๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สี่ ขึ้น หก ค่ำ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เสด็จ ขึ้น กำปั่น ไฟ พระที่ นั่ง วิเสตรี ล่อง ลง จะ กลับ มา ยัง กรุง เทพ เวลา เย็น วัน นั้น เสด็จ กลับ เข้า พระบรม ราชวัง ๚ะ

๏ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังษี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุ พันธุวงษ วรเดช เจ้า กรม สาย โทรเลข แล ไปรสนีย เสด็จ ออก จาก เกาะ บางปะอิน ณวัน พุฒ เดือน สี่ ขึ้น สอง ค่ำ เวลา สิบเอ็ด ทุ่ม เสด็จ กลับ มา ยัง กรุง เทพ ๚ะ

๏ ได้ ทราบ ข่าว ว่า สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทรง พระมหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น พิชิต ปรีชากร ขึ้น ไป เมือง นคร เชียง ใหม่ เพราะ จะ ได้ ไป ช่วย ราชการ พิจารณา ความ ของ คน ใน สับเยก อังคริษ ซึ่ง ติด ต่อ กับ คน ใน สับเยก สยาม เพื่อ จะ จัด การ บ้าน เมือง ให้ เรียบ ร้อย ทาง พระราช ไมตรี จะ ได้ ทวี ถาวร ยิ่ง ขึ้น ไป บ้าน เมือง จะ ได้ สม บูรณ ด้วย กัน ทั้ง สอง ฝ่าย ทั้ง ชาว ใน แล ชาว นอก กำหนด วัน ซึ่ง พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น พิชิต ปรีชากร จะ ได้ กราบ ถวาย บังโคม ลา ออก จาก กรุง เทพ ณวัน พุฒ เดือน สี่ ขึ้น เก้า ค่ำ ขึ้น ไป เมือง นคร เชียง ใหม่ คน ทั้งหลาย ชาว สยาม แล ชาว ยุโรป ที่ คุ้น เคย กับ ท่าน จะ ได้ ไป ส่ง ท่าน แล ถวาย พระ พร ท่าน เปน อัน มาก

๏ ณะกลาง เดือน สาม ทุก ปี คน ชาว สยาม มัก ภา กัน มี การ เล่น สาม วัน คน ที่ ไม่ สู้ ฉลาด มัก นึก ใน ใจ ว่า การ สนุกนี้ การ ที่ เขา เรียก ว่า เปน การ นมัศการ เช่น นี้ เปน เหตุ ให้ ได้ บุญ ได้ กุศล เปน อัน มาก คน ที่ มี พาหนะ มี เงิน บ้าง มัก ไป เที่ยว ถึง เขา พระ พุทธบาท ไป ถวาย นมัศการ ที่ นั้น แล้ว ไป ถึง พระ ปัถวี คน ที่ มี พาหนะ กำลัง น้อย เปน คน จน ก็ คิด อ่าน มี การ เล่น การ สนุกนี้ ใกล้ เคียง มิ ให้ เกิน กำลัง ฃอง ตัว เลือก เอา วัด หนึ่ง ที่ มี พระ พุทธบาท จะ ไป นมัศการ ณวัด ใกล้ เคียง นั้น แทน การ นมัศการ ที่ เขา พระ พุทธบาท นั้น ๚ะ

๏ พระ สมณโคดม ทั้ง เกิด ทั้ง นิพาน ใน เมือง กบิลพัต เปน นักปราช โบราณ คน หนึ่ง ท่าน มี ความ ปราถนา จะ ให้ ความ ดี ฃอง ท่าน เอง มาก ทวี ขึ้น ท่าน จึ่ง ได้ บวช เปน พระภิกษุ ได้ อยู่ ใน ศีล ได้ สั่ง สอน กล บุตร ด้วย การ อัน ท่าน เหน ว่า ควร จะ ประพฤติ ให้ ความ ทุกข์ ความ เดือด ร้อน ฃอง ท่าน น้อย ลง ยุบ ลง ไป ให้ ได้ ซึ่ง ท่าน สอน นั้น ก็ เปน ความ ดี มาก ของ คน โบราณ คน ทั้ง ปวง เหน ว่า ความ นั้น ดี จึ่ง มี ใจ นับถือ สรรเสริญ สมุต เรียก ว่า เปน พระ พุทธ เจ้า แล กระทำ การ นมัศการ บูชา ท่าน ต่อ ต่อ ลง มา ดู ที่ จะ เกิน คำ สั่ง ฃอง ท่าน เอง ถ้า ท่าน ได้ อยู่ จน ทุก วัน นี้ ท่าน คง ห้าม มิ ให้ คน ไหว้ รูป ท่าน แล รอย พระ บาท ฃอง ท่านๆ คง เตือน ให้ คน ทั้งปวง เพียร ประพฤติ ทำ ตาม การ ดี ซึ่ง ท่าน ชี้ แจง ให้ เหน ว่า ดี ให้ ความ ดี ของ ตัว ทวี ฃึ้น มาก ขึ้น ให้ ความ ชั่ว ฃอง ตัว ยุบ น้อย ลง ไป ทุก วัน ดี กว่า ที่ จะ ไหว้ รูป ของ ท่าน แล รอย พระบาท อัน ไม่ เหมือน ของ เดิม ไป ได้ เลย ท่าน คง ชวน ให้ คน ทำ การ ดี ตาม ท่าน สั่ง ให้ เว้น การ ไม่ ดี ตาม ท่าน สั่ง ถ้า ทำ ดั่งนี้ ดี กว่า ที่ จะ มัว ประพฤติ การ เกิน ท่าน สั่ง นั้น ๚ะ

๏ การ เที่ยว เล่น มี คุณ การ นมัศการ มี คุณ การ ที่ มี คุณ จริง ทำ ให้ ภอ ควร แก่ การ เถิด ระวัง แต่ อย่า ให้ ของ อัน มี คุณ กลับ เปน ของ ร้าย แก่ ตัว เลย อย่า อวด รู้ มาก กว่า อย่า อวด รู้ ดี กว่า พระเจ้า แท้ จริง มนุษ ผู้ ได้ จะ ทำ ดั่ง นี้ สำแดง ทั้ง ความ โง่ ทั้ง ใจ ชั่ว ของ ตัว เอง ๚ะ

๏ เมื่อ ณวัน ขึ้น ๑๔ ค่ำ ขึ้น ๑๕ ค่ำ แรม ค่ำ หนึ่ง เดือน สาม คน ทั้งหลาย พร้อม กัน เปน อัน มาก นัด กัน ไป ประชุม ที่ วัด อมริน ทาราม ไหว้ พระบาท จำลอง คน จำพวก หนึ่ง ภา กัน ไป นั่ง ร้าน ขาย ของ เปน อัน มาก คน จำพวก หนึ่ง ไป ดู คน ทั่ว ไป ใน สาม วัน นี้ เปน ที่ สนุกนิ์ สนาน มาก นัก เหลือ ที่ ประมาณ คน ๆ เต็ม ไป ทั้ง วัด พร้อม กัน ทั้ง เจ้า นาย แล ข้า ราชการ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยา เธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณ รัศมี กรม หลวง จักร พรรดิ พงษ ก็ เสด็จ ไป ทรง ทอด พระเนตร คน ชก มวย เปน ที่ สนุกนิ์ มาก นัก พวก ลคร ที่ แต่ ก่อน อยู่ โรง ปรินซ เทียเตอ ซึ่ง แตก ไป อยู่ โรง อื่น หลาย คน ล้วน ขี่ ม้า ตาม หลัง ท่าน อัคมหา เสนาธิบดี ไป ไหว้ พระบาท ดู เปน ที่ สนุกนิ์ งด งาม จริง ๆ คน เปน อัน มาก ได้ เหน ภา กัน สรรเสิญ ฤา ชม ทั่ว ไป ว่า พระบาท วัด อมริน ทาราม สนุกนิ์ นัก ๚ะ

๏ กำปั่น กล ไฟ พิรมย เรือ หลวง มี พวก ฝรั่งเสศ เดิน สาร ณวัน เสาร์ เดือน สี่ ขึ้น ห้า ค่ำ กำปั่น ลำ นี้ ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เมือง สงขลา ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน สาม ขึ้น ห้า ค่ำ เวลา เช้า โมง หนึ่ง กำปั่น กล ไฟ สักสิทธิ์ อาวุธ กัปตัน นเรน ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เมือง สงขลา แล ใน วัน นั้น เอง เวลา เช้า สาม โมง สี่สิบ มินิต กำปั่น กล ไฟ โวลานต์ กัปตัน ลอฟตัช ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เที่ยว เซอเว จัด ทำ แผนที่ ๚ะ

๏ กำปั่น ลำ นี้ เลย บาง คอแหลม ขึ้น ไป เมื่อ ณวัน ประหัศบดี เดือน สี่ ขึ้น สาม ค่ำ เวลา บ่าย ยี่สิบ มินิต มา จาก เมือง ชวาเตา จีน ใหม่ เปน อัน มาก เดิน ส่าน เข้า มา ยัง กรุง เทพ เต็ม ดาษ ฟ้า กำปั่น ๚ะ

๏ เปน กำลัง คิด อ่าน กัน อยู่ จะ จัด ให้ มี กำปั่น ไฟ เดิน เปน คราว กำหนด เสมอ ตั้ง แต่ กรุง เทพ จน ถึง ไซ่งอน

๏ ได้ ยิน ข่าว มา แต่ โรง สี เข้า กลไฟ ที่ ตำบล สาม เสน กล่าว ว่า ณวัน พุฒ เดือน สาม แรม เก้า ค่ำ เวลา บ่าย สาม โมง เสศ เรือ กำปั่น ลำ เลียง ชื่อ ลูซี่ เปนเรือ ของ นาย ห้าง วินดซอ เรดลิก แอนโก ซึน กงซุล ฝรั่งเสศ จ้าง จีน ใต้ก๋ง คุม เรือ นั้น ใช้ ใบ แล่น จะ ขึ้น ไป บันทุก กระสอบ เข้า กล้อง ที่ โรงสี เข้า ไฟ ตำบล สาม เสน เมื่อ ขณะ กำปั่น ลำเลียง ใช้ ใบ ตาม ลม แล่น ขึ้น ไป เหนือ วัง น่า จึ่ง โดน ท้าย เรือ ฉลอม ที่ พระสงฆ์ ไทย สาม องค์ แจว อยู่ นั้น แตก ทำลาย จม กลาง แม่ น้ำ สูญ หาย ไป ขณะ นั้น ชาว บ้าน ชาว แพ ตก ใจ ตื่น แตก กัน จะ มา ช่วย พระสงฆ์ แล้ว พวก ทหาร กอง ลาด ตระ เวร ซึ่ง รักษา น่า ที่ อยู่ตาม ท้อง น้ำ ก็ พาย เรือ มา หลาย ลำ ช่วย พระสงฆ์ ที่ เรือ ล่ม จม น้ำ นั้น พวก ทหาร รับ เอา พระสงฆ์ สาม องค์ ไป ทำนุ บำรุง ไว้ ใน เรือ กำปั่น สะเตเช่อน ซึ่ง เรือ ของ พระสงฆ์ ถูก กำปั่น ลำ เลียง โดน จม น้ำ สูญ หาย ไป ทั้ง เรือ แล ทั้ง ของ ที่ บัน ทุก มา นั้น จม น้ำ เสีย สิ้น การ ทั้ง นี้ ถ้า เจ้าพนัก งาน ฝ่าย สยาม ช่วย สนเคราะห พระสงฆ ทั้ง สาม องค ซึ่ง เปน ชาว สยาม ด้วย กัน ไป ต่อ ว่า นาย ห้าง วินดซอ เรดลิก แอน โก นาย ห้าง คง คิด ความ ใช้ ให้ ทั้ง สิ้น ตาม กฎหมาย ท้อง น้ำ ที่ เรือ หลัง โดน เรือ หน้า แต่ การ ข้าง หน้า ต่อ ไป จะ เปน อย่างไร ยัง หา ทราบ ไม่ ฃะ

๏ มิศเตอ ทอมัซ ฮอโลเว ที่ มี ชื่อ เสียง เลื่อง ฤๅ ดัง นัก เพราะ ได้ ทำ ยา ขึ้น อย่าง ใหม่ ที่ เขา ใช้ กัน ทั่ว ตลอด พิภพ ถึง แก่ อนิจ กรรม ณวัน พุฒ เดือน อ้าย แรม สิบสอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก ที่ บ้าน ใน ประเทศ อิงแลนด์ อายุ ถึง แปด สิบ สี่ ปี ณคริศ ศักราช ๑๘๘๓ ท่าน ได้ จัด ยก เงิน ๒๕๐๐๐ ชั่ง ให้ สร้าง ตึก เปนที่ อาไศรย สำหรับ คน เสีย จริต คน ที่ รักษา ไม่ หาย ได้ แล คน ที่ พึ่ง ส่าง โรค จะ หาย โรง อา ไศรย นี้ สร้าง แล้ว ที่ ภู เขา เซนต์ แอน เคียง น้ำ เวอยิ เนีย ถัด คราว นั้น มา น้อย ปี ท่าน ยก อีก ๒๕๐๐๐ ชั่ง ให้ สร้าง แล ได้ สัญญา จะ ให้ อีก ๓๐๐๐๐ ชั่ง เปน ทุน เลี้ยง ครู สำหรับ ตึก เรียน อัน จะ เรียก ว่า ฮอโลเว กอลิจะ สำหรับ สอน พวก ผู้ หญิง ให้ ได้ เรียน หนังสือ แล วิชา ความ รู้ อย่าง สูง กว่า เคย มี นั้น ที่ สร้าง ทำ ทั้งสอง ตึก นี้ เปน ของ สำหรับ ชาว บ้าน ราษฎร คน มัชฌิม กลาง จะ ได้ อาไศรย อยู่ ได้ ฃะ

๏ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน เจ้า ของ หนังสือ จดหมาย เหตุ ให้ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า ได้ ทราบ ความ ใน หนังสือ ของท่าน ที่ ออก วัน พุฒ เดือน สาม แรม สาม ค่ำ มี ความ สำคัญ ชอบ กล มาก มี ข่าว เล่า ฦๅ กัน ว่า เวลา สาม ยาม เสศ ลคร สอง คน พี่ น้อง ปีน หลังคา หนี ไป กับ ผู้ ชาย อยู่ ฟาก ข้าง โน้น แล ได้ ทำ โทษ เฆี่ยน หลัง คล ๕๐ ที ความ เรื่อง นี้ ข้าพเจ้า ขอ อะไภย กับ ท่าน ด้วย เพราะ ความ เดิม นั้น เปน อย่าง ไร ข้าพเจ้า สงไสย นัก ที่ ว่า ฟาก ข้าง โน้น ๆ นั้น ก็ มี หลาย แห่ง ลคร นั้น เปน ลคร ของ ชาว ไหน คน ละคร นั้น จะ งาม เหมือน นาง ฟ้า ฤๅ อย่าง ใด คน ที่ จะ ต้อง ประสงค เอา ไป นั้น แก่ ฤๅ หนุ่ม เปน คน มั่ง มี ฤๅ คน จน ก็ ยัง ไม่ ได้ ความ แน่ ชัด สิ่ง ใด แต่ ข้าพเจ้า มี ความ หวัง ใจ ว่า จดหมาย เหตุ ของ ท่าน ใน วิก นี้ คง จะ ได้ ความ ชัด เปน แน่ เพราะ เข้า ใจ ว่า จดหมาย เหตุ นั้น อุปะมา เหมือน ปืน ก็ ว่า ได้ ถ้า ลั่น ออก ไป แล้ว คง จะ ดัง มาก คง จะ ไม่ เหมือน จุด พลุ ไม้ อ้อ เล็ก ๆ เปน มั่น คง เพราะ เข้า ใจ ว่า ที่ ไหน ท่าน จะ ให้ คน ไป เที่ยว เก็บ ไม้ อ้อ มา ทำ พลุ จุด เล่น เช่น นั้น คง ไม่ มี ขะ

๏ ข้าพเจ้า มี ความ สงไสย ในการ ลคร ปรินซ์ เทียเตอ หา ได้ เล่น ตาม กำหนด ไม่ เคย เล่น กลาง เดือน ทุก ๆ ครั้ง ก็ ไม่ เล่น ครั้น ณวัน แรม สอง ค่ำ เดือน สาม ข้าพเจ้า แจว เรือ มา แต่ ไกล ภอ มา ถึง น่า บ้าน เจ้า คุณ ได้ ยิน เสียง ปี่พาท และ กลอง ครึก ครื้น อยู่ ข้าพ เจ้า จึ่ง แวะ เรือ เข้า ไป ถาม คน ที่ น่า บ้าน คน ที่ นั่น บอก กับ ข้าพเจ้า ว่า มี ลคร ข้าพเจ้า หมาย ว่า จะ ดู มี คน ห้าม ว่า เปน ผู้ ชาย ดู หา ได้ ไม่ เจ้า คุณ ท่าน ห้าม ข้าพเจ้า ก็ ได้ ยืน อยู่ ประมาณ สัก ครู่ หนึ่ง มี ผู้ หญิง คน หนึ่ง เดิน ออก มา จาก ที่ โรง ลคร ข้า พเจ้า ได้ ถาม ว่า เหตุ ใด จึ่ง ห้าม ผู้ ชาย ให้ ดู แต่ ผู้ หญิง ผู้ หญิง คน นั้น จึ่ง บอก กับ ข้าพเจ้า ว่า เจ้า คุณ ท่าน ให้ ดู แต่ ผู้ ชาย คน ต่าง ประเทศ คน ผู้ ชาย เปน ไทย หา ให้ ดู ไม่ ข้าพเจ้า มี ความ เสีย ใจ เปน อัน มาก เพราะ ว่า อุส่าห มา แต่ ไกล โดย ลำบาก ไม่ ทราบ เลย ว่า เจ้า คุณ ท่าน ห้าม ถ้า รู้ ว่า ห้าม แล้ว คง จะ ไม่ มา ให้ มี ความ ลำบาก อนึ่ง ข้อ ที่ ห้าม ผู้ ชาย ไม่ ให้ ดู ลคร ปรินซ์ เชียเตอ นั้น โดย เหตุ ประการ ใด ข้าพเจ้า อยาก จะ ทราบ และ มี ความ สงไสย เปน อัน มาก เพราะ ว่า ไม่ เคย ห้าม ผู้ ชาย เลย ท่าน ห้าม ครั้ง นี้ เหน จะ เปน ด้วย ลคร ของ ท่าน สอง คน พี่ น้อง ที่ หนี นั้น ด้วย ว่า ผู้ ชาย มา ดู ของ ท่าน แล้ว ท่าน กลัว จะ ภา ของ ท่าน หนี อีก กระมัง ท่าน จึ่ง ได้ ห้าม ถ้า กลัว เช่น นั้น แล้ว ภาย หลัง ขอ ให้ ท่าน ห้าม แต่ ผู้ ชาย ที่ ลัก คน ลคร ของ ท่านจึ่ง จะ ควร ถ้า คน ผู้ ชาย ที่ ไม่ ได้ ลัก คน ของ ท่าน แล้ว ขอ ให้ เขา ดู เสีย จึ่ง จะ ควร ถ้า ท่าน มา ห้าม เสีย หมด เช่น นี้ แล้ว คน ที่ เขา ไม่ ได้ คิด จะ มิ มี ความ เสีย ใจ ไปหมด ฤๅ ขอ ให้ท่านตรึก ตรอง ดู เถิด —นาย ขุน ทอง ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ได้ รับ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ได้ ทราบ ความ ว่า มี ความ ไม่ ดี เกิด ขึ้น เพราะ ลคร นั้น ใน แผ่น ที่ ๑๔ น่า ๑๑๑ ข้าพเจ้า ก็ เหน จริง ถูก ต้อง ด้วย ทุก ข้อ ทุก ประการ ซึ่ง ที่ ว่า ทาษ ไม่ สมัค แล้ว ให้ วาง เงิน ส่ง ค่า ตัว ตาม กฎหมาย ด้วย กฎหมาย เปน ใหญ่ กว่า วาศนา ก็ จริง อยู่ แล้ว ถูก หมด ทั้ง สิ้น บัด นี้ ข้าพเจ้า เหน ว่า การ หา เปน เช่น นั้น ไม่ ถ้า รู้ ว่า ตัว ทาษ ไม่ สมัค แล้ว มัก ทำ กด ขี่ พาล เอา ข้อ ผิด กับ ตัว ทาษ ต่าง ๆ นา ๆ ทาษ จึ่ง ต้อง คิด หนี เสีย ก่อน แล้ว จึ่ง จะ ได้ เอา เงิน มา ส่ง ค่า ตัว ให้ กับ นาย ที่ เปน ผู้ เจ้า ของ เงิน ต่อ ทำ อย่าง นี้ แล้ว บาง ที ก็ ได้ เอา เงิน มา วาง ค่า ตัว โดย ง่าย บาง ที ก็ ต้อง จะ เปน ถ้อย ความ กัน ซึ่ง ว่า ทาษ ไม่ สมัค แล้ว ให้ ส่ง เงิน ค่า ตัว ทาษ ตาม กฎหมาย ถ้า จริง เหมือน อย่าง คำ ใน สยาม ไสมย ว่า เช่น นั้น แล้ว ข้าพเจ้า เหน ว่า เปน ยุติ ธรรม ดี ที่ สุด ที เดียว คน ทั้งหลาย ทั้งปวง ก็ จะ เปน ที่ ยินดี สรรเสิญ ท่าน ว่า ใจ ดี แล เมตา กับ สัตย ผู้ ยาก เปน อัน มาก คน ทั้งหลาย ทั้งปวง ก็ จะ มา พึ่ง บุญ บา ระมี เปน ค่า อยู่ กับ ท่าน โดย มาก เปน แน่ เพราะ ว่า เปน คน ใจ คอ ดี จริง ๆ จะ มา ก็ โดย ง่าย จะ ไป ก็ โดย ง่าย ธรรมดา ทาษ แล้ว ขอ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ตรอง ดู เถิด น้ำ ไหน อย่าง ฝั่ง ไหน เย็น ก็ ต้อง ไป พึ่ง อา ไศรย อยู่ ที่ นั่น ถ้า มี ความ ร้อน ใจ บังเกิด ขึ้น แล้ว ก็ ต้อง จำ จะ ไป อาไศรย อยู่ ที่ เย็น อนึ่ง ถ้า ใจ คอ ดี อย่าง ว่า เช่น นี้ จริง ๆ แล้ว ทำไม กับ ผู้ คน ค่าทาษ ต้อง เข้า มา อยู่ ให้ ใช้ ถม ไป โดย จะ ว่า ที่ สุด จะ หัด ลคร เล่น สัก สี่ ห้า โรง ก็ จะ ต้อง ได้ สม อย่าง ใจ นึก เปน แน่ ซึ่ง ท่าน ผู้ ใด จะ โปรด ให้ คำ เขา วาง เงิน ค่า ตัว ง่าย แล้ว เหมือน อย่าง คำ ที่ ว่า ใน สยาม ไสมย ฉบับ ก่อน เช่น นั้น จริง ๆ แล้ว ขอ ให้ ท่าน ลง ใน หนังสือ จดหมาย เหตุ สยาม ไสยม อีก ให้ ชัด เจน เสีย ใหม่ อีก ครั้ง หนึ่ง จะ ได้ ให้ ผู้ คน ทั้งหลาย ทั้งปวง ทราบ ทั่ว ๆ กัน จึ่ง จะ มี ความ สรรเสิญ ท่าน เปน อัน มาก ชื่อ เสียง ของ ท่าน ก็ จะ โด่ง ดัง ขึ้น ทุก ที ถ้า ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด ประพฤติ์ การ ดัง นี้ จริง แล้ว ก็ คง จะ เปน คน สิวิไลย ได้ เปน แน่ ก็ จะ มี ความ สุข และ ความ เจริญ คง จะ บังเกิด ขึ้น ให้ ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป ทุก วัน ถ้า จะ ประสงค์ การ สิ่ง ใด ขอ ให้ ได้ สม อย่าง ความ ปราหนา ทุก อย่าง ทุก ประการ ที เดียว —นาย นก ขุนทอง ๚ะ

๏ ด้วย ข้าพเจ้า ได้ อ่าน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ซึ่ง กล่าว ว่า ( ความ ร้าย เกิด ขึ้น ด้วย ลคร ) ได้ อ่าน แจ้ง ข้อ ความ ตลอด แล้ว การ กล่าว ข้าง ต้น นั้น เปน การ จริง แต่ คำ ของ ท่าน เอไดเตอ กล่าว ว่า นาย เขียน บ่าว ถึง ๕๐ ที่ ไม่ มี ความ กรุณา แก่ ทาษ ความ ข้อ นี้ ขอ แจ้ง แก่ ท่าน ว่า ไม่ ถูก ข้าพเจ้า ได้ ทราบ เปน การ แน่ นอน ว่า คน จำ พวก นั้น ไม่ ใช่ คน ชนิด บ่าว ทาษ เลย เปน ภรรยา ของ เขา แท้ ๆ มี ผู้ มา เกลี้ย กล่อม สั่ง สอน ให้ ภรรยา เขา ทำ อาการ ดุจ ขะโมย เขา จับ ตัว ได้ จึง ได้ ทำ โทษ โบย ตี ตาม ความ ผิด ของ คน ที่ ทำ การ เหมือน เปน ขะโมย การ เปน ดัง นี้ ๚ะ

๏ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณรัศมี กรม หลวง จักร พรรดิพงษ ได้ ทรง พระกรุณา โปรด จัด การ ฉลอง พระ ชนมายุ จึง ได้ มี กาด ออก ไป เชิญ ท่าน ทั้งหลาย เปน อัน มาก ทั้ง ชาว ใน ชาว นอก ดัง นี้ ๚ะ

๏ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณรัศมี กรม หลวง จักร พรรดิพงษ มี ความ ยินดี ขอ เชิญ

มา ประชุม ใน ไสมย การ ที่ อายุ บันจบ ครบ รอบ ๒๘ ปี ณะ พระราช วัง เดิม แต่ ณวัน จันทร เดือน สี่ ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ปี มแมเบญศก เวลา ค่ำ สอง ทุ่ม จะ ได้ เปน การ ศรี สวัสดิ์ ต่อ ไป ฯะ

๏ กาด ของ เอไดเตอ มา ไม่ ทัน ที่ จะ ได้ จัด การ ไป ช่วย การ ตาม เชิญ แต่ ได้ ยิน ว่า คน เปน อัน มาก ได้ ไป ช่วย การ เล่น การ เลี้ยง กัน มี่ เปน อัน มาก คน ทั้งปวง ก็ ชม สรรเสิญ ว่า งาม ดี สมการ หนัก หนา ๚ะ

๏ พวก แขก ปาซี่ ทั้งหญิง ทั้งชาย เข้า มา ยัง กรุง เทพ เล่น ลคร เปน การ แปลก คน ภา กัน ดู เปน อันมาก ชม ว่า ห้อง เล่น แล เครื่อง แต่ง ตัว แล การ เล่น ทั้ง แปลก ทั้ง งาม หน้า ดู ๚ะ

๏ กำปั่น กลไฟ ลำ นี้ เคย เดิน แต่ กรุง ไป ยัง ฮ่อง กอง แล เมือง ซะวาเตา น้าน มา แล้ว บัด นี้ มี ข่าว ว่า เที่ยว นี้ เมือ จะ กลับ มา จาก เมือง จีน จะ มา ยัง กรุง เทพ โดน หิน แตก กำปั่น ที่ จะ เสีย ยับ เยิน แต่ ผู้ คน เอา ตัว รอด มา ได้ ครั้น ได้ ความ เลอียด จึ่ง จะ บอก ความ ต่อ ไป ได้ ๚ะ

๏ ณวัน เสาร เดือน สาม แรม สี่ ค่ำ กอนศ์ เกอคาระ เดก กอมิศแซ แล กงซุล ฝรั่งเสศ ได้ ข่าว โทรเลข แต่ เมือง ไซง่อน ว่า วัน นี้ ได้ เบิด ได้ ใช้ สาย โทร เลข แต่ ประเทศ โกจิน ไจนา กระ ทั่ง ถึง ประเทศ ตอน กวิน ค่า คำ แต่ ไซง่อน ถึง ไฮปอง คือ ตอนกวิน คำละ ๒๘ เซนต์ ค่า คำ แต่ ไซง่อน ถึง ตอน อัน กรุง ฮุย คำละ ๑๗ เซนต์ ถ้า จะ ส่ง ข่าว แต่ กรุง เทพ ไป ถึง ประเทศ เหล่า นี้ ต้อง เติม ค่า คำ ละคำ ตั้ง แต่ กรุง เทพ จน ถึง ไซง่อน ด้วย ๚ะ

๏ เปน ที่ เสี่ย ดาย นัก ว่า สาย โทรเลข ของ อังกฤษ ตั้ง แต่ เมือง ทวาย ยัง มิ ได้ ต่อ ติด กัน กับ สาย โทร เลข ประเทศ สยาม ทาง สาย โทรเลข ทาง นี้ จะ แล้ว เมื่อ ไร จะ มี คุณ เปน อัน มาก แก่ ประเทศ โกจิน ไจนา ประเทศ สยาม แล ประเทศ ทั้งหลาย อัน อยู่ ข้าง ตวัน ตก แล ตวัน ออก แต่ ประเทศ สยาม ไป เพราะ ประเทศ เหล่า นี้ จำ ต้อง ใช้ สาย โทรเลข ประเทศ สยาม ด้วย แล ข่าว เหล่า นี้ คง เปน ที่ ได้ บ้าง แก่ กรม โทรเลข สยาม ๚ะ

๏ มี ข่าว เลื่อง ฦา กัน ว่า พวก อังกฤษ ทำ สาย โทร เลข แต่ เมือง ทวาย มา ต่อ สาย โทรเลข ประเทศ สยาม ที่ พง ซะแก แล้ว ๚ะ

เงิน แบนก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ ครึ่ง เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๕๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน สาม แรม สาม ค่ำ ค่าย อังกฤษ ที่ อยู่ ที่ เมือง อะเลกซันเดรีย ยัก ย้าย ให้ ไป อยู่ เมือง ไกโร แล้ว แล ได้ จัด เปลี่ยน คน ให้ ลูก เรือ แล ทหาร เรือ คือ มะรื่น ไป อยู่ รักษา ค่าย กอโล เนล คอดัน บอก ข่าว ทาง โทรเลข แจ้ง ความ ว่า เขา ได้ ต้อน รับ ด้วย เต็ม ใจ ดี ใจ แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สาม แรม สี่ ค่ำ พล รบ อังกฤษ ที่ จะ ถึง เมือง ซุอะกิม ณวัน อังคาร เดือน สาม แรม แปด ค่ำ มิศเตอ ไจละเดอ เมื่อ ตอบ คำ ถาม แจ้ง ความ ว่า จะ ตั้ง ข้อ ขอ ให้ มี โวด อนุญาต ให้ เบิก ยืม เงิน ได้ สำหรับ การ รบ ที่ ประเทศ อิยิบต ฯะ

๏ พวก ปฤกษา ราชการ อังคริษ ที่ เฮาซ ออฟ กอมมันซ์ ได้ งด การ ถุ่ม เถียง ด้วย คำ อะเดรส ซึ่ง จะ ตอบ พระ บรม พจน นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สาม แรม สี่ ค่ำ กอโล เนล คอดัน มี คำ ทาง โทรเลข แต่ เมือง เบอเบอ ขอ เงิน สำหรับ จะ จัด ซื้อ ปืน แล ดิน ลูก กระสุน พวก กระบถ มา ล้อม เมือง กัศะละ แล้ว ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน สาม แรม ห้า ค่ำ พวก กระบถ ที่ จะ ตี เมือง โตกา ก่อน พล รบ อังคริษ จะ มา ถึง ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน สาม แรม หก ค่ำ กอโล เนล คอดัน ได้ แจก จำหน่าย หมาย ประกาศ แจ้ง ความ ว่า ชอบ เหน ดี ใน ท่าน ผู้ เบน ซุลตัน ประเทศ กอโดฟัน แจ้ง ความ ว่า จะ ลด ภาษี ถึง ครึ่ง หนึ่ง แล การ ซื้อ ขาย ทาษ กัน จะ ไม่ กวด ขัน รัด ไว้ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สาม แรม แปด ค่ำ ซึ่ง กอโลเนล คอดัน เหน ดี ชอบ รับ ว่า เปน ซุลตัน ประเทศ กอโดฟัน นั้น คือ ท่าน มาดี นั้น เอง กอโลเนล คอดัน ถึง เมือง คาตูม แล เขา ได้ รับ รอง ท่าน ไว้ ด้วย ดี แล้ว

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สาม แรม เก้า ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ อังคริษ คือ เฮาซะ ออฟ กอมมันซ์ ไม่ ชอบ ไม่ ยอม ข้อ ของ เซอ ซะแตฟฟอด นอท โกด ซึ่ง ติ เตียน ทำนอง ปอลิซี ฝ่าย ประเทศ อิยิบต ท่าน ที่ ไม่ เหน ดี ด้วย ถึง ๓๑๑ คน ที่ ชอบ ติ เตียน นั้น ถึง ๒๘๒ คน พวก ไอริช ที่ เปน พวก ปาเลี่ยแมนต์ นั้น ได้ โวด ตาม พวก น้อย ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน สาม แรม สิบ ค่ำ พล รบ ที่ ออก นั้น จะ ไป ภัก ที่ เมือง แรซมะซะ กอโลเนล คอดัน เปน ที่ ชอบ ใจ ของ คน ทั้งปวง แล มี กำลัง มาก เพราะ เปน ที่ ชอบ ใจ นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สาม แรม สิบเอ็ด ค่ำ มิศ เตอ บรัดลอ ได้ ขอ เลิก ตำแหน่ง ราชการ แต่ พวก เมือง นอท แอมปตัน ตั้ง ให้ เปน ตำแหน่ง นั้น อีก ใน เฮาซ ซึ่ง เปน ที่ ปฤกษา ราชการ ได้ ตั้ง ข้อ ห้าม มิ ให้ มิศเตอ บรัดลอ เข้า มา ใน เขตร เฮาซ นั้น ฯะ ประเทศ ซุดัน

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน สาม แรม สิบ สอง ค่ำ พวก ที่ เมือง โตกา อ่อน น้อม ขึ้น แล้ว เพราะ ความ ไม่ เข้า กัน ที่ ค่าย เมือง นั้น ครึ่ง หนึ่ง เข้า ติด ตาม พวก กระ บถ แล้ว นอก จาก นั้น หนี แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ดันดัน วัน จันทร เดือน สาม แรม สิบ สี่ ค่ำ ทหาร บริติซ ๔๓๐๐ คน ลง จาก กำปั่น ขึ้น บก ที่ เมือง ตรินกิ ตัด แล้ว เตรียม ตัว จะ ออก รบ พวก ทหาร ม้า สืบ หา ฆ่าศึก แล้ว แจ้ง ความ ว่า มี ทหาร ถึง ๑๐๐๐ คน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สี่ ขึ้น ค่ำ หนึ่ง พวก ปฤกษา ราชการ อังคริษ ที่ เฮาซ ออฟ กอมมันซ ครั้น เถียง นาน แล้ว จึ่ง ยิง ยอม โวด คำ อะเดรส ตอบ พระ บรม พจน ซึ่ง ตรัส มา แต่ พระ ที่ นั่ง ๚ะ

๏ ทหาร ดำ ที่ เมือง ซุอะกิม ไม่ เข้า กัน ไม่ ตาม คำ สั่ง ของ นาย ทหาร จึ่ง จะ ใช้ ให้ กลับ ไป เมือง ไกโร บัด นี้ เมือง ซุอากิม มี คน นอย ตัว นัก มี แต่ ทหาร กำปั่น รบ คุม รักษา ค่าย อยู่ ๚ะ

๏ วัน พุฒ เดือน สี่ ขึ้น สอง ค่ำ เซอ เฮนรี่ ปรันด ได้ ลา ออก จาก ตำแหน่ง เปน ซบีเกอ แล มิศเตอ อาเทอ ปีล ได้ ตำแหน่ง แทน เมื่อ จัด เลือก ไม่ มี ใคร ขัด ขวาง เลย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน สี่ ขึ้น สาม ค่ำ อัด มิรัล มิโอ รับ ตำแหน่ง เปน แม่ กอง บังคับ กำปั่น รบ ใน เทล มะละแคซี่ แทน อัดมิรัล แคลิเบอ การ เปลี่ยน กัน ดัง นี้ เปน ที่ ชี้ ให้ เหน ว่า จะ ประพฤติ การ ตาม ทำนอง ให้ เรียบ ร้อย ดี กัน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สี่ ขึ้น สี่ ค่ำ มิศเตอ แคลด ซะโตน ได้ นำ บิล เรื่อง หนึ่ง ให้ ขยาย กำลัง ที่ จะ จัด การ บ้าน เมือง ได้ ใน แขวง ต่าง ๆ ถ้า ราษฎร มี เงิน ถึง สิบ ปอนด์ จึ่ง ให้ จัด การ บ้าน เมือง ได้ ท่าน ก็ แจ้ง ความ ว่า ปี น่า ท่าน ไว้ ใจ ว่า จะ นำ บิล จะ ได้ จัด ลำ ดับ การ ใหม่ ถึง คน ที่ จะ มา ปฤกษา ด้วย การ ราชการ นั้น ๚ะ

๏ มิศเตอ เอ อเนซต์ ซาเตา ที่ แต่ ก่อน เปน เซกรี่ แตรี่ สำหรับ ราชทูต อังคริษ ที่ กรุง โต กิ โอ ที่ ประเทศ ญี่ปุ่น รับ ตำแหน่ง แล้ว เปน เอเยนต์ แล กงซุล เยนิรัล อังคริษ ที่ กรุง สยาม ท่าน มา ยัง กรุง ณวัน ประหัศบดี เดือน สี่ ขึ้น สิบ ค่ำ แล้ว จะ จัด ว่า ราชการ ต่อ ไป ๚ะ

๏ พระ องค เจ้า ปฤษฎางค์ ราชทูต สยาม ที่ กอนไติแนนต์ ยุโรป ออก จาก กรุง ปารีศ แล้ว จะ ไป เที่ยว ที่ กรุง เบอลิน หลวง นาย เทศ เซกรีแตรีย์ สยาม ทั้ง มิสเตอ เวอนี่ เซกรี แตรี อังครีษ ของ ราชทูต ตาม เสด็จ ไป ด้วย เออบิกินแปก กงซุล เยนิรัล สยาม ที่ ประเทศ เยอรมะนี คอย รับ เสด็จ ๆ จะ สำแดง ตรา ตั้ง เปน ราชทูต สยาม แล จะ ถวาย ของ ซึ่ง สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ได้ ส่ง ออก ไป ให้ ถวาย แก่ เกราน์ ปรินซ เปน ที่ ระฤก ถึง การ ฉลอง คือ สิลเวอ เวติง คือ ยี่สิบ ห้า ปี ตั้ง แต่ ได้ กล่าว กัน แล อยู่ ด้วย กัน กับ พระ ราชธิดา องค ใหญ่ ของ สมเด็จ พระ นางกวีน อังครีษ คราว ที่ พระองค เจ้า ปฤษฎางค์ จะ ภัก อยู่ ใน กรุง เบอลิน เสด็จ จะ คิด อ่าน ทำ หนังสือ สัญญา บังคับ การ ขาย เหล้า ใน ประเทศ สยาม ให้ เหมือน ๆ กับ หนัง สือ สัญญา ที่ ทำ แล้ว กับ ประเทศ เกรด บริเตน แล ประเทศ อื่น ๆ นั้น เหมือน กัน ๚ะ

๏ คน จน อด อาหาร เพราะ ไม่ มี อัน จะ กิน ๑ คน มั่ง มี อด อาหาร เพราะ ไม่ อยาก กิน ๑ คน ทำ เทียม จะ ถือ ศีล อด อาหาร เพื่อ จะ ดู เหมือน นับถือ ยิ่ง กว่า เขา

เปน ยา แก้ โรค

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้แต่ง อ่าน ใน ตึก ส่อน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯะ

๏ หมอ เมอชิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลเอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤๅ ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า นัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รศ ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤๅ จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ใช้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมก ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน แอเยนต์ รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมื้อง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤๅ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แซ่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แซ่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แซ่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก โปรส์เนี่ย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ( ต ป ) ๚ะ

๏ แฮรี่ เอ แบดแมน ขอ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ว่า ได้ ตั้ง ตัว เปน นาย ห้าง ขาย ของ ต่าง ๆ ณะตึก เคียง ตะภาน ช้าง โรงลี่ ที่ ถนน บำรุง เมือง เชิญ ให้ ท่าน ทั้งหลาย มา ดู มา ชม มา ซื้อ ของ ตาม ชอบ ใจ เถิด แจ้ง ความ มา ณวัน เสาร์ เดือน สี่ ขึ้น ห้า ค่ำ จุลศัก ราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (ห ๑) ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สุน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่านั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๔ ครบ เจด ปี (จ ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละสลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วงน่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤๅ ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง [?] แล ของ ชึ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู สาศนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิดเดข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระเยซู สาศนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยา นัด ทัน ชูยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิดเดข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขาทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อังกฤษ บุจฉาแล วิสัชนาใน สาสนาแท้ จริง เพ็ชรมงกุฎ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลีสอนน้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอนน้อง ลักษณ บุตร สามสถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบสอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขง จู มงคลทิปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัดอังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราชูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขายที่โรงพิมพ์บางคอแหลมนี้ เมื่อ ขาย ปลีก มีราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทเล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิดเอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่มใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิดเอา ราคา เล่ม ละ สลึงเฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่มใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้าใบ ปก แขง คิด ราคาใบ ปกอีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ์ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มากๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัก ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด