมือน โปลิศ ที่ ถนน อื่น ๆ แล้ว ที่ หัว เลี้ยว ถนน ตี ทอง แห่ง หนึ่ง ที่ ตีน ตะภาน ช้าง ตรง น่า บ้าน พระยา ศรี แห่ง หนึ่ง น่า โรง หวย แห่ง หนึ่ง ทั้ง สาม แห่ง นี้ คน ตั้ง ขาย ของ ยื่น มา จน กลาง ถนน พวก ทหาร ก็ ไม่ เหน ขับ ไล่ กัน เลย ๚ะ

๏ พึ่ง เข้า ใจ เถิด ผู้ ที่ จะ ให้ ลง ความ ของ เขา ใน หนังสือ สยาม ไสมย ต้อง แจ้ง ชื่อ แล ตำบล บ้าน ให้ เอไดเตอ ฤา เจ้า ของ สยาม ไสมย รู้ ว่า เปน สำคัญ แก่ เอ ไดเตอ ว่า ผู้ ส่ง ความ นั้น เปน คน ดี มิ ใช่ จะ มุ่ง หมาย ร้าย ต่อ ผู้ ใด เลย ถ้า ผู้ แต่ง เรื่อง ราว ต่าง ๆ นั้น ไม่ ชอบ ให้ ลง ชื่อ แล ตำบล บ้าน ใน หนังสือ สยาม ไสมย จะ ไม่ ลง ให้ ตาม ใจ แต่ ที่ จะ ไม่ ให้ เอไดเตอ รู้ นั้น ไม่ ได้ ที่ จะ ไม่ ให้ เอไดเตอ รู้ ชื่อ แล ตำบล บ้าน แต่ อยาก จะ ให้ เอไดเตอ เอา ความ ของ ตัว ลง ก็ เปน การ พิรุท ว่า ผู้ แต่ง หนังสือ นั้น มิ ได้ แต่ง ด้วย ซื่อ สุจริต แล ไม่ หา ความ ดี ของ คน ทั่ว กัน ๚ะ

เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ แล ส่วน หนึ่ง ใน ๘ แห่ง เปนซ์ หนึ่ง ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียญ ๖๐ เซนต

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน อ้าย แรม ห้า ค่ำ แจมเบอ ออฟ ดะบุตี้ ฝรั่งเสศ เหน ดี แล้ว ใน ข้อ โวด ให้ ออก เงิน ๗๘ ๕๐๐ ชั่ง สำหรับ การ ที่ ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

๏ คอเวินแมนต์ บริติช จะ ไม่ แซก เข้า ว่า ใน การ ซูดัน เติม พลรบ บริติช สำหรับ ประเทศ จิ่น

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน อ้าย แรม หก ค่ำ กำ ปั่น จ้าง สำหรับ บันทุก พล รบ คือ แฮนเกา ใช้ ไฟ ออก แล้ว จะ ไป ฮ่องกง มี ทหาร ๘๐๐ คน จะ หนุน กำ ลัง ค่าย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน อ้าย แรม เจ็ด ค่ำ พวก ซะเนต ฝรั่งเสศ เหน ดี แล้ว ใน โวด ยอม ออก เงิน เพิ่ม เติม สำหรับ ใช้ ใน การ ที่ ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน อ้าย แรม แปด ค่ำ คน หลวง ยอน เจ้า ประเทศ อะบะซีเนี่ย เกลี่ย กล่อม พล รบ มาก ขึ้น ทำ ให้ พวก มะโซวา มี ความ วิตก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน อ้าย แรม เก้า ค่ำ มิศเตอ แกลดซะโตน เมื่อ ตอบ แก่ พนักงาน อัน มา หา ท่าน ๆ แจ้ง ความ ว่า จะ นำ การ ให้ ว่า ด้วย ข้อ คือ บิล จะ ให้ แขวง ต่าง ๆ มี คราว ว่า ได้ ข้าง ขา ราชการ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน อ้าย แรม สิบ ค่ำ มาทวิศ ตะเซง ราชทูต จีน ที่ กรุง ปารีศ จวน จะ ไป กรุง ลันดัน ใน ทาง ราชการ ยัง มิ ได้ หัก ขาด กัน เลย เยนิรัล มิลโลด ขึ้น กำปั่น ออก จาก เมือง ตุลอน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน อ้าย แรม สิบ สอง ค่ำ หนัง สือ จดหมาย เหตุ ฝรั่งเสศ อวด ยินดี เพราะ ฝรั่งเสศ ตี ได้ เมือง ซอนไต ไม่ อยาก ให้ มี คน กลาง จัดการ ๔ เดือน ให้ รบ กัน จน เขตร แม่ น้ำ เคียง ทะเล ทั้ง สิ้น ไม่ มี สัตรู แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน อ้าย แรม สิบสาม ค่ำ ค่าย ที่ เมือง ซุอกิม ทำ เสร็จ แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน อ้าย แรม สิบ สี่ ค่ำ หนัง สือ จดหมาย เหตุ ฝรั่งเสศ ที่ กรุง ปาริศ ลง ความ ว่า คอ เวินแมนต ฝรั่งเสศ หมาย จะ ให้ ประเทศ จีน ติด ธุระ ต้อง ใช้ ค่า การ รบ กับ ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

๏ มี ความ เลื่อง ลือ กัน ว่า มี คำ สั่ง ส่ง ออก แล้ว ให้ ยึด เอา เกาะ ไฮนัน ไว้ เปน ของ จำนำ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน ญี่ ขึ้น ค่ำ หนึ่ง หนัง สือ จดหมาย เหตุ กรุง ปาริศ กำลัง เตือน ให้ เอา เกาะ ไฮนัน เกาะ ฟอโมซะ ฤา เกาะ จุซัน เอา ไว้ เปน ของ จำ นำ กว่า จะ ได้ ใช้ เงิน ค่า รบ กัน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน ญี่ ขึ้น สาม ค่ำ พวก ขวาง กฎหมาย ที่ ค่าย เบอเบอ พวก ขวาง นั้น รบ กัน แขง แรง แต่ แพ้ แก่ พวก ค่าย ถูก อาวุธ เสีย หลาย คน เปน อัน มาก ๚ะ

๏ พวก ไนฮิลซิศ ฆ่า แม่ กอง โปลิศ ลับ แล นาย โปลิศ อีก คน หนึ่ง ที่ กรุง เซนต์ บีเตอซะเบิด ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ญี่ ขึ้น สี่ ค่ำ แบเกอ ปาซะ ได้ สกัด เอา หนังสือ ฝาก ของ มาดี ไว้ แล้ว ใน หนังสือ นั้น ได้ ความ ว่า มาดี นึก จะ ยก กอง ทัพ ไป ที่ ประเทศ อิบิบท ๚ะ

๏ ถ้า จะ เกิด การ เช่น นี้ จริง จะ ต้อง จำนาย ทหาร บริติช ภอ ช่วย กอง ทัพ อิบิบท ให้ ได้ การ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วันพุฒ เดือน ญี่ ขึ้น ห้า ค่ำ เงิน เข้า ใน ปี สิ้น ที่ ณวัน จันทร เดือน ญี่ ขึ้น สาม ค่ำ นั้น รวม ถึง ๘๐๐๐ ๐๐๐ ชั่ง เงิน เข้า ปี นี้ เกิน เงิน เข้า ปี กลาย ถึง ๓๖๙ ๐๐๐ ชั่ง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน ญี่ ขึ้น หก ค่ำ ใน แขวง อุลซะเตอ ตลอด มี การ วิวาท กัน พวก ปา เนล แล พวก ออแรนย์ เออ ซะเปนเซอ มา ยัง กรุง ลัน ดัน แล้ว ภบ ปะ มิศเตอ แคลดซะโตน แล้ว พวก โปลิศ คุม รักษา เออ ซะเปนเซอ อยู่ ทุก แห่ง ๚ะ

๏ ถ้า พวก จีน ไม่ ระวัง ตัว ให้ งาม เลอียด ใน เรื่อง รบ ที่ ตอนกวิน นั้น จะ เสีย เปรียบ แพ้ ความ รู้ แพ้ กำลัง แก่ พวก ฝรั่งเสศ เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ณวัน จันทร เดือน สิบ สอง แรม สิบ สอง ค่ำ พวก ราช ทูต สยาม ทำ การ ใหญ่ สูง เชิญ พวก ขุนนาง โต ใหญ่ แล พวก ราช ทูต ต่าง ๆ ที่ อยู่ ใน กรุง ลันดัน มา ดู การ ให้ หม่อม เจ้า ปริษฎางค์ เลื่อน ที่ เปน พระวงษ เธอ แล รับ เครื่อง พระ ราช อิสิริยศ สำหรับ ตระกูล แล มงกุฎ สยาม การ นี้ เปน การ แปลก ไม่ เคย มี ใน พระเทศ อิงแลนด คน นอก จึ่ง ชอบ ใจ ดู แล ชม สรร เสิญ การ นั้น เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ครั้ง หนึ่ง เปน ยาม ร้อน กล้า นก พิราป กระหาย น้ำ นัก เหน กระจก เงา ที่ ติด ฝา เรือน สำคัญ ว่า น้ำ บิน ผวา ลง จะ ดื่ม กิน โดน กระจก เข้า ปีก หัก ตก ลง คน เดิร ทาง ภบ เข้า ก็ จับ นก ตัว นั้น ไป คำ นี้ ใจ ความ ว่า ให้ ระวัง ตัว ถ้า ไม่ ได้ ระวัง ความ เลินเล่อ จะ เปน อันตราย แก่ ตัว ๚ะ

๏ นก อินทรี ตัว หนึ่ง มี รัง อยู่ แล ลูก อ่อน เมื่อ ยัง บิน เที่ยว หา อาหาร อยู่ ก็ ภบ ลูก หมา จิ้งจอก นอน ผิง แดด อยู่ นก อินทรี โฉบ ลง มา คาบ เอา ลูก หมา จิ้งจอก นั้น ได้ ก็ เอา ไป ยัง รัง ของ ตัว ที่ มี อยู่ บน ยอด ไม้ แล้ว ก็ นึก ว่า คง จะ พ้น อำนาถ หมา จิ้งจอก แล้ว หมา จิ้งจอก ครั้น กลับ มา เหน ลูก หาย ไป ก็ รู้ ว่า นก อินทรี เอา ไป แล้ว หมา ร้อง ขอ ให้ นก อินทรี ปล่อย ลง มา วิง วอน ขอ เพราะ ความ รัก ลูก มาก แต่ นก อินทริ ก็ หา ฟัง ความ ขอ นั้น ไม่ หมา จิ้งจอก จึ่ง ไป คาบ เอา ดุ้น ฟืน ที่ ติด ไฟ มา เผา ต้น ไม้ เข้า นก อินทรี กลัว ลูก จะ ถูก ไฟ ตาย จึ่ง ร้อง ขอ ให้ หมา จิ้งจอก เลิก กัน เสีย เถิด แล้ว เอา ลูก หมา จิ้งจอก คืน ให้ แก่ แม่ คำ เปรียบ นี้ ใจ ความ ว่า อย่า ดู หมิ่น ดู ถูก อำนาถ คน ที่ ท่าน นึก ว่า มี อำนาถ น้อย กว่า ตัว ๚ะ

๏ ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ เอา หนังสือ ข้อ ความ ต่างๆ มา ลง ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ต้อง บอก ชื่อ แล ตำบล บ้าน ให้ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ รู้ จึ่ง จะ ลง พิมพ์ ให้ จะ ได้ มี ความ อัทยาไสย ต่อ กัน ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤๅ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก โปรสนี่ย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ( ต ป ) ๚ะ

๏ การ เข้า ส่วน ด้วย กัน ที่ เคย มี มา ข้าง ริแจด แฮริศ แรมเซ ฝ่าย หนึ่ง แล ข้าง แฮรี อัลเฟรด แบดแมน ฝ่าย หนึ่ง เปน ห้าง สำหรับ จัด รับ หา ทำ ส่ง ของ สำหรับ พล รบ ใช้ ยี่ห้อ คือ แรมเซ แอน โก แต่ วัน นี้ เปน อัน เลิก กัน แล้ว เพราะ สิ้น กาล กำหนด เข้า หุ้น เข้า ส่วน ด้วย มิศเตอ จาเยลซ์ แฮช แรมเซ มี อำ นาถ แล้ว ที่ จะ ให้ ห้าง นั้น เลิก กัน แล จะ ลง มือ ไซน แรมเซ แอน โก กำลัง เลิก กัน ถ้า ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด มี เงิน เกี่ยว ข้อง กับ ห้าง นี้ ที่ เลิก แล้ว เชิญ ทำ บาญชี ยื่น มา ให้ เรว จะ ได้ จัด ให้ เสร็จ กัน ท่าน ทั้งหลาย ที่ เปน หนี้ แก่ ห้าง ที่ เลิก แล้ว นี้ จง รีบ มา ใช้ เงิน ให้ ด้วย เถิด อย่า เนิ่น ช้า เลย ลง มือ ไซน อาระ แฮซะ แรมเซ คือ ซิ แฮซะ แรมเซ ผู้ เปน อะตอนี่ ลง มือ ไซน

แจ้ง ความ มา ณวัน จันทร์ เดือน ญี่ ขึ้น สาม ค่ำ จุล ศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ส ๒ อ ๒) ๚ะ

๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ

๏ แฮรี่ เอ แบดแมน คำนับ มา ยัง บันดา ท่าน ทั้ง หลาย เปน เจ้า เปน นาย แล เสนาบดี ขุนนาง แล พระ แล ท่าน ทั้งปวง ทั้ง หญิง ทั้ง ชาย ณะกรุง เทพ ฯ ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า เมื่อ เรว ๆ นี้ ข้าพเจ้า จะ ตั้ง ห้าง ขาย ของ ต่าง ๆ เคียง ตะภาน ช้าง โรง สี แล ข้าพเจ้า มี ความ ไว้ ใจ ว่า เพราะ ความ มะนะ เพียร ใน การ แล ความ ปราถนา จริง ทุก เมื่อ อยาก จะ ทำ ให้ ท่าน ทั้งปวง เตม ใจ แล ได้ ของ ค่า แรง เยา ๆ ท่าน ทั้งปวง คง ชุบ เลี้ยง ให้ มี การ ทำ ข้าพเจ้า แฮริ แอ แบดแมน ขอ แจ้ง ความ มา ณะวัน พุฒ เดือน ญี่ ขึ้น ห้า ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ส ๒ ๐ ๒) ๚ะ

๏ บัด นี้ มี ทาง ที่ จะ คิด อ่าน เอา ข่าว โทรเลข ตลอด พิภพ มา ยัง กรุง เทพ ทุก วัน ครั้น ได้ แล้ว เมื่อ ไร จะ ตี พิมพ์ ลง ใน ทัน ใด แจก จำหน่าย ให้ แก่ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยาก จะ ได้ รับ แล จะ ส่ง ให้ แก่ ท่าน ผู้ ที่ มี ใจ รับ นั้น ตาม ทาง ไปรสนีย ทุก คราว ออก นั้น ค่า ข่าว โทรเลข นั้น แล ค่า หนังสือ พิมพ์นั้น จะ แบ่ง เปน ส่วน เท่า กัน แล ท่าน ผู้ รับ นั้น จะ ต้อง ออก เงิน ใช้ ส่วน ของ ท่าน ไป พลาง เมื่อ เปน การ ปรกติ ลง กำหนด การ ได้ แน่ แล้ว จึ่ง จะ กำหนด ราคา หนังสือ พิมพ์ นั้น ฉบับ ละ เท่า นั้น แล้ว ไม่ ต้อง เสีย ค่า อื่น นอก จาก ค่า หนังสือ พิมพ์ ซึ่ง จะ กำหนด ไว้ นั้น ถ้า ท่าน ทั้งหลาย อัน มี ความ ยินดี อยาก จะ ได้ ข่าว โทร เลข เช่น นี้ ทุก คราว ที่ มี มา นั้น เชิญ เขียน หนังสือ มา ยัง ครู สมิท ที่ บาง คอแหลม จะ ได้ คิด อ่าน ทำ การ ให้ เปน อัน สำเร็จ ให้ เปน ผล แก่ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก ได้ ความ รู้ ถึง การ ตลอด พิภพ อัน ควร จะ รู้ ให้ ทัน การ ทัน ใจ ด้วย ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึ่ง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึ่ง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึ่ง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึ่ง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๕๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย นี้ ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ คำ บอก ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลลัง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทรง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นับเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณ ตำบล อัน อยู ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูสาศนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังคินี ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัคธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คำภีร์ พระเยซู สาศนา จันทะ โครบ จินดามณี พระ ยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ภิพสังวาส นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระบาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภูเขา ทอง นก กระ จาบ เบญ มาศ ทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บูชา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชร มงกุฏ พระ อไภย มณี พระ สมุก ราชาธิราช องคต ทิป นี แปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณ วงษ สวัสดิรักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภา ดี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษ สวรรค์ เสภา กื่อ ขุน ช้าง ขุน แผน สิงหไกรภพ สังข ทอง กื่อ เจ้า เงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่างๆ คือ โลก นิตย วงษ์ มงคล ทิป นี แปด สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระ ร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่างๆ นี้ ขาย ที่ โรง พิมพ์ บาง คอ แหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ที่ พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุก ไก เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มากๆ ฦๅ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤๅ ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มากๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่ สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ทั้ง แต่ นี้ ไป เปน อันขาด