๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ข้าพเจ้า ได้ เหน พระสงฆ ใน ฝ่าย สำนักนี้ มหานิ กาย นุ่ง ห่ม ไม่ สม ควร กับ เปน ผู้ ถือ บรรพชิต คือ นุ่ง ผ้า สบง ย้อม ดอก คำ มี ศรี ดุจ ผ้า ห่ม ของ คาระ วาศ ซึ่ง พระสงฆ ประพฤติ ดัง นี้ ไม่ สม ควร อีก อย่าง หนึ่ง คือ เอา ผ้า แพร จีบ เปน กลีบ เหมือน กับ ผ้า ห่ม สัตรี มา ทำ เปน อังสะ ชื่น ชม นิยม ยินดี ว่า สวย ดี งาม พระสงฆ องค์ ใด ประพฤติ ดัง นี้ คือ ท่าน จะ สำแดง ความ วิเลศ ของ ท่าน ว่า ท่าน เปน เจ้า ชู้ ติด พัน สีกา ๆ ไห้ ผ้า ห่ม มา ทำ อังสะ ท่าน จึง เอา ผ้า นั้น บริโภค อวด เพื่อน พระสงฆ แล ประสก สีกา แต่ ข้าพเจ้า เหน ว่า พระสงฆ องค ใด ประพฤติ ดัง นี้ ก็ เหมือน พระสงฆ องค นั้น ประจาน ความ ชั่ว ใน ตัว ของ ท่าน ไม่ ให้ เปน ที่ นับถือ บูชา ของ สัปรุษ เหตุ ที่ พระสงฆ เอา ผ้า แพร จีบ เปน กลีบ ๆ มา ทำ อังสะ นั้น ข้าพเจ้า ได้ ความ ซึ่ง เปน ปถม เหตุ คือ บุตร สาว ของ ท่าน ผู้ หนึ่ง ถึง แก่ กรรม มี ผ้า แพร สำหรับ ห่ม เปน อัน มาก บิดา มารดา ของ ผู้ ตาย จึง มี สัทธา เอา ผ้า แพร แถบ ของ บุตร มา ติด หู ทำ เปน อังสะ บังสกุล ถวาย พระสงฆ ไป เพื่อ อุทิศ ส่วน กุศล ให้ บุตร ๆ เขา ชอบ ผ้า แพร จีบ เขา จึง จัด จีบ ให้ เปน กลีบ ถวาย พระสงฆ ๆ ที่ ได้ รับ ไทยทาน ไป ก็ บริโภค ตาม ทายก สัทธา พระสงฆ เพื่อน ทั้งปวง เหน นิยม ชอบ ใจ ดู เปน ที่ ว่า ติด พัน สีกา ๆ เปลื้อง ผ้า ห่ม ถวาย มา พระสงฆ บาง องค ที่ บัง สกุล ได้ รับ ไทยทาน ผ้า พร จีบ ทำ เปน อังสะ นั้น พูด เปน สัพละวาจา อวด เพื่อน สงฆ ว่า ติด พัน สีกา ฯ เปลื้อง ผ้า ห่ม ใน ตัว ถวาย มา ต่าง หน้า พระสงฆ ทั้งปวง ก็ นิยม เหน เปน วิเสศ บ้าง ไป เที่ยว ขย ผ้า แพร จีบ ของ ญาติ โยม มา ทำ อังสะ บ้าง ไม่ มี ญาติ โยม หา เงิน ไป ซื้อ แพร จีบ ตลาด มา วาน สิศ วัด แล ทายก ที่ มี พี่ สาว น้อง สาว แล บุตร หลาน เปน สาว เย็บ ติด หู ทำ อังสะ อบ ให้ หอม ด้วย ความ ปราถนา ของ พระสงฆ องค นั้น จะ อวด สีกา ที่ เปน ผู้ เย็บ ติด หู เปน ผ้า อังสะ นั้น ว่า คุณ นัน ท่าน เปน เจ้า ชู้ ติด พัน ผู้ หญิง ฯ ถวาย ผ้า แพร แถบ จีบ มา ให้ ดู ต่าง หน้า ครั้น สีกา คน นั้น เย็บ ติด ให้ แล้ว ถวาย มา พระสงฆ องค นั้น เอา บริโภค อวด คน ทั้งปวง บาง ที พูด อวด เปน ที่ ว่า สีกา ที่ ไป วาน เขา เยบ ติด หู นั้น ถวาย มา เหตุ เปน ดั่ง นี้ พระสงฆ ที่ อยาก ให้ คน เหน ว่า เปน พระ เจ้า ชู้ จึ่ง ได้ หา ผ้า แพร จีบ มา ทำ เปน อังสะ เหน ดี ตาม กัน ชุม มาก ทุก อาราม บาง องค อนาถา ขัด สน แต่ ใจ อยาก เปน เจ้า ชู้ บ้าง ไป ซื้อ แพร บาง ชนิด ติด ฝุ่น ฝอย มา ทำ อังสะ อวด ว่า เปน เจ้า ชู้ ติด พัน สีกา บ้าง รูป ร่าง ก็ เปน บ้าน นอก เร่อ ร่า แต่ มี อังสะ แพร จีบ ห่ม ทำ ท่า ทาง ขวาง รี ไม่ เข้า ที ข้าพเจ้า เหน ว่า พระสงฆ องค์ ได ประพฤติ ดั่ง ที่ กล่าว มา นี้ ไม่ สม ควร ที่ เปน บรรพชิต ต้อง อาบัต นิสคี ปาจิตติย ประจำ ตัว แล จะ พลอย ให้ นิสคี ติด ต่อ ไป แก่ เพื่อน สงฆ ทั้งปวง ที่ ร่วม เสนาสน ต่าง ๆ ด้วย ถือ เพศ บรรพ ชิต แล้ว จะ ต้อง ละ เว้น ความ ชั่ว ใน สันดาน ทั้งปวง ให้ ขาด สิ้น ไม่ ควร จะ แสวง บาป เพิ่ม เติม เลย การ นุ่ง ห่ม จะ ต้อง ให้ สุภาพ จะ ได้ เปน ที่ ยำ เกรง นับถือ เลื่อม ใส สัทธา ของ สัปรุษ จึ่ง จะ สม ควร เปน บรรพ ชิต แล ๚ะ

๏ ความ ที่ ว่า มา นี้ จะ ผิด ชอบ เปน ประการ ใด คน ชำนาญ นับถือ ใน พุทธสาสนา จึ่ง จะ เข้า ใจ ได้ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า จะ ขอ กล่าว ถึง คน หา ปันญา มิ ได้ คือ ได้ อ่าน จดหมาย เหตุ ว่า ด้วย จะ ให้ เลิก หวย ถั่ว โป เขา ว่า เลิก ถั่ว โป ผู้ ร้าย จะ มาก ขึ้น ข้าพเจ้า จึ่ง ว่า เขา เปน คน หา ปัญญา มิ ได้ ทุก วัน นี้ เจก มา จาก เมือง จีน มี แต่ เสื่อ กับ กังเกง เขา คิด อ่าน ผูก ภาษี่ หวย ถั่ว โป เงิน หลวง ปี หนึ่ง ถึง หลาย หมื่น ชั่ง ใช่ ว่า เขา ไป เอา เงิน มา แต่ เมือง จีน ก็ เปล่า ทำ มี กำไร เขา ก็ จะ ทำ ไป ทำ ขาด ทุน เขา ก็ จะ ภา ลูก ภา เมีย เขา ลง เรือ ไฟ ไป เมือง จีน กับ อีก อย่าง หนึ่ง เขา ถือ ว่า เปน นี่ หลวง ร้อย ชั่ง ก็ เปน นี่ หลวง เปน นี่ หมื่น ชั่ง ก็ เปน นี่ หลวง ธุระ อะไร จะ ไป กลัว นี่ ถ้า โปรด ให้ รับ เขา ทำ แล้ว ก็ ทำ ได้ หมด แต่ เรื่อง นี้ จะ ต้อง ขอ งด ไว ก่อน จะ ต้อง กล่าว ถึง คน โง่ คือ เขา ว่า เลิก หวย ถั่ว โป ผู้ ร้าย จะ ชุก ชุม มาก ขึ้น เขา ไม่ ว่า หวย ถั่ว โป มัน กิน จน ที่ บ้าน ไม่ มี อยู่ จน ตัว เอง ต้อง ถึง แก่ เปน นี่ เปน ค่า เงิน หวย ถั่ว โป คือ เนื้อ ของ ราษฎร ไม่ ใช่ ฤๅ ถ้า แม้น ราษฎร ยาก จน ก็ ต้อง คิด ลัก คึด ขะโมย ซึ่ง กัน แล กัน คิด เบียด เบียฬ คุมเหง ขี่ ฉ้อ กด ขี่ สาระพัด จะ ฉ้อ โกง ต่าง ๆ เพราะ ด้วย การ หวย ถั่ว โป ถ้า แม้น พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว โปรด ให้ หวย ถั่ว โป เลิก ก็ เหมือน กับ ท่าน ไม่ เอา เงิน ค่า หวย ถั่ว โป ราษฎร เหตุ ไร ราษฎร จึ่ง จะ ต้อง เปน โจร ผู้ ร้าย เล่า กลัว ท่าน จะ ไม่ โปรด เลิก ให้ จริง ถ้า ท่าน โปรด เลิก ให้ จริง อีก สิบ ปี บ้าน เมือง ใน พระราช อณาเขตร กรุง สยาม นี้ คง มี ความ จำเริญ ขึ้น ไป ยิ่ง กว่า นี้ อีก หลาย เท่า นัก ปราช ชาว ยุโรป เขา ว่า อย่าง นี้ แต่ ไม่ ทราบ ว่า นัก ปราช คน ไทย เขา จะ คิด เหน อย่าง ไร จะ ขอ เปรียบ ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ฟัง อีก สัก เรื่อง หนึ่ง คือ ข้า พเจ้า ได้ ทราบ ความ เขา เล่า กัน ต่อ ๆ มา ว่า เมือง พม่า เมื่อ แต่ ก่อน ยัง ไม่ เสีย แก่ ฝรั่ง กฎหมาย บ้าน เมือง ก็ เตม ที่ ตั้ง แต่ ฝรั่ง ตี ได้ แล้ว บ้าน เมือง มี ความ จำเริญ ขึ้น กว่า เก่า อีก หลาย เท่า ฝรั่ง ห้าม ขาด การ บ่อน เบี้ย ไม่ มี ความ ก็ น้อย ผู้ ร้าย ก็ เบา บาง ราษฎร มี่ แต่ จะ ก้ม หน้า ทำ มา หา กิน ไม่ คิด ลัก คิด ขะโมย ซึ่ง กัน แล กัน คิด แต่ จะ หา กิน อย่าง เดียว กับ จะ เล่า เรียน วิชา ทุก วัน นี้ บ้าน เมือง เขา มี ความ เจริญ ขึ้น กว่า แต่ ก่อน มาก เพราะ เขา ทิ้ง ความ ชั่ว ความ ดี จึ่ง ได้ บังเกิด แก่ เขา ขอ ท่าน ทั้งหลาย จง มี ปัญญา ตรึก ตรอง ดู เถิด ซึ่ง จดหมาย เหตุ ว่า ด้วย เรื่อง หวย ถั้ว โป คน ที่ แต่ง ว่า ด้วย หวย ถั้ว โป คน ๆ นั้น เปน คน ดี มี ปัญญา เปน คน สัจ ซื่อ เหน แก่ การ แผ่นดิน ใช่ ว่า เขา จะ พูด แต่ เล่น หา มิ ได้ ขุนนาง เจ้า นาย อย่า ได้ ดู ถูก เขา ถ้า มี คน อย่าง นี้ เปน ขุนนาง โต ๆ มาก กรุง สยาม คง จะ มี ความ จำเริญ ขึ้น ทุก วัน ๆ นี้ เจ้า นาย แล ขุนนาง ท่าน ไม่ ช่วย กัน คิด ให้ ราษฎร อยู่ เยน เปน ศุข ราษฎร เหมือน กับ เท้า ปู เท้า นั้น ง่อย เพลีย ตัว ปู นั้น จะ อาไศรย แก่ อะไร ราษฎร ยาก จน ส่วย ษา อากร จะ ไป เกบ เอา กับ ใคร ท่าน จง ดำริห์ ดู ให้ มาก ๆ ทำไม กับ เจก เหล่า นี้ มัน จะ ทำ ให้ ราษฎร ของ เรา ยับ เยิน อย่าง เดียว ถ้า ราษฎร ของ เรา ยับ เยิน ขุนนาง เจ้า นาย จะ ไป พึ่ง ใคร ซึ่ง ทำ แซยิด นั้น ราษฎร มัน ช่วย ท่าน ฤา มิ ใช่ ท่าน จึ่ง สนุกนิ์ ถ้า ราษฎร มัน จน แล้ว ท่าน จะ เอา ความ สนุกนิ์ มา แต่ ไหน แต่ การ แซยิด ขุนนาง เจ้า นาย ก็ ไม่ สู้ จะ ควร จะ ควร อยู่ ก็ พระเจ้า แผ่นดิน องค์ เดียว ได้ เปน ที่ สูง สุด ใน บ้าน เมือง ที่ ท่าน ครอง นั้น คน ทั้งหลาย ไม่ มี ใคร เสมอ ซึ่ง ขุนนาง เจ้า นาย มา ทำ แซยิด เทียม พระเจ้า แผ่นดิน ไม่ สม ควรเลย อีก ประการ หนึ่ง ใน พระ บาลี ท่าน ก็ ห้าม ไม่ ให้ ฆ่า สัตว ตัด ชีวิตร ซึ่ง เจ้า นาย ทำ แซยิด คราว หนึ่ง หมู่ เปด ไก่ ก็ ตาย มาก ฤา ท่าน จะ ถือ ว่า ท่าน ไม่ ได้ ฆ่า เอง คน อื่น เขา ฆ่า ถ้า ท่าน ไม่ ทำ แซยิด แล้ว ใคร ผู้ ใด จะ ฆ่า สัตว มา ช่วย เล่า ถ้า อย่าง นั้น แล้ว ท่าน ต้อง ถือ ศาสนา อัน สอน ว่า ฆ่า สัตว เลี้ยง ชีวิตร ไม่ บาป ถ้า ฆ่า สัตว เปน บาป แล้ว ทำ แซยิด ไม่ สม ควร เลย การ ที่ ทำ แซยิด นั้น สู้ ทำนุ บำรุง ราษฎร ไม่ ได้ ทำนุ บำรุง ราษฎร พระเจ้า สรรเสริญ ว่า ช่วย เพื่อน มนุษ ด้วย กัน บุญ กุศล ก็ จะ มี อายุศม์ ก็ ยืน นาน ซึ่ง ท่าน จะ ไป เชื่อ เจก จีน ทำ แซยิด ให้ อายุศม์ ยืน นาน คน มี ปัญญา คิด ไม่ เหน ด้วย เลย คน ไทย อยู่ ข้าง เชื่อ คน ง่าย เหน เขา ทำ กงเต็ก ก็ ทำ บ้าง ซึ่ง ทำ กงเต็ก นั้น ได้ บุญ อย่าง ไร ไทย ก็ ไม่ รู้ สุด แต่ ใคร ทำ อะไร แล้ว ไทย ก็ จะ ทำ บ้าง ส่วน ผู้ ร้าย มี ทั่ว พระราช อาณาเขตร ไทย ก็ ไม่ คิด อ่าน ห้าม ไม่ อาย กับ คน นอก เขา บ้าง ถ้า กรม ซึ่ง เปน เจ้า พนักงาน ห้าม ไม่ หยุด ขอ ส่ง ไป ให้ พระ นาย ไวย ถ้า พระนาย ไวย ห้าม แล้ว คง จะ ต้อง หยุด ด้วย พระนาย ไวย ไม่ เปน คน โลภ ไม่ เหน แก่ สิ้นบน ว่า การ ทหาร มา ช้า นาน ไม่ ปรากฏ ว่า พระนาย ไวย รับ สินบน ถ้า พระนาย ไวย แล้ว รับ ประกัน ได้ จดหมาย เหตุ มี คุณ แก่ แผ่นดิน คือ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ได้ ทราบ การ ต่าง ๆ ร

๏ เสด็จ ถึง แล ภัก ที่ เมือง สมุท ปราการ ณวัน จันทร เดือน หก แรม สาม ค่ำ เวลา บ่าย สาม โมง ยี่สิบ มินิต เสด็จ กลับ จาก ปาก น้ำ ณวัน พุฒ เดือน หก แรม ห้า ค่ำ เวลา บ่าย ห้า โมง จะ ขึ้น มา ยัง กรุง เทพ ๚ะ

๏ ท่าน มา ภัก ที่ เมือง สมุท ปราการ ณวัน อาทิตย เดือน เจ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เวลา บ่าย ห้า โมง สี่สิบ มินิต ณวัน จันทร เวลา บ่าย ห้า โมง ยี่สิบ มินิต ท่าน ออก จาก ปาก น้ำ จะ ไป เมือง เพ็ชร์ บุรี ๚ะ

๏ ของ ส่มเด็จ พระบรม นางกวีน เจ้า ประเทศ อัง คริษ แล เอมเปรศ ประเทศ อินเดีย ประสูตร ณวัน จันทร์ เดือน เจ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง จุลศักราช ๑๑๘๑ ปี เถาะ เอก ศก ตรง กัน กับ วัน จันทร์ วัน ที่ ยี่สิบ สี่ เดือน เม คริศ ศักราช ๑๘๑๙ ตาม กาล กำหนด เวลา พวก ถือ พระ เยซู สาศนา นั้น วัน ที่ ยี่สิบ สี่ เดือน เม จำ ต้อง เปน รอบ ปี หนึ่ง มิ ได้ คลาด เคลื่อน เลย โลกย เรา นี้ คง เดิน รอบ ดวง อาทิตย เรา นี้ ใน สาม ร้อย หก สิบ ห้า วัน เล่ศ แล กลับ มา อยู่ ที่ เดิม ใน ทาง เดิน นั้น พวก อังคริษ แล คน อัน ขึ้น อยู่ ใน ร่ม ธง อังคริษ ทั่ว ตลอด พิภพ เตม ใจ ทำ การ ฉลอง พระชนม์ พรรษา ของ สม เด็จ พระบรม นางกวีน ทุก ปี เมื่อ ถึง กาล กำหนด วัน ที่ ยี่สิบ สี่ เดือน เม ทุก ๆ ปี นั้น ณ ปี นี้ มิศเตอ เออ เนศ ซะเตา เอเยนต์ ของ สมเด็จ พระบรม นางกวีน ณกรุง เทพ ฯ ได้ แจก ก๊าด ออก เชิญ ท่าน ผู้ ใหญ่ ชาว สยาม ชาว นอก มา ประชุม ที่ บ้าน ท่าน เปน ที่ ฉลอง พระ ชนม พรรษา ของ ส่มเด็จ พระบรม นางกวีน เวลา เย็น ตั้ง แต่ สาม ทุ่ม ขึ้น ไป เมื่อ เวลา บ่าย วัน นั้น ฝน ตก เปน อัน มาก เมื่อ ค่ำ วัน นั้น อากาศ สงบ เรียบ ดี ฝน มิ ได้ ตก เย็น สบาย เหมาะ แก่ การ มี โคม แก้ว ไฟ ซุ้ม ที่ ท่า ขึ้น แล ตาม ทาง จะ ขึ้น ไป ถึง ตึก พวก แตร ฝรั่ง พวก หนึ่ง เปน พวก กำปั่น กล ไฟ เรือ พระ ที่ นั่ง วิเสตรี พวก หนึ่ง เปน พวก วัง น่า ผลัด กัน เล่น ตลอด คราว ชุมนุม กัน นั้น ห้อง ต่าง ๆ ที่ ตึก เอเยนต นั้น สว่าง ด้วย โคม ระย้า แล โคม อื่น ๆ หลาย ชะนิด ทุก ห้อง นั้น เตม ด้วย พวง ดอก ไม้ ดู ศรี งาม ทั้ง หอม ติด ฝา ผนัง แขวน อยู่ รอบ วัง น่า ได้ จัด ทำ โกด ออฟ อามซ ของ ส่มเด็จ พระบรม นางกวีน นั้น ด้วย ดอก ไม้ สด ทั้ง งาม ทั้ง หอม น่า ชม สรรเสริญ นัก หนา ผู้ ใหญ่ ชาว สยาม ที่ รับ เชิญ มา นั้น แล พระ องค เจ้า น้อง ยา เธอ นั้น คือ กรม หมื่น เทวะวงษ วะโร ประการ องค หนึ่ง กรม หมื่น ภูธเรศ ธำรงค ศักดิ์ องค หนึ่ง พระ องค เจ้า ใน กรม พระราช วัง บวร สถาน มงคล องค หนึ่ง แล พวก ขุนนาง วัง น่า ตาม เสด็จ มา หลาย คน แล ขุนนาง วัง หลวง คือ เจ้า พระยา ภาณุ วงษ มหาโกษา ธิบดี ผู้ ว่า การ ต่าง ประเทศ นาย หนึ่ง พระยา ภาษกรวงษ นาย หนึ่ง พระยา พิพัฒ โกษา นาย หนึ่ง แล ท่าน ผู้ ใหญ่ อื่น หลาย นาย ตัว กงซุล แล พวก กงซุล ต่าง ประเทศ ทุก ๆ นาย ที่ อยู่ ใน กรุง เทพ ทั้ง พวก นาย ห้าง ลูก ค้า วานิช ชาว ใน แล ชาว นอก ทั้ง บุตร ภรรยา ชาว นอก มา ประชุม กัน เปน อัน มาก ใน เวลา คืน วัน นั้น พวก ผู้ ชาย แล ผู้ หญิง ฝรั่ง ที่ ชอบ เต้น รำ ได้ เต้น รำ หลาย คน ได้ เต้น รำ เปน คู่ ๆ หลาย เพลง นักหนา ณะเวลา เที่ยง คืน ประชุม เลี้ยง กัน แล มี คำ ถวาย ศีล ถวาย พร ขอ ให้ สมเด็จ พระ บรม นางกวีน อังคริษ เจริญ พระชนม พรรษา ยั่ง ยืน กาล ช้า นาน เถิด พวก ที่ เอเยนซี่ อังคริษ นั้น มิ ได้ มี การ ประชุม เลี้ยง กัน ฉลอง พระชนม พรรษา คราว ใหญ่ ดัง นี้ นาน หลาย ปี มา แล้ว คน ทั้งปวง ขอบ ใจ มิศ เตอ เออเนศ ซะเตา เอเยนต แล กงซุล เยนิรัล เปน อัน มาก เพราะ ได้ มี การ ฉลอง พระชนม พรรษา คราว นี้ เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ เปน เจ้า ของ ลคร ปรินซ์ เทียเตอ ขอ ตอบ มา ยัง ท่าน ครู สมิท ด้วย ข้าพเจ้า ได้ รับ จด หมาย เหตุ สยาม ไสมัย ของ ท่าน ใน วิก ลง วัน พุฒ เดือน หก แรม ห้า ค่ำ ปี วอก ฉอ ศก เห็น มี ความ ใน จดหมาย เหตุ ข้อ หนึ่ง ว่า ลคร ปรินซ์ เทียเตอ จะ เล่น ณวัน แรม ๑๔ ค่ำ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน หก ข้อ นี้ เปน ผู้ ใด มา ลัก ชื่อ ปรินซ์ เทียเตอ ไป ลง จดหมาย เหตุ กล่าว คำ เปน มุสาวาท ต่าง ๆ ใน วัน แรม ๑๔ ค่ำ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน หก ลคร ของ ข้าพเจ้า ก็ ไม่ ได้ เคย เล่น เรื่อง ที่ กล่าว มา ลคร ปรินซ์ เทียเตอ ก็ มิ ได้ มี ผู้ ที่ กล่าว คำ ลง มา ใน จดหมาย เหตุ เปน คำ เปรียบ เทียบ เสียด สี ด้วย เหตุ ที่ ไม่ มี ไม่ จริง เปน การ แกล้ง กล่าว ด้วย คำ มุสาวาท ถ้า แล ถึง วัน แรม ๑๔ ค่ำ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน หก ผู้ ที่ ชอบ ดู ลคร ปรินซ์ เทียเตอ ก็ จะ มา ดู ตาม เชื้อ ถือ จดหมาย เหตุ ว่า เปน คำ แท้ จริง ถ้า เขา ไม่ ได้ ดู ตาม ความ ปราถนา จะ มิ ติ เตียน ล่วง เกิน หยาบ ช้า ถึง ผู้ เปน เจ้า ของ ลคร ว่า ออก ประกาศ หลอก ลวง เขา ให้ เสีย ประโยชน์ ป่วย การ เวลา ข้าพเจ้า จึ่ง จะ ต้อง ติ ท่าน ว่า ลง จด หมาย เหตุ มัก ง่าย การ ที่ ไม่ มี ไม่ จริง ก็ เก็บ ลง จดหมาย ๆ ย่อม นับถือ ด้วย กัน ทั่ว ไป ว่า การ สิ่ง ใด ลง ใน หนังสือ พิมพ์ จดหมาย เหตุ เปน การ แท้ จริง ครั้ง นี้ มา มี ขึ้น เช่น นี้ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย จะ มิ เสีย ไป ฤา จะ เปน เช่น หนังสือ ทิ้ง มา ทาง ไปรสนีย แล เหมือน หนังสือ ที่ เขียน ไว้ ตาม ฝา ผนัง ศาลา กำแพง เปน อย่าง นั้น จดหมาย เหตุ เปน ที่ นับถือ จึ่ง เสีย เงิน ยอม ซื้อ เพื่อ จะ ให้ เปน คุณ บัด นี้ การ มา เปน ขึ้น ดัง นี้ เจ้า ของ ลคร ไม่ รู้ เหน ด้วย มี ผู้ ลัก ชื่อ ไป ลง จดหมาย เหตุ ของ ท่าน ท่าน จะ ต้อง เปน ธุระ จัด การ ไป ตาม อย่าง ธรรมเนียม กดหมาย อย่า ให้ ข้าพเจ้า ต้อง เสีย ใจ ด้วย เหตุ ที่ ไม่ ควร ไม่ จริง

๏ แล้ว อีก ประการ หนึ่ง มี ผู้ ลัก ชื่อ ใส่ กล่าว เปน คำ ประจาน ที่ ไม่ จริง ลง มา ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย อย่าง นี้ ใน อย่าง ธรรมเนียม จะ ควร ประการ ใด ขอ จง เปน ธุระ ให้ ท่าน สืบ เอา ตัว ผู้ ขะโมย ชื่อ ของ เขา เซน ไป ให้ ท่าน เชื่อ ถือ ความ ข้อ นี้ จะ ต้อง เปน ธุระ ของ ท่าน ผู้ เปน เจ้า ของ สยาม ไสมย ให้ สำเร็จ ตลอด ไป —เจ้า พระยา มหินทร ศักดิ์ ธำรงค์ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ รับ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ใน วิก ที่ ออก ไป แล้ว นี้ ได้ ภบ การ เล่น ที่ ชอบ ใจ มี เปน ประกาศ ว่า ลคร ปรินซ์ เที่ยเตอ จะ เล่น ณวัน แรม ๑๔ ค่ำ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน หก ข้าพเจ้า สำคัญ ใจ ว่า จริง มี ความ ยินดี ครั้น สืบ ไป ได้ ความ ว่า หา จริง ตาม จดหมาย เหตุ ไม่ เปน ผู้ ร้าย ลัก เอา ชื่อ ปรินซ์ เที่ย เตอ ลง จดหมาย เหตุ ประกาศ ว่า จะ เล่น ข้าง แรม เดือน หก นี้ เปน คำ โกหก ของ คน ที่ มี ใจ อย่าง ไพร่ หยาบ ที่ สุด จึ่ง กล่าว การ หลอก ลวง คน ทั้ง บ้าน ทั้ง เมือง ทำ ให้ จดหมาย เหตุ เสีย ไป ไม่ สม ควร เลย คน เช่น นี้ จะ ต้อง ตัด สิน ว่า ไม่ รัก บิดา มารดา ญาติ พี่ น้อง วงษ วาร ของ ตัว จึ่ง ประพฤติ การ ดั่ง นี้ ถ้า แล ถึง วัน แรม ๑๔ ค่ำ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน หก คน ที่ ชอบ ดู ลคร ปรินซ์ เที่ยเตอ ก็ จะ ภา กัน ไป ดู ตาม ที่ ประกาศ มา ใน จดหมาย เหตุ ไม่ ได้ ดู สม ความ ปราถนา ต้อง ป่วย การ เสีย เวลา แล ค่า จ้าง เรือ ค่า จ้าง รถ ก็ จะ โกรธ จน ถึง กล่าว คำ หยาบ ล่วง เลย ถึง บิดา มารดา ผู้ ที่ กล่าว คำ หลอก ลวง มา ใน จดหมาย เหตุ ข้าพเจ้า จะ ขอ เตือน สติ ท่าน ว่า อย่า ประพฤติ การ อย่าง นี้ ไม่ ดี ๚ะ

๏ ตาม ธรรมเนียม ประเทศ ศิวิไลย คน ลัก ชื่อ มา ไซน ลง ให้ คน อื่น เสีย เพราะ การ แกล้ง หลอก เอา ชื่อ คน อื่น มา ไซน ลง นั้น โทษ เท่า ทำ เงิน ปลอม โทษ ลึก ซึ้ง นัก ข้าพเจ้า เอไดเตอร์ ต้อง ขอ โทษ เจ้า ของ ลคร ปรินซ์ เที่ยเตอ - เพราะ ถูก หลอก ว่า เปน ของ ท่าน ส่ง มา ให้ ลง ใน จดหมาย เหตุ เพราะ ไม่ อยาก ขัด ท่าน จึ่ง ได้ ลง คราว นี้ ผิด เพราะ ถูก หลอก คน โกง

เงิน แบงก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ซิลิง ๘ เปนซ กับ สาม เซี่ยว เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ซิลิง ๙ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๕๐ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน หก ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ เซอ ไมเคล ฮิกซ์ บี่ชะ แจ้ง หมาย ว่า ด้วย ข้อ จะ ติ เตียน การ ไม่ ช่วย หนุน เยนิรัล คอดอน แล ติ เตียน การ ใน กาล ครั้ง นี้ มิ ได้ ไป ช่วย เอา ตัว รอด มา ให้ ได้ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก ขึ้น สิบ สอง ค่ำ มิศเตอ แคลดซะโตน กำหนด วัน จันทร เดือน หก แรม สาม ค่ำ เปน วัน ที่ จะ หา ฤา ปฤกษา ด้วย ข้อ ของ เซอ ไมเคล ฮิกซ์ บี่ชะ นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สิบ สาม ค่ำ คอเวินเมนต์ อิยิบต ร้อง ขอ ให้ พูด ให้ ปฤกษา ได้ ใน คราว ชุมนุม นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน หก ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ สมเด็จ พระบรม นางกวิ๋น อังคริษ เสด็จ กลับ ถึง บรม ราช วัง วินด์ซอ แล้ว ฯะ

๏ พวก ปฤกษา ราชการ คือ เฮาซ ออฟ ริปริเซนเดติฟ ผลัก ไม่ รับ ข้อ คือ บิล ให้ ลด พิกัด ภาษี ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ เกิด การ แตก ร้าว กัน ฝ่าย ลอด ซอลิศบะริ แล ลอด แอร ชัชชิล เพราะ ลอด ชัชชิล อยาก จะ จัด พวก กอน เซอะวะติฟ ทำนอง ใหม่ ให้ พวก นั้น เปนคน รับ ตำแหน่ง อำ นาถ มา จาก ชาว บ้าน ชาว เมือง ฯะ

๏ คน ทั้งปวง ที่ เอา เงิน ฝาก ไว้ แล รับ ดอก เบี้ย ที่ แบงก นี้ ที่ จะ รับ แต่ เพียง ๑๗ ซิลิง ๖ เปนซ แทน เปาน หนึ่ง ที่ ไป ฝาก ไว้ ที่ แบงก นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน หก แรม ค่ำ หนึ่ง กำลัง จะ ให้ สำเร็จ ความ หมาย ให้ ตั้ง แบงก์ ใหม่ แล พวก คือ อิศเตต กำปะนี่ ให้ รับ ของ ๆ กอโปแรเช่อน ที่ พึ่ง เลิก แล้ว ซึ่ง กอโปแรเช่อน นั้น มี ใน เกาะ ลังกา แล เกาะ มอรีติอัซ ๚ะ

๏ มี การ วุ่น วาย แตก ตื่น ขึ้น ใน ประเทศ ซูลู แลนด์ จะ ต่อ สู้ ท่าน เรซิแดนต์ อังกฤษ จน ท่าน ต้อง ขอ ให้ มี กำลัง มา ช่วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย์ เดือน หก แรม สอง ค่ำ เมือง กาตุม ล้อม รอบ เสร็จ ไว้ แล้ว จน คน ที่ รับ ธุระ ใช้ ไป หา ถึง เมือง นั้น ได้ ไม่ ๚ะ

๏ ซึ่ง ลอด แรนดอลฟ ซัชชิล แล ลอด ซอลิซะบะรี่ ขัด ขวาง ไม่ ถูก นั้น จัด แล้ว ให้ เนื้อ ความ ต้อง กัน ตาม ความ คิด เหน ของ ลอด ซัชชิล นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน หก แรม สาม ค่ำ หนัง สือ จดหมาย เหตุ คือ ไตมซ์ ได้ ลง พิมพ์ ข่าว โทรเลข ข้อ หนึ่ง ว่า หนังสือ สัญญา ทาง ไมตรี ซึ่ง พวก ฝรั่งเสศ แล พวก จีน เหน ดี ลง มือ ไซน แล้ว นั้น ยอม ให้ พวก ฝรั่งเสศ กำกับ คุม รักษา ประเทศ ตอนกวิน แล ประเทศ อันนัม เมือง กวางซิ เมือง กวางตุง แล เมือง ยุนัน เปิด เปน ท่า ค้า ขาย ถึง กัน ได้ การ ปรับ เสีย ค่า ป่วย งาน ค่า รบ นั้น เปน อัน งด ไว้ ก่อน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ห้า แรม สี่ ค่ำ วาน นี้ เซอ ไมเคล ฮิกซ บีจะ ได้ ขอ ให้ มี โวต ติ เตียน คอเวินแมนต มิสเตอ แกลดซะโตน จึง ได้ ว่า ควร จะ ตริก ตรอง ว่า ถ้า จะ ใช้ พล รบ ไป ตี เมือง กาตุม พวก อังกฤษ จะ ต้อง เปลื้อง เสีย ชีวิตร คน แล เงิน มาก สัก เท่าไร แม้น จะ มี ท่า เสีย ดัง นี้ คอเวินแมนต ยัง หมาย คิด จะ ใช้ กำลัง ทุก อย่าง ไป ป้อง กัน รักษา ตัว เยนิ รัล คอดัน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก แรม ห้า ค่ำ พวก เฮาซ ออฟ กอมมันซ อังกฤษ ผลัก ไม่ ตั้ง ข้อ ของ เซอ ไมเคล ฮิกซ บีจะ ติ เตียน คอเวินแมนต มี ๓๐๓ คน โวด ไม่ ติ เตียน ต่อ ๒๗๕ คน ที่ อยาก จะ ตั้ง ข้อ ติ เตียน พวก ไอริช นั้น ได้ โวด ด้วย กัน กับ คน น้อย นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี แรม หก ค่ำ พวก ซื้อ ขาย แลก เงิน คือ นุยอก แอกซแจน จะ ตื่น ตก ใจ ไป เพราะ แจ้ง ความ ว่า ห้าง ใหญ่ ๆ ล้ม หลาย ห้าง แล้ว ๚ะ

๏ กัปตัน ฟุเนียร แม่ กอง กำปั่น ไฟ รบ เรือ ตระเวน คือ วอลตะ ได้ เอา ข้อ สัญญา นำ ให้ ขุนนาง จีน คือ ไวซะรอย ลี่ฮุงจาง ตริ ตรอง ข้อ สัญญา นำ นี้ ฝ่าย ผู้ สำเร็จ ราชการ จีน ที่ กรุง ปีกิน แล คอเวินเมนต์ ฝรั่ง เศส ลง ไซน พร้อม ทั้งสอง ฝ่าย แล้ว ที่ เมือง เตียน ตะ ซิน ณวัน อาทิตย เดือน หก แรม ค่ำ หนึ่ง ข้อ สัญญา นำ นั้น ว่า ทหาร จีน ต้อง ถอย ถอน ไป จาก ประเทศ ตอนกวิน ฝ่าย พวก จีน นั้น ต้อง คำนับ ตาม หนังสือ สัญญา ทั้ง สิ้น ซึ่ง มี อยู่ แล้ว ฤา ซึ่ง จะ มี ไป ข้าง น่า ต่อ ไป ฝ่าย ประเทศ จีน แล ฝ่าย ประเทศ อันนัม หนังสือ สัญญา เปน ทาง ค้า ขาย ยัง จะ ทำ ต่อ ไป ใน สัญญา นั้น จะ กำหนด ให้ มี การ ค้า ชาย ฟรี ตลอด เขตร ประเทศ จีน แล ประเทศ ตอนกวิน จะ มี ข้อ รับ แครันตี ด้วย ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ คำนับ มา ยัง ท่าน เอไดตอร์ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ทราบ ด้วย ทุก วัน นี้ ข้าพเจ้า เหน ว่า ตระลาการ ศาล ฝ่าย สยาม ชำระ ความ ไม่ เปน ยุติธรรม มาก เพราะ ฉนั้น พวก ราษฎร ทั้งหลาย ที่ เปน ความ กัน ได้ ความ เดือด ร้อน ลาง คน ขัด สน เงิน ทอง ก็ ต้อง ขาย ลูก เมีย ฤา เอา ทรัพย สิ่ง ของ ที่ มี เอา ไป จำนำ แล เอา เงิน นั้น มา สู้ ความ ถ้า แล ตระ ลาการ ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด ทำ การ ยุติธรรม แล้ว ขอ ให้ผู้ นั้น เจริญ ยิ่ง ขึ้น ไป ใน เวลา บัด นี้ ข้าพเจ้า พิเคราะห์ ดู ตระลาการ ชี้ มัก จะ รับ สิน บน กับ พวก ราษฎร ที่ คน เปน ความ กัน พวก เช่น นี้ ไม่ มี ความ สงสาร ต่อ เพื่อน มนุษ ด้วย กัน ถือ ว่า เขา เปน ตระลาการ มี อำนาจ ที่ จะ ข่ม ขี่ เอา ตาม ใจ ของ เขา ถ้า ลูก ความ ฝ่าย จำเลย ฤา ฝ่าย โจท จะ ทำ ฎีกา ขึ้น ทูล เกล้า ฯ ถวาย ก็ ยาก จน ขัด สน จะ ยื่น ต่อ ท่าน อธิบดี ท่าน ผู้ ใหญ่ ก็ ยาก เพราะ ว่า ถ้า อุทธ ตระลาการ ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด รู้ เข้า แล้ว พาล พาโล เอา ผู้ ที่ กล่าว มา จำ ตรวน หา ความ ผิด มา ใส่ ซึ่ง ข้าพเจ้า กล่าว มา นี้ เปน เนื้อ ความ สั้น ขอ ให้ ท่าน ผู้ มี ปัญญา ตฤก ตรอง โดย เลอียด ต่อ ไป ๚ะ

๏ ถ้า คำ ร้อง นี้ จริง แล การ เช่น นี้ มี เปน อัน มาก ถ้า ราษฎร จะ ทิ้ง พยศ ประพฤติ แต่ การ ดี ทั่ว กัน จะ ได้ จัด ว่า เปน ฉลาด คน ฉลาด จริง คง สู้ อด ทน ไม่ เปน ความ กัน เลย สู้ เสีย น้อย นอก ศาล ดี กว่า เสีย มาก เปน ความ กัน ใน ศาล เมื่อ คน โง่ ขึ้น เปน ความ กัน แล้ว ต้อง เปน ไป ตาม แต่ ตระลาการ จะ ชำระ ตัด สิน ให้ คน ที่ แพ้ แล้ว มา ร้อง ว่า ตระลาการ ชำระ ไม่ เปน ยุติธรรม อย่า เพ่อ ฟัง คำ นั้น ก่อน เลย ๚ะ

๏ ควร ที่ คอเวินเมนต์ จะ จัด เลือก เอา คน ปัญญา ดี แล คน ซื่อ เปน ตระลาการ ให้ มี เงิน เดือน แต่ ภอ เปน กำลัง ราชการ ห้าม อย่า ให้ รับ สิ้นบน แล ตระ ลาการ อัน มี เบี้ย เลี้ยง เงิน เดือน ภอ ได้ ตำแหน่ง สูง ดี ขึ้น ด้วย จะ ได้ ตัด สิน ความ ให้ เรว ให้ เปน ยุติ ธรรม ราษฎร จะ ได้ มี ความ ศุข ทั่ว กัน ใน บ้าน ใน เมือง ตลอด พระราช อาณา เขตร ถือ กดหมาย แผ่นดิน บ้าน เมือง ให้ เปน ยุติธรรม เปน ใหญ่ แล้ว ตัด สิ้น ความ ต่าง ๆ ให้ แล้ว แก่ กัน โดย เรว ให้ ต้อง กัน กับ กดหมาย เปน ทาง ยุติธรรม จึ่ง จะ งาม ควร —เอไดตอร

๏ เรื่อง ชำระ กระบือ เกิด ขึ้น ใหม่ ถ้า กระบือ ตัว ไร มี รูปพรรณ เจ้า ของ กระบือ ต้อง เสีย ค่า ถ่าย ตัว ละ หก บาท ถ้า ไม่ มี รูปะพรรณ เจ้า พะนักงาน ท่าน เอา เสีย ท่าน เอา เปน กระบือ ของ ท่าน ความ เรื่อง นี้ ครู สมิท ก็ ย่อม จะ รู้ ราษฎร ชาว นา พูด กัน ออก อึง แซ่ การ เรื่อง นี้ ก็ ควร จะ ลง ใน จดหมาย เหตุ ทุก วัน นี้ ราษฎร ได้ ความ เดือด ร้อน พระเจ้า แผ่นดิน ก็ หา ได้ ทรง ทราบ ไม่ ซะ

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไช้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก ส่อน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ หมอ เย เฮดอก เปน ผู้ แต่ง เรื่อง นี้

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯ

๏ หมอ เมอชิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า หนัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รศ ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ชัก เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เฉย ฯ

๏ ยา เมด ตับ เฮดออก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดออก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดั่ง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดั่ง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิ่ง แอน โก เปน เอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดออก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดออก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แช่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แช่ ถ้วย แก้ว ไม้ แช่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แช่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แช่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แช่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แช่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แช่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ ( ค ป ) ฯะ

๏ หนังสือ ที่ มี ขาย ที่ ตึก ว่า กรม ไปรสนีย แล โทร เลข ปาก คลอง โอ่ง อ่าง แห่ง ๑ ออฟฟิซ โทรเลข โรง ภาษี แห่ง ๑ แล มี ขาย บ้าง เล็ก น้อย ทุก แห่ง ที่ ร้าน ไปรสนีย หนังสือ นี้ จะ ได้ ออก จำหน่าย ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัสบดี เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี วอก ยัง เปน เบญจศก

เล่ม ที่ ๑ ตำแหน่ง ราชการ ราคา เล่ม ละ ๖ บาท เล่ม ที่ ๒ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด ถนน แล ตรอก ราคา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๓ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด บ้าน หมู่ แล ลำ น้ำ รา คา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๔ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด คลอง คู แล ลำ ปะโดง ราคา เล่ม ละ ๖ บาท

ถ้า จะ ซื้อ ทั้ง สำรับ ๔ เล่ม เปน เงิน ๒๐ บาท

๏ วัน พุฒ เดือน ห้า ขึ้น เจ็ด ค่ำ (๓ ค) ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

สิบ บันทัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สุน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๗ ถึง ๑๘๘๔ ครบ เจค ปี (จ. ห)

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลิ่ง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี่ ละ สาม บาท สลิ่ง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤๅ ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ะ

๏ มี หนังสือ เปนเรื่อง พระเยซู สาศนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัคทาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ในพระ คัมภีร์ พระ เยซู สาศนา จันทะ โครพจินดามณี พระยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แก ลง นิราศ ไคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉาแล วิสัชนาใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชรมกุฏ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ฃงจู มงคลทิปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถมอากาษ ทำนาย ฝัน ตราชู ทอง คำเตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บาง คอ แหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุด ไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด