๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ ได้ รับ จดหมาย เหตุ สยามไสมย ขอ คำนับ ขอบ ใจ ความ ที่ ดี ยัง ท่าน เอไดเตอ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ สยามไสมย ด้วย แต่ ก่อน ๆ ข้าพเจ้า เหมือน เปน คน มี่ จักษุ อัน มืด โสต ไม่ ได้ ยิน ไม่ ได้ เหน ไม่ ได้ ฟัง การ ที่ ดี แล การ ชั่ว ของ ใจ คน ที่ ประพฤติ์ รักษา การ แล รักษา เกียรติยศ ทั้งปวง ทั่ว ไป ตั้ง แต่ ท่าน คิด จัด การ ให้ มี เปน อักษร สยาม ไสมย ขึ้น นั้น ก็ เปน การ ดี มิ คุณ ขึ้น เปน อัน มาก ไม่ เสีย ที่ ที่ ข้าพเจ้า ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ สยามไสมย ของ ท่าน ปี ละสาม บาท ข้าพเจ้า ยินดี นัก อยาก จะ เสีย เงิน ซื้อ สยามไสมย ร่ำไป เพราะ ได้ ยิน ได้ ฟัง การ ทั้งปวง ของ ผู้ ที่ ประพฤติ์ ตัว รักษา ราชการ ใน บ้าน เมือง ทั่ว ไป ใน ไสมย คราว นี้ ข้าพเจ้า ได้ อ่าน หนังสือ สยามไสมย ของ ท่าน ได้ รู้ ทั้ง การ ใน ประเทศ นอก ประเทศ ตาม ที่ กล่าว ไว้ ใน สยามไสมย ทุก อย่าง ทุก ประการ แต่ การ คราว นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ อีก เรื่อง หนึ่ง นั้น ด้วย เรื่อง ลคร ที่ เรียก เปน ชื่อ ปรินซ์ เทิ่ยเตอ ลคร โรง นี้ ก็ เปน ลคร อย่าง ไทย ๆ แต่ เจ้า ของ เปน ผู้ ฉลาด พลิก แพลง หัด ปรื้ ถ้า ทาง ให้ คน ชอบ ใจ ทั้ง คน ใน ประเทศ นอก ประเทศ นิยม มา นม นาน ก็ เปน การ ดี ของ ผู้ เจ้า ของ ที่ คิด ประดิษ ขึ้น ไว้ อย่าง หนึ่ง ใน คราว นี้ มี คน นิยม ยินดี ด้วย งิ้ว ใน กรม พระ ราช วัง บวร ที่ ทรง ฝึก หัด ขึ้น ใหม่ อีก นั้น ก็ เปน ที่ คน สรรเสิญ กล่าว กัน ว่า ราชการ สิ่ง ใด ใน พระองค์ ท่าน ยัง ไม่ มี ก็ ทรง พระอุสาห ฝึก หัด การ เล่น ขึ้น ไว้ เปน ที่ สง่า งาม ใน บ้าน เมือง ซึ่ง ทรง ขึ้น ไว้ ทั้ง นี้ คิด เหน คะเน ใจ ว่า เพื่อ จะ ต่อ สู้ กับ งิ้ว จีน ให้ ปรากฎ ว่า จีน จะ ฝึก หัด เล่น ดี ฤา คน ใน ไทย ๆ ก็ หัด ได้ ดี ๆ เหมือน กัน และ ให้ ปรากฎ แก่ คน ที่ ชอบ ดู การ สนุกนี้ ใน การ เล่น จะ ได้ ตัด สิน ว่า คน ใน ไทย ก็ หัด ได้ ดี เหมือน กัน ดัง นั้น ก็ เปน เกียรติยศ ขึ้น อย่าง หนึ่ง เพราะ มี การ เล่น อย่าง เอก อย่าง ดี ขึ้น ใน บ้าน ในเมือง ใด ก็ เปน ที่ สง่า งาม ครึก ครื้น แก่ บ้าน เมือง นั้น ซึ่ง จะ ติเตียน การ เล่น ที่ ไม่ ชัก นำ ให้ คน เสีย ประโยชน์ จะ เกน เอา เปน ชั่ว ไป นั้น ก็ ไม่ ได้ ด้วย แต่ ก่อน ๆ มา ใน พระ บาท สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน บาง แผ่นดิน ก็ ทรง การ เล่น ทั้ง วัง น่า วัง หลวง บาง แผ่นดิน ก็ ไม่ ได้ ทรง การ สนุกนี้ ทั้ง วัง น่า วัง หลวง แต่ เจ้า นาย ต่าง กรม แล ท่าน เสนาบดี ข้า ราชการ อุด หนุน การ เล่น แบบ แผน ท่า ทาง ใน คราว นั้น ก็ สืบติดต่อ เปน วิชา มา จน ทุก วัน นี้ อนึ่ง เมือง ต่าง ประเทศ ก็ ย่อม มี การ เล่น สนุกนี้ ทุก บ้าน ทุก เมือง เปน ที่ รื่น เริง แก่ คน บาง พวก ที่ ชอบ การ สนุกนี้ บำรุง น้ำ ใจ คน ครั้ง นี้ ข้าพเจ้า ได้ ยิน ข่าว เล่า ฦา กัน ด้วย เรื่อง ลคร ปรินซ์ เทียเตอ ภาย หลัง ได้ เหน ใน หนังสือ สยามไสมย ว่า เปิด ให้ คน ดู เอา เงิน ค่า ที่ ดู เหมือน ธรรมเนียม เมือง นอก คน ชาย หญิง ก็ ยิน ดี ไม่ เสีย ดาย เงิน ยอม เข้า ไป ดู ด้วย การ แปลก ปลาด ใน ท่า ทาง การ ที่ จะ เล่น ต่าง ๆ เงิน นั้น ข้าพเจ้า ได้ รู้ เปน แน่ ว่า เก็บ ค่า ที่ ดู ท่าน เจ้า ของ ไม่ ได้ เอา เปน อานา ประโยชน์ ยอม ยก แจก ให้ กับ พวก หญิง ชาย ที่ เล่น ที่ เหนื่อย ใน การ ลคร ข้าพเจ้า ก็ ได้ ให้ ความ สรรเสิญ ไว้ แต่ ก่อน ว่า ท่าน ทำ ดี คิด ดี ครั้น มา เดี๋ยว นี้ ได้ ยิน ข่าว แล ได้ เหน ใน สยาม ไสมย แต่ ยัง หา แน่ นอน รู้ ตลอด เรื่อง ไม่ เปน แต่ ได้ ยิน ว่า มี ผู้ ที่ เข้า ไป ดู ลคร ชอบ ใจ รัก ใคร่ พวก เล่น ลคร คิด เกลี้ย กล่อม พ่อ ลวง ด้วย ทรัพย์ สิน เงิน ทอง จะ เอา ลคร ไป แบ่ง ปั่น ให้ พวก ของ เขา เอา ไป เปน เมีย เจ้า ของ ลคร ก็ ต้อง หยุด ไม่ ได้ เล่น ตาม กำหนด ที่ เคย เล่น ผู้ ที่ ทำ ดัง นี้ ก็ ประกอบ ไป ด้วย ยศถา นา ศักดิ์ อำนาจ วาศนา ทรัพย์ สิน เงิน ทอง ไม่ ภอ ที่ จะ คิด ทำลาย ยื้อ แย่ง ของ เขา ให้ เลิก ถอน ไป ไม่ คิด เกรง ใจ เจ้า ของ เขา ที่ เขา ยอม ให้ พวก เรา เข้า ไป ดู ได้ ใน บ้าน เรือน โดย สบาย แล้ว ชั่ง ไม่ คิด อาย แก่ คน ทั้งหลาย ชาย หญิง ที่ เขา เคย เหน เคย รู้ จัก ตัว ลคร จะ ลัก เอา ของ เขา ไป บำรุง รักษา ประ ดับ ยศ เหน ควร แล้ว ฤา จะ มี ใคร ชม สรรเสิญ ครั้น รู้ ไป ถึง ไหน เขา ติเตียน ที่ นั้น ผู้ ที่ คิด ทำ การ ดัง นี้ ไม่ สมควร เลย จะ ต้อง คิด กลับ ใจ เสีย ใหม่ อย่า ได้ ประพฤติ์ เช่น นี้ ต่อ ไป จะ ได้ เปน ความ ดี ชื่อ เสียง แก่ ผู้ นั้น ต่อ ไป ข้าง หน้า ๚ะ

๏ มี คน เขียน หนังสือ ฝาก มา ถึง ครู สมิท ว่า ถึง ท่าน ลูก ขุน ครั้ง ก่อน คราว หนึ่ง จดหมาย เหตุ ว่า ด้วย ลูก ขุน พลอย พยัก มิ ใช่ จะ พยัก เปล่า พยัก ได้ เงิน สิน บน ถ้า ไม่ ได้ เงิน สิน บน ท่าน ก็ ยก คำ นั้น เสีย ทุก วัน นี้ ดู เหมือน ลูก ขุน ท่าน ซอ แรง กัน ถ้า แม้น ใคร ให้ สิน บล ท่าน ก็ ปฤกษา ให้ แล้ว ท่าน ซอ แรง เพื่อน ลูก ขุน ด้วย กัน ให้ ประทับ ตรา ให้ คน ละ ดวง ทุก วัน นี้ ลือ กัน ว่า ท่าน ใช้ อย่าง นี้ ท่าน ปฤกษา ความ ท่าน เอา ผิด ทำ ชอบ ท่าน เอา ชอบ ทำ ผิด ก็ ไม่ มี ใคร ว่า ท่าน มัก ถือ ว่า ไม่ มี ใคร เอา โทษ ท่าน ความ ของ ราษฎร ควร จะ ชำระ ใน สาม วัน ห้า วัน เสร็จ มัก ถ่วง ไว้ สาม ปี ห้า ปี ไม่ เหน เสร็จ สัก เรื่อง มัก ทำ ให้ ราษฎร ได้ ความ ลำบาก ทุก วัน นี้ ลูก ขุน ตระลาการ สร้าง บ้าน เรือน ฝา กระดาน หลัง ใหญ่ ทำ นา บน หลัง คน ทำ ไม จะ ไม่ มี เงิน จดหมาย เหตุ ว่า ด้วย ลูก ขุน ก็ หลาย ฉบับ ลูก ขุน ตระลาการ ไม่ ได้ อ่าน ไม่ ได้ ฟัง บ้าง ดอก ฤา ถ้า แม้น ได้ อ่าน ได้ ฟัง ก็ คง จะ ต้อง อาย กับ คน ชาว ยุโรป บ้าง ชั่ง กระไร เลย ไม่ มี ใคร เอา โทษ กับ ลูก ขุน บ้าง ฤา จะ ถือ ว่า เพท บ้าน เพท เมือง มัก เปน อย่าง นั้น เอง ให้ ว่า มา ฤา จะ เปรียบ เหมือน กับ ต้น ไม้ ว่า กิ่ง ก้าน สาขา มัน โต ใหญ่ ดัด มัน ไม่ ได้ วิญาณ ต้น ไม้ กับ วิญาณ มนุษ นั้น มัน ไม่ เหมือน กัน ดอก ท่าน พึ่ง เข้า ใจ เถิด ๚ะ

๏ ครู สมิท มา ยก ย่อง ถึง พระเยซู นั้น เพราะ บาง คน ไม่ เข้า ใจ ๆ ความ ว่า พระเจ้า องค เดียว กัน อย่า สำคัญ ว่า พระ ของ ท่าน พระ ของ เรา ท่าน จะ ต้อง แจ้ง เหตุ ออก ไป ให้ กระจ่าง คือ พระเจ้า เปน ประถม ต้น เหตุ เดิม ไม่ ใช่ ฤๅ ท่าน เสมอ ต้น เสมอ ปลาย ท่าน ถาวร เปน นิจ ท่าน ไม่ รู้ เจบ ไม่ รู้ ไข้ ไม่ รู้ ตาย ไม่ รู้ เกิด ท่าน เปน เจ้า ของ ชีวิตร ทั้ง สิ้น สาระพัด ประจุ เปน อยู่ เพราะ พระองค ทั้ง สิ้น พระองค ไม่ ได้ ทรง รูป ให้ มนุษ เหน มนุษ ทั้ง โลกย ไม่ เหน พระองค ๆ เหน มนุษ ทั้ง โลกย พระองค เปน วิญาณ อยู่ ทั่ว โลกย พระองค สถิตย อยู่ บน สวรรค เปน พระ บิดา เปน พระบุตร เปน พระ วิญาณ ใน คำภีร กล่าว ว่า ทั้ง สาม นี้ เปน พระเจ้า องค เดียว ยาก ที่ มนุษ จะ รู้ พระเยซู นั้น คือ พระเจ้า แบ่ง ภาค ลง มา บังเกิด เพื่อ จะ มา สั่ง สอน มนุษ ให้ มนุษ ทิ้ง บาป จะ ได้ เอา วิญาณ รอด ไป ยัง สวรรค ไม่ ต้อง ไป สู่ นรก คำ พระเยซู นั้น เปน คำ พระเจ้า เที่ยง แท้ ไม่ ได้ กล่าว คำ เทจ ไม่ เหมือน คำ แล สาสนา มนุษ กล่าว ถึง เขา พระ สุเมร มี อาการ วิถาน ต่าง ๆ ฟัง ดู หน้า หัวร่อ บาง คน มัก เชื่อ งาย ไม่ พิเคราะห ความ ให้ เลอียด ซึ่ง ครู สมิท ยก พระเยซู ปราถนา จะ ให้ คน รู้ คุณ พระเจ้า ครู สมิท จะ ต้อง แจง ออก ให้ กระจ่าง พระเยซู คราว นั้น ปรากฎ แก่ ตา มนุษ รูป เปน มนุษ วิญาณ เปน พระเจ้า ๚ะ

๏ พระเจ้า ไม่ ใช่ มนุษ มนุษ จะเปน พระเจ้า ไม่ ได้ พระเยซู นั้น คราว ปรากฎ แก่ ตา มนุษ ร่าง กาย เปน มนุษ ก็ จริง แต่ วิญาณ เปน พระเจ้า คือ ท่าน ปาติหาร ได้ ต่าง ๆ ท่าน เดิน บน หน้า น้ำ ก็ ได้ คน ตาย ท่าน บอก ให้ เปน คน หู หนวก ทำ ให้ หู ได้ ยิน คน ตา บอด ทำ ตา เหน คน ใบ้ ทำ ให้ พูด ได้ พระองค มา ต้อง ตรึง อยู่ ที่ ไม้ กางเขน คือ จะ ให้ ประ จักข แก่ ตา โลกย์ พระองค มา ตาย มา ถ่าย โทษ มนุษ เมื่อ พระองค กลับ เปน แล้ว จะ เหาะ ขึ้น ไป ยัง สวรรค์ นั้น คือ มา โปรด มนุษ ๆ จึ่ง ได้ เหน จริง ทำ ตาม โอวาท สั่ง สอน พระองค ต้อง ตรึง รับ พระราช อาญา แทน คน บาป เพื่อ จะ ให้ คน บาป ที่ เชื่อ นั้น จะ รอด ได้ ใน คริษสาสนา มี พยาน ได้ รู้ เหน คน ชาว ยุโรป จึ่ง ได้ เชื่อ คน ยุโรป ไม่ เชื่อ การ อะไร ง่าย ๆ ไม่ เหมือน กับ คน ประเทศ อื่น ท่าน ผู้ ได้ เรียบ เรียง ตบ แต่ง ก็ ไม่ มี ใคร รู้ วิชา ลึก กล่าว ความ เปน คำ เทจ มา สำคัญ เอา เปน จริง คือ เขา พระสุเมร สูง แปด หมื่น สี่ พัน โยชน ท่าน ผู้ ใด เปน ผู้ ขึ้น ไป วัด ก็ ไม่ ปรากฎ จะ พรรณา ต่อ ไป เปน การ ยืด ยาว นัก ถ้า ท่าน ผู้ ใด อยาก จะ รู้ ความ ให้ เลอียด จง เชิญ ไป ขอ ซื้อ หนังสือ บุฉา แล วิสัชนา ใน สาสนา แท้ จริง ฤๅ พระ คำภีร บริสุทธิ ของ พระเจ้า แท้ จริง เพียร เรียน เพียร ประพฤติ ตาม จึ่ง จะ รู้ เปน แน่ ว่า สาสนา ข้าง ไหน จริง ข้าง ไหน ไม่ จริง ฯะ

๏ กรม ในพระบวร ราชวัง สถาน มงคล เลด็จ มา ยัง เมือง สมุท ปราการ แล ประทับ ที่ ป้อม เสือ ซ่อน เลบ ณวัน ศุกร เดือน ห้า แรม แปด ค่ำ ๚ะ

๏ ณวัน เสาร เดือน ห้า ขึ้น ๙ ค่ำ เลด็จ กลับ จาก ปาก น้ำ จะ ขึ้น ไป ยัง กรุง เทพ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า จีน อ่ำ เสมียน อากร อู เขี่ย ตั้ง บ้าน เรือน อยู่ ใน บ้าน อากร อู เขี่ย ตำบล วัด สามจีน ได้ เหน ดวง จันทร์ ปลาด อัศจรรย นัก เมื่อ ณวัน จันทร์ เดือน ห้า แรม สี่ ค่ำ ปี วอก ฉอ ศก เวลา กลาง คืน ดึก ประมาณ ห้า ทุ่ม ข้าพเจ้า ไป ดู งิ้ว กลับ มา เดน ตาม ถนน ใหม่ ได้ เหน บล อากาศ เกิด อัศจรรย ดวง จันทร์ วิปลาด มี รูปพรรณ อย่าง เหมือน สอง ดวง ซ้อน เหลื่อม กัน อยู่ แล้ว แต่ ครู สมิท พิเคราะห์ ตาม ตำรา นักปราช เถิด แล้ว ครู สมิท อย่า กังขา สงไสย ว่า ข้าพเจ้า จะ ปด เกบ เอา ความ ไม่ จริง มา กล่าว ได้ เรียก ชาย หญิง ชาว บ้าน ออก มา ดู ได้ รู้ เหน ด้วย กัน มาก ประมาณ ๓๒ คน ๓๓ คน

๏ เมื่อ ขณะ ดู กลัว ตา ผู้ ดู เหน นั้น จะ แปลก ใน ขณะ ดู นั้น ดอก กระมัง—เอไดเตอ ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน ห้า แรม เก้า ค่ำ เวลา สามโมง เช้า คุณ ชุ่ม เปน พนักงาน น้ำ สรง อยู่ ใน พระ บรม มหา ราชวัง เดิน ออก มา จาก พระ บรม มหา ราชวัง จะ ไป เยี่ยม ญาติ อยู่ ที่ น่า วัด ราษฎ บูรณะ เดิน มา ตาม ถนน ริม กำแพง พระ นคร ถึง ตรง ป้อม มหา ฤกษ มี ผู้ ร้าย วิ่ง ราว แย่ง ชิง เอา หีบ เงิน ไป จาก บ่าว คุณ ชุ่ม ๆ กับ บ่าว ทาษ หญิง วิ่ง ตาม ไป พร้อม กับ พวก ชาว บ้าน ที่ อยู่ แถว นั้น เหน ผู้ ร้าย วิ่ง หนี เข้า ใน วัง พระเจ้า บวร วงษ เธอ กรมขุน บดินทร ไพศาล โสภณ คุณ ชุ่ม กับ ทาษ หญิง แล คน ที่ ช่วย ไล่ ผู้ ร้าย ก็ ภา กัน ตาม ผู้ ร้าย เข้า ไป ใน วัง พระ เจ้า บวร วงษ เธอ กรมขุน บดินทร ไพศาล โสภณ มี รับ สั่ง ให้ ข้า ใน กรม จับ ตัว คุณ ชุ่ม ทั้ง บ่าว ทาษ แล คน ตาม ไป ดู คน ที่ ตาม ไป ดู ก็ ภา กัน วิ่ง หนี ออก จาก วัง หมด จับ ได้ แต่ ตัว คุณ ชุ่ม กับ บ่าว หญิง แล อ้าย แขก ทาษ ขุน ชำนาญ คะดี ซึ่ง เปน ผู้ วิ่ง ตาม ไป ดู ขัง ตราง ไว้ ผู้ ใด ผู้ หนึ่ง จะ ไป ขอ รับ ประกัน ตัว ออก จาก ตราง ไม่ โปรด ให้ ประกัน ผู้ ใด จะ ไป เยี่ยม เยียน ก็ ไม่ ได้ มี ผู้ ห้าม ด้วย เปน โทษ ดู หมิ่น ต่อ พระ เจ้า บวร วงษ เธอ ข้อ ที่ ติด ตาม ผู้ ร้าย เข้า ไป ใน กำแพง วัง ดัง นี้ ขอ ท่าน ทั้งหลาย จง รู้ ทั่ว กัน จง ห้าม ภรรยา แล บุตร หลาน ญาติ พวก พ้อง อย่า ให้ใช้ หีบ มาก เงิน กล่อง เงิน แล ของ มี ราคา ให้ ทาษ ถือ ตาม หลัง เดิน ทาง ถ้า ขืน จะ ใช้ ของ ดี แม้น ถูก ผู้ ร้าย วิ่ง ราว อย่า ให้ ติด ตาม ล่วง เกิน ไป พ้น ถนน หลวง ถ้า ขืน ตาม ผู้ ร้าย ไป จะ ต้อง ติด ตราง ดั่ง คุณ ชุ่ม นี้ คุณ ชุ่ม เขา ก็ เปน คน มี พนักงาน ราชการ ยัง ต้อง ติด ตราง ถ้า แล ภรรยา จีน ฤา คน พล เรือน จะ ลำบาก ต้อง เสีย เงิน มาก ๆ ถึง ฉิบ หาย เพราะ ความ ที่ รัก ของ มาก กว่า รัก ตัว ไม่ รู้ จัก ที่ ต่ำ สูง ๚ะ

๏ ใน เรื่อง นี้ บาง ที คน ที่ ติด ตาม ผู้ ร้าย เลิน เล่อ มิ ได้ คำนับ ผู้ ใหญ่ แจ้ง ความ ขอ ให้ เสด็จ สั่ง ให้ ข้า ใน กรม ช่วย ค้น ดู จับ ผู้ ร้าย แต่ เอไดเตอ เหน ว่า เมื่อ เสด็จ เข้า ใจ ความ เลอียด คง ตั้ง ใจ ช่วย คน ซึ่ง ถูก วิ่ง ราว นั้น เปน แน่ คง ไม่ ให้ ใคร นึก ส่งไสย ว่า ท่าน ช่วย ให้ คน ร้าย พึ่ง ท่าน ให้ บารมี ท่าน กีด กัน มัน มิ ให้ เปน โทษ เมื่อ ควร จะ เปน สม ความ ชั่ว ที่ ทำ นั้น ๚ะ

๏ วัน หนึ่ง นาย รู้ เดิน มา นั่ง อยู่ ที่ ศาลา ตะพาน วัด เลียบ บ้าน หลวง โสภณ จะ คอย ข้าม ฟาก ไป ดู งาน วัด ดอก ไม้ สัก ประเดี๋ยว หนึ่ง นาย เหน ก็ เดิน มา ถึง ศาลา ท่า เรือ จ้าง นาย รู้ จึ่ง ชวน นาย เหน ว่า เออ วัน นี้ เรา ภบ กัน เข้า มา นั่ง สนทนา กัน เล่น ก่อน เถิด จึ่ง ค่อย ไป นาย เหน ก็ เข้า นั่ง สนทนา อยู่ กับ นาย รู้ นาย เหน จึ่ง ถาม นาย รู้ ว่า เออ นี่ กำแพง บ้าน ใคร นาย รู้ จึ่ง บอก ว่า บ้าน อากร นิ่ม หลวง โสภณ แล้ว นาย เหน จึ่ง ถาม ว่า เปน จีน นอก ฤา บุตร จีน นาย รู้ บอก ว่า เปน หลาน จีน ชาว กรุง เก่า นาย เหน จึ่ง ถาม นาย รู้ ว่า ที่ นี้ ดู เหมือน จะ เปน ที่ วัด ดอก กระมัง นาย รู้ จึ่ง ว่า ที อะไร อีก เล่า นาย รู้ นาย เหน พูด กัน ยัง ไม่ ทัน จะ ขาด คำ เหน ยาย แก่ คน หนึ่ง เดิน ร้อง ไห้ มา นาย เหน จึ่ง ถาม ว่า ยาย ร้อง ไห้ ทำไม ยาย แก่ จึ่ง บอก ว่า หลาน ดิฉัน เปน ค่า อยู่ ที่ ลูก ท่าน หลวง ลูก ท่าน หลวง เขา โกรธ ขึ้น มา เขา ตี เอา สอง สาม พัก ตาย ใน วัน นั้น นาย รู้ จึ่ง ถาม ยาย แก่ ว่า เปน เหตุ การ อย่าง ไร เขา จึ่ง ตี เอา จน ตาย ที เดียว ยาย แก่ จึ่ง บอก กับ นาย เหน กับ นาย รู้ ว่า ได้ ยิน เพื่อน บ่าว ด้วย กัน มัน บอก ว่า นาง ไข่ เมีย ลูก ชาย ท่าน หลวง เปน คน โปรด ปราน รัก ใคร่ ของ จีน ชม นาง ไข่ ไว้ ตัว โต จะ กด ขี่ ให้ พวก บ่าว กลัว เกรง อยู่ ใน อำนาถ ของ นาง ไข่ ทั้ง สิ้น อี เชียว ก็ หา กลัว เกรง ไม่ เพราะ มัน ก็ มี ค่า ตัว เหมือน กัน อี๋ เขียว ก็ ไม่ ยอม กลัว อี๋ ไข่ ก็ พาล เฆี่ยน ตี อี๋ เขียว ครั้น อี๋ เขียว ถุ่ม เถียง เอา บ้าง นาง ไข่ ก็ พาล ร้อง ไห้ จีน ชม เหน ก็ เข้า ไป เตะ ถีบ เอา อี๋ เขียว จน ฟกช้ำ ทั้ง ตัว แล้ว เอา ไป ขัง ไว้ ใน ห้อง แพ ประมาณ สี่ ชั่ว โมง อี๋ เขียว ก็ ขาด ใจ ตาย แล้ว ท่าน หลวง ก็ ใช้ ให้ บ่าว ทาษ ไป เที่ยว เชิญ อำเภอ ต่าง แขวง มา ชันสูต ครั้น อำเภอ ไป เหน อี๋ เขียว นอน ตาย คว่ำ หน้า โลหิต ไหล ออก ทาง ปาก เปน การ พิรุธ อำเภอ หา ชันสูต ไม่ แล้ว ท่าน หลวง ก็ ให้ บ่าว ทาษ เอา ศพ อี๋ เขียว ไป ฝัง เสี่ย กลาง คืน วัน นั้น เปน การ เช่น นี้ แล พ่อ โปรด ตรึก ตรอง ดู เถิด นาย รู้ จึ่ง ว่า อาไร เขา เปน คน โต โต จะ กล้า ทำ เช่น นั้น ที เดียว ฤๅ นาย เหน จึ่ง ว่า ก็ ว่า ไม่ ได้ เพราะ เขา เชื้อ เขา มี เงิน นาย รู้จึ่ง ว่า มี เงิน สัก เท่าไร ที เดียว นาย เหน จึ่ง ว่า เรา ไม่ รู้ ดอก ฤๅ เขา ทำ ภาษี เกลือ อย่า ว่า แต่ ตาย คน เดียว เลย ตาย สัก สาม คน ก็ ไม่ กลัว นาย รู้ จึ่ง ว่า กับ ยาย แก่ คน นั้น ว่า เช่น นี้ แล้ว ก็ ต้อง ฟ้อง ร้อง ว่า กล่าว ขึ้น ซิ ยาย แก่ จึ่ง พูด ว่า ตัว ฉัน ก็ จน ต้อง ไป บอก กล่าว กับ พี่ น้อง เขา ให้ รู้ แล้ว ยาย แก่ ก็ ลา คน ทั้ง สอง ไป นาย รู้ กับ นาย เหน ก็ ชวน กัน ลง เรือ จ้าง ข้าม ฟาก ไป สิ้น ข้อ ความ ๚ะ

๏ การ เรื่อง นี้ ฃอ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ได้ อ่าน หนังสือ นี้ ช่วย ตรึก ตรอง สืบ ข่าว ดู ว่า การ จะ จริง ดัง คน ทั้ง สาม พูด กัน นี้ ฤๅ ไม่ จริง ด้วย คนที่ พูด การ เรื่อง นี้ พูด ถึง คำ ร้อน เปน เสี้ยน หนาม แผ่น ดิน อยู่ ก็ ควร ที่ จะ สืบ จน เอา ความ จริง แล เทจ ได้ ด้วย คน ชาว บ้าน ที่ อยู่ ใกล้ เคียง กับ เขา ก็ คง จะ รู้ การ เรื่อง นี้ เปนแน่ แต่ ลือ กัน ว่า ได้ ยิน คน ที่ แถว หน้า วัด เลียบ แล คลอง โอ่ง อ่าง ก็ โจท กัน มาก ต่อ มาก

เงิน แบนก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ กับ ซีก เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๘ เปนซ กับ สาม เซี่ยว ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๕๐ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน ห้า ขึ้น สิบ ค่ำ ลอด ฮาติงตัน เมื่อ ตอบ คำ ถาม ได้ ว่า ถ้า เยนิรัล คอดัน จะ ตก อยู่ ใน ที่ อับ จน น่า กลัว แล้ว คอเวินแมนต บริติช จำ ต้อง สั่ง พาหนะ กำลัง ให้ ไป ช่วย เปน แน่ ถ้า ไม่ ทำนอง ปอลิซี่ ที่ จะ ถอน ทหาร ให้ กลับ ไป จาก ประเทศ ซูดัน จะ เปน ดำนอง อัน คง อยู่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน ห้า ขึน สิบ ค่ำ พระองค เจ้า พระราช โอรส องค น้อย ของ ส่มเด็จ พระบรม นาง กวิน อังคริษ อัน สิ้น พระชนม์ แล้ว ณะ เวลา วัน นับ ได้ ฝัง พระ ศพ ใน วัด แซนต์ ยอช จาเปล มี กระบวน แห่ ก็ ใหญ่ ส่มเด็จ พระบรม นาง กวิน เสด็จ ไป ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย์ เดือน ห้า ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ คือ เฮาซ์ ออฟ กอมมันซ์ เลิก ราชการ ไป พลาง ใน คราว เทศกาล อีซะเตอ ฮอไลเดซ์ จะ เลิก จน วัน จันทร์ เดือน ห้า แรม สิบ เอ็ด ค่ำ ๚ะ

๏ ส่วน หนึ่ง แต่ กอง ทัพ ของ เยนิรัล วุด จะ คุม รักษา ค่าย ที่ เมือง ซุอะกิม ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน ห้า ขึ้น สิบ ส่อง ค่ำ แขก นุบา ปาซ เลิก ออก จาก ราชการ แล้ว การ วุ่น เปลี่ยน ราชการ ใน ประเทศ ซูดัน ขยาย กว้าง ออก มาก นัก ๚ะ

๏ กอง ทัพ ฝรั่งเศศ ขยาย ออก จาก ที่ แล้ว จะ ไป ยัง เมือง ฮองโฮอะ เปน อัน หมาย ว่า ที่ นั้น พวก จิ่น จะ ขัด ต่อ สู้ แขง แรง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า ขึ้น สิบ ส่อง ค่ำ เรื่อง คือ บิล ซึ่ง จะ เบิด ให้ ว่า แล ช่วย ใน การ แผ่น ดิน บ้าน เมือง มาก ขึ้น อ่าน เปน ครั้ง ส่อง แล้ว ใน ที่ ปฤกษา ราชการ คือ เฮซ์ ออฟ กอม มันซ์ คน ที่ ชอบ เหน ด้วย มาก เกิน คน อื่น ทั้งปวง ถึง ๓๔๐ คน พวก ปา เนล ยอม โวด เหน ด้วย มะยอริติ คือ คน เปน อัน มาก เกิน คน ทั้งปวง ด้วย ๚ะ

๏ พวก นำ การ พวก นี้ ใน หนังสือ ริโปด เดือน ให้ ลด ทุน ถึง ครึ่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ห้า แรม ค่ำ หนึ่ง แขก นุบา ปาซะ คง อยู่ ใน ตำแหน่ง ว่า ราชการ ต่อ ไป ที่ ขัด ขวาง กัน นั้น เรียบ ร้อย ดี แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน ห้า แรม ส่อง ค่ำ การ บ้าน เมือง ถึง ที่ สุด แล้ว ที่ กรุง ปักิน สมเด็จ พระนาง เจ้า เอมเปรส ประเทศ จิ่น ได้ หัก น่า ของ พระองค์ เจ้า กุง แล พวก ปริวิ กอนซิลลอ อีก สี่ คน เพราะ การ ลาฯ ช้า ใน เรื่อง ประเทศ ตอนกวิน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน ห้า แรม สี่ ค่ำ ภอ พล รบ ฝรั่งเสศ ระดม ยิง เมือง ฮองโฮอะ พวก จีน เผา เมือง หนี หา ต่อ สู้ ไม่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า แรม ห้า ค่ำ มี คำ เลื่อง ฦๅ กัน ว่า ทั้ง เมือง กาตูม ทั้ง เมือง ซุอะกิม เสีย ฆ่าศึก แล้ว เยนิรัล คอดอน ตก อยู่ ใน มือ พวก กระบก แล้ว ๚ะ

๏ วัน พุฒ เดือน ห้า แรม หก ค่ำ พวก ฝรั่งเสศ เข้า อยู่ ใน เมือง ฮองโฮอะ แล้ว มี คำ สั่ง มา แต่ ปีกิน เรียก ให้ เจ้า เมือง ยุนัน ขึ้น ไป รับ พระราช อาญา พวก ข้า ราชการ ทั้ง สิ้น อัน เปน เหตุ ให้ เมือง แบกนิน เสีย แก่ ฆ่าศึก เปน โทษ ตัด ศีศะ ทั้ง สิ้น มี รับ สั่ง ให้ เกณฑ์ คน จีน ทุก ตัว คน อัน มี กำลัง ร่าง กาย ครบ บริบูรณ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัษบดี เดือน ห้า แรม เจด ค่ำ มี หนังสือ ราชการ แต่ เยนิรัล คอดอน ลง วัน อังคาร เดือน ห้า ขึ้น สิบ สาม ค่ำ คราว นั้น ท่าน สบาย ดี มิ ได้ เปน เหตุ ประการ ใด ๚ะ

๏ มี คำ เลื่อง ฦๅ กัน ว่า พวก ที่ ประเทศ มอนโคเลี่ย คิด กระบถ หัก อาญา คอเวินแมนต์ จีน ใน เมือง นั้น ๚ะ

๏ สำหรับ หลาก กำปั่น ด้วย รถ ไฟ ให้ ข้าม คอต ติซุแอนติเปก จับ ทำ แล้ว การ นี้ คง อัศจรรย์ กว่า คลอง ลัด ซุเอซ ลาก กำปั่น บน บก ข้าม คอต นั้น ถ้า ทำ เปน อัน สำเรจ ได้ คง มี คุณ เปน อัน มาก เปน ทาง ลัด ไม่ ต้อง อ้อม รอบ ประเทศ อะเมริกะ ใต้ เลย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ สม เด็จ พระบรม นาง จะ เสด็จ ไป ยัง เมือง ดามชตัด เพราะ ไม่ สู้ สบาย ๚ะ

๏ รับ ตำแหน่ง แล้ว ให้ เปน ราชทูต ว่า ราชการ ของ สมเด็จ พระบรม นาง กวิน บริติช ทั้ง ที่ กรุง ปีกิน ณะ ประเทศ จีน ทั้ง ที่ กรุง ซิอุล ณะ ประเทศ โกเรีย เมื่อ การ เปน เช่น นี้ แล้ว พึง เข้า ใจ เถิด ว่า หนังสือ สัญญา ทาง พระราช ไมตรี กับ ประเทศ โกเรีย เปน อัน ชอบ เปลี่ยน แรติไฟ แล้ว เซอ แฮรี่ ปากซ์ นั้น คง ถวาย ทั้ง หนังสือ สัญญา อัน เปลี่ยน แรติไฟ แล้ว นั้น ทั้ง ตรา ตั้ง เปน ราช ทูต ว่า การ ที่ กรุง โกเรีย นั้น ใน เดือน เจด เพื่อน รัก ของ เซอ แฮรี ปากซ์ ตลอด พิภพ คง ดี ใจ เปน อัน มาก ว่า เซอ แฮรี ปากซ์ ได้ เลื่อน ที่ ถึง ที่ สูง เช่น นี้ แล้ว ประเทศ ตลอด โลกย ไม่ ต้อง สงไสย ว่า ประเทศ เครด บริตัน จะ ถือ ว่า ประเทศ โกเรีย เปน ประเทศ อย่างไร

๏ พวก ฝรั่งเสศ ตี เมื่อง ต่าง ๆ ที่ ประเทศ ตอน กวิน ชะนะ ทุก เมื่อง แล้ว ถ้า เมื่อง ตอนกวิน เปน เมื่อง ขึ้น กับ ประเทศ จีน ตาม พวก จีน อ้าง นั้น ควร พวก จีน จะ ตั้ง ถ้า รบ ป้อง กัน รักษา ประเทศ ตอนกวิน อัน เปน เมื่อง ขึ้น ตาม คำ อวด คำ ขู่ นั้น ราชทูต ประ เทศ จีน มากวิศ ตะเซง ใน ประเทศ ยุโรป แต่ ต้น มือ ได้ ร้อง ว่า ประเทศ ตอนกวิน เปน เมื่อง ขึ้น ประเทศ จีน ถ้า พวก ฝรั่งเสศ จะ ขึ้น ตี เมื่อง แบกนิน ประเทศ จีน จะ ถือ ว่า เปน เหตุ จำ ต้อง รบ กัน กับ ประเทศ ฝรั่ง เสศ ๆ ตี เมื่อง แบกนิน จน เมื่อง นั้น เสีย ได้ แก่ พวก ฝรั่งเสศ แล้ว ทหาร จีน ที่ รักษา เมื่อง นั้น หนี ทัพ เอา ตัว รอด ไป ได้ ถ้า พวก จีน จะ รบ ฝรั่งเสศ จริง แล้ว ข้าง ไหน จะ ชะนะ คง เรียก ให้ ข้าง แพ้ เสีย ค่า ส่อหุ้ย รบ ให้ ถ้า ไม่ มี เงิน ภอ ใช้ จำ ต้อง ปล่อย เมื่อง ซึ้ง พวก ชะนะ ตี ได้ แล้ว ให้ ตก เปน ของ ๆ เขา แล พวก แพ้ นั้น ต้อง ยอม ทำ ตาม ผู้ ชะนะ จะ บังคับ นั้น ตาม ความ อัชฌาสัย แล ธรรมเนียม ของ ผู้ ชะนะ นั้น และ ถ้า พวก จีน จะ ให้ ของ อัน ต้อง เสีย ให้ น้อย อย่า ให้ มาก ไป ต้อง รีบ ตก ลง กัน กับ ฝรั่งเสศ ให้ รีบ เลิก ศึก กัน แล ใช้ ให้ แก่ ฝรั่งเสศ แล้ว แต่ ฝรั่งเสศ จะ เรียก หา นั้น ยิ่ง เนิน ช้า อัน จะ ต้อง เสีย นั้น จะ มาก ทวี ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป ใน ครั้ง นี้ พวก จีน เสีย เปรียบ ด้วย ว่า ไม่ รู้ พาหนะ กำลัง ของ ตัว อง อาจ ตวาด เกิน กำลัง ของ ตัว ควร จะ เชย ดู ฝรั่งเสศ จะ ทำ ประการ ใด ถ้า เขา ได้ ทำ เลว [?] ถูก ติเตียน แต่ ประเทศ อื่น อยู่ เอง ถ้า กลัว สู้ ไม่ ได้ คน ฉลาด คง ไม่ สู้ คง คิด เอา ตัว รอด แต่ อย่าง เดียว คน พาหนะ ลำลัง อาวุธ ไม่ ถึง เขา อย่า คิด สู้ เขา คิด แต่ เอา ตัว รอด จึง จะ ชม ได้ ว่า ฉลาด ๚ะ

๏ พวก เที่ยว สืบ ดู ท่า ทาง ใน ประเทศ สยาม เหนือ

๏ พวก ลูก ค้า มิศเตย เย เอ ไบรซ์ แล เพื่อน เที่ยว เดิน ป่า ถึง นคร เชียงใหม่ บัด นี้ มา ยัง กรุง เทพ แล้ว อีก พวก หนึ่ง คือ มิศเตอ โฮลด แฮลเลด แล ครู กุซิง ได้ ข่าว ว่า ถึง นคร เชียงใหม่ แล้ว แต่ ยัง จะ เที่ยว เกิน นคร เชียงใหม่ แล้ว จะ ลง มา ยัง กรุง เทพ ข้าง ขึ้น ใน เดือน เจด พวก นี้ ไป ดู ท่า ทาง จะ คิด ทำ ทาง เหลก แล รถ ไฟ ให้ ต่อ เมื่อง ยุนัน กับ เมื่อง มอ ล แหม่ ง ฤๅ กับ เมื่อง รังคูน ๚ะ

๏ พระองค์ เจ้า ปฤษฎางค์ ราชทูต สยาม ที่ ประเทศ ยุโรป ได้ ทำ หนังสือ สัญญา กับ ประเทศ เยอรเมนี บัง คับ การ ซื้อ ขาย สุรา ใน ประเทศ สยาม ข้อ สัญญา นั้น ใกล้ เคียง กับ ข้อ สัญญา ซึ่ง เสด็จ ได้ ทำ ไว้ กับ คอ เวินเมนต์ บริติซ เมื่อ ปี กลาย ๚ะ

๏ ณวัน จันทร์ เดือน สี่ แรม หก ค่ำ สมเด็จ พระองค์ เจ้า ปรินซ์ ออฟ เวลซะ ลูก ยา เธอ ของ สมเด็จ พระบรม นาง กวีน อังคริษ ได้ โปรด ให้ กรม หมื่น นเรศวรฤทธิ์ ราชทูต สยาม แล พระองค์ เจ้า โสณบัณฑิฐ ผู้ รับ ทำ ราช การ ด้วย ราชทูต นั้น เข้า เฝ้า เปน ธรรมเนียม ปรินซ์ ออฟ เวลซะ ที่ จะ ให้ ราชทูต ต่าง ๆ เข้า เฝ้า เปน แต่ เพียง การ คำนับ กัน เท่า นั้น เอง ๚ะ

๏ ณวัน ประหัสบดี เดือน สี่ แรม เก้า ค่ำ มี พระบรม ราชโองการ ของ สมเด็จ พระบรม นาง กวีน อังคริษ ดำรัส ให้ สมเด็จ พระนาง ปรินเซซ ออฟ เวลซะ มี การ ประชุม คือ ดรออิง รูม แทน สมเด็จ พระบรม นาง กวีน คราว นั้น ราช ทูต ประเทศ ต่าง ๆ ได้ เข้า เฝ้า ทั้ง ราชทูต ประเทศ สยาม

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ สอน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ฯะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถัมภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯะ

๏ หมอ เมอซิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า หนัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รศ ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฏ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก ซึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดเอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สั้ก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ ๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศิศะ ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ๚ะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ๚ะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนี่ย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิ่น อย่า ช้า เลย ๚ะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ๚ะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน แอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แซ่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แซ่ ถ้วย แก้ว ไม้ แซ่ สังกะสี่ ดีบุก เหล็ก แซ่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แซ่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แซ่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แซ่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ไว้ ตั้ง ที่ แซ่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนี่ย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ (ต ป) ๚ะ

๏ หนังสือ ที่ มี ขาย ที่ ตึก ว่า กรม ไปรสนีย แล โทร เลข ปาก คลอง โอ่ง อ่าง แห่ง ๑ ออฟฟิซ โทรเลข โรง ภาษี แห่ง ๑ แล มี ขาย บ้าง เล็ก น้อย ทุก แห่ง ที่ ร้าน ไปรสนีย หนังสือ นี้ จะ ได้ ออก จำหน่าย ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัศบดี เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี วอก ยัง เปน เบญจศก

เล่ม ที่ ๑ ตำแหน่ง ราชการ ราคา เล่ม ละ ๖ บาท เล่ม ที่ ๒ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด ถนน แล ตรอก ราคา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๓ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด บ้าน หมู่ แล ลำ น้ำ รา คา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๔ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด คลอง คู แล ลำ ปะโดง ราคา เล่ม ละ ๖ บาท

ถ้า จะ ซื้อ ทั้ง สำรับ ๔ เล่ม เปน เงิน ๒๐ บาท

๏ วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น เจ็ด ค่ำ (๓ ๑) ฯะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะเรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๕๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ ละเอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๘ ถึง ๑๘๙๔ ครบ เจ็ด ปี (จ. ห) ฯะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อิก อย่าง หนึ่งให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วงน่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้งข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู สาศนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น ฅือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กากับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดทาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คำภีร์ พระ เยซู สาศนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิดเลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉาแล วิสัชนาใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชรมกุฏ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ฃงจู มงคลทิปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถมอากาษ ทำนาย ฝัน ตราชู ทอง คำเตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บาง คอ แหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุด ไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด