๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ มี พระบรม ราช โองการ โปรด เกล้า ให้ ประกาศ แก่ ราษฎร บันดา ซึ่ง เปน ความ เกี่ยว ข้อง ด้วย ศาล ฎีกา แล ศาล แพ่ง กลาง แพ่ง เกษม ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า โปรด เกล้า ฯ ให้ พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น พิชิต ปรีชากร เสด็จ ขึ้น ไป ราชการ ณเมือง เชียง ใหม่ ความ ใน ศาล ฎีกา นั้น ได้ พระ ราช ทาน ให้ พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น ศิริธัช สังกาศ บังคับ บัญชา แทน อธิบดี ความ ใน ศาล แพ่ง กลาง แพ่ง เกษม นั้น พระ ราชทาน ให้ พระเจ้า น้อง ยาเธอ พระองค์ เจ้า ชุมพล สํมโภช เปน ผู้ แทน อธิบดี บังคับ บัญชา การ ไป กว่า พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น พิชิต ปรีชากร จะ เสด็จ กลับ ถ้า ราษฎร โจท จำเลย ความ คู่ ใด ขัด ข้อง จะ ยื่น เรื่อง ราว แก่ อธิบดี ใน สอง ศาล นี้ ถ้า เปน ความ ศาล ฎีกา ก็ ให้ ไป ถวาย เรื่อง ราว พระ เจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น ศิริธัช สังกาศ ถ้า เปน ความ ศาล แพ่ง กลาง แพ่ง เกษม ก็ ให้ ไป ถวาย เรื่อง ราว ที่ พระเจ้า น้อง ยาเธอ พระองค์ เจ้า ชุมพล สม โภช เถิด ๚ะ

๏ ประกาศ มา ณวัน อังคาร เดือน หก แรม สี่ ค่ำ ปี วอก ฉศก ศักราช ๑๒๔๖ เปน ปี ที่ ๑๗ ฤๅ วัน ที่ ๕๖๖๓ ใน รัชกาล ปัตยุบัน นี้ ๚ะ

๏ ด้วย เจ้า พระยา มหินทร ศักดิ์ ธำรงค์ ผู้ บัญชา การ กรม พระสุรัสวดี รับ พระ บรม ราชโองการ ใส่ เกล้า ฯ ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ สั่ง ว่า เมื่อ ครั้ง ใน แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ สมเด็จ เจ้า พระ ยา บรม มหา พิไชยญาติ เปน แม่ กอง คัก เลข แล แจก หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ๑๐ ยก ๑๒ ยก ๑๕ ยก โต๊ะ ตวน ฮะยี่ ขุนหมื่น บุตร หมื่น กรมการ หัว เมือง ทรง เคลือบ แคลง ว่า เจ้า หมู่ มูล นาย จะ เก็บ เอา เงิน ค่า หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก เหลือ เกิน จึ่ง โปรด เกล้า ฯ ให้ หมาย ประกาศ ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า ขุน หมื่น ใน กรุง คน หนึ่ง ต้อง เสีย ค่า หาง ว่าว หก หาง ฯ ละ สลึง เปน เงิน หก สลึง ค่า ตรา ส่อง ดวง ฯ ละ สลึง ค่า สอบ หาง ว่าว เฟื้อง หนึ่ง ค่า กระดาษ สลึง หนึ่ง ค่า พิมพ์ เฟื้อง หนึ่ง รวม เงิน สิบ สลึง ขุน หมื่น กรมการ ๑๐ ยก ๑๒ ยก ๑๕ ยก คน หนึ่ง ต้อง เสีย ค่า หาง ว่าว หก หาง ฯ ละ สลึง เปน เงิน หก สลึง ค่า ตรา ส่อง ดวง ฯ ละ สลึง ค่า สอบ หาง ว่าว เฟื้อง หนึ่ง ค่า กระ ดาษ ส่อง สลึง ค่า พิมพ์ เฟื้อง หนึ่ง รวม เงิน สิบเอ็ด สลึง รวม กัน หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ใบ หนึ่ง ต้อง เสีย ค่า ธรรมเนียม ต่าง กัน อย่าง นี้ ประกาศ ลง วัน จันทร์ เดือน ห้า แรม เจ็ด ค่ำ ปี มะเมีย ยัง เปน นพศก เปน วัน ที่ ๒๔๑๗ ใน รัชกาล ที่ ๕ ครั้น ใน รัชกาล บัต ยุบัน นี้ ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรีสุริยวงษ เมื่อ เวลา สำเร็จ ราชการ แผ่นดิน เปน แม่ กอง คัก เลข แล แจก หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ๑๐ ยก ๑๒ ยก ๑๕ ยก โต๊ะ ตวน ฮะยี่ ขุน หมื่น บุตร หมื่น กรมการ หัว เมือง ท่าน พิเคราะห์ เหน ว่า หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก เมื่อ ครั้ง สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา พิไชยญาติ ฯ ประทับ ตรา ใน หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก กรม ขึ้น สัศดี กลาง มี แต่ ตรา แม่ กอง ประจำ นาม ตรา พระสุรัสวดี ประจำ ชื่อ ตำหนิ รูปพรรณ ตำบล บ้าน หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ขึ้น ขวา ขึ้น ซ้าย ก็ ประทับ แต่ ตรา จันทร มณฑล แม่ กอง ตรา เจ้า กรม ขวา ซ้าย ประจำ ชื่อ ตำหนิ รูปพรรณ ตำบล บ้าน เหน ว่า เปน การ หลัก ลอย ได้ นำ ข้อ ความ ขึ้น กราบ บังคม ทูล พระกรุณา ว่า ซึ่ง ตรา ประทับ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ประทับ แต่ สอง ดวง เปน การ ไม่ หมั้น คง เพราะ ไม่ ได้ ประทับ กำกับ กัน จึง ขอ พระราช ทาน พระบรม ราชา นุญาต ให้ พระ สัศดี กลาง ประทับ หลัง หนัง สือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ตาม กรม ขึ้น ขวา ขึ้น ซ้าย ให้ เจ้า พนักงาน ขวา ซ้าย ประทับ หลัง หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ตาม กรม ขึ้น สัศดี กลาง จะ ได้ เปน ที่ หมั้น คง ใน ราชการ แต่ ค่า ธรรมเนียม ประทับ ตรา กำกับ ให้ ชัก ใน ค่า กระดาษ พิมพ์ ที่ เปน ของ หลวง สลึง หนึ่ง เปน ค่า ประทับ ตรา กรม ขึ้น ขวา ขึ้น ซ้าย แต่ กรม ขึ้น ขวา ขึ้น ซ้าย นั้น แต่ ก่อน ค่า พิมพ์ ค่า กระดาษ ลด อยู่ กับ ค่า ธรรมเนียม กลาง สลึง หนึ่ง ให้ เจ้า พนัก งาน ขวา ซ้าย เรียก กับ ผู้ ที่ ได้ รับ พระราช ทาน หนัง สือ พิมพ์ อีก สลึง หนึ่ง ให้ เหมือน กับ สัศดี กลาง จะ ได้ เสมอ กัน ก็ ได้ ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนักงาน ทำ ตาม ความ เหน สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรีสุริยวงษ กราบ บังคม ทูล พระกรุณา ขอ พระ บรม ราชา นุญาต ใน ครั้ง นั้น ก็ ได้ ประทับ ตรา พระสุริย มณฑล แล ตรา พระสุรัสวดี กลาง ขวา ซ้าย ประจำ ชื่อ ตำหนิ รูปพรรณ ตำบล บ้าน แล ประจำ หลัง หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ตาม กรม ขึ้น กรม กำกับ แจก หนังสือ พิมพ์ ไป แล้ว ครั้น ต่อ มา มี ประกาศ ให้ ผู้ ที่ จะ รับ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ซึ่ง โปรด เกล้า ฯ ให้ รับ พระราช ทาน หนังสือ พิมพ์ คุม ศัก ให้ รู้ จง ทั่ว กัน ว่า ณวัน เดือน สาม แรม สี่ ค่ำ ปี มะเมีย โทศก นาย รอด ผู้ เปน ที่ หมื่น ณรง ภักดิ์ นาย ทิม ผู้ เปน ที่ หมื่น แผ้ว มรคา กรม อาษา วิเสศ ซ้าย ร้อง ถวาย ฎีกา กล่าว โทษ ขุนวิชิต ชลหาร ผู้ นาย ว่า เรียก เอา เงิน ค่า หนัง สือ พิมพ์ คุ้ม ศัก กับ หมื่น ณรง ภักดิ์ กับ หมื่น แผ้ว มรคา คน ละ สิบแปด ตำลึง สอง คน เปน เงิน ชั่ง สิบ หก ตำลึง หมื่น ณรง ภักดิ์ หมื่น แผ้ว มรคา ก็ ยอม เสีย เงิน ชั่ง สิบ หก ตำลึง ให้ กับ ขุน วิชิต ชลหาร ขุน วิชิต ชลหาร จะ เรียก เอา เงิน อีก คน ละ สอง ตำ ลึง กึ่ง หมื่น ณรงภักดิ์ หมื่น แผ้ว มรคา จึง ได้ ทำ ฎีกา ทูล เกล้า ฯ ถวาย ฃอ โจทย จาก นาย ฝ่าย ซ้าย จะ ไป อยู่ ฝ่าย ขวา จึง โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนัก งาน กรม พระ สัศดี เปน ตระลาการ ชำระ ให้ เปน ยุติ ธรรม ซึ่ง ขุน วิชิต ชลหาร มา ก่อ การ ให้ เปน ต้น เหตุ ขึ้น ก็ เพราะ ผู้ ที่ จะ รับ หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก หา ได้ รู้ กำหนด ค่า หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก ไม่ ขุน วิชิต ชล หาร จึ่ง ได้ เรียก เอา เงิน เหลือ เกิน ตั้ง แต่ นี้ ต่อ ไป ผู้ ซึ่ง จะ ได้ ให้ หนังสื้อ พิมพ์ คุม ศัก กัน แล กัน ก็ อย่า ให้ คิด เอา เงิน เหลือ เกิน ประดุจ หมื่น ณรง ภักดิ์ ประดุจ หมื่น แผ้ว มรคา กล่าว โทษ ขุน วิชิต ชลหาร ทำ กับ หมื่น ณรง ภักดิ์ หมื่น แผ้ว มรคา นั้น เปน อัน ขาด แต่ ธรรมเนียม ใน เจ้า พนักงาน ที่ จะ เรียก เงิน ค่า หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก ขุน หมื่น บุตร ขุน หมื่น โต๊ะ ตวน ฮะยี่ ๑๐ ยก ๑๒ ยก ๑๕ ยก กรมการ หัว เมือง ฉบับ หนึ่ง ค่า พิมพ์ ค่า กระดาษ หลวง สลึง เฟื้อง ค่า ตรา แม่ กอง สลึง หนึ่ง ค่า ตรา สักดิ์ กลาง สลึง หนึ่ง ค่า ตรา สักดิ์ ขวา ซ้าย กำกับ สลึง หนึ่ง ค่า สอบ จำ นวน เฟื้อง หนึ่ง รวม เปน ฉบับ ละ ห้า สลึง แล ค่า หาง ว่าว ใน เจ้า พนักงาน นั้น ฉบับ ละ สลึง หก ฉบับ เงิน หก สลึง แต่ ค่า หนังสื้อ พิมพ์ หม่อม ราชวงษ หม่อม หลวง มหาด เล็ก หลวง ฉบับ หนึ่ง ค่า พิมพ์ ค่า กระ ดาษ หลวง สลึง เฟื้อง ตรา แม่ กอง เฟื้อง หนึ่ง ตรา สักดิ์ กลาง เฟื้อง หนึ่ง ตรา สักดิ์ ขวา ซ้าย เฟื้อง หนึ่ง รวม สาม สลึง ค่า หาง ว่าว ใน เจ้า พนักงาน ฉบับ ละ เฟื้อง หก ฉบับ สาม สลึง ใน เจ้า พนักงาน นั้น มี ค่า ธรรมเนียม ดัง นี้ ประกาศ ลง วัน เสาร์ เดือน สาม แรม เจ็ด ค่ำ ปี มะเมีย โทศก ศักราช ๑๒๓๒ ครั้ง นี้ ได้ ทราบ ใต้ ฝ่า ละออง ธุลี พระบาท ครั้ง สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา พิไชยญาติ เปน แม่ กอง ใน หมาย ประกาศ ค่า ธรรมเนียม เปน สอง อย่าง แจ้ง อยู่ ใน หมาย ประกาศ ครั้ง ก่อน แล้ว แต่ ใน หมาย ประกาศ สมเด็จ เจ้า พระ ยา บรม มหา ศรีสุริยวงษ เปน แม่ กอง ฉบับ นี้ ค่า ธรรมเนียม จัด ให้ ค่า กระดาษ พิมพ์ เสีย เสมอ หน้า กัน เปลี่ยน จาก ราชกิจจา นุเบกษา เดิม ว่า ไม่ ชัด เจน แล ค่า ธรรมเนียม หม่อม ราชวงษ หม่อม หลวง มหาด เล็ก หลวง ให้ ลด ลง มา กึ่ง หนึ่ง ประกาศ นั้น เงียบ อยู่ ค้น ฉบับ เดิม ก็ ไม่ ได้ จะ ได้ ตี พิมพ์ ประกาศ ฦา ไม่ ได้ ตี พิมพ์ ก็ ไม่ ทราบ จึ่ง ทรง พระราช ดำริห ว่า ผู้ ซึ่ง จะ ได้ รับ พระราช ทาน หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก จะ ยัง หา รู้ หมาย ประกาศ ฉบับ นี้ ที่ สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรีสุริยวงษ ขอ พระ บรม ราชา นุญาต ให้ ออก หมาย ประกาศ ไป ครั้ง ก่อน นั้น ทั่ว กัน ไม่ ผู้ ซึ่ง จะ ได้ รับ พระราช ทาน หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก จะ เสีย เงิน ค่า หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก ให้ แก่ เจ้า พนักงาน เหลือ ๆ เกิน ๆ ไป ทรง พระมหา กรุณา แก่ ผู้ ที่ ยัง ไม่ รู้ อย่าง ธรรมเนียม จะ ภา กัน เสีย เงิน ค่า หนังสื้อ พิมพ์ คุ้ม ศัก เหลือ เกิน ผิด กับ พระ ราช บัญญัติ จึ่ง โปรด เกล้า ฯ ให้ ประกาศ แก่ เจ้า หมู่ แล ผู้ ที่ จะ ได้ รับ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ใน พระ บรม มหา ราชวัง แล พระ ราชวัง บวร ฯ ให้ รู้ ทั่ว กัน ว่า เงิน ค่า ธรรมเนียม หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ขุน หมื่น ๑๐ ยก ๑๒ ยก ๑๕ ยก และ สิบ ยก พระราช ทาน โต๊ะ ตวน ฮะยี่ ขุน หมื่น บุตร หมื่น กรมการ กอง ส่วย หัว เมือง คน หนึ่ง ต้อง เสีย ค่า พิมพ์ ค่า กระดาษ สลึง เฟื้อง พระราช ลัญจกร ประทับ สลึง หนึ่ง ตรา พระสัศ ดี กลาง สลึง หนึ่ง ตรา เจ้า พนักงาน ขวา ซ้าย ประทับ ตาม กรม ขึ้น ขวา ซ้าย สลึง หนึ่ง ค่า สอบ หาง ว่าว เฟื้อง หนึ่ง ค่า หาง ว่าว เจ้า พนักงาน หก หาง ๆ สลึง เงิน หก สลึง คน หนึ่ง ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ฉบับ หนึ่ง สิบเอ็ด สลึง เท่า กัน ทั้ง สัศดี กลาง ขวา ซ้าย แต่ หนังสือ พิมพ์ หม่อม ราชวงษ หม่อม หลวง มหาด เล็ก หลวง ฉบับ หนึ่ง ค่า พิมพ์ ค่า กระ ดาษ สลึง เฟื้อง พระราช ลัญจกร ประทับ สลึง หนึ่ง ตรา พระสัศดี กลาง เฟื้อง หนึ่ง ตรา เจ้า พนักงาน ขวา ซ้าย ประทับ ตาม กรม ขึ้น ขวา ซ้าย เฟื้อง หนึ่ง ค่า หาง ว่าว เจ้า พนักงาน หาง ละ เฟื้อง หก หาง เงิน สาม สลึง รวม เปน เงิน ค่า หนังสือ พิมพ์ ฉบับ หนึ่ง หก สลึง เฟื้อง ค่า ธรรมเนียม มี ดัง นี้ ถ้า เจ้า พนักงาน แล เจ้า หมู่ จะ เรียก ค่า ธรรมเนียม เหลือ เกิน ผิด พระราช บัญญัติ ก็ ให้ ผู้ ซึ่ง ต้อง เสีย เงิน มา ร้อง ต่อ ผู้ บัญ ชา การ กรม พระสุรัศวดี ถ้า การ ไม่ ตลอด ก็ ให้ ทำ ฎีกา ขึ้น ทูล เกล้า ฯ ถวาย ประกาศ ณวัน อาทิตย เดือน หก แรม เก้า ค่ำ ปี วอก ฉศก ๑๒๔๒ เปน ปี ที่ ๑๗ ฤา เปน วัน ที่ ๕๖๖๘ ใน รัชกาล ปัตยุบัน นี้ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ มี ชื่อ กับ พัค พวก ข้าพเจ้า ๕๐ คน มี ความ ทุกข์ ร้อน ด้วย ผู้ มี อำนาถ เบียด เบียฬ ลง เอา เงิน ได้ ความ ยาก แค้น เปน ที่ สุด ขอ คำนับ มา ยัง ท่าน ครู สมิท ให้ ทราบ ว่า ความ ทุกข์ ของ พวก ข้าพเจ้า นั้น มาก เหลือ เกิน ด้วย พวก ข้าพเจ้า เปน เลข พระ สุรินธามาตย หลวง เทพราช สัญญา ที่ ถึง แก่ อนิจ กรรม ต้อง ชำระ เปน เลข นาย ตาย แต่ ณะ ปี จอ ฉอ ศก หลวง โยธา บริบาล กรม สัศดี เปน ตระ ลาการ ชำระ พวก ข้าพเจ้า หลวง โยธา บริบาล ตระลา การ ให้ นาย คิด ซึ่ง เปน น้อง พระสุรินธามาตย เจ้า หมู่ มา พูด เกลี้ย กล่อม พวก ข้าพเจ้า ว่า จะ ให้ ตก เปน ไพร่ สม อย่าง เดิม จะ ไม่ ส่ง เปน ไพร่ หลวง จ่าย เดือน ตาม ธรรมเนียม ชำระ เลข นาย ตาย ตระลาการ จะ เอา เงิน กับ พวก ข้าพเจ้า คน ละ ชั่ง ห้า ตำลึง พวก ข้าพเจ้า ที่ ศัก อยู่ ใน พระสุรินธามาตย ร้อย คน เศษ ยินดี ที่ จะ ไม่ ต้อง ตก ไป เปน ไพร่ หลวง จ่าย เดือน ยอม เสีย เงิน ให้ ตระลาการ คน ละ ชั่ง ห้า ตำลึง ที่ ขัด ส้น จริง ๆ ได้ มา อ้อน วอน ตระลาการ ๆ ท่าน เหน ความ ทุกข ความ ยาก ท่าน ก็ เมตา ผ่อน เอา เพียง คน ละ ชั่ง บ้าง สิบห้า ตำลึง บ้าง พวก ข้าพเจ้า ที่ ศัก อยู่ ใน พระ สุนรินธามาตย หลวง เทพราช สัญญา ตระลา การ ไม่ ได้ ล่ง พวก ข้าพเจ้า ไป เปน ไพร่ หลวง สัก คน หนึ่ง ก็ ไม่ มี แจ้ง อยู่ ใน หาง ว่าว เทเบียน ศัก พวก ข้าพเจ้า คิด สำคัญ ใจ ว่า ตก เปน เลข ส่ม อยู่ ตาม เดิม จึ่ง ได้ เสีย เงิน ข้า ราชการ คน หนึ่ง ปี ละ หก บาท ให้ กับ ตระลาการ เสมอ ทุก ปี มา จน ถึง ปี มะแม เบญจศก ครั้น อยู่ มา นาย คิด เจ้า หมู่ ผู้ รับ ชำระ เลข นาย ตาย ตระลาการ ให้ คน ไป ป่าว ร้อง ให้ พวก ข้าพะจ้า มา หา ข้าพเจ้า ก็ มา หา ตระลาการ ๆ เรียก เอา เงิน ข้า ราชการ ที่ ยัง ค้าง อยู่ ตั้ง แต่ ปี จอ ฉอ ศก จน ถึง ปี มะแม เบญจศก ทุก ๆ คน เสร็จ แล้ว จึ่ง พูด ว่า จะ นิ่ง อยู่ ดัง นี้ ไม่ ได้ ด้วย นาย คิด หัว หน้า ก็ ตาย แล้ว จะ ต้อง ล่ง ไป เปน ไพร่ หลวง พวก ข้าพเจ้า ได้ ตอบ ว่า ได้ เสีย เงิน ไป คราว หนึ่ง แล้ว ก็ เปน ความ ศุข สบาย มา สิบ ปี เสศ มี เหตุ อย่างไร ขึ้น จึ่ง จะ ล่ง พวก ข้าพเจ้า เปน ไพร่ หลวง อีก ตระลา การ ว่า นาย คิด ตาย ลง จึ่ง ต้อง ชำระ เปน ไพร่ หลวง พวก ข้าพเจ้า ว่า นาย คิด เปน แต่ ผู้ รับ ชำระ เลข ไม่ ได้ รับ หัก โอน เอา มา ไว้ ใน จำนวร นาย คิด พวก ข้าพเจ้า หมาย ว่า ตก อยู่ ใน ตระลาการ จึ่ง ได้ ยอม เสีย เงิน ข้า ราชการ มา จน ถึง ปี มะแม เบญจศก ตระ ลาการ ว่า เพราะ ยัง ไม่ ได้ หัก มา อยู่ ใน จำนวร นาย คิด แล ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จึ่ง ยัง ตก อยู่ เปน เลข นาย ตาย พวก ข้าพเจ้า ว่า ยัง เปน เลข นาย ตาย อยู่ ใน ระวาง ชำระ เหตุ ไร ต้อง เสีย เงิน ข้า ราชการ เล่า ตระลา การ ว่า ของ หลวง เกณฑ์ อยู่ ต้อง เกบ ไป ล่ง หลวง พวก ข้าพเจ้า ว่า เลข ตก อยู่ ใน ระวาง ชำระ แล้ว ไม่ ต้อง เสีย เงิน ข้า ราชการ ปี่ ตระลาการ ว่า แต่ ก่อน นั้น จริง แต่ เดี๋ยว นี้ มี พระราช บัญญัติ ออก ใหม่ ให้ เกณฑ์ เกบ เอา ไป ล่ง หลวง แล้ว กลับ ว่า พวก ข้าพ เจ้า พูด เกะ กะ เขา ปก บิด ไว้ ก็ เปน ช้า นาน ดี อยู่ แล้ว ยัง จะ มา ไล่ เลียง ผิด ๆ ถูก ๆ จะ ต้อง เอา ตัว ไป ใส่ ตรวน เสีย ให้ แทบ ตาย พวก ข้าพเจ้า กลัว จน ตัว สั่น จึ่ง พูด ว่า ถ้า ดัง นั้น ได้ โปรด ขอ ให้ มี ความ สบาย เหมือน แต่ ก่อน เถิด ด้วย พวก ข้าพเจ้า ก็ ได้ เสีย เงิน มา แต่ ก่อน ก็ มาก อยู่ แล้ว อย่า ให้ เปน ไพร่ หลวง เลย ตระลาการ ว่า ดัง นั้น จะ ต้อง ให้ มี ผู้ ทูล ขอ จึ่ง จะ พ้น จาก ไพร่ หลวง แต่ พวก เจ้า ต้อง เสีย เงิน อีก คน ละ ชั่ง จึ่ง จะ พ้น จาก ไพร่ หลวง ไป ได้ พวก ข้าพเจ้า ก็ ยอม จะ เสีย เงิน ให้ แต่ ขอ ให้ เปน การ เด็ด ขาด ตลอด ไป อย่า ให้ ต้อง เสีย เงิน ส่อง ซ้ำ สาม ซ้ำ เหมือน แต่ ก่อน ตระลาการ ก็ รับ เปน การ มั่น คง พวก ข้าพเจ้า ก็ ได้ เอา เงิน มา ผ่อน ให้ ไว้ คน ละ ๕ ตำลึง บ้าง คน ละ ๖ ตำลึง บ้าง ครั้น อยู่ มา ตระลาการ ให้ นาย เบี่ยม ไป ป่าว ร้อง บอก พวก ข้าพเจ้า ว่า พระเจ้า ลูก เธอ พระองค์ จุธารัตน์ กราบ บังคม ทูล ขอ โปรด พระราช ทาน ให้ แล้ว เปน จำนวน เลข ๗๐ คน พวก ข้าพเจ้า จึ่ง ว่า พวก พ้อง ข้าพเจ้า ที่ ยัง มี ตัว อยู่ ถึง ร้อย คน เศษ ทำ ไม ตระลาการ จึ่ง ให้ พระองค์ เจ้า ทูล ขอ แต่ ๗๐ คน นาย เบี่ยม จึ่ง ว่า จะ ต้อง เลือก คัด เอา ที่ มี เงิน เสีย ที่ ไม่ มี เงิน ก็ จะ คัด ออก เสีย จาก ทูล ขอ ส่ง ไป เปน ไพร่ หลวง พวก ข้าพเจ้า ยาก จน ก็ ต้อง ขาย บุตร แล ภรรยา เปน นี่ เปน ทาษ เขา จึ่ง ได้ เอา เงิน มา ผ่อน ส่ง ให้ ตระลา การ คน ละ ๒๐ บาท บ้าง คน ละ ๓๐ บาท บ้าง คน ละ ๔๐ บาท บ้าง แล้ว พวก ข้าพเจ้า ขอ ผัด ให้ ขาย เข้า ได้ จึ่ง จะ ชำระ ให้ เสร็จ ตระลาการ ก็ ยอม ให้ พวก ข้าพเจ้า ผัด ไป เดี๋ยว นี้ ตระลาการ ให้ นาย เบี่ยม ไป ตาม ตัว พวก ข้าพเจ้า ๆ มา หา ตระลาการ ๆ บอก กับ พวก ข้าพเจ้า ว่า พระเจ้า ลูก เธอ พระองค์ เจ้า จุธา รัตน์ ทูล ขอ ก็ โปรด พระราช ทาน ให้ แล้ว แต่ ยัง หา ได้ หัก โอน ไป ไม่ ด้วย ท่าน เจ้า พระยา มหินทร ศักดิ์ ธำรงค์ ไม่ ยอม ว่า การ นาน แล้ว จะ ให้ ศัก เปน ไพร่ หลวง พวก ข้าพเจ้า จึ่ง ว่า ตระลาการ ได้ เรียก เอา เงิน พวก ข้าพเจ้า ไว้ ทุก คน แล้ว ยัง ค้าง อยู่ คน ละ เล็ก ละ น้อย ไม่ ควร จะ เกี่ยง จะ ให้ พวก ข้าพเจ้า ตก เปน ไพร่ หลวง ถึง ส่อง ครั้ง สาม ครั้ง ตระลาการ ว่า ไม่ เปน ไร ดอก แล้ว จะ ช่วย แก้ ไข ให้ ต่อ ภาย หลัง แต่ เงิน ที่ ยัง ค้าง อยู่ ให้ เอา มา ชำระ เสีย ให้ เสร็จ พวก ข้าพเจ้า พร้อม กัน เหน ชัด ว่า ตระลาการ พูด ข่อ ขู่ หลอก เอา เงิน กับ พวก ข้าพเจ้า ถึง ส่อง ซ้ำ สาม ซ้ำ ยัง จะ ขู่ เอา เงิน อีก พวก ข้าพเจ้า เปน สัต ผู้ ยาก พึ่ง รู้ ความ ว่า เลข ใน ระวาง ชำระ ไม่ ต้อง เสีย เงิน ข้า ราชการ ตระลาการ ปิด บัง พวก ข้าพเจ้า ไว้ ถึง ๑๐ ปี ๑๑ ปี เกบ เอา เงิน ข้า ราชการ กับ พวก ข้าพเจ้า เรียง ปี ตลอด มา ยัง ซ้ำ ลวง เอา เงิน สินบน ว่า จะ ให้ พ้น เปน ไพร่ หลวง อีก ซ้ำ หนึ่ง เอา เปน อนา ประโยชน์ ความ ยาก ความ ฉิบหาย ตก อยู่ กับ พวก ข้าพเจ้า ๆ ก็ ไม่ ได้ อพยพ หลบ หนี ไป บ้าน อื่น เมือง อื่น ก็ ตั้ง บ้าน เรือน อยู่ ที่ สามเสน บ้าง บาง ซื่อ บ้าง บาง เขน บ้าง บาง อ้อ บ้าง บาง ใหญ่ บ้าง บาง กะบัว บ้าง ขอ ท่าน ได้ เหน ความ ทุกข์ ความ ร้อน ของ ข้าพเจ้า ที่ ตระลาการ มี อำนาจ เบียด เบียฬ พวก ข้าพเจ้า ขอ ได้ โปรด ลง พิมพ์ หนังสือ สยาม ไสมย ภอ ให้ ตระลา การ แล ท่าน ผู้ ใหญ่ ทราบ เพื่อ จะ ไม่ ได้ คด โกง กับ พวก เลข อื่น ๆ เหมือน กับ พวก ข้าพเจ้า ต่อ ไป ความ เรื่อง นี้ ท่าน เจ้า พระยา มหินทรศักดิ์ ธำรงค์ เหน จะ ไม่ ทราบ ถ้า ท่าน ทราบ แล้ว คง รัก แผ่นดิน มาก กว่า คน โกง เปน แน่ เนื้อ ความ ที่ ว่า มา นี้ ขอ ท่าน ที่ มี ใจ เมตา แก่ ข้าพเจ้า ด้วย แล จะ ได้ ดับ ความ ร้อน ของ คน ยาก ซึ่ง เปน เลข ทั่ว ไป ด้วย เทอญ ๚ะ

๏ เรื่อง ความ ราย นี้ พวก ข้า ราชการ อัน เกี่ยว ข้อง กับ การ สัก เลข คง เข้า ใจ ว่า ความ ซึ่ง ว่า มา นี้ จะ ผิด ถูก เปน ประการ ใด —— เอไดตอร์ ๚ะ

๏ แจ้ง ความ มา ยัง มิศเตอ สมิท เจ้า ของ โรง พิมพ์ สยาม ไสมย แล สยาม วิกลิ แอดเวอร์ ไตเซอ ให้ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า ได้ อ่าน ใน หนังสือ สยามไสมย ซึ่ง ลง วัน พุฒ เดือน เจด ขึ้น สี่ ค่ำ ปี วอก ฉอศก มี ความ เรื่อง ชำระ กระบือ ว่า ถ้า กระบือ ตัว ไร มี รูป พรรณ เจ้า ของ ต้อง เสีย ค่า ถ่าย ตัว ละ หก บาท ถ้า กระบือ ไม่ มี รูปพรรณ เจ้า พนักงาน เอา เสีย ความ แจ้ง อยู่ ใน หนังสือ ที่ ลง พิมพ์ นั้น แล้ว ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ แจ้ง ให้ ท่าน ทราบ ใน การ เรื่อง นี้ ด้วย มี ผู้ ร้าย ลัก กระบือ ใน พระราช อาณา เขตร ชุก ชุม ขึ้น ความ ทราบ ใต้ ฝ่า ลออง ธุลี พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว จึ่ง มี พระบรม ราชโองการ โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนักงาน ออก จับ แล ชำระ ได้ ผู้ ร้าย แล กระ บือ กลาง คืน ให้ เจ้า ของ ไป หลาย ราย ตัว ผู้ ร้าย ซึ่ง ต้อง จับ นั้น มัก เปน ผู้ รับ จ้าง เลี้ยง กระบือ ของ ราษฎร โดย มาก ถ้า ราษฎร คน ไร ไม่ จ้าง พวก ผู้ ร้าย เหล่า นี้ เลี้ยง กระบือ ผู้ ร้าย ก็ มา ลัก ไป เสีย เพราะ อย่าง นั้น ราษฎร จำ เปน ต้อง จ้าง พวก ผู้ ร้าย เหล่า นี้ เลี้ยง กระบือ จึ่ง จะ ไม่ หาย ๚ะ

๏ เมื่อ เวลา เจ้า พนักงาน ได้ จับ พวก ผู้ ร้าย เหล่า นี้ แล้ว ครั้น จะ ทิ้ง กระบือ ของ ราษฎร ซึ่ง ผู้ ร้าย ได้ เลี้ยง ไว้ ก็ กลัว จะ มี ผู้ ร้าย อื่น มา ลัก เอา กระบือ ไป เพราะ เจ้า พนักงาน ได้ จับ ผู้ รักษา มา ชำระ แล้ว กระบือ ก็ คง จะ ต้อง ทิ้ง อยู่ ไม่ มี ผู้ รักษา เพราะ ฉะนั้น เจ้า พนักงาน ได้ เอา กระบือ นั้น มา รักษา ไว้ แล ได้ ป่าว ร้อง ให้ เจ้า ของ กระบือ ที่ มา จ้าง ผู้ ร้าย เลี้ยง นั้น มา รับ เอา กระบือ ไป ราษฎร ที่ เปน เจ้า ของ กระบือ ได้ รับ เอา กระบือ ไป แล้ว หลาย สิบ ราย เจ้า พนักงาน ได้ เรียก ทาน บล ว่า เปน กระบือ ของ ตัว โดย สุจริต ฉบับ หนึ่ง เพราะ เจ้า พนักงาน ไม่ รู้ ว่า จะ เปน เจ้า ของ จริง ฤๅ ๆ จะ มา ตู่ เอา กระบือ ไป ผู้ ซึ่ง มา รับ กระบือ ไป นั้น ข้าพเจ้า ได้ สั่ง เปน คำ ขาด มิ ให้ เรียก ค่า ธรรมเนียม สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด กับ ผู้ เจ้า ของ กระบือ เลย กระบือ ที่ ข้าพเจ้า ได้ มา รักษา ไว้ นั้น ก็ ได้ จ่าย ให้ ราษฎร ไป เกือบ จะ หมด กระบือ ราย ที่ มา รักษา ไว้ นี้ แล้ว ราษฎร ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด ก็ ยัง ไม่ มา ร้อง ต่อ ข้าพเจ้า ว่า ต้อง เสีย เงิน ทอง ประการ ใด เลย กระบือ ที่ เอา มา ไว้ นี้ ข้าพเจ้า จะ ได้ เอา เสีย เปน ของ ตัว ฤๅ จะ ได้ คิด ว่า จะ เอา กระบือ เสีย ไม่ มี เลย ราษฎร คน ไร ที่ ได้ เสีย เงิน ใน การ กระบือ ราย นี้ ซอ ท่าน ได้ บอก ให้ มา ร้อง ต่อ ข้าพ เจ้า ฤๅ มิ ฉนั้น ให้ ทำ ฎีกา ทูล เกล้า ฯ ถวาย จะ ได้ ทรง ชำระ ใน การ เรื่อง นี้ ให้ เหน เทจ และ จริง ซึ่ง ได้ ลง พิมพ์ มา ว่า ต้อง เสีย เงิน เปน การ เดือด ร้อน แก่ ราษฎร นั้น เปน การ เทจ ๚ะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน เจด ขึ้น สี่ ค่ำ ปี วอก ฉอศก ๑๒๔๖ — ภูธเรศ ธำรงค์ ศักดิ์ ๚ะ

ข่าว โทรเลข นอก

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ กับ เซี่ยว หนึ่ง ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๔๕ เซนต

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน หก แรม เจ็ด ค่ำ มี คำ บังคับ สั่ง ข่ม ขืน ให้ แบนก นั้น จัด ธุระ เสร็จ ให้ เลิก กัน

๏ ใน เมือง นุยอก นั้น ยัง เปน กำลัง ตื่น แล มี ข่าว ว่า ห้าง ใหญ่ ๆ ล้ม หลาย ห้าง แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน หก แรม แปด ค่ำ ลอด แครนวิล เมื่อ ตอบ คำ ถาม ได้ ว่า คน ซึ่ง หนี จาก เมือง คาตูม แจ้ง ความ ว่า เยนิรัล คอดัน สบาย ดี อยู่ แล มี เสบียง อาหาร บริบูรณ เปน อัน มาก ๚ะ

๏ การ ตื่น กัน นั้น กำลัง ยุบ น้อย ลง นาย ห้าง มิศเซอซ์ พีซก แอนด แฮซะ เลิก ไม่ ใช้ เงิน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน หก แรม สิบ ค่ำ มี ความ แจ้ง ออก ว่า บริติช คอเวินแมนต ตั้ง ความ หมาย แล้ว จะ จัด พล รบ ให้ ออก ไป ถึง เมือง คาตูม โดย เร็ว ที เดียว พวก กระบถ ได้ จับ เอเยนต อังคริษ อัน ตั้ง อยู่ ที่ เมือง เบอ เบอ คราว ท่าน เปน กำลัง จะ หนี เอา ตัว รอด ๚ะ

๏ กรุง ลันดันวัน อังคาร เดือน หก แรม สิบเอ็ด ค่ำ มิศเตอ แจมเบอลิน ได้ นำ เอา ข้อ ว่า ด้วย กำปั่น ลูก ค้า วานิช ใน ที่ ปฤกษา นั้น ๚ะ

๏ มิศเตอ แกลดซะโตน เมื่อ ตอบ คำ ถาม ได้ ว่า ด้วย เรื่อง หา ฤา ปฤกษา การ ประเทศ อิยิบต คง ไป ตาม ทำนอง เดิม ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก แรม สิบ สอง ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ คือ เฮาซ ออฟ กอมมันซ ไม่ ยอม ตั้ง ข้อ แก้ ที่ จะ ห้าม ปราม ไม่ ให้ ประเทศ ไอเออแลนด อยู่ ใน บังคับ ข้อ ที่ เรียก ว่า ริฟอม บิล จะ จัด ให้ การ ดี ขึ้น คน ที่ ไม่ ยอม ตั้ง นั้น เปน มะยอริติ ใหญ่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน หก แรม สิบสี่ ค่ำ มิศ เตอ แกลดซะโตน เมื่อ ตอบ คำ ถาม ได้ ว่า ซึ่ง จะ มี คู่ กำกับ ใน ประเทศ อิยิบต คง ไม่ พูด ออก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร์ เดือน หก แรม สิบห้า ค่ำ คอ เวินแมนต์ ฝรั่งเศศ ได้ ตั้ง ใจ แล้ว จะ ให้ พล รบ ใน มะดะคัซคา ทวี ขึ้น มาก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน เจด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เยนิ รัล วุด จะ ภา พล รบ ม้า แล พล รบ ปืน ใหญ่ ไป ถึง เมือง อัซซุอุน ณวัน อังคาร เดือน เจด ขึ้น สิบ ค่ำ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน เจด ขึ้น สอง ค่ำ การ ซึ่ง จะ ให้ พวก อังคริษ แล พวก ฝรั่งเศศ เข้า ใจ ก็ เปน อัน เรียบ ร้อย ดี อยู่ การ ขัด ขวาง ว่า ด้วย การ ชุม นุม ปฤกษา การ ประเทศ อิยิบต นั้น จะ สูญ หาย ไป ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน เจด ขึ้น ห้า ค่ำ อัดมิรัล ไมโอ หัก เลิก การ ปฤกษา กัน แล้ว แล จัด การ จะ ล้อม ทั่ง เกาะ นั้น ไว้ ๚ะ

๏ เปน กงซุล ประเทศ ออศเตริย แล เปน ผู้ ใหญ่ คน หนึ่ง ใน ห้าง เอ มากวาลด์ แอน โก ณวัน เสาร์ เดือน เจด ขึ้น สิบสี่ ค่ำ มิศเตอ ริกแมน มี การ ประชุม แดนซิง ที่ บ้าน พวก ฝรั่ง เปน อัน มาก แล พวก กงซุล ต่าง ๆ แล พวก ลูก ค้า วานิช ทั้ง บุตร ภรรยา ประชุม พร้อม กัน พวก เครื่อง แตร ฝรั่ง สำหรับ กำปั่น ไฟ พระที่นั่ง วิเสศรี่ ได้ เล่น ตลอด คราว ชุมนุม นั้น พวก เหล่า นี้ แม้น เปน เด็ก แล คน หนุ่ม มาก ก็ ชำนาญ เล่น เครื่อง แตรฝรั่ง แท้ พวก ผู้ หญิง แล ผู้ ชาย ฝรั่ง อัน ชอบ ใจ เล่น เต้น รำ ก็ ได้ เต้น รำ ให้ เปน ที่ ชอบ ใจ คน ชอบ ดู นั้น ใน คืน วัน นั้น เดือน หงาย ฟ้า อากาศ ก็ สว่าง ดี ไม่ มี ฝน แล เปน เวลา เย็น สบาย ดี ด้วย ๚ะ

๏ น้ำ แขง ที่ ทำ ที่ ห้าง ของ กำปะนี นี้ บัด นี้ จัด พร้อม จะ ขาย จะ ไป ซื้อ น้ำ แขง นั้น ที่ ห้าง ที่ ทำ นั้น แห่ง หนึ่ง ก็ ได้ ห้าง ทำ น้ำ แขง นั้น อยู่ ข้าง หลัง โรง สี ไฟ ของ นาย ห้าง มากวาลด์ แอน โก จะ ไป ซื้อ ที่ ถนน บ้าน หม้อ ที่ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ก็ ได้ แล ไป ซื้อ ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ก็ ได้ ๚ะ

๏ จะ ซื้อ ตั๋ว สำหรับ จะ ไป เบิก น้ำ แขง ที่ ออฟ ฟิศ ผู้ มี ชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ แห่ง หนึ่ง ก็ ได้ แล จะ ไป ซื้อ ที่ ซึ่ง ทำ น้ำ แขง นั้น แห่ง หนึ่ง ก็ ได้ ๚ะ

๏ ทั้ง น้ำ แขง แล ตั๋ว สำหรับ เบิก น้ำ แขง นั้น ต้อง ใช้ เงิน สด จึ่ง ซื้อ ได้ ๚ะ

๏ นาย ห้าง เอ มากวาลด์ แอน โก ผู้ เปน เยนิรัล เอเยนต์ ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน ประหัศบดี เดือน เจ็ด ขึ้น สิบสอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก ( ด ๑ )

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้แต่ง อ่าน ใน ตึก ส่อน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ฯะ

๏ หมอ เมอซิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไช้ นั้น บ่น ว่า นัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รส ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีร์ศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฏ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไช้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไช้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลื้อง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดเอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ซอง ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ๚ะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ๚ะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิ่น อย่า ช้า เลย ๚ะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดั่ง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดั่ง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ๚ะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิ่ง แอน โก เปน เอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดี่ยว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ปรเทศอะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แซ่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แซ่ ถ้วย แก้ว ไม้ แซ่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แซ่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แซ่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แซ่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แซ่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แซ่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ ( ค ป ) ๚ะ

๏ หนังสือ ที่ มี ขาย ที่ ตึก ว่า กรม ไปรสนีย แล โทร เลข ปาก คลอง โอ่ง อ่าง แห่ง ๑ ออฟฟิซ โทรเลข โรง ภาษี แห่ง ๑ แล มี ขาย บ้าง เล็ก น้อย ทุก แห่ง ที่ ร้าน ไปรสนีย หนังสือ นี้ จะ ได้ ออก จำหน่าย ตั้ง แต่ ณวัน พฤหัษบดี เดือน ห้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี วอก ยัง เปน เบญจศก

เล่ม ที่ ๑ ตำแหน่ง ราชการ ราคา เล่ม ละ ๖ บาท เล่ม ที่ ๒ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด ถนน แล ตรอก ราคา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๓ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด บ้าน หมู่ แล ลำ น้ำ รา คา เล่ม ละ ๕ บาท เล่ม ที่ ๔ ชื่อ ราษฎร ใน จังหวัด คลอง คู แล ลำ ปะโดง ราคา เล่ม ละ ๖ บาท

ถ้า จะ ซื้อ ทั้ง สำรับ ๔ เล่ม เปน เงิน ๒๐ บาท

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา นี้

ใน คราว สยาม ไสมย ยัง ออก แต่ ปี ละ ๒๖ ฉบับ สิบ บันทัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๗ บาท ๒ สลึง ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๓ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๖๖ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๗ บาท

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คนโง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๗ ถึง ๑๘๘๔ ครบ เจ็ด ปี (จ. ห)

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี่ ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤๅ ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤๅ บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤๅ แจ้ง ความ ต้องการ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู สาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กา กี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครบ จินดามณี พระยา ฉัททัน ซูยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ถลาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉาแล วิสัชนาใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชรมกุฏ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ฃงจู มงคลทิปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถมอากาษ ทำนาย ฝัน ตราชู ทอง คำเตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บาง คอ แหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุด ไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด