๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ คำนับ อวยพร มา ยัง ท่าน ครู สมิท ผู้ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า ได้ อ่าน จดหมาย เหตุ ของ ท่าน ข้า พเจ้า มี ความ ยินดี ด้วย ท่าน ด้วย จดหมาย เหตุ ของ ท่าน นั้น ผู้ ใด ทำ ดี ท่าน ก็ กล่าว ความ ดี ท่าน ให้ เหน คุณ ใน การ ดี แล ให้ เหน โทษ แห่ง ความ ชั่ว ด้วย ตั้ง แต่ นี้ ต่อ ไป ผู้ ใด ได้ ฟัง จดหมาย เหตุ คง จะ ต้อง สละ ซึ่ง ความ ชั่ว เพราะ กลัว ท่าน จะ ลง จดหมาย เหตุ ตี ความ ชั่ว บุคคล ผู้ ใด ทิ้ง ความ ชั่ว ได้ คน ทั้งหลาย ก็ ต้อง สรเสิญ ว่า เปน คน ดี ดุจ ดั่ง ใน คริษสาสนา ท่าน กล่าว ไว้ ว่า ผู้ ใด ทิ้ง ความ ชั่ว ตั้ง ตัว กลับ ใจ ใหม่ จึ่ง จะ เอา ตัว รอก ซึ่ง ไม่ ยอม ทิ้ง ความ ชั่ว เอา ตัว รอก ไม่ ได้ ท่าน ทั้งหลาย อย่า เข้า ใจ ว่า บุคคล ผู้ ใด มี ทรัพย์ มาก สร้าง วัด ทำ ทาน หมาย จะ ไป เอา บุญ ชาติ์ หน้า ใน คริษสาสนา ท่าน ว่า ไม่ ได้ บุญ ผู้ นั้น ต้อง สละ ซึ่ง ความ บาป เสีย ก่อน จึ่ง จะ เอา ตัว รอก ได้ ถ้า ไม่ หย่าง นั้น แม้น มี บาป ติก ตัว ไป พระเจัา เที่ยง แท้ จะ ต้อง ลง โทษ แก่ ผู้ มี บาป ผู้ ที่ สร้าง วัด ทำ ทาน ทาน นั้น ช่วย ตัว ไม่ ได้ เลย ทุก วัน นี้ คน ใน กรุง สยาม ยัง ไม่ เข้า ใจ ใน คริษ สาสนา เอา ทาน มา เปน บุญ หา ได้ เอา ใจ เปน บุญ ไม่ ถือ ผิด กับ คริษ สาสนา ถ้า [....] จะ เอา ใจ เปน บุญ ขุนนาง แล เจ้า นาย ต้อง มี จิตร คิด เมตตา แก่ ไพร่ ฟ้า ข้า แผ่นดิน อะนา ประชา ราษฎร ด้วย สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน ทรง พระกรุณา ชุบ เลี้ยง ตั้ง ขุนนาง เจ้า นาย ไว้ ต่าง พระ เนตร พระ กรรณ สำหรับ จะ ได้ รับ สุข กะ ทุกข ของ ราษฎร ไม่ ให้ กด ขี่ ซิ่ง กัน แล กัน แต่ ข้าพเจ้า เหน ว่า ใน ฝูง ขุนนาง เจ้า นาย ทั้งหลาย ผู้ ที่ จะ ช่วย รับ ทุกข ของ ราษฎร อยู่ ข้าง จะ น้อย สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน ทรง ชุบ เลี้ยง ตั้ง ให้ เปน ขุนนาง เจ้านาย ใหญ่ โต ครั้น ตั้ง ท่าน ขึ้น แล้ว ที่ จะ คิด อ่าน แต่ จะ หา เงิน หา ทอง ใส่ ตัว ท่าน เอา รัด เอา เปรียบ กับ คน หลวง บ้าง กับ ราษฎร บ้าง ครั้น มั่ง มี บริบูรณ เงิน ทอง ท่าน ก็ คิด อ่าน จะ มี เมีย ให้ มาก ศุข ทุกข ของ ราษฎร ท่าน ไม่ เปน ธุระ ทุก วัน นี้ ข้าพเจ้า เหน ราษฎร เปน ความ กัน มาก นัก ทุก หัว บ้าน ทุก หัว เมือง ลูก ขุน กระ ลาการ ก็ มี แต่ จะ เบียด เบียฬ แก่ ลูก ความ ลูก ความ คน ไร ไม่ บน แก่ ลูก ขุน กระ ลาการ ความ คน นั้น ก็ ต้อง เปน รอง โจท บน นิด หนึ่ง จำเลย บน หน่อย ทุก คู่ ความ นั้น จึ่ง ได้ เปน กัน ช้า นาน ข้าพเจ้า ไม่ เหน เลย ความ คู่ ไร ลูก ขุน กระ ลาการ จะ ชำระ ตัด สิน ไป สาม วัน ห้า วัน เจ็ด วัน ให้ เลิก แล้ว ต่อ ภัน เหมือน ธรรม เนียม ยุโรบ กงซุล ตัด สิน กับ ไทย ตัด สิน ผิด ไกล กัน หนักหนา ถ้า แม้น ลูก ขุน กระ ลาการ ตัด สิน ความ เหมือน กับ กงซุล ตัด สิน ราษฎร ก็ คง จะ โมทนา สาธุ แล้ว ความ นั้น ก็ คง จะ เบา บาง ลง แล้ว ราษฎร ก็ จะ มี ความ เยน ใจ ความ ซึ่ง กล่าว มา แล้ว ทั้ง นี้ ไม่ เหน ใคร จะ นำ ขึ้น กราบ บังคม ทูล พระ กรุณา ได้ เหน อยู่ แต่ พระยา เทพ ประชุน คน เดียว ด้วย ท่าน องค์ นี้ รัก ใน การ ชอบ ธรรม ท่าน เปน คน มี ปัญญา มาก ท่าน ไม่ เหมือน กับ ขุนนาง เจ้า นาย ทั้งหลาย ขุนนาง เจ้า นาย ทั้งหลาย บิดา ท่าน ได้ เคย เปน ขุนนาง เจ้า นาย แต่ พระยาเทพ ประชุน ท่าน ดี ด้วย ตัว ของ ท่าน ไม่ มี ใคร่ ช่วย อุปประถัมภ์ ท่าน ถ้า พระยา เทพ ประชุน ไม่ ดี แล้ว ที่ ไหน เลย สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน จะ ทรง พระ กรุณา ชุบ เลี้ยง ให้ ไป เปน กงซุล เชียง ใหม่ แล้ว ตั้ง ให้ เปน ที่ พระยา เทพ ประชุน ข้าพเจ้า จะ ขอ หา ฤๅ ต่อ เจ้า คุณ พระยา เทพ ประชุน สัก ข้อ หนึ่ง ใน กรุง สยาม ทุก วัน นี้ สาระพัด จะ บริบูรณ เมือง ใกล้ เมือง ไกล มี สินค้า สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด คง จะ ต้อง เอา มา ขาย ใน กรุง สยาม ฯ ราษ ฎร หา กิน ง่าย นา นา ประเทศ หา กิน ยาก เมือง จีน วัน หนึ่ง คน จน ไป รับ จ้าง วัน ยัง ค่ำ ได้ ค่า จ้าง ห้า สิบ อิแปะ ใน กรุง สยาม เปน ลูก จ้าง ได้ วัน ละ สอง สลึง เมือง ใด เมือง หนึ่ง สู้ ไม่ ได้ เลย เปน อัน ขาด แต่ ยัง มี ความ อยู่ ข้อ หนึ่ง หวย ถั่ว โป การ ละ พนัน ต่าง ๆ ของ จี้ สิ่ง นี้ เปน เงิน หลวง ก็ มาก แต่ ได้ ให้ โทษ แก่ ไพร่ ฟ้า ข้า แผ่นดิน อนา ประชา ราษฎร ด้วย ทุก วัน นี้ ราษฎร ได้ ความ เดือด ร้อน ยาก จน เปน นี่ เปน ค่า เปน คน ชั่ว หา จร เลี้ยง ชีวิตร ก็ เพราะ ด้วย หวย ถั่ว โป ทำ อย่าง ไร จะ ได้ มี คน นำ เอา ข้อ ความ ทั้ง นี้ ขึ้น กราบ บังคม ทูล พระกรุณา ชี้ แจง แยก ให้ ทรง ทราบ จะ ได้ เลิก หวย ถั่ว โป ซึ่ง เลิก หวย ถั่ว โป นั้น เงิน หลวง ก็ จะ ตก ขาด มาก ไป หน่อย หนึ่ง ก่อน จำ จะ ต้อง คิด เกบ เอา เงิน ค่า เสนา ธรรมเนียม แต่ ก่อน ไร่ ละ สลึง เฟื้อง ถ้า เลิก หวย ถั่ว โป เกบ เอา ไร่ ละ บาท มา ใช้ เนื้อ หวย ถั่ว โป ถ้า มี หวย ถั่ว โป อยู่ กราบ ไร ราษฎร ที่ ทำ มา หา กิน ต่าง ๆ ก็ ดี ปี หนึ่ง คน หนึ่ง ทำ ได้ เงิน คน ละ ๒๐๐ บาท ก็ คง ไม่ มี เงิน เหลือ ถ้า เลิก หวย ถั่ว โป ราษ ฎร ทำ มา หา กิน ต่าง ๆ ปี หนึ่ง คน หนึ่ง คง ทำ ได้ ๑๐๐ บาท ก็ คง จะ เหลือ ได้ สัก ๕๐ บาท ถ้า ราษฎร มี เงิน แล้ว ก็ ไม่ คิด ลัก ขะโมย ซึ่ง กัน แล กัน ทุก วัน เปน เหตุ ด้วย ความ จน ทั้ง นี้ เปน ด้วย หวย ถั่ว โป ทุก วัน นี้ คน ยาก จน เปน นี่ เปน ค่า ได้ ความ ลำบาก เปน อัน มาก เมื่อ ไร จะ ได้ พ้น จาก เปน นี่ เปน ค่า ขุน นาง เจ้า นาย ท่าน มี แต่ ความ สบาย ทุกข ของ ราษฎร ท่าน ไม่ เหน ด้วย ถ้า แม้น ท่าน เหน ทุกข ของ ราษฎร แล้ว ท่าน คง ชุม นุม ปฤกษา ช่วย ทุกข สุข ของ ราษฎร ข้าพเจ้า ไม่ เหน มี เลย สัก คน เดียว แต่ ยัง เหน อยู่ พระยา เทพ ประชุน คน เดียว ท่าน เปน คน สัตย ซื่อ ต่อ แผ่นดิน ท่าน ไม่ มี บุตร โลภ เจตนา ท่าน ก็ น้อย สินบน ท่าน ก็ ไม่ เอา ทำ การ สิ่ง ไร ท่าน ก็ ทำ โดย สุจริต ทรง พระกรุณา โปรด ให้ ไป เปน กงซุล ที่ เมือง เชียง ใหม่ เจ้า เชียง ใหม่ ก็ สรรเสิญ ครั้น ท่าน ลง มา กรุง เทพ เปลี่ยน คน อื่น ขึ้น ไป เปน กงซุล เจ้า เชียง ใหม่ มี ความ ติ เตียน ทุก ๆ คน เปน ความ สัตย จริง ดัง นี้ ข้าพเจ้า จึง เหน ว่า พระยา เทพ ประชุน สัตย ซื่อ ต่อ แผ่นดิน ถ้า พระยา เทพ ประชุน ได้ นำ เอา หวย ถั่ว โป ขึ้น กราบ บังคม ทูล ให้ เลิก ได้ ชื่อ เสียง ของ ท่าน พระยา เทพ ประชุน คง จะ ภา ทั่ว ไป ใน นา ๆ ประเทศ ว่า พระยา เทพ ประชุน ได้ คิด ให้ หวย ถั่ว โป เลิก ถ้า เลิก หวย ถั่ว โป แล้ว บ้าน เมือง คง จะ มี ความ เจริญ ขึ้น ไป กว่า นี้ อิก หลาย เท่า เงิน ค่า นา เกบ เอา ไร่ ละบาท ปี หนึ่ง ก็ เปน เงิน หลาย หมื่น ชั่ง แต่ จะ ต้อง ห้าม ผู้ ร้าย ลัก กะบือ ใช้ แก่ ราษฎร ถ้า ราษฎร ทำ เข้า ได้ มาก เกบ ไร่ ละบาท ก็ ไม่ เปน ไร ราษฎร เลี้ยง โคกระบือ ได้ ไม่ มี ผู้ ร้าย ลัก กะบือ ราษฎร เลี้ยง กะบือ กะบือ ช่วย แรง ราษฎร ๆ คง ทำ ได้ เข้า มาก สอง คน ผัว เมีย ทำ นา ด้วย เหลียน พร้า หวด เต็ม มาก จะ ได้ เข้า สัก สอง เกียน คิด เกียน ละ สิบ ตำลึง สอง เกียน เปน เงิน ชั่ง ๑ ถ้า มี กะบือ ช่วย แรง คง ทำ ได้ แปด เกียน สิบ เกียน คิด เกียน ละ สิบ ตำลึง สิบ เกียน เปน เงิน ห้า ชั่ง เสีย ค่า เสนา ไร่ ละบาท คน ทำ นา ก็ ยัง มี เงิน เหลือ เปน อัน มาก แต่ จะ ต้อง ปราบ โจร ผู้ ร้าย ให้ แก่ ชาว ไร่ ชาวนา เมือง เชียงใหม่ เปน เมือง เล็ก ยัง ห้าม ผู้ ร้าย ได้ กรุง เทพ ฯ เปน เมือง ใหญ่ เหตุ ไร จึ่ง ห้าม ผู้ ร้าย ไม่ หยุด ใน กรุง สยาม นี้ มี ขุนนาง ผู้ ใหญ่ อยู่ สอง คน เจ้า พระยา มะหินทร์ กับ พระยา เทพ ประชุน เจ้า พระยา มะหินทร์ ท่าน ก็ ดี ด้วย ตัว ของ ท่าน ใน จด หมาย เหตุ มี ชื่อ เจ้า พระยา มหินทร์ อะธิบาย เปรียบ ความ คำ ที่ เปรียบ นั้น เปน คะติ แต่ ตัว ท่าน เอง นั้น กลัว จะ ไม่ เหมือน กับ คำ เปรียบ ของ ท่าน ด้วย ท่าน เปน อธิบดี ควร จะ ต้อง ช่วย ทำนุ บำรุง แผ่นดิน ศุข กะทุกข ของ ราษฎร ทุก วัน นี้ ข้าพเจ้า เหน ว่า ยัง มี ความ เมา อยู่ หลาย อย่าง ปริวารยศ ก็ ยัง มี มาก แล้ว มี แต่ ลคร คน ไป ดู เกบ เอา ค่า ตา ดู อย่าง นี้ แล้ว จะ ว่า มี เมตตา จิตร อย่าง ไร จะ ได้ . ๚ะ

๏ เมื่อ ท่าน ทั้งหลาย จะ แต่ง เรื่อง ราว สำหรับ หนังสือ จดหมาย เหตุ จง จำ ไว้ ว่า ชม การ ดี ให้ เหน คุณ แล ผล ใน การ ดี ฤา ถ้า ท่าน เหน ว่า การ สิ่ง ไร จะ เปน การ ที่ จะ ไม่ สู้ ดี อธิบาย ให้ เหน โทษ แล ผล ร้าย แห่ง การ ไม่ ดี นั้น ก็ จะ เปน การ ชอบ งาม เปน คุณ แก่ คน ทั้งปวง ด้วย แต่ ที่ จะ ออก ชื่อ คน แล ว่า คน นั้น ทำ การ ไม่ ดี อย่าง นั้น ๆ ประ จาน ตัว คน แล การ ของ เขา เปน ธุระ ของ โรง ศาล ตระลาการ ให้ ไป ว่า เปน ความ กัน ที่ นั้น เถิด จะ ดี กว่า ซึ่ง จะ เอา คน นี้ มา เปรียบ กับ คน นั้น หา สู้ งาม ไม่ ถ้า ใคร ทำ การ ดี ชม การ ดี ของ ท่าน ๆ จะ มี ใจ มนะ จะ ทำ การ ดียิ่ง ๆ ขึ้น ความ ชั่ว ของ ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อย่า เอา มา พูด เลย คิด อ่าน สำแดง ความ ดี แล การ ดี ท่าน จะ ได้ รัก ความ ดี แล เบื่อ เกลียด เลิก การ ไม่ ดี ข้าพเจ้า เอไดเตอ เหน ว่า ทำ นอง นี้ จะ งาม ดี มี คุณ แก่ คน ทั่ว ตลอด แผ่นดิน บ้าน เมือง คน ทั้งปวง จะ ได้ ดี ใจ รับ ว่า จดหมาย เหตุ แล ท่าน ทั้งหลาย ที่ ลง ความ ใน จดหมาย เหตุ นั้น เปน เพื่อน รัก ของ เรา จะ หา แต่ ความ ดี ให้ เรา ท่า เดียว ๚ะ ๏ จดหมาย เหตุ ฉบับ นี้ จะ เพียร ทำ การ ให้ ดับ ความ ทุกข ความ ร้อน ความ ลำบาก ของ คน ทั่ว กัน อย่า ให้ คิด หมาย ให้ เกิด ความ ร้อน ความ ลำบาก ความ ฉิบหาย ของ ท่าน ผู้ อื่น จะ อาไศรย จดหมาย เหตุ นี้ ให้ เกิด เหตุ ไม่ ได้ อย่า เลย ไม่ ชอบ เอไดเตอ ๚ะ

๏ เรื่อง ลคร ต้อง งด ไว้ ก่อน จะ ออก ข้าง แรม ๚ะ

เงิน แบงก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลึง ๘ เปนซ ครึ่ง เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๖ เหรียน ๕๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน สาม ขึ้น เจ็ด ค่ำ แบ เกอ ปาชะ พา พล รบ ออก สืบ ความ ฆ่าศึก ก็ หนี ทหาร ม้า ติด ไล่ ฆ่าศึก ประหาร ชีวิตร หลาย ร้อย คน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน สาม ขึ้น แปด ค่ำ คราว แบเกอ ปาชะ ออก ทัพ จะไป เมือง สินกัด เที่ยว เกบ ประมวน เสเบียง อาหาร พวก แบเกอ ปาชะถูก อาวุธ ยับ เยิน เสี่ย การ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สาม ขึ้น เก้า ค่ำ วัน นี้ พวก ปฤกษา ราชการ อังคริษ ชุมนุม จับ ว่า การ แรก คราว ตาม กระแส รับสั่ง พระบรมพจนา การ ของ สมเด็จ พระ นางกวิ้น ซึ่ง ทรง ตรัส ณะ พระ ที่ นั่ง แจ้ง ความ ว่า หนังสือ ราชการ ซึ่ง มี ไป มา ถึง เปรไซเดนต์ ริบับ ลิก ฝรั่งเศศ ว่า ด้วย การ ซึ่ง เกิด ขึ้น ที่ เกาะมะดะคาซ คาร กระทำ ให้ ความ ดี ฝ่าย ทั้งสอง ประเทศ นั้น หมั้น คง ขึ้น การ แก้ ไข หนังสือ สัญญา ทาง พระราชไมตรี กับ ประเทศ ญี่ปุ่น นั้น เกือบ จะ สำเร็จ แล้ว ได้ ลง ลาย มือ ไซน หนังสือ สัญญา ทาง พระ ราช ไมตรี กับ ประเทศ โกเรีย แล้ว แล ทำนอง ปอไลซี ของ คอเวินแมนต์ อังคริษ ฝ่าย ประเทศ อียิบต มิ ได้ ยัก เปลี่ยน แล้ว ใน คำ สปี๊จ นั้น ออก แจ้ง ความ ด้วย การ สำคัญ ซึ่ง จะ ต้อง เปน ธุระ หา ฤา ปฤกษา กัน คราว ชุมนุม ครั้ง นี้ ข้อ หนึ่ง จะ ให้ คน อัน มี ตำบล บ้าน ที่ อยู่ มี กำลัง มาก ขึ้น จะ ได้ ช่วย จัด การ ราชการ ข้อ หนึ่ง จะ แก้ การ คอเวินแมนต์ จำเพาะ แขวง ๆ แล จะ ให้ มูนิซิปัล คอเวินแมนต ที่ กรุง ลันดัน ขยาย ออก ด้วย ๚ะ

๏ แบเกอ ปาชะ แพ้ ยับ เยิน เคี่ยง เมือง โตกา เสี่ย คน ถึง ๒๐๐๐ แบเกอ ปาชะ จะ กลับ มา ยัง เมือง ซูอะกิม ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน สาม ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ ประเทศ อิงแลนด์ คือ เฮาซ ออฟ ลอดช์ เมื่อ ปฤกษา ทุ่ม เถียง กัน หน่อย หนึ่ง จึ่ง ยอม โวด คำ อะเดรศ ตอบ พระบรม ราช พจน ๚ะ

๏ หนังสือ จดหมาย เหตุ คือ เดลีนุซะ ลง ข่าว โทร เลข ข้อ หนึ่ง ว่า พวก คน ต่าง ๆ ใน เมือง โกโรศะกะ จัด การ จะ สู้ กอโลเนล คอดัน จะ เดิน ทัพ ต่อ ไป ไม่ ได้ ต้อง รอ ไว้ ก่อน ได้ จัด ทหาร เมือง เอเดน ไป รักษา ท่า กำปั่น ใน อ่าว ทเล เอเดน อัน ขึ้น กับ ประ เทศ อิยิบต ได้ ให้ ลูก เรือ จาก กำปั่น รบ ไป รักษา เมือง ซูอะกิม ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สาม ขึ้น สิบ สอง ค่ำ ณวัน อังคาร น่า ลอด ซอลศะปะรี่ แล เซอ ซแตฟฟอด นอทโกด จะ ขอ ตั้ง ข้อ ว่า ซึ่ง เสีย การ ที่ เมือง ซู ดัน นั้น มี ขึ้น เพราะ ทำนอง ปอลิซี ของ คอเวิน แมนต์ ขยัก ขย่อน ไม่ หมั้น ไม่ แน่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน สาม ขึ้น สิบ สาม ค่ำ แบ เกอ ปาชะแล พล รบ ของ ท่าน คง ถูก เรียก ให้ กลับ ออก ประกาศ แล้ว ว่า เมือง ซูอะกิม ติด ฆ่าศึก ล้อม เมือง ไว้ จัด ตั้ง นาย ทหาร อังคริษ สาม คน ให้ จัด คน ดำ แล คน เตอกี่ ใหม่ ให้ รักษา คุม เมือง ซูอะกิม ไว้

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน สาม ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ซะ ตะวาโย ตาย เปน การ แปลก การ เรว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน สาม ชน สิบ ห้า ค่ำ ค่าย ซินกัด แล ค่ายโตกา ถึง ตา จน แล้ว เหลือ ที่ จะ หนุน ช่วย ตาม ความ ปราถนา ของ คอเวินแมนต ปริ ติชะ ได้ ตั้ง อัดมิรัล ฮุเอต เปน แม่ กอง มี อะญาสิท บังคับ ทั้ง ขา พล รบ ทั้ง ขา พล เรือน ที่ ประเทศ ซุอะกิม ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สาม แรม ค่ำ หนึ่ง กอ โลเนล คอดัน ถึง เมือง เบอเกอ แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สาม แรม สอง ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ อังคริษ ณะที่ ชุมนุม เฮาซ ออฟ ลอดซ ยิง ยอม ตก ลง กัน เหน ชอบ ใน ข้อ ของ ลอด ซอลศะ บะรี่ ติเตียน ทำนอง ปอลิซี ของ คอเวินแมนต ฝ่าย ประเทศ อิยิบต ที่ เหน ชอบ ๑๘๑ โวต ที่ ไม่ เหน ชอบ นั้น ๘๑ โวต

๏ เมือง ซินกัด เสีย ฆ่าศึก แล้ว คน ที่ ค่าย นั้น เขา ฆ่า จน ไม่ เหลือ สัก คน พล รบ บาง หมู่ ของ พวก องั คริษ รีบ ออก จาก เมือง ไกโร จะ ไป ช่วย แก้ ที่ อับ จน ของ เมือง โตกา ๚ะ

๏ คราว ใน หลวง เสด็จ ประภาศ นั้น พวก ราชการ ที่ ตาม เสด็จ ก็ ไป มาก กว่า มาก คน ออก แน่น ที่ จะ อยู่ ที่ จะ นอน ไม่ ภอ กับ ผู้ คน ถึง ท่าน ผู้ ใหญ่ ก็ ต้อง ทน ลำบาก แต่ ผู้ น้อย นั้น หน้า สงสาร นัก ครั้น จะ ไป เที่ยว ดัง นี้ ความ สบาย นัก ก็ ดู ไม่ สม กับ การ เที่ยว ความ สบาย ที่ บ้าน จืด ไป จึง อยาก จะ ดู จะ เหน จะ รู้ จะ ทน การ แปลก กับ การ ที่ เคย มี ที่ บ้าน ทุก วัน ถ้า ไม่ ปะ การ แปลก เช่น นี้ แล้ว การ เที่ยว ก็ จะ ไม่ สู้ สนุกนิ์ ๚ะ

๏ มี ข่าว เลื่อง ฦา กัน ว่า ทหาร คน หนึ่ง ยิง คน หนึ่ง ตาย เพราะ คน มิ ได้ ทำ ตาม ทหาร นั้น สั่ง แล้ว ทหาร นั้น อ้าง ว่า ทำ ดัง นี้ ตาม คำ สั่ง ของ แม่ กอง ตั้ง ไว้ เปน ทำเนียม ทหาร เมื่อ กำลัง ทำ ราชการ รักษา พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ต้น เหตุ ปลาย เหตุ ใน การ ราย นี้ ยัง หา ทราบ เลอียด ไม่ ถ้า การ ดู เหมือน จะ เปน ที่ ขัด เคือง ได้ ความ ลำบาก แก่ คน หลวง แล้ว ทหาร อัน กำลัง ทำ ราชการ อยู่ ต้อง ทำ การ ภอ ที่ จะ ไม่ ให้ เกิด เหตุ แก่ คน หลวง ได้ คน ทั้งปวง คง เหน ดี ชม สรรเสิญ ทหาร อัน ระวัง ระไว ทำ อัน เหมาะ แก่ การ ถ้า ทหาร จะ ทำ เหลือ เกิน คน ทั้งปวง จะ กะดาก มี ความ ร้อน ร้อง ว่า ข้า ราชการ ถือ อำนาถ มา เบียด เบียฬ เขา เปล่า ๆ แล คน ปัญญา สั้น จะ เคือง คอเวินแมนต์ เพราะ ความ ผิด การ เลิน เล่อ ของ ข้า ราช การ อัน มี แต่ ปัญญา สั้น แล ความ ซื่อ สุจริต อัน ไม่ เต็ม ภาค ภูมิ ฝ่าย คน หลวง แล ฝ่าย ราษฎร ด้วย คน ทั้ง บ้าน ทั้ง เมือง ไม่ ต้อง กิน แหนง สงไสย เลย พระ บาท สมเด็จ พระ จุล จอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว พระเจ้า กรุง สยาม องค์ นี้ มี แต่ พระ ไทย จะ ทำ ความ ดี ไว้ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง ไพร่ ฟ้า ทั่ว ตลอด พระราช อะณา เขตร แต่ ฝ่าย เดียว ความ ผิด ของ ข้า ราชการ ให้ อยู่ แก่ ข้า ราชการ ที่ ทำ ผิด นั้น แต่ ผู้ เดียว เถิด ๚ะ

๏ ใน เรื่อง ความ ข้อ นี้ พวก ช่วย หนังสือ สยาม ไสมย มี หนังสือ แจ้ง ความ ดัง นี้ ๚ะ

๏ ได้ ทราบ ข่าว มา แต่ ชาว ยุโรป ที่ ขึ้น ไป พร้อม กับ สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ใน การ ประภาศ ป่า พระ พุทธ บาท นั้น ใน หลวง ประทับ อยู่ ที่ พลับพลา ผ้า ใน ค่าย หลวง ที่ เชิง เขา พระ พุทธบาท มี ทหาร หลาย พวก แวด ล้อม เปน หลาย ชั้น ครั้น ณวัน จันทร์ เดือน สาม ขึ้น สิบห้า ค่ำ เวลา สอง ทุ่ม เศษ มี คน ยิง ปืน บน เขา โพ ลังกา หลาย นัด กระสุน ปืน มา ตก ลง ใน ค่าย หลวง ใกล้ พลับพลา เปน หลาย กระสุน แต่ หา ถูก ผู้ คน เปน อันตราย ไม่ ด้วย เดช พระ บารมี พระ บรม โพธิสมภาร สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เปน มหัศรรย์ ยิ่ง นัก จึ่ง คุ้ม กัน สรรพ ไภย กระสุน ปืน มิ ได้ ถูก ต้อง ผู้ ใด ไม่ ขณะ นั้น สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม มี รับสั่ง โปรด ใช้ ให้ เจ้า นาย ขุนนาง ที่ ไว้ วาง พระไทย ไป สืบ ได้ ความ ว่า ทหาร หน้า ที่ ล้อม วง อยู่ นั้น ยิง คน ตาย เดิม คน ที่ ตาย นั้น ชื่อ นาย สอน อายุ ๑๙ ปี เปน ลูก จ้าง ข้า ราชการ ชาว วิเสศ ขึ้น ไป ตาม เสด็จ ผู้ ที่ ตาย นั้น ไป ผูก สมัค รัก ใคร่ กับ หญิง ชาว ตลาด ที่ พระ พุทธบาท แล้ว พวก ทหาร หน้า ก็ ไป เกี้ยว หญิง ที่ รัก กับ ผู้ ตาย นั้น ด้วย ครั้น ผู้ ตาย นั้น เดิน ไป ภบ กับ พวก ทหาร หน้า ๆ ก็พูดจา หยาบ ช้า ไล่ ชก ต่อย ถีบ เตะ ผู้ ที่ ตาย ๆ ก็ วิ่ง หนี ขึ้น ไป บน เขา โพ ลังกา พวก ทหาร หน้า ก็ ไล่ ติด ตาม ขึ้น ไป บน เขา โพ ลังกา เอา ก้อน สี่สา ขว้าง ผู้ ที่ ตาย ๆ ก็ ไม่ ได้ ต่อ สู้ เพราะ ตัว คน เดี่ยว จึ่ง วิ่ง หนี ไป แอบ พระเจดีย์ บน เขา พวก ทหาร ที่ เอา ก้อน สี่สา ขว้าง นั้น เหน ว่า ผู้ ที่ ตาย หนี ห่าง ไป ไกล ประมาณ ๘ ศอก ๙ ศอก จึ่ง เอา ปืน สั้น ๔ นัก บันจุ บัศ์ตัน ไว้ แล้ว ยิง ไป นัด หนึ่ง ก็ ถูก ผู้ ที่ ตาย นั้น ล้ม ลง แล้ว พวก ทหาร เหน ว่า ความ นั้น จะ ไม่ มิด จึ่ง เส แสร้ง แกล้ง อุบาย มารยา มา บอก กับ ออฟิเซอ ว่า นี่ อ้าย ผู้ ร้าย เอา ก้อน สี่ลา ขว้าง ลง มา แต่ บน เขา โพ ลังกา หลาย ก้อน ถูก ทหาร ๆ ไล่ ติด ตาม อ้าย ผู้ ร้าย ๆ ต่อ สู้ เอา ปืน ยิง ทหาร นัด หนึ่ง หา ถูก ไม่ การ เปน ดัง นี้ จะ โปรด ประการ ใด ออฟี เซอ จึ่ง ได้ นำ เหตุ นี้ ไป แจ้ง กับ พระนายศรี สอรักษ เปน ผู้ บังคับ การ ของ ทหาร ๆ มี คำ สั่ง ว่า ถ้า อ้าย ผู้ ร้าย ต่อ สู้ ก็ ให้ เอา ปืน ยิง มัน เสีย พวก ออฟิเซอ ได้ ช่อง ดัง นั้น จึ่ง กลับ ขึ้น ไป บน เขา โพ ลังกา ยิง อ้าย ผู้ ตาย นั้น หลาย นัด เมื่อ เจ้า พนักงาน ผู้ ถือ รับสั่ง ไป สืบ เหตุ นั้น ภบ ผู้ ที่ ต้อง ยิง ล้ม อยู่ ยัง หา ตาย ไม่ ประมาณ ครู่ หนึ่ง ผู้ ที่ ต้อง ยิง ขาด ใจ ตาย จึ่ง นำ เหตุ มา กราบ ทูล สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ๆ ทรง พระ ปรีชา เชาวะณะ แล่น อาจ รอบ รู้ ไป ใน ผู้ ที่ กระทำ ผิด ได้ โดย สามารถ ทรง พระ ราช ดำริห์ เหน ชัด ว่า ผู้ ตาย จะ ไม่ ใช่ ผู้ ร้าย จึ่ง โปรด ให้ เจ้า พนักงาน ไป เที่ยว ค้น หา อาวุธ ของ ผู้ ตาย ใน ที่ ใกล้ แล ไกล ก็ หา ได้ อาวุธ ไม่ จึ่ง ทรง พระ สงไสย ว่า ชะรอย จะ เปน ทหาร ก่อ การ ทุจริต เอง แต่ หาก แกล้ง ใส่ ความ ว่า ผู้ ตาย ยิง มา ก่อน จึ่ง โปรด ให้ ตระลาการ ชำระ ไถ่ ถาม ทหาร ว่า ผู้ ใด เปน ผู้ ยิง บ้าง แล ยิง คล กี่ นัด ก็ ชำระ หา ได้ ความ ไม่ จึ่ง ทรง พระ ราช ดำริห์ ด้วย พระ ปรีชา ไวย หา ผู้ ใด เสมอ มิ ได้ จึ่ง โปรด ให้ เจ้า พนักงาน ตรวจ บั๊ศตัน ของ พวก ทหาร หน้า ทุก คน แล โปรด ให้ ตรวจ ลำ กล้อง ปืน ทุก บอก ก็ ได้ ความ ชัด ว่า บั๊ศตัน ใน คันชิบ ของ ทหาร หาย ไป แล ลำ กล้อง ปืน เปื้อน เปน รอย ยิง จึ่ง ทราบ ชัด ว่า ปืน ที่ ทหาร ผู้ ได ถือ เปน รอย เปื้อน ผู้ นั้น ก็ เปน ผู้ ยิง กับ บั๊ศตัน ของ ผู้ ได หาย ไป เท่า ได ผู้ นั้น ก็ ยิง เท่า นั้น นัด ตาม บั๊ศตัน ที่ หาย เมื่อ ได้ ความ ชัด ดัง นี้ แล้ว จึ่ง โปรด เกล้า ฯ ให้ ลง พระ ราช อาญา จำตรวน นาย นวม กับตัน ซึ่ง เปน น้อง นาย จ่า ยอด คน ๑ นาย หรุ่น ลุแตนแนนต์ ซึ่ง เปน บุตร พระยา พิ ไชย สงคราม คน ๑ นาย เผื่อน ลุแตนแนนต์ คน ๑ กับ ทหาร เลว ๑๒ คน แล้ว ทรง พระราช ดำรัส ถาม พระนาย ศรี สอรักษ ผู้ บังคับ การ ทหาร หน้า ว่า ทหาร ที่ ขึ้น มา คราว นี้ นาย เท่า ได ไพร่ เท่า ได บั๊ศตัน มาก น้อย เทา ได พระ นายศรี กราบ ทูล ไม่ ตลอด เพราะ ไม่ ทราบ การ ชัด สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม จึ่ง ทรง พระบริภาษ พระ ราช ตำ หนิ พระนายศรี สอรักษ เปน อัน มาก แล้ว โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยา เธอ พระองค์ เจ้า จิต เจริญ ไป เก็บ ปืน สั้น ซึ่ง ออฟเซอ ผู้ ใหญ่ ผู้น้อย พวก ทหาร หน้า ตะพาย อยู่ นั้น เก็บ มา ทั้ง สิ้น เพราะ เปน การ ไม่ ไว้ วาง พระ ไทย ใน พวก ทหาร หน้า แล้ว การ เรื่อง นี้ น่า ที่ จะ เปน การ สำคัญ ตัว อย่าง ใน ทาง ราชการ เพราะ ทหาร เปน เจ้า พนักงาน รักษา พระองค แล้ว กลับ ก่อ เหตุ การ ให้ เปน ที่ เสื่อม ซาม ใน ทาง ราชการ ไป ชาว ยุโรป ทั้ง หลาย คิด พร้อม ใจ กัน ว่า น่า กลัว จะ มี โทษ ใหญ่ กับ ผู้ ทำ ผิด คราว นี้ เพราะ เปน ที่ แรก พึ่ง จะ มี เหตุ ร้าย ๆ ครั้ง นี้ เปน เหตุ ปลาย แต่ คล้าย เหตุ ต้น ไม่ ควร จะ เปน ผู้ รับ ราชการ ต่อ ไป ๚ะ

๏ มี คำ เลื่อง ฦา กัน ว่า ณวัน เสาร์ เดือน สาม แรม สิบ สอง ค่ำ พวก เพ็ชฌาฎ สี่ คน ลง กำปั่น ไฟ เลก ได้ ขึ้น ไป เกาะ บาง ปะอิน เพราะ จะ ลง พระราช อะญา ประหาร ชีวิตร สิบเอ็ด คน ว่า การ เกี่ยว ข้อง กัน กับ การ ฆ่า คน ตาย ที่ พระพุทธบาท คราว ใน หลวง เสด็จ อยู่ ที่ เขา พระพุทธบาท นั้น ๚ะ

๏ ได้ ทราบ ข่าว ว่า สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เสด็จ พระราช ดำเนิน กลับ จาก พระพุทธบาท แล้ว มา ประทับ ที่ พระราช วัง บาง ปะอิน เพราะ จะ มี การ มงคล โส กันต ใน ราช นิกุละ ของ ท่าน ๆ จะ เสด็จ พระราช ดำเนิน กลับ มา ถึง กรุง เทพ ณวัน ศุกร เดือน สี่ ขึ้น สี่ ค่ำ เปน แน่

๏ ตั้ง กาล กำหนด แล้ว ว่า จะ ชัก ศพ สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรี่ สุริยวงษ สู่ พระเมร ที่ ท้อง สยาม วัด บุบผา ราม เดือน ห้า ขึ้นเก้า ค่ำ ปี วอก ยัง เปน เบญจศก

๏ การ เมร ครั้ง นี้ จำ เปน การ ใหญ่ ด้วย ว่า คราว สม เด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรีสุริยวงษ ยัง เปน อยู่ ไม่ มี ใคร ใน บันดา เสนาบดี ขุนนาง ที่ เสมอ เท่า ท่าน ๆ ได้ ตำแหน่ง อย่าง สูง เปน ผู้ สำเร็จ ราชการ แผ่น ดิน ช่วย ใน หลวง อุปะถำภ รักษา แผ่นดิน บ้าน เมือง จน ท่าน ถึง พิลาไลย เพราะ ท่าน เปน ผู้ ใหญ่ สูง เช่น นี้ การ เมร ครั้ง นี้ คง เปน การ วิ เสศ คน ทั้ง แผ่น ดิน บ้าน เมือง คง เตม ใจ ช่วย ใน การ ศพ ของ ท่าน อัน มี ชื่อ เสียง เลื่อง ฦๅ ดั่ง เกิน พวก ข้า ราชการ อื่น ทั้งปวง ทั้ง พระราช อะญาเขตร สยาม ทั้ง ใน ประเทศ ทั้งปวง ทั่ว ตลอด พิ พ ด้วย ๚ะ

๏ นักปราช ดอก เตอ ปอล เนอิศ ที่ เที่ยว สืบ หา ของ แปลก ประหลาด แล คน ชาต ต่าง ๆ จะ เข้า มา ยัง กรุง ณะ เดือน ห้า ท่าน จะ ออก จาก หลวง พระ บาง ไป ยัง เซี่ยงแล่น แต่ เซี่ยงแล่น จะ ไป ยัง เชียง ใหม่ แต่ เชียงใหม่ จะ ลง มา ยัง กรุง เทพ พระ มหา นคร ๚ะ

๏ กับตัน ไอโมนิเอ ตลอด ระดู แล้ง นี้ จะ เที่ยว ดู ภูม ที่ ใน ประเทศ ลาว ข้าง ทิศ ใต้ อัน อยู่ ใน หว่าง เมือง บะซัก แล เมือง โคราช จะ เที่ยว สืบ หา ของ โบราณ ท่าน คน นี้ จะ ลง มา ยัง กรุง เทพ ใน เดือน ห้า ด้วย ๚ะ

๏ นักปราช มิศเตอ เนอิศ เหน ว่า หมู่ คน ต่าง ๆ ที่ มัก อยู่ บน ภูเขา ตั้ง แต่ แม่ น้ำ คง ข้าง ตวัน ออก ไป นั้น แล ตั้ง แต่ แหลม แกบ เซนต์ เจมซ์ จน กระทั่ง ถึง เขตร เมือง จิ๋น ที่ มัก เรียก ว่า เปน พวก คา พวก พี่ น้อง เปน พวก ชาติ เดียว กัน สิ้น แล แปลก กัน ไม่ ใช่ ชาติ เดียว กัน กับ พวก ไทย พวก ลาว แล พวก ญวน ๚ะ

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ใช้ ใน ท้อง ใน ไช่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ สอน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ฯะ หมอ เย เฮดอก เปน ผู้ แต่ง เรื่อง นี้

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯะ

๏ หมอ เมอซิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง แยก จาก ดี นั้น เปน ของ ละเอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ เ. ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จ ซูบ ผอม ลง แล ความ ใช้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ใช้ นั้น บ่น ว่า หนัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รส ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ใช้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ใช้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ใช้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

( ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ หุ้ม ใน น้ำ ตาล ) เม็ด เดียว เม็ด เดียว เม็ด เดียว ภอ คราว หนึ่ง

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา ส้ก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ กุ ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย์ ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรี่ยน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE &. Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ๚ะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน แอเยนต์ รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะสี่ ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลงหิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งามดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก โปรสนี่ย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ( ต ป ) ๚ะ

๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ

๏ แฮริ เอ แบดแมน คำนับ มา ยัง บันดา ท่าน ทั้ง หลาย เปน เจ้า เปน นาย แล เสนาบดี ขุนนาง แล พระ แล ท่าน ทั้งปวง ทั้ง หญิง ทั้ง ชาย ณะกรุง เทพ ฯ ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า เมื่อ เรว ๆ นี้ ข้าพเจ้า จะ ตั้ง ห้าง ขาย ของ. ต่าง ๆ เคียง ตะภาน ข้าง โรง สี แล ข้าพเจ้า มี ความ ไว้ใจ ว่า เพราะ ความ มะนะ เพียร ใน การ แล ความ ปราถนา จริง ทุก เมื่อ อยาก จะ ทำ ให้ ท่าน ทั้งปวง เตม ใจ แล ได้ ของ ค่า แรง เยา ๆ ท่าน ทั้งปวง คง ชุบ เลี้ยง ให้ มี การ ทำ ข้าพเจ้า แฮริ เอ แบดแมน ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน ญี่ ขึ้น ห้า ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ( จ ห ) ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า เอควอด บอนนิวิล ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ที่ กรุง เทพ ทราบ ว่า ข้าพเจ้า ได้ ขยาย ออฟิซ ของ ข้าพเจ้า ตั้ง แต่ วัน อังคาร เดือน ญี่ ขึ้น สี่ ค่ำ ไป จาก โรงเลื่อย บางกอก ซอมิล ไป ตั้ง ไว้ ณตึก ขาว ที่ แต่ ก่อน เปน ตึก ห้าง ธะโลฮัน เคียง ตึก กงซุล ฝรั่งเสศ คอย จัด ให้ เลิก การ ห้าง ข้าพเจ้า นั้น นาย ห้าง เอควอด บอนนิวิล ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน ประ หัสบดี เดือน สาม ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ๚ะ

๏ กระดาน ไม้ สัก นิ้ว ฝรั่ง แล ไม้ สาม กะเบียด ฝรั่ง อย่าง ดี ทั้ง ไม้ สัก ชนิด อย่าง ที่ สอง ทั้ง ไม้ เหลี่ยม สำหรับ ทำ บ้าน เรือน ตึก แล ทำ พื้น ทำ ทั้ง ไม้ สัก ชนิด อย่าง ที่ สอง สำหรับ ทำ ของ ใช้ ใน บ้าน ราคา เยา ๆ ทั้ง นั้น ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก จะ ซื้อ เชิญ ไป หา ไป ซื้อ จาก นาย ห้าง บอนนิวิล เถิด แจ้ง ความ มา ณวัน ประหัศบดี เดือน สาม ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ส ๒ อ ๒) ๚ะ

๏ สวน ตำบล หนึ่ง ตาม แม่ น้ำ เจ้า พระยา ฝั่ง ตวัน ตก ที่ บาง ปะแก้ว กว้าง ข้าง แม่ น้ำ ๕๕ วา ลึก เข้า ไป ๑๓๐ วา เปน สวน อย่าง ดี มี ต้น ไม้ ผล ไม้ เปน อัน มาก ที่ สวน นั้น มี เรือน ฝา กระดาน ไม้ สัก หลังคา มุง กระเบื้อง หลัง หนึ่ง แล มี โรง สำหรับ เรือน นั้น หลาย หลัง ถ้า จะ รู้ ความเลอียด เชิญ ไป ถาม เอา ความ ท นาย ห้าง เอดวอด บอนนิวิล แจ้ง ความ มา ณวัน ประหัศบดี เดือน สาม ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ส ๒ อ ๒) ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๕๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สุน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง ห้า ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๔ ครบ เจด ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื้อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ ๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤๅ ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๆะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๆะ ๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนี่ย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนี่ย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นับเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูสาศนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิดเลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บทกลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ ๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ ศรีษ วงษ ตาม มัดถาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู ศาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระ ยา ฉักทัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศเกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี่ นิราศ นรินทร์ นิราศพระบาท นิราศ พระปถม นิราศเมืองเพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขาทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถมมาลา อัง กฤษ ปุจฉาแลวิสัชนาในสาสนาแท้ จริง เพ็ชรมงกุฎ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปลเปน สุภาสิต สอนหญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิรักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลีสอนน้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ดสถาน กฤษนา สอนน้อง ลักษณ บุตรสามสถาน วงษสวรรค์ เสภา คือขุนช้างขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทองคือเจ้าเงาะ สิบสองเหลี่ยม สุภาสิตต่าง ๆ คือโลกนิตย ขงจู มงคลทิปนีแปล สุภาสิตสอนหญิง แม่ม่ายสอนลูก สุภาสิตสอนเด็ก สุภาสิตพระร่วง สุภาสิตโคลง สมุด จะหัดอังกฤษ อุณเรท อิเหนา รามเกียรติ์ ฯะ ๏ หนังสือภาษาสยามต่าง ๆ มี ขายที่โรงพิมพ์บางคอแหลมนี้ เมื่อ ขาย ปลีก มีราคาตีพิมพ์ในหนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียมนั้น คือว่า ถ้า สมุดไทเล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิดเอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้ารวม สี่ เล่มใบปกอ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษรพิมพ์ใหญ่ คิดเอาราคา เล่ม ละ สลึงเฟื้อง ถ้ารวม สี่ เล่มใบปกอ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้าใบ ปก แขง คิด ราคาใบ ปกอีกเล่ม ละ บาท ถ้าท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ จะมาก ๆ จบทุกเรื่องที่มีในโรง พิมพ ฤาค้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที ละ มะค ๆ สำ หรับ จะตั้งโรง ขายหนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิดเอา แต่ ร้อย บาท ถ้าไม่ถึงเพียง นี้ จะ จัก ว่า ซื้อ ปลีกกัน ก็ คง ขายตาม ราคา ปลีก อัน บอกไว้ในหนังสือทุกๆ เล่ม นั้นแล ถ้า จะ มา ซื้อหนังสือ ที่ โรงพิมพ์นี้ ต้องใช้เงินสด ขาย เชื่อไม่ได้ ตั้งแต่นี้ไปเปนอัน ขาด