๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ นาย สาด ทาษ หนี ไป อยู่ ที่ ไร่ อ้อย เมือง ปราจิณ มี ผู้ มา รับ สิน บน นาย สาด กับ ผู้ รับ สิน บน ก็ ลง เรือ ภา กัน ออก ไป เมือง ปราจิณ นาย สาด กับ ผู้ รับ สิน บน ก็ ชวน กัน ไปหาท่าน เจ้าเมือง ขอ หมาย ครั้น ได้ หมาย แล้ว ผู้ รับ สิน บน ก็ นำ นาย สาด ไป ที่ ไร่ อ้อย กำนัน ก็ เอา หมาย ท่าน เจ้า เมือง ออก อ่าน ให้ เจ้า ของ ไร่ อ้อย ฟัง กำนัน อ่าน หมาย ไม่ ทัน จบ จีน เจ้า ของ ไร่ อ้อย รู้ ว่า จะ มา จับ คน จีน เจ้า ของ ไร่ อ้อย ก็ ตะโกน พวก จีน โรง หีบ ๆ ก็ แห่ กัน มา คน ประมาณ สัก ๒๐๐ เสศ ถือ ปืน ก็ มี สาม ง่าม ก็ มี ไม้ พลอง ก็ มี ตรง เข้า ได้ ก็ ตี คน รับ สิน บน กับ กำนัน กับ บ่าว นาย สาด แล้ว กระทุง ด้วย ส้น ปืน ด้วย ไม้ พลอง พวก สาม คน ที่ ถูก เจ็บ นั้น เกือบ ตาย แล้ว พวก จีน ยัง จับ เจ้า สาม คน ไป ส่ง ท่าน เจ้า เมือง หา ว่า ปล้น ซึ่ง จะ มา เลี้ยง พวก อั้งยี่ ไว้ อย่าง นี้ เหน ไม่ ชอบ กล ด้วย พวก อั้งยี่ ถือ ว่า ตี คน ตาย ไม่ มี โทษ เรี่ย ไร กัน คน ละ เฟื้อง คราม นั้น ก็ สูญ ไป พวก อั้งยี่ ตี คน ตาย ไม่ รู้ ว่า สัก เท่า ไร ก็ ไม่ เหน มี ความ ตลาด น้อย มี งิ้ว สาม โรง ประชัน กัน พวก อั้งยี่ วิวาท ตี เขา ลือ กัน ว่า ต้อง หา พระยา พิสน ลง ไป ชำระ ถ้า ทิ้ง ไว้ อย่าง นี้ นาน ไป ข้าง หน้า พวก อั้งยี่ คง จะ หา ความ ใหญ่ ฯะ

๏ ได้ ยิน ข่าว ว่า โปรด ให้ โทษ ของ คน ที่ ทำ วุ่น วาย นั้น น้อย ลง ประทาน ชีวิตร ทำ โทษ แต่ เพียง ลง พระราช อาญา เฆี่ยน จำ ไว้ ณะคุก ๚ะ

๏ มี ผู้ มา แจ้ง ความ แก้ คำ เลื่อง ฦๅ แผ่น ก่อน นั้น ว่า เปน ความ เกิน การ ไป พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ได้ ทรง พระ มหา กรุณา โปรด ลด พระ ราช อาญา มิ ให้ ถึง คำ เลื่อง ฦๅ นั้น เลย ได้ โปรด ทำ โทษ แก่ ลุแตนแนนต์ หรุ่น นาย ๑ ลุแตนแนนต์ เผื่อน นาย ๑ กับ ทหาร เลว สี่ ห้า คน ให้ รับ พระราช อาญา เฆี่ยน คล หก สิบ ที แล้ว ติด คุก หมด ทั้ง สิ้น แต่ มี กำหนด ให้ หก ปี จึ่ง จะ ออก ได้ แต่ ตัว ลุแตนแนนต์ หรุ่น นั้น เปน ตัว การ ผู้ ยิง ไม่ มี กำหนด ที่ จะ ออก ได้

๏ อนึ่ง ข้าพเจ้า ได้ ทราบ ใน จดหมาย เหตุ ว่า ด้วย การ ที่ พระ พุทธบาท ที่ ทหาร หน้า ยิง ปืน กัน ขึ้น นั้น ก็ เปน การ ดี ถูก หมด ทุก อย่าง บัด นี้ ข้าพเจ้า เหน ท่าน ลง ความ ผิด เกิน ไป ส่อง สาม ข้อ คน ที่ มา บอก ท่าน นั้น เหน จะ ไม่ ทราบ ความ เลอียด เปน แน่ ขอ ให้ ท่าน ลง ความ แก้ เสีย ใหม่ เหน จะ ดี กว่า เปน แน่ ราษฎร ทั้งหลาย จะ ได้ ทราบ ทั่ว กัน ซึ่ง ท่าน ว่า ประหาร ชีวิตร ถึง สิบเอ็ด คน นั้น การ ก็ ไม่ จริง ไม่ ถึง เพียง นี้ เปน แต่ ตัว นาย ที่ เปน ลุแตนแนนต์ ชื่อ ตัว ชื่อ หรุ่น นาย ๑ กับ ลุแตนแนนต์ อีก นาย ๑ ชื่อ ตัว นั้น ข้าพเจ้า ก็ หา ทราบ เลอียด ไม่ รวม ส่อง นาย ด้วย กัน กับ ทหาร เลว ด้วย อีก สี่ คน ห้า คน ได้ รับ พระราช อาญา เฆี่ยน คล หก สิบ ที แล้ว ก็ ติด คุก หมด ทั้ง สิ้น แต่ มี กำหนด ให้ หก ปี จึ่ง จะ ออก ได้ ตัว ลุแตนแนนต์ หรุ่น นั้น เปน ตัว การ ผู้ ยิง ไม่ มี กำหนด ที่ จะ ออก ได้ แต่ ตัว พระนายศรี สรักษ นั้น ภก ภยศ ออก จาก ที่ หัว หมื่น มหาดเล็ก เสีย แล้ว เมื่อ จวน จะ เสด็จ กลับ มา กรุง เทพ ก็ ได้ เขียน ลาย พระราชหัตถ ซึ่ง ถอด พระนายศรี นั้น ให้ กับ สมเด็จ กรม พระ บำ ราบ ปรปักษ ผู้ คน ทั้งหลาย ที่ เกาะ บางปะอิน นั้น ก็ รู้ ทั่ว กัน ทั้ง สิ้น ก็ ภา กัน พูด แซ่ ไป เปน อัน มาก แต่ ตัว พระนายศรี นั้น จะ รู้ ตัว แล้ว ฤๅ ยัง ก็ ไม่ ทราบ เลย ครั้น รุ่ง ขึ้น อีก ส่อง วัน เวลา บ่าย ๔ โมง เสศ จะ เสด็จ ที่ วัด นิเวศ ธรรมประวัติ พวก ข้า ราชการ ก็ เตรียม เรือ พระ ที่นั่ง เก๋ง คอย รับ เสด็จ กับ พวก ขุน นาง ก็ คอย รับ เสด็จ เปน อัน มาก ตัว พระนายศรี นั้น ก็ ดู เหมือน จะ ไม่ รู้ ตัว ว่า ถูก ถอด แล้ว ก็ เดิน ไป ลง เรือ พระ ที่นั่ง ตาม เคย อย่าง หัว หมื่น ที่ เขา นั่ง น่า เรือ พระ ที่นั่ง กัน ครั้น เสด็จ ทรง พระดำเนิน จะ ลง เรือ ประทับ เรือ พระที่ นั่ง ก็ ทอด พระเนตร เหน พระนายศรี เข้า ก็ กริ้ว เปน อัน มาก รับ สั่ง ไล่ พระนาย ศรี ให้ ขึ้น จาก เรือ เสีย ใน ทัน ใด นั้น แล้ว ได้ รับ สั่ง ว่า ไม่ รู้ ตัว บ้าง ฤๅ ทอด ออก จาก ที่ หัว หมื่น มา หลาย วัน แล้ว ตั้งแต่ วัน นี้ อย่า มา ให้ เหน อีก ต่อ ไป ถอด ออก จาก ที่ หัว หมื่น แล้ว พระนายศรี ที่ ถูก ถอด นั้น ก็ หา ได้ เพ็ท ทูล ประการ ใด ไม่ ก็ หมอบ นิ่ง อยู่ ครั้น เสด็จ ไป วัด แล้ว พระนายศรี นอก ราชการ หน้า ตา ก็ สลด ลง มี ความ อาย กับ ขุนนาง ทั้งปวง ที่ เฝ้า อยู่ ที่ นั้น ครั้น ขุนนาง เขา ลง เรือ ไป ตาม เสด็จ แล้ว พระนายศรี ก็ เดิน มา ลง เรือ ล่อง กลับ มา กรุง เทพ ใน ทัน ใด เดี๋ยว นั้น เอง ข้าพ เจ้า ได้ ทราบ ความ เช่น นี้ เปน แน่ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ คำนับ มา ถึง ท่าน ว่า ผู้ ที่ ติ เตียน จด หมาย เหตุ ของ ท่าน ว่า ลง ความ ไม่ เลอียด ตาม ชอบ ใจ ของ เขา ข้าพเจ้า พิเคราะห์ ดู ถ้อย คำ สำนวน ของ ผู้ นั้น ดู จะ เปน คน ห่าม ฟุ้ง ฤๅ บ้า อยู่ สัก หน่อย ที่ นี้ ข้าพเจ้า จะ ขอ ติ ท่าน บ้าง ว่า ท่าน เอา ความ ที่ ผู้ จ้าง บอก ขาย ของ ขาย ยา รับ จ้าง แซ่ ซอง จะ ตั้ง ห้าง ลง มา ใน จดหมาย เหตุ ซ้ำ ทุก วี่ก ไม่ รู้ สิ้น จบ ถ้า มี ผู้ มา บอก ขาย ของ ตั้ง ห้าง อีก หลาย ๆ ราย พวก ข้าพเจ้า ก็ มิ ได้ อ่าน ชั่ง เหตุ การ สิ่ง ใด ฤๅ จะ ได้ อ่าน แต่ เรื่อง บอก ขาย ยา ขาย ของ ตั้ง ห้าง ทุก วี่ก ไป ข้าพเจ้า เหน ว่า ซึ่ง ผู้ มา จ้าง ลง ขิมพ์ บอก ขาย ยา ขาย ของ นั้น ควร ท่าน จะ ต้อง เติม กระดาษ อีก แผ่น หนึ่ง เรื่อง ต่าง ๆ จะ ได้ ลง ไว้ ใน น่า กระดาษ แผ่น ที่ เติม ความ ใน จดหมาย เหตุ จะ ได้ เต็ม อยู่ ตาม กำหนด ถ้า ท่าน ทำ ดัง นี้ จะ ไม่ มี ผู้ ใด ติ ท่าน ได้ แต่ กระดาษ แผ่น ที่ เติม นั้น จะ ต้อง บอก สารบาล ว่า กระดาษ แผ่น นี้ เติม ไม่ เปน ส่วน ของ จดหมาย เหตุ คน จึง จะ เข้า ใจ ว่า เขา ไม่ ได้ เสีย เปรียบ ตาม จดหมาย เหตุ ของ เขา ได้ อ่าน เต็ม ตาม กำหนด เพราะ ทุก วัน เขา ภา กัน บ่น ว่า เขา เสีย เปรียบ เพราะ มี เรื่อง บอก ขาย ของ ซ้ำ มา ทุก วิก เสีย เปรียบ มาก ๚ะ

๏ ซึ่ง ข้าพเจ้า กล่าว มา ดัง นี้ จะ ผิด ถูก ประการ ใด ข้าพเจ้า ไม่ ทราบ ได้ ยิน อย่าง ไร ก็ กล่าว ไป อย่าง นั้น ถ้า จะ ให้ ดี ท่าน จะ ต้อง บอก ชี้ แจง มา ใน จดหมาย เหตุ ด้วย เรื่อง ขาย ของ ให้ คน เข้า ใจ เขา จะ ได้ ทราบ ถ้า หา ไม่ เขา ภา กัน ว่า เขา เสีย เปรียบ เพราะ มี เรื่อง บอก ขาย ของ นี่ ซ้ำ ซาก มา ทุก วิก ซึ่ง ข้าพเจ้า กล่าว มา นี้ จะ ผิด ชอบ ประการ ใด ขอ อะไภย โทษ เสีย เถิด ๚ะ

๏ เผื่อ แรก ออก หลาย ปี เจ้า ของ จำ ต้อง ขาด ทุน เมื่อ คน รับ แต่ เพียง หนึ่ง สอง สาม ร้อย ค่า หนังสือ ปี ละ สาม บาท เงิน เข้า จะ ไม่ คุ้ม ค่า สอหุ้ย เงิน ออก ทุก เดือน ลูก ค้า วานิช ช่าง ต่าง ๆ คน หา การ อยาก จะ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย รู้ ถึง ของ เขา จะ ขาย รู้ ถึง วิชา การ แล ความ ต้องการ ของ ตัว เขา ดี ใจ สู้ เสีย เงิน ลง ความ ของ ตัว ใน จดหมาย เหตุ เหน แก่ กำไร ปลาย มือ เปน แน่ จะ มา ห้าม จดหมาย เหตุ มิ ให้ สงเคราะห์เขา มิ ให้ ช่วย ให้ เขา มี ท่า ทาง หา กิน หา กำไร แล ปิด ทาง มิ ให้ คน ที่ ต้อง ของ เช่น นั้น รู้ ว่า จะ ได้ ที่ ไหน อย่าง ดี อย่าง ถูก ๆ ด้วย ก็ ดู เปน คน รัก แต่ ตัว ไม่ รัก เขา บ้าง แต่ ที่ จริง เพราะ ท่าน ผู้ จ้าง ให้ ลง ความ ตาม ประสงค์ ของ เขา ไม่ คิด เสีย ดาย ค่า ลง แพง ๆ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ชอบ อ่าน จดหมาย เหตุ จึง มี ช่อง ซื้อ อ่าน ได้ ถูก ๆ ด้วย แต่ เพียง แผ่น ละเฟื้อง กับ อัฐ หนึ่ง ถ้า ซื้อ ตลอด ปี ท่าน ผู้ มี ปัญญา ตรอง ดู เถิด ถ้า จะ จ้าง คน แปล ความ นอก แต่ง เรื่อง ต่าง ๆ จ้าง คน เกบ พิ[ม]พ์ ตี พิมพ์ พับกระดาษ ค่า พิมพ์ ค่า เช่า โรง พิมพ แล ค่า อื่น ๆ เปน อัน มาก อัน เกิน ที่ จะ พรรณา นั้น จะ ไม่ เกิน ฉบับ ละ เฟื้อง ฤา ถ้า ผู้ จะ ซื้อ มี แต่ เพียง สอง ร้อย สาม ร้อย เท่า นั้น เอง นาน ไป เมื่อ ผู้ ซื้อ อ่าน จะ ถึง หมื่น แสน เจ้า ของ จึง จะ จ้าง คน ต่าง ๆ ตาม ว่า มา นั้น ได้ แล ยัง คง จะ มี กำไร เห็น สอหุ้ย บ้าง อย่า พึง ตัด ทาง ที่ จะ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ซื้อ อ่าน สยาม ไสมย ถูก ๆ ได้ เลย —เอไดเตอ ๚ะ

๏ ออก จาก เมือง สมุท ปราการ จะ กลับ มา ยัง กรุง ณวัน อาทิตย เดือน สี่ แรม ห้า ค่ำ เวลา เที่ยง ๚ะ

๏ วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สาม ค่ำ วัง น่า เสด็จ มา ประทับ ที่ เมือง สมุท ประการ เวลา เช้า สี่ โมง ๓๕ มินิต

๏ วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สาม ค่ำ เจ้า คุณ มา ภัก อยู่ ที่ เมือง สมุท ประการ เวลา บ่าย โมง หนึ่ง ๑๐ มินิต ๚ะ

๏ ณวัน อังคาร เดือน สี่ แรม สิบ สี่ ค่ำ เจ้า พระยา ภาณุวงษ มหาโกษา ธิบดี ว่า ที่ พระคลัง ออก จาก เมือง สมุท ปราการ จะ กลับ มา ยัง กรุง เทพ พระมหานคร ๚ะ

๏ ณวัน อังคาร เดือน สี่ แรม สิบ สี่ ค่ำ เวลา บ่าย ห้า โมง กำปั่น กล ไฟ หลวง ต่อ สู้ ไพรี กัปตัน นาย ชุบ ออก จาก เมือง สมุท ปราการ จะ ไป ยัง เรือน โคม ที่ ปาก น้ำ เจ้า พระยา ฝรั่ง มิศเตอ บีซี นาย หนึ่ง มิศเตอ มรราเบล นาย หนึ่ง เดิน สาร ไป ใน กำปั่น ลำ นั้น จะ ไป จัด การ วาง สาย สำหรับ โทรเลข แล สำหรับ เตลิโฟน เตลิโฟน เปน สาย ให้ เสียง เดิน ถึง กัน จะ ให้ เรือน โคม นั้น ต่อ กัน กับ เมือง สมุท ปราการ แล กรุง เทพ ด้วย สาย ทั้งสอง อย่าง นั้น ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สี่ แรม สิบ สอง ค่ำ กำปั่น เล่า กลิ้ง ชั่ว พินำ [....] เข้า เมือง สมุท ปราการ มา จาก ไซ บุรี พระยา ไซ บุรี เดิน สาร เข้า มา ด้วย ๚ะ

๏ ณวัน จันทร เดือน สี่ แรม สิบ สาม ค่ำ เวลา ประ มาณ สัก สอง ทุ่ม เกิด ไฟ ไหม้ ที่ โรง เครื่อง จักร ที่ อู่ พระวิสูตร สาครดิฐ เจ้า ท่า อยู่ ข้าง วัด ยันนาวา ใน ที่ นั้น ไม่ เคย มี ไฟ จึง คิด เห็น การ ที่ เกิด เพราะ ผู้ ร้าย แกล้ง ติด เพลิง ไหม้ ที่ นั้น ๚ะ

๏ ภอ เพลิง ติด ลุก ขึ้น คน เปน อัน มาก รีบ มา ช่วย รื้อ แล ตัด ทาง มิ ให้ ไฟ นั้น ขยาย ลุก ลาม มาก ออก ไป ได้ โรง จักร นั้น หมก เรือน ใหม่ สอง หลัง ต้อง รื้อ หลังคา เครื่อง จักร เสีย เปน อัน มาก ของ เพื่อ ของ อาไศย ของ อัน เปน เชื้อ เพลิง ก็ หมด ของ รับ ทำ ก็ เสีย หลาย ของ ที่ เสีย นั้น รวม เปน ราคา เงิน ถึง ๒๐๐๐๐ เหรียน ของ เหล่า นี้ ไม่ มี อินชุรัน คุ้ม เลย คน ทั้งปวง ที่ คุ้น เคย รู้ จัก กัน กับ พระวิสูตร สาครดิฐ เจ้า ท่า มี ใจ สมเพท ท่าน เปน อัน มาก ท่าน ได้ ทำ คุณ ไว้ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล ทาง ค้า ขาย เปน อัน มาก

๏ พระวิสูตร สาครดิฐ เจ้า ท่า แล มิศเตอ มะกลาก เลน เอนไยนีร์ ได้ ลง ความ ใน หนังสือ พิมพ์ จดหมาย เหตุ สยาม วิกลิ แอดเวอไตเซอ ขอบ คุณ ที่ ท่าน ทั้ง ปวง ออก มา ช่วย คุม รักษา ของ แล ดับ เพลิง ใน ค่ำ วัน นั้น ด้วย ๚ะ

๏ ตรุศ ปี นี้ ได้ ตก ณวัน ประหัศบดี เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง คน ทั้งปวง ทั้ง บ้าน ทั้ง เมือง ภา กัน เล่น เทศกาล ตรุศ สาม วัน วัน พุฒ สิ้น เดือน สี่ วัน หนึ่ง วัน ประ หัศบดี เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง วัน หนึ่ง แล วัน ศุกร เดือน ห้า ขึ้น สอง ค่ำ วัน หนึ่ง เปน กาล กำหนด เทศ กาล ตรุศ ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน ห้า ขึ้น สาม ค่ำ พวก ข้า ราช การ ทั้ง ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ประชุม พร้อม ที่ วัด พระศรี รัตน ศาสดา ราม ถือ น้ำ ถวาย ความ สัตย ซื่อ สุจริต แด่ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ทุก เจ้า ทุก นาย พร้อม กัน ตาม ธรรมเนียม ทุก ปี ๚ะ

๏ ปี นี้ วัน ส่งกรานต์ จะ ตก วัน ศุกร เดือน ห้า แรม ค่ำ หนึ่ง คน ทั้งปวง ตลอด พระราช อาณา เขตร ก็ คง มี การ เล่น การ สนุกนิ์ การ ทำ บุญ ตาม ธรรมเนียม ตาม ศาสนา ซึ่ง คน ต่าง ๆ นั้น ถือ นักเลง จะ เปลือง เวลา เสีย การ เสีย เงิน ใน การ เล่น ไม่ ดี ของ เขา คน ชอบ ธรรม ที่ กลัว บาป มี ความ อาย เพราะ ความ ชั่ว ก็ คง คิด อ่าน ไป ถวาย นมัสการ อ่อน ใจ ตั้ง ใจ ประพฤติ การ ปี ใหม่ นี้ ยิ่ง ดี ยิ่ง เลอียด กว่า ทุก ปี ที่ ล่วง ไป แล้ว นั้น คง คิด อ่าน ให้ การ บาป การ ไม่ ดี ที่ ตัว เคย ประพฤติ นั้น น้อย ลง ยุบ ลง ปี ใหม่ นี้ ยิ่ง กว่า ปี ก่อน ๆ นั้น ข้าพเจ้า เอไดเตอ ขอ ขอบ ใจ ท่าน ทั้ง ปวง ที่ มี หนังสือ ก๊าด ฝาก คำนับ มา ยัง ข้าพเจ้า ใน ปี ใหม่ ปี นี้ แล ข้าพเจ้า ขอ อำนวย พร ไชย มงคล มา ยัง เจ้า นาย ที่ รัก ชอบ กัน แล คน ทั้งปวง ทั้ง ชาย หญิง ทั่ว ตลอด พระ ราช อาณา เขตร ฃอ ให้ สมเด็จ พระ บรม มหา เยซู เจ้า เรา ผู้ เปน บรม โลกยนาถ เปน ที่ พึ่ง ของ ท่าน ทั้งปวง โปรด ให้ ท่าน ทั้งปวง กลับ เปน คน ใหม่ ให้ ได้ ตำแหน่ง เปน บุตร พระเจ้า ให้ ท่าน ทั้งปวง ได้ ความ ดี ความ เจริญ ใน โลกย นี้ ให้พ้น นรก ให้ สำเร็จ ความ รอด ใน โลกย น่า ด้วย ๚ะ

๏ ณวัน พฤหัศบดี เดือน ห้า ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ เมื่อ ดวง จันทร์ ขึ้น จะ เปน จันทรคาธ บ้าง จะ สั้น เวลา สอง ทุ่ม ๒๒ มินิต ๔๓ ซะกันด์ คราว นี้ เปน จันทรคาธ หมด ดวง หมด ดวง นั้น เหน ที่ ทะเล ปะซิฟิก แต่ หา เหน ใน ประเทศ สยาม ไม่ ๚ะ

๏ กอนต์ ดะ เกอคาระเดก กอมิศแซ แล กงซุล ฝรั่ง เสศ มี ความ อัธฌาสัย ส่ง ข่าว โทรเลข ซึ่ง ท่าน รับ แต่ ไซ่ง่อน เวลา เช้า ลี่ โมง วัน ศุกร เดือน ลี่ แรม สาม ค่ำ ว่า ณวัน พุฒ เดือน ลี่ แรม ค่ำ หนึ่ง พวก ฝรั่งเสศ ตี เมือง แบนิน ได้ แล้ว พวก ฆ่าศึก ล้ม ตาย เปน อัน มาก พวก ฝรั่งเสศ ถูก อาวุธ ล้ม ตาย ลำบาก แต่ เพียง ๗๐ คน ๚ะ

เงิน แบงก์ ลันดัน ลี่ เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ ครึ่ง เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๔ เหรียน ๕๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน ลี่ ขี้น ห้า ค่ำ บิล ของ มิศเตอ แกลดซะโตน จัด ให้ มี อำนาถ ว่า การ ข้าง ขา ราชการ ให้ เสมอ เท่า กัน ใน พระราช อะณา เขตร ทั้ง สาม ใน ประเทศ แครด บริเตน นั้น ๚ะ

๏ หนังสือ สัญญา ทาง พระราช ไมตรี กับ ประเทศ ริบับ ลิก แตรนซะวัล ลง มือ ไซน แล้ว ซึ่ง พวก อังคริษ จะ มี อำนาถ สูง สุด นั้น เปน อัน เลิก แล้ว แต่ พวก อังคริษ ยัง ยึด อำนาถ ไว้ ที่ จะ ห้าม หนังสือ สัญญา ทาง ไมตรี กับ ประเทศ อื่น ไม่ ให้ ตั้ง ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน ลี่ ขี้น เจ็ด ค่ำ ได้ เข้า รบ กัน เคียง เมือง ตรินกิตัด พวก กระบถ แพ้ ยับ เยิน แตก หนี เสีย คน ล้ม ตาย ๑๐๐๐ พวก บริติช ทั้ง ล้ม ตาย ถูก อาวุธ เสีย ห้า สิบ คน พวก บริติช ตี เอา เมือง โตกา ไว้ แล้ว ๚ะ

๏ เครื่อง อาวุธ ร้าย ที่ ทำ ใน ประเทศ อะเมริกัน ภบ ขี้น ที่ รถ ทาง เหลก จอด ที่ ชาริงครอศ ที่ แปดิง ตัน ที่ วิกโตรี่ย แล ลัดแคด อิล ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ลี่ ขี้น แปด ค่ำ มิศเตอ วิเลี่ยม มารริอต ที่ พึ่ง เปน คน พวก ลิบิรัล ที่ เมือง ไบรตัน จัด ตั้ง ให้ เปน คน สำหรับ ปฤกษา ราช การ แทน เขา ถ้า ได้ อาษา โวด ติเตียน คอเวินแมนต์ แขง แรง นั้น แล้ว ได้ ลา ออก จาก ราชการ เดี๋ยว นี้ พวก กอนเซอะวติฟ ได้ ตั้ง อีก เปน คน ปฤกษา ราช การ แทน เขา คน ที่ ชอบ ให้ ตั้ง นั้น ยิ่ง มาก กว่า แต่ ก่อน เปน อัน มาก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน ลี่ ขี้น เก้า ค่ำ ทหาร บริติช จะ รีบ ไป เมือง ซุอะกิม มิศเตอ แกลดซะโตน เมื่อ ตอบ คำ ถาม ใน เฮาซ์ ออฟ กอมมันซ์ ได้ ว่า ภอ จัด การ ให้ เมือง ซุอะกิม พ้น ร้าย แล้ว ก็ จะ เลิก ไม่ ใช้ ให้ พล รบ ไป ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัส์บดี เดือน สี่ ขึ้น สิบ ค่ำ ลอด ยอน แมนเนอซ์ ได้ แจ้ง หมาย ว่า จะ ตั้ง ข้อ แก้ ว่า ซึ่ง จะ แก้ การ ใหม่ ให้ ราษฎร มี อำนาถ ว่า การ ข้าง ขา ราชการ นั้น จะ ไม่ เปน ที่ ชอบ ถ้า ไม่ จัด ตั้ง เปลี่ยน ผู้ ที่ จะ มา นั่ง ปฤกษา ราชการ ด้วย ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สี่ ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ ลอด อาติงตัน ได้ ขอ ให้ เติม โวต ขอ เบิกเงิน ๕๐๐๐๐ ชั่ง สำหรับ ใช้ ใน การ พล รบ โกโลเนล คอดัน ส่ง ข่าว โทรเลข บัดนี้ พร้อม แล้ว ที่ จะ ใช้ พล รบ ไป ช่วย ค่าย ที่ อยู่ นอก ๆ นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน สี่ ขึ้น สิบสอง ค่ำ การ ออก ทัพ ไป ตี เมือง แบนิน จับ เข้า แล้ว ที่ ค่าย มี ผู้ รักษา กล้า เปน ทหาร จีน ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน สี่ ขึ้น สิบสี่ ค่ำ พวก กระบถ ที่ เมือง ซุอะกิม ไม่ ยอม เลิก กระจัด กระจาย ถอย กอง ทัพ อังกฤษ จะ ออก ตี เขา ณวัน อังคาร ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สี่ ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ วัน ศุกร น่า ที่ เมือง ซุอะกิม คง มี การ รบ ถึง แพ้ ถึง ชะนะ กัน เมื่อ ถุ่ม เถียง กัน สอง วัน แล้ว พวก ปฤกษา ราชการ อังกฤษ ที่ เฮาะซะ ออฟ กอมมันซ์ ยิง ยอม ให้ เบิก เงิน ถึง ๕๐๐๐๐ ชั่ง สำหรับ การ รบ กัน ที่ เมือง ซูดัน ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สี่ แรม ค่ำ หนึ่ง พวก ฝรั่งเสศ ตี ได้ ป้อม แล ค่าย อัน อยู่ เคียง เมือง แบนิน พวก ฆ่าศึก จีน ถอย ไป ยัง เมือง แบนิน ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัส์บดี เดือน สี่ แรม สอง ค่ำ ลอด ซอลศะบะรี่ เมื่อ พูด ซะปีจ ที่ เมือง เจลเซีย ได้ ว่า ทำนอง พวก กอนเซอวะติฟ จะ ร้อง ให้ รู้ ความ คิด เหน ของ คน ทั้ง เมือง ก่อน จึ่ง จะ ตั้ง บิล แฟรนไจซ์ ที่ จะ ให้ คน ทั้งปวง มี อำนาถ ว่า ใน การ ราชการ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน สี่ แรม สาม ค่ำ พวก ฝรั่งเสศ ตี ได้ เมือง แบนิน ณวัน พุฒ เดือน สี่ แรม ค่ำ หนึ่ง พวก ฝรั่งเสศ เสีย ผู้ คน น้อย พวก ฆ่าศึก ไม่ ได้ สู้ แขง แรง เลย ฯะ

๏ ทัพ บริติชะ ได้ ชะนะ ละเอียด เคียง เมือง ซุอะกิม แล เสีย ผู้ คน แต่ น้อย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน สี่ แรม สี่ ค่ำ คราว รบ กัน นั้น พวก บริติช เสีย คน ถูก อาวุธ ตาย ๑๑๐ คน ถูก อาวุธ มี บาด แผล เจบ ๑๕๐ คน แต่ พวก ฆ่าศึก แขก เสีย คน ถูก อาวุธ ตาย ๔๓๐๐ คน ถูก อาวุธ มี บาด แผล เจบ ๕๐๐๐ คน ๚ะ

๏ คอเวินแมนต์ ฝรั่งเสศ ตั้ง ใจ จะ ครอง เปน อิสโร ที่ เมือง โอบอก ที่ ทะเล แดง คือ เรคซี นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน สี่ แรม หก ค่ำ จด หมาย เหตุ ฝรั่งเสศ เหน ชอบ ใน การ ที่ จะ ยก ทัพ ไป ตี เมือง ลงซัน ทหาร ส่อง แถว ยก ออก ไป แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน สี่ แรม เจ็ด ค่ำ พวก ฝรั่งเสศ ทัน พล รบ จีน เข้า แล้ว แล ตี จน ยับ เยิน แล้ว กวาด เก็บ เอา สัตราวุธ ดิน กระสุน ปืน แล ธง หมด เตียน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สี่ แรม แปด ค่ำ มิ ได้ ข่าว แต่ เยนิรัล คอดอน ตั้ง แต่ วัน อังคาร เดือน สี่ ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ ๚ะ

๏ พล รบ ฝรั่งเสศ เลิก ไล่ ติด ตาม พวก จีน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน สี่ แรม เก้า ค่ำ การ ไป มา ถึง กัน เกิน เมือง เบอ เบอ ขาด กัน ไม่ มี แล้ว แล แม่ น้ำ ไนล นั้น ทำ เปน อัน ติด เดิน ไม่ ได้ แล้ว พวก ต่าง ๆ นั้น ชิด เข้า ล้อม เมือง คาตุม อยู่ ๚ะ

๏ แขก ออศ แมนดิคมะ เกลี้ย กล่อม ให้ คน ติด ตาม ไม่ เปน อัน สำเร็จ จึ่ง หนี เข้า ไป ข้าง ดอน ข้าง ใน ๚ะ

๏ พวก ใน แขวง แคมบริดจะไซร์ ได้ ตั้ง ด้วย คน เปน อัน มาก มะยอริตี้ ใหญ่ คน ที่ เปน พวก กอน เซอะวะติฟ คน หนึ่ง ให้ เปน ตำแหน่ง แทน คน ที่ พึ่ง เลิก จาก ที่ เปน ซะปีเกอ ๚ะ

๏ หนังสือ จดหมาย เหตุ อะเมริกัน ต่าง ๆ แจ้ง ความ ว่า ซะแตด เตกซะซัช แลซ แตด มิชิศซิปปี้ เมือง ละเมือง ได้ จัด เงิน ไว้ ๕๐๐๐๐ เหรียน สำรับ การ สำแดง ของ ต่าง ที่ เมือง นุออเลียนซ์ คราว กอตตัน เซนเตนนิอัล เอกซะ โปซิเชอน ใน เดือน อ้าย แล เดือน ญี่ ณะ ปี วอก ฉอ

ศก เปน การ บันจบ ครบ ร้อย ปี ตั้ง แต่ เคย ปลูก ฝ่าย ใน ประเทศ ยุไนเตด ซะเตศ นั้น ๚ะ

๏ ประเทศ อื่น ๆ ทุก ประเทศ รับ แล้ว ว่า จะ ส่ง ของ สำหรับ ประเทศ ของ เขา ไป สำแดง ณะ คราว นั้น ด้วย ควร ที่ ประเทศ สยาม จะ ส่ง ของ ไป สำแดง บ้าง ด้วย ว่า ใน ประเทศ สยาม มี ของ ต่าง ๆ ควร จะ ตั้ง สำ แดง เปรียบ เทียบ กับ ของ ประเทศ อื่น บ้าง ถ้า คน ฉลาด ใน ประเทศ สยาม จะ ไป ดู สืบ เอา ความ เมือ กลับ มา จะ ได้ บอก ให้ รู้ ทาง ที่ จะ ทำ ของ ใน ประเทศ สยาม เรา นี้ ยิ่ง งาม ขึ้น ยิ่ง มาก ขึ้น ด้วย ชาว ประเทศ ทั่ว ตลอด พิภพ จะ ได้ รู้ ว่า ประเทศ สยาม มี อยู่ ประ เทศ หนึ่ง แล ของ ใน ประเทศ นั้น ก็ มี ของ ดี ของ มี คุณ หลาย อย่าง เปน อัน มาก ด้วย ๚ะ

๏ ใน ฉบับ ก่อน ได้ แจ้ง ความ แล้ว ว่า ด้วย มิศ เตอ อี แอน ซะเตอ ที่ สมเด็จ พระนาง กวิน อังกริษ ได้ ทรง พระ มหา กรุณา โปรด ตั้ง ให้ ท่าน เปน เอเยนต แล กง ซุล เยนิรัล ที่ กรุง เทพ มา ยัง กรุง เทพ แล้ว ท่าน เอเยนต ได้ ไป เยี่ยม เจ้า พระยา ภาณุวงษ มหา โกษา ธิบดี เจ้า คุณ กรมท่า ท่าน จะ จัด การ ให้ เข้า เฝ้า พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เปน การ ราชการ เตม ยศ เมื่อ ท่าน เอ เยนต จะ ได้ สำแดง ตรา ตั้ง รับ พระราช อณุญาต ให้ ว่า ราช การ ตาม ตำแหน่ง ใน กรุง เทพ เปน อัน สำเร็จ ๚ะ

๏ ณวัน ประหัสบดี เดือน สี่ แรม สอง ค่ำ ราชทูต อะ เมริกัน ฮาลเดอแมนต ได้ เชิญ ให้ มิศเตอ อี แอน ซะ เตา เอเยนต แล กงซุล เยนิรัล อังคริษ กับ มิศเตอ ดะ บัลยุ แฮช นุแมนต แล ท่าน ขุนนาง สำหรับ เอเยนต อังคริษ นั้น ให้ มา ประชุม เลี้ยง กัน ที่ บ้าน ราชทูต อะเมริกัน มินิซะ เตอ ฮาลเดอแมนต ๚ะ

๏ ณวัน ประหัสบดี มิศเตรศ อาเลบาซะเตอ ได้ มี หนังสือ เชิญ พวก ฝรั่ง ชาว นอก มา ประชุม ชม ดู ต้น ไม้ ดอก ไม้ อย่าง งาม แปลก ประสาด น่า รัก ที่ สวน หลวง นั้น พวก แตร ฝรั่ง สำหรับ ทหาร รักษา พระ องค์ แล พวก สำหรับ กำปั่น ไฟ พระ ที่นั่ง วิเสศ ตรี่ ผลัด กัน เล่น คราว ชุมนุม นั้น เวลา แดด อ่อน จน พลบ บาง คน มัว เล่น โกรเกต บาง คน เที่ยว ชม ดู ต้น ไม้ ดอก ไม้ แปลก ๆ งาม ๆ ต่าง ๆ ภอ พลบ เข้า จุด โคม สี ต่าง เลี้ยง กัน ใน ห้อง สำหรับ ตั้ง ต้น กล้วย ไม้ ต้น ใน กะถาง เปน อัน มาก แล้ว บาง คน เต้น รำ ที่ สนาม หญ้า จน ถึง เวลา ควร จะ กลับ ไป บ้าน ๚ะ

คำ สุภาสิต

๏ คน ชอบ ธรรม ถือ ศีล อด อาหาร เพื่อ จะ ทำ โทษ แก่ การ บาป แล การ โง ของ ตัว ๏ เมือ เดิน อยู่ ผลัก ก็ งาย ๏ อย่า เดิน ทาง หนึ่ง แล หัน หน้า ดู ทาง อื่น ๏ คำ เข้า ใจ งาย เปน เครื่อง ประดับ งาม ของ วัค

๏ ความ ไม่ แน่ เดิน ทั้งสอง ข้าง เรา อยู่ ๏ ความ เพียร ชำนะ ความ ยาก ๏ แผล ลึก ต้อง รักษา ด้วย การ ระวัง มาก ๏ เข้า ครึ่ง ชาม ดี กว่า ขาด ไม่ มี เลย ๏ คน เกียจ คร้าน มัก อุส่าห์ มาก ๏ ปาก ไก่ แล น้ำ หมึก เปน พยาน วิเลศ ๏ ถ้า พ้น นี่ คง พ้น ที่ ร้าย ๏ ใช้ หนี้ ให้ เรว ๆ คง เปน มิศ รัก กัน นาน ๏ นก ที่ ออก แต่ เช้า คง ได้ ตัว หนอน ๏ คำ ดี พูด ได้ ง่าย เช่น คำ ชั่ว

๏ เรื่อง นิทาน เรื่อง หนึ่ง คง ดี จน เขา เล่า อีก เรื่อง หนึ่ง ฯะ

เปน ยา แก้ โรค

ตับ ไม่ ปรกติ

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก ส่อน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัก อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถัมภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เลบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯะ

๏ หมอ เมอชิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ ละเอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก ริบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า นัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รศ ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีร์สะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั่ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลื้อง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพะเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ ๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ฃอง ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดั่ง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดั่ง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน เอเยนต์ รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤๅ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เล่มอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย ข้าง บน ชั้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ ( ต ป ) ฯะ

๏ หนังสือ ที่ มี ขาย ที่ ตึก ว่า กรม ไปรสนีย แล โทร เลข ปาก คลอง โอ่ง อ่าง แห่ง ๑ ออฟฟิศ โทรเลข โรง ภาษี แห่ง ๑ แล มี ขาย บ้าง เล็ก น้อย ทุก แห่ง ที่ ร้าน ไปรสนีย หนังสือ นี้ จะ ได้ ออก จำหน่าย ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัสดี่ เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี วอก ยัง เปน เบญจศก

เล่ม ที่ ๑ ตำแหน่ง ราชการ ราคา เล่ม ละ ๖ บาท เล่ม ที่ ๒ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด ถนน แล ตรอก ราคา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๓ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด บ้าน หมู่ แล ลำ น้ำ รา คา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๔ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด คลอง คู แล ลำ ปะโดง ราคา เล่ม ละ ๖ บาท ถ้า จะ ซื้อ ทั้ง สำรับ ๔ เล่ม เปน เงิน ๒๐ บาท

๏ วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น เจ็ด ค่ำ (๓ ๑) ฑะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก [....] บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

สิบ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ ละเอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๗ ถึง ๑๘๙๔ ครบ เจด ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สร้ง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤๅ ถึง ห้าง ขาย ของ ฉิ่ง การ เลลัง แล ของ ซิ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หํนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หํนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หํนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสณีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นับเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัคทาย แล ตาม ไย ฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู ศาสนา จันทะ โคริบ จินดามณี พระยาฉัททัน ซูยถัง ตำราดาว ตำราคิดเลข อย่างใหม่ ทิพสังวาล นิราศเกาะ จาน นิราศเมืองแกลง นิราศ โคราช นิราศถลาง นิราศชม ตลาด นิราศวัดเจ้าฟ้า นิราศเดือน นิราศพระแท่นดงรัง นิราศทวาราวดี นิราศนรินทร์ นิราศพระบาท นิราศ พระปฐม นิราศเมืองเพ็ชร นิราศ อิเหนา กับ นิราศ ภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศ ทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉา แล วิสัชนา ใน สาสนา แท้ จริง เพ็ชมกุฏ พระ อไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี แปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาศ สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษณา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้า เงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขง จู มงคลทิปนี แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุด จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหา วัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราชู ทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุด ไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ จะ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤๅ ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ จะ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ในหนังสือทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด