๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ เจ้า พระยา มหินทร ศักดิธำรงค์ สกุลวงษ์ อรเอกดิเรก ยศ พฤธ พจน์ สุนทร ธรรม ยุติยานุวัตร บุรุศย รัตน์ ทวา ธิราช นิกร บวร ยุคล บาท บรม นารถ สวามิภักดิ สนิท วิสุทธิ คุณ ศรี รัตน ธาดา อภัย พิริย ปรากรม พาหุ ผู้ บัญชา การ กรม พระสุรัสวดี รับ พระบรม ราช โองการ ใส่ เกล้า ฯ ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ สั่ง ว่า ด้วย การ แจก หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ขุน หมื่น กรม การ ใน หัว เมือง ชั้น นอก แต่ ก่อน ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ ข้า ราชการ ซึ่ง มี สติ ปัญญา ออก ไป เปน แม่ กอง สัก เลข ใน หัว เมือง ชั้น นอก ขุน หมื่น กรม การ ที่ ไม่ ควร ศัก ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ ได้ รับ พระราช ทาน หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ทำ หาง ว่าว ยื่น แม่ กอง สัสดี กรมการ ไว้ ตาม จำนวน ขุน หมื่น กรม การ บาง ที กรม พระสัสดี ได้ รับ หาง ว่าว บ้าง ไม่ ได้ รับ หาง ว่าว บ้าง แล้ว อธิบดี เจ้า กระทรวง เมือง ขึ้น จ้าง โรง พิมพ์ ต่าง ๆ มา คราว ละ ๓ พัน ๔ พัน & พัน บ้าง ประทับ ตรา พระราชสีห์ ตรา พระคชสีห์ ตรา บัว แก้ว ตาม กระทรวง เมือง ขึ้น มา แล้ว มา ให้ ประทับ ตรา พระสุรัสวดี ประจำ หลัง หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ไป คราว ละ ๓ พัน ๔ พัน & พัน ส่ง ไป เจ้า พนักงาน กระทรวง เมือง ขึ้น มอบ ให้ แม่ กอง ออก ไป ลง ชื่อ ตำหนิ รูปพรรณ แจก ขุน หมื่น กรม การ จะ สิ้น ไป เท่า ใด ยัง เท่า ใด ไม่ มี หลัก ฐาน ทะเบียน จำนวน ขุน หมื่น กรม การ ที่ ได้ รับ พระราช ทาน หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ที่ หัว เมือง อยู่ ใน หอ พระสัศดี เจ้า พนักงาน กรม พระสัศดี ประชุม พร้อม กัน ปฤกษา ทำ ความ เหน ขื้น ทูล เกล้า ฯ ถวาย ขอ พระบรม ราชา นุญาต ใน ความ เห็น มี ความ ว่า การ ที่ แจก หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ใน กรุง เทพ ฯ เมื่อ ครั้ง สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรี สุริยวงษ ฯ เปน ผู้ จัด ราชการ แผ่นดิน นั้น ได้ ประทับ ตรา พระสุริย มณฑล ประจำ นาม ท่าน ทุก ๆ ฉบับ แล้ว จึ่ง ประทับ ตรา พระสุรัศวดี กลาง สัศดี ซ้าย ขวา ตาม กรม ขื้น ซ้าย ขวา แต่ หัว เมือง ชั้น นอก แต่ ก่อน ประทับ ตรา พระสุรัศวดี ประจำ หลัง หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก แต่ ดวง เดียว ประทับ ตรา กระทรวง เมือง ขื้น ประจำ นาม ประทับ ตรา ผู้ รักษา เมือง ผู้ ตรวจ ประจำ หลัง อีก ดวง หนึ่ง ประทับ ตรา แม่ กอง ประจำ ชื่อ ตัว ชื่อ ตั้ง ตำหนิ รูปพรรณ์ ตำบล บ้าน เปน ธรรมเนียม หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ใน หัว เมือง ชั้น นอก ดัง นี้ ครั้น สมเด็จ เจ้า พระยา บรม มหา ศรี สุริยวงษ ถึง แก่ พิลาไลย ไม่ ได้ ประทับ ตรา พระ สุริย มณฑล หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก คั่ง ค้าง เจ้า พนัก งาน ทำ ขัด ข้อง ขื้น กราบ บังคม ทูล พระกรุณา ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ พระบรม ราชา นุญาต พระราช ทาน พระราชลัญจกร โปรด เกล้า ฯ ให้ พระยา นรรัตน ราชมานิต เชิญ มา ประทับ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ทั้ง ใน กรุง เทพ ฯ และ หัว เมือง ชั้น ใน ได้ ประทับ ไป เปน อัน มาก แล้ว แต่ หัว เมือง ชั้น นอก ยัง หา ได้ ประทับ ไม่ ครั้ง นี้ ใน หัว เมือง ชั้น นอก ควร จะ ต้อง ประทับ พระราช ลัญจกร ประจำ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก กำกับ ด้วย ตรา พระสุรัศวดี ประทับ หลัง ตาม เคย อนึ่ง หนัง สือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ควร จะ ต้อง ใช้ พิมพ์ ใช้ กระดาษ โรง พิมพ์ หลวง ให้ เปน อย่าง เดียว เหมือน กัน กับ ใน กรุง เทพ ฯ จึ่ง จะ ชอบ ด้วย ราชการ ซึ่ง จะ ใช้ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก โรง อื่น ๆ เหน ว่า ไม่ ควร อนึ่ง การ ที่ จะ ขอ ประทับ พระราช ลัญจกร และ ตรา พระ สุรัสวดี นั้น ต้อง ให้ เจ้า พนักงาน ใน กระทรวง เมือง ขื้น ทำ หาง ว่าว ราย ชื่อ ขุน หมื่น ตาม หัว เมือง ขื้น ที่ จะ ได้ รับ พระราช ทาน หนังสือ คุ้ม ศัก มา ยื่น ต่อ พระ ยา นรรัตนราชมานิต ผู้ ประทับ พระราช ลัญจกร หาง หนึ่ง ยื่น ต่อ เจ้า พนักงาน กรม พระสัศดี กลาง ผู้ ประทับ ตรา พระสุรัสวดี หาง หนึ่ง จะ ได้ ทราบ จำนวน คน ขุน หมื่น กรมการ ซึ่ง มี จำนวน ใน หัว เมือง ให้ มั่น คง เปน หลัก ถาน ไว้ จะ ไม่ ได้ เลื่อน ลอย อยู่ เหมือน แต่ ก่อน ฯะ

๏ เจ้า พนักงาน กรม พระสัศดี ปฤกษา พร้อม กัน เหน ควร ด้วย ราชการ ดัง นี้ จึ่ง มี พระบรม ราชโอง การ มาร พระบัณฑูร สุรสิงหนาท ตำรัส เหนือ เกล้า ฯ สั่ง ว่า แต่ นี้ ไป ให้ มหาด ไทย กลาโหม กรมสัศดี หมาย บอก ไป ยัง เจ้า พนักงาน ที่ มี กระทรวง เมือง ขื้น ชั้น ใน ชั้น นอก ซึ่ง จะ มา ขอ ประทับ ตรา หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ขุน หมื่น กรมการ ใน หัว เมือง ต่าง ๆ ให้ เจ้า พนักงาน กระทรวง เมือง ขื้น ยื่น หาง ว่าว ต่อ พระยา นรรัตน ราช มานิต ผู้ ประทับ พระราช ลัญจกร หาง หนึ่ง ยื่น ต่อ เจ้า พนักงาน กรม พระสัศดี กลาง ผู้ ประทับ ตรา พระ สุรัสวดี หาง หนึ่ง แล้ว ให้ เบิก หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ต่อ เจ้า พนักงาน อักษร พิมพ์ การ มา ตาม อย่าง ตาม ธรรมเนียม ให้ ใช้ กระดาษ หนังสือ พิมพ์ คุ้ม ศัก ให้ เปน อย่าง เดียว กัน ให้ ประทับ ตรา เจ้า กระทรวง เมือง ขื้น ประจำ นาม เปน ที่ ๑ ที่ ๒ ให้ ประทับ ตรา พระราช ลัญจกร ประจำ พระบรม ราชโอง การ ที่ ๓ ประทับ ตรา พระสุรัสวดี ประจำ นาม ใน หนังสือ พิมพ์ ตาม เคย เมื่อ เจ้า พนักงาน เมือง ขื้น กรม ใด จะ ไป แจก ขุน หมื่น กรมการ ใน หัว เมือง ชั้น นอก เมือง ใด ที่ ๑ ประทับ ตรา แม่ กอง ประ จำ ชื่อ ตัว ชื่อ ตั้ง ชื่อ ภรรยา ตำหนิ รูปพรรณ ตำบล บ้าน วัน เดือน ปี ศก ตรา ดวง นั้น ประทับ ให้ เตม ทั้ง สอง ดวง ที่ ๒ ให้ ผู้ รักษา เมือง ตรวจ ชื่อ คน ตำบล บ้าน ตำ หนิ รูปพรรณ์ ชัด เจน แล้ว ให้ ลง นาม ใน หลัง หนังสือ พิมพ คุ้ม ศัก ประทับ ตรา ต่อ กรม พระสุรัสวดี ไป จง ทุก ฉบับ หนังสือ พิมพ คุ้ม ศัก แต่ หาง ว่าว นั้น ให้ แม่ กอง บังคับ ให้ ยื่น เจ้า กระทรวง เมือง ขื้น หาง หนึ่ง ให้ ยื่น เจ้า พนักงาน ประทับ พระราช ลัญจกร หาง ๑ เจ้า พนักงาน ผู้ ประทับ ตรา พระสุรัสวดี หาง ๑ ยื่น ต่อ แม่ กอง หาง ๑ ยื่น ผู้ รักษา เมือง ตรวจ สอบ หนังสือ พิมพ คุ้ม ศัก หาง ๑ รวม ๕ หาง ต้อง เสีย ค่า ธรรมเนียม คือ

๏ ค่า ธรรมเนียม หนังสือ พิมพ คุ้ม ศัก ขุน หมื่น กรมการ หัว เมือง ชั้น นอก มี อยู่ ดัง นี้ ถ้า เจ้า พนักงาน แล เจ้า หมู่ จะ เรียก ค่า ธรรมเนียม เหลือ เกิน ผิด พระราช บัญญัติ ก็ ให้ ผู้ ต้อง เสีย เงิน มา ร้อง ต่อ แม่ กอง แล ผู้ รัก ษา เมือง ถ้า การ ไม่ ตลอด ก็ มา ร้อง เจ้า กระทรวง เมือง ขึ้น แล ทำ ฎีกา ขึ้น ทูล เกล้า ฯ ถวาย ๚ะ

๏ ประกาศ มา ณวัน ศุกร เดือน แปด ขึ้น ห้า ค่ำ ปี วอก ฉศก ศักราช ๑๒๔๒ เปน ปี ที่ ๑๗ ฤา วัน ที่ ๕๗๐๗ ใน รัชกาล ปัตยุบัน ๚ะ

๏ มี พระ บรม ราชโองการ ให้ ประกาศ แจ้ง ความ เตือน สติ เพิ่ม เติม หมาย ประกาศ ซึ่ง ได้ ออก มา ครั้ง ก่อน แต่ ณวัน อังคาร เดือน เจด แรม เก้า ค่ำ ปี วอก ฉศก ซึ่ง ห้าม มิ ให้ เชื่อ ถือ คำ เล่า ฦา ซึ่ง เปน การ พ่อ ลวง [?] ให้ ตื่น ตก ใจ ต่าง ๆ ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า วัน นี้ เปน วัน ถึง กำหนด เดือน แปด ขึ้น สาม ค่ำ ซึ่ง กำหนด ไว้ ว่า เปน วัน ที่ กระดูก จะ เคลื่อน ถนน นั้น ใน หมาย ประกาศ ฉบับ ก่อน ได้ สั่ง ให้ คอย ดู ว่า จะ จริง ฤา ไม่ ทรง รับ ประกัน ว่า ไม่ เคลื่อน เปน แน่ นั้น ผู้ ใด จะ ได้ ดู ตาม หมาย ประกาศ ฤา ไม่ ได้ ดู เคลื่อน ฤา ไม่ เคลื่อน ถ้า ได้ ดู เหน ว่า ไม่ เคลื่อน แล้ว จง จำ ไว ให้ แน่ นอน ฤา จดหมาย ไว้ ว่า ได้ เคย ถูก หลอก เมื่อ เดือน แปด ขึ้น สาม ค่ำ ปี วอก ฉศก ครั้ง หนึ่ง เมื่อ มี เหตุ เล่า ฦา มา อีก ให้ รฦก ถึง ความ ที่ จำ ไว้ ฤา ไป ดู ที่ จด ไว้ จะ ได้ ไม่ ตื่น เต้น เชื่อ ถือ อีก ต่อ ไป อย่า เล่น ลืม ๆ เลีย [?] เหมือน อย่าง แต่ ก่อน จะ ตก ใจ มิ่ง ขวัญ หาย ร่ำ ไป ๚ะ

๏ อนึ่ง เรื่อง คน ที่ เปน อหิวาตกะโรค นี้ ได้ ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้าพนักงาน กรม พระ นครบาล ตรวจ ทำ บาญชี ที่ ป่า ช้า วัด ต่าง ๆ ทั้ง ฝั่ง ตวัน ออก ฝั่ง ตวัน ตก อยู่ เสมอ ใน จำนวน เดือน หก มี คน ตาย ที่ ป่า ช้า วัด ทั้งปวง ๒๓ วัด ชาย ๑๒๑ หญิง ๖๘ รวม ๑๘๙ คน ครั้น ใน เดือน เจด ฝน ตก ชุก หนัก ลง มี คน ตาย ที่ ไว้ ตาม ป่า ช้า วัด ฝั่ง ตวัน ออก ๖ วัด ฝั่ง ตวัน ตก ๖ วัด เปน คน ชาย ๔๖ หญิง ๑๘ รวม ๖๔ คน เท่า นั้น ลด ลง กว่า แต่ ก่อน ดัง นี้ เปน พยาน หมาย ประกาศ อยู่ จริง ฤา ไม่ เล่า การ ซึ่ง ประกาศ มา นั้น โดย การ สังเกต ตาม เคย ที่ เหน ย่อม จะ แน่ กว่า ที่ นึก เดา ขึ้น :ฉย ๆ อยาก จะ ให้ เปน ก็ ว่า ไป โดย ความ คด โกง หลอก ลวง เช็ด เสีย บ้าง เถิด อย่า เชื่อ นัก เลย ๚ะ

๏ ประกาศ มา ณวัน พุฒ เดือน แปด ขึ้น สาม ค่ำ ปี วอก ฉศก เปน วัน ที่ ๕๗๐๖ ใน รัชกาล ปัตยุ บัน นี้ ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน แปด แรม หก ค่ำ เวลา เช้า โมง ครึ่ง พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เสด็จ ออก จาก พระบรม มหาราช วัง เที่ยว พระภาศ ทาง ชลมารค ไป ยัง เกาะ บาง ปะอิน เสด็จ ถึง เกาะ บาง ปะอิน เวลา บ่าย โมง หนึ่ง ใน วัน นั้น เอง ณวัน อาทิตย เดือน แปด แรม สิบ สาม ค่ำ ใน หลวง เสด็จ จาก เกาะ บาง ปะอิน จะ กลับ มา ยัง พระ บรม ราชวัง ๚ะ

๏ ณวัน เสาร เดือน แปด แรม ห้า ค่ำ เวลา เช้า หก โมง เจ้า คุณ กับ กัปตัน เตรล ขึ้น กำปั่น ไฟ พระ พิรม ที่ ปาก น้ำ ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน แปด แรม สิบ สาม ค่ำ เวลา ประมาณ สอง ทุ่ม เสศ กำปั่น ไฟ อังกฤษ บานยงเสง กับ กำปั่น ไฟ สยาม คือ ไซมูญ โดน กัน เข้า กำปั่น ไฟ สยาม ล่ม อยู่ ตรง กับ ถนน ตก ที่ บาง คอแหลม ลำ ไหน จะ ผิด ยัง หา ทราบ ไม่ ๚ะ

๏ พระ บาท สมเด็จ พระ จุลจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง พระ มหา กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ พระยา ดำรง ราช พลขันธ ข้า หลวง ขุน พิบูล สมบัติ เสมียน ตรา กรม นา แล กำนัน หลวง แพ่ง กรมการ เปน เจ้า พนักงาน วัด ที่ นา ประทับ ตรา น่า โฉนด จอง ของ หลวง ให้ ไว้ นาย เกลี้ยง อำแดง อิน โฉนด นำเบอ ๑๐ ด้วย นาย เกลี้ยง อำแดง อิน เจ้า พนัก งาน ราง วัด นา ขึ้น ใหม่ ตำบล บ่ลาย ศีศะ จรเข้ ฝั่ง ตวัน ออก แขวง เมือง นคร เขื่อน ขันธ อะเลอ หนึ่ง กว้าง ต้น สิบ เส้น กว้าง ปลาย สิบ เส้น ยาว ญี่ สิบ เส้น ต้น ถึง ศีศะ จรเข้ ปลาย ข้าง เหนือ ยันนาย กล่อม อำแดง ริต ข้าง ใต้ ยัน นาย ชุ่ม อำแดง ใจ คิด รวม เปน นา ขึ้น ใหม่ ใน ปี มะโรง โทศก ศักราช ๑๒๔๒ ปี ๒๐๐ ไร่ ด้วย นาย เกลี้ยง อำแดง อิน ได้ ออก เงิน ช่วย ใน การ ขุด คลอง เปน เงิน ตรา ชั่ง ห้า ตำลึง จึ่ง ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ยก เงิน ค่า นา สาม ปี แล้ว เพิ่ม อายุ โฉนด จอง อีก สอง ปี รวม เปน ห้า ปี ให้ แก่ นาย เกลี้ยง อำแดง อิน ตั้ง แต่ รับ น่า โฉนด จอง ไป ข้าพเจ้า รับ สัญญา ว่า จะ อุษาห ทำ ให้ เปน นา ฟาง ใน ห้า ปี ให้ หมด เนื้อ ที่ ใน โฉนด จอง นี้ ถ้า ไม่ ทำ ตาม สัญญา ก็ ให้ คืน โฉนด จอง มา ให้ เจ้า พนักงาน เจ้า พนักงาน จะ ได้ ให้ แก่ ผู้ อื่น ทำ ต่อ ไป เงิน ซึ่ง ได้ ออก ช่วย ใน การ ขุด คลอง ไว้ นั้น ให้ เปน พับ แก่ นาย เกลี้ยง อำแดง อิน ตาม สัญญา โฉนด จอง ไว้ ณวัน ศุกร เดือน ญี่ แรม สิบ ห้า ค่ำ ปี มะโรง โทศก ศักราช ๑๒๔๒ พิกัด ธรรมเนียม ค่า พิมพ์ หลวง สลึง หนึ่ง ค่า ประทับ ตรา หก สลึง ค่า เบี้ย เลี้ยง สลึง หนึ่ง รวม เปน เงิน กึ่ง ตำ ลึง ให้ เรียก เอา แก่ ผู้ ที่ รับ โฉนด ฉบับ นี้ ๚ะ

๏ ที่ รับ โฉนด ดั่ง นี้ แล้ว คือ นาย เกลี้ยง อำแดง อิน นาย ชุ่ม อำแดง ใจ นาย คล้าย อำแดง คำ นาย ยิ้ม อำแดง เหมือน นาย เพ็ช อำแดง สาด นาย ชม อำแดง พุม นาย ยา อำแดง นาก นาย เล็ก อำแดง สุด นาย แจ อำแดง เอี่ยม นาย แพะ นาย ขาว พวก สิบ เอ็ด คน นี้ ได้ รับ น่า โฉนด เช่น ว่า มา แล้ว นี้ ๚ะ

๏ ที่ กรอก เงิน แล้ว แต่ ยัง มิ ได้ น่า โฉนด คือ นาย กลิ่น อำแดง จัน หก ตำลึง บาท นาย เห้า อำแดง พู สิบ สอง ตำลึง สอง บาท นาย น้อย อำแดง จัน หก ตำลึง บาท นาย เหลง อำแดง ทิพ สิบ สอง ตำลึง สอง บาท นายมุ อำแดง แจ่ม สิบ ตำลึง นาย ส่ง อำแดง ถ่าย ห้า ตำ ลึง นาย คล้าย อำแดง วอน สิบ ตำลึง นาย ชม เจด ตำ ลึง นาย หาด อำแดง งา ชั่ง หนึ่ง นาย โต อำแดง พัน ห้า ตำลึง พวก สิบ เอ็ด คน นี้ ได้ กรอก เงิน กับ หลวง แพ่ง กรมการ ยัง หา ได้ น่า โฉนด ใบ จอง ไม่ นาย จัน อำแดง หอม สิบ ตำลึง อำแดง เบี้ย สิบ สาม ตำลึง สอง บาท นาย แดง อำแดง พิม สิบ ตำลึง นาย มาก อำแดง มอญ เจด ตำลึง สอง บาท นาย สุ่ม อำแดง พิ่ง เจด ตำลึง สอง บาท นาย กาศ เจด ตำลึง สอง บาท นาย แก้ว อำแดง วอน เก้า ตำลึง สอง บาท ได้ กรอก เงิน กับ กำนัน กล่อม ยัง หา ได้ น่า โฉนด ใบ จอง ไม่ ๚ะ

๏ พวก นี้ ทำ นา แล้ว แต่ ยัง หา ได้ กรอก เงิน ไม่ นาย ส่วน อำแดง เปลี่ยน นาย ยิ้ม อำแดง เหมือน นาย ช้าง นาย นาก นาย เบ้ นาย ส่ง คน หก คน นี้ ยัง ไม่ กรอก เงิน แล ได้ หัก ร้าง ถาง พง สาม ปี แล้ว ๚ะ

๏ เดิม จะ เปน วัน เดือน ปี ใด จำ ไม่ ได้ ประมาณ สาม ปี เสศ มา แล้ว พระยา ตำรง ราช พลขันธ์ ผู้ ว่า ราชการ เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ เปน แม่ กอง ขุด คลอง ประเวศ บริรม คลอง ประเวศ บริรม นั้น ราษฎร ไม่ ภอ ที่ จะ จับ จอง ทำ นา พระยา ตำรง ราช พลขันธ์ เหน ลำ ศีศะ จรเข้ เปน ที่ รก ร้าง ว่าง เปล่า อยู่ เปน ที่ ป่า พง อ้อ ตะวาง หา มี ใคร จะ จับ จอง ทำ นา ไม่ ทุก ๆ แผ่นดิน มา พระยา ตำรง ราช พลขันธ์ จึ่ง จ้าง จีน มี ชื่อ เลิก หญ้า ตัด สวะไล่ กระบือ ตลอด ถึง ตะเข้ น้อย ราษฎร จึ่ง เดิน ได้ ทั้ง น่า น้ำ น่า แล้ง พระยา ตำรง ราชพลขันธ์ จึ่ง ให้ หลวง แพ่ง กรมการ กำนัน กล่อม เป่า ร้อง ราษฎร จับ จอง นา ลง ชื่อ รับ โฉนด ใบ จอง ต่อ พระยา ตำรง ราช พลขันธ์ มา ตั้ง แต่ ปี มะโรง โทศก พระยา ตำรง ราช พลขันธ์ จึ่ง ตั้ง ข้าพเจ้า นาย เกลี้ยง เปน ขุน รักษา ประเทศ ใน ศีศะ จรเข้ ใน เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ นาย กล่อม เปน ขุน เขตร นิคม นาย แจ เปน ขุน พรม พิทักษ แต่ ข้าพเจ้า ได้ รับ น่า โฉนด นาย กล่อม กำนัน กับ หลวง แพ่ง กรมการ ได้ รับ กรอก เงิน แก่ ราษฎร ลำ ศีศะ จร เข้ แขวง เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ นา ร้อย เปน เงิน ห้า สิบ บาท ครั้น อยู่ มา ประมาณ สอง ปี เสศ พวก พระยา สมุท บุราณุรักษ รับ อาษา พูน โคก นา คุณ จอม พึ่ง ลำ ศีศะ จรเข้ เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ แต่ คน มา พูน โคก ประ มาณ หกสิบเสศ พวก พระยา สมุท บุราณุรักษ ใช้ ให้ ข้าพเจ้า ขุน รักษา ประเทศ ไป ยืม พลั่ว ราษฎร ได้ ๘ เล่ม ข้าพ เจ้า เอา ไป มอบ ให้ กับ แขวง จุ้ย เมือง สมุท ประการ พลั่ว ๘ เล่ม ตี ราคา เล่ม ละ สาม สลึง ทำ แล้ว ให้ มา ส่ง แขวง จุ้ย หา ส่ง ข้าพเจ้า ไม่ ภอ ประมาณ บ่าย สาม โมง เสศ พวก โปลิศ กับ พวก พระยา สมุท ประมาณ ๒๕ คน ไป ล้อม โรง นาย สุก อำแดง ปาน จับ เอา อำแดง ปาน มัด มือ จูง ไป ถึง บ้าน นาย เพ็ชร์ อำแดง สาด จับ เอา นาย เพ็ชร์ มัด มือ จูง ไป ถึง บ้าน ขุน พรม แจ อำแดง เอม จับ เอา ยิ้ม ทาษ ขุน พรม แจ อำแดง เอม จับ เอา ไป คน สาม คน นี้ ใส่ ตรวน ขัง ตะราง ไว้ ข้าพเจ้า ขุน รักษา ประเทศ ได เข้า ชื่อ กับ ขุน พรม พิทักษ ยื่น เรื่อง ราว กับ พระยา ภาณุวงษ มหาโกษา ธิบดี ปี เสศ แล้ว ยัง หา เซน ว่า ประการ ใด ไม่ ครั้น อยู่ มา ประมาณ ปี เสศ ณะวัน จันทร เดือน เจด แรม แปด ค่ำ มี อ้าย ผู้ ร้าย ตัด ประตู โรง บุตร ข้าพเจ้า ดึก ประมาณ สอง ยาม เสศ เข้า แย่ง เอา กระบือ ของ บุตร ข้าพเจ้า ไป สาม กระบือ ข้าพเจ้า ไป ตาม กระบือ ครั้น บ่าย สาม โมง เสศ ข้าพเจ้า กลับ มา ถาม หา อำแดง เผื่อน ภรรยา ข้าพเจ้า ไป ไหน บุตร ข้าพเจ้า จึ่ง บอก ข้าพเจ้า ว่า แขวง จุ้ย กำนัน ท้วม กับ โปลิศ ประมาณ ๒๕ คน มา ล้อม โรง จับ เอา อำแดง เผื่อน ภรรยา ข้าพเจ้า ไป ใส่ ประแจ มือ จูง ไป บุตร ข้าพเจ้า จึ่ง ถาม ว่า โทษ เปน อย่าง ไร จึ่ง ใส่ ประแจ มือ โปลิศ เข้า มา ตบ เตะ บุตร ข้าพเจ้า ฟก ช้ำ เปน หลาย แห่ง แล้ว ฉุด ลาก อำแดง เผื่อน ภรรยา ข้าพเจ้า ไป ถึง เมือง สมุท ประการ ใส่ ตรวน ล่าม โซ่ ขัง ตะราง ใส่ ประแจ เร่ง ค่า ธรรมเนียม แล้ว บังคับ ให้ ผัด ส่ง ตัว ข้าพเจ้า ขุน รักษา ประเทศ พวก พระยา สมุท ปราณุรักษ จึ่ง ว่า เจ้า เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ ตั้ง แขวง ตั้ง อำเภอ ล่วง เขตร ล่วง แดน จึ่ง จับ เอา ไป เอา ค่า นา ค่า น้ำ ตั้ง แต่ ปี มะโรง โทศก สาม จำ นวน นี้ แต่ พระยา ดำ รง ราช พลขันธ์ ไป ราชการ มอบ ราชการ ไว้ กับ พระ ปลัด หลวง แพ่ง กรมการ เปน เจ้า พนักงาน ข้าพเจ้า ไป ร้อง ทุกข์ ให้ ไป ติด ตาม ภรรยา ข้าพเจ้า ถึง สาม ครั้ง สี่ ครั้ง แล้ว พระ ปลัด หลวง แพ่ง กรมการ ไม่ ไป ติด ตาม ว่า กล่าว จน ทุก วัน นี้ แต่ ภรรยา ข้าพเจ้า อำแดง เผื่อน จำ ตรวน ขัง ตะราง อยู่ จน ทุก วัน นี้ ยัง หา ออก ได้ ไม่ ข้าพเจ้า ได้ ความ ยาก แค้น นัก ด้วย นาย กล่อม ขุน เขตร นิคม เปน กำนัน เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ กลับ ไป รับ ตรา ตั้ง เมือง สมุท ปราการ แล้ว เป่า ร้อง ให้ ราษฎร ที่ ทำ นา อยู่ ลำ ปลาย ศีศะ จรเข้ แขวง เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ แล้ว กำนัน กล่อม จึ่ง ว่า แก่ ราษฎร ทำไม จอง นา กับ กำนัน กล่อม ๆ ขึ้น อยู่ กับ เมือง สมุท แล้ว กำนัน กล่อม จะ ไล่ ราษฎร ที่ แขวง เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ เสีย มิ ให้ อยู่ ข้าพเจ้า ราษฎร ทั้งหลาย ได้ ความ เดือด ร้อน นัก จึ่ง เข้า ชื่อ ทำ เรื่อง ราว แจ้ง ความ ขอ ให้ ครูสมิท ลง ใน จดหมาย เหตุ ให้ เอนดู ปรานี่ แก่ ราษฎร ชาว นา ปลาย ลำ ศีศะ จรเข้ พวก นี้ ได้ ความ เดือด ร้อน นัก ข้าพเจ้า นาย เกลี้ยง ตั้ง บ้าน เรือน อยู่ ลำ ปลาย ศีศะ จรเข้ แขวง เมือง นคร เขื่อน ขันธ์ เปน ข้า อยู่ ใน พระเจ้า น้อง ยาเธอ กรม หมื่น พิชิตปรีชา กร ๚ะ

เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ กับ เซี่ยว หนึ่ง ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๔๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก .

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน แปด ขึ้น เจด ค่ำ พวก ฝรั่งเสศ กำลัง จัด การ จะ รบ กับ จีน อีก เปน การ แขง แรง ๚ะ

๏ พวก ชุมนุม ปฤกษา การ จับ การ หา ฤๅ ปฤกษา กัน อยู่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน แปด ขึ้น แปด ค่ำ พวก แขก อัน เที่ยว จะ ไป ไหว้ พระเขา ที่ เมกกะ แจ้ง ความ ว่า เมือง คาตุม ยัง ปรกติ ดี อยู่ เมื่อ วัน ศุกร เดือน หก แรม สิบ สี่ ค่ำ นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด ขึ้น เก้า ค่ำ พวก ปฤกษา ราชการ พวก อังครึษ คือ เอา ซออฟ กอมมันซ ไม่ ยอม ปฤกษา เถียง กัน ด้วย คำ โวด ของ เซอ แซตฟ ฟอด นอท โกด ซึ่ง จะ ติ เตียน ทำนอง ปอลิซี ของ คอ เวินแมนต ฝ่าย ประเทศ อิยิบต การ เถียง ปฤกษา นั้น งด ไว้ ก่อน ไม่ กำหนด วัน จะ จับ คิด อีก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด ขึ้น สิบ ค่ำ คอ เวินแมนต จีน ปะติเสศ ไม่ รับ แต่ ร้องว่า มิ ได้ เกี่ยว ข้อง ใน การ เมือง ลงซอน นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน แปด ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ พวก ฝรั่งเศศ ร้อง หา ให้ พวก จีน ขอ สมา ทำ ขวัญ ถึง ๒ ๐๐๐ ๐๐๐ ชั่ง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด ขึ้น สิบ สอง ค่ำ มองเซอ เฟริ แจ้ง ความ กับ พวก มินิศเตอ ว่า การ ที่ เมือง ลงซอน พวก จีน หา ปะติเสศ ไม่ พวก ที่ จีน เรียก ว่า ศซุงลียามิน ได้ สั่ง เอา เมือง นั้น ไว้ แล เถียง ว่า ซึ่ง จะถอย ให้ ทหาร กลับ นั้น เปน การ อัน งด ไว้ ก่อน จน ลง มือ ไซน สัญญา อัน แน่ นอน เลอียด แล้ว ๚ะ

๏ พวก ปฤกษา ราชการ ฝรั่งเศศ ซึ่ง เรียก ว่า แจม เบอ ออฟ ดะบตี้ ได้ ตั้ง ซ้อ บิล ให้ แก้ กอนซะ ตะตุเซอน ทำนอง ราก แก้ว ของ คอเวินแมนต์ ให้ ดี ขึ้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตะ เดือน แปด ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ โรค ลง ราก ทวี ขึ้น ใน เมือง มาเซล แล เมือง ตุลอน อัน เปน เมือง ใน ประเทศ ฝรั่งเศศ ราชทูต จีน คือ ลี่ ฟุง เปา ได้ ไป เยี่ยม มองเซอ เฟรี่ แล ปะติเสศ ว่า ไม่ ได้ คิด ร้าย ต่อ สู้ รบ ฝรั่งเศศ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด แรม ค่ำ หนึ่ง ใน ที่ ชุมนุม ปฤกษา ราชการ ของ ฝรั่งเศศ แจมเบอ ออฟ ดะปติ นั้น มองเซอ เฟรี่ แจ้ง ความ ว่า การ ที่ เมือง ลงซอน นั้น เปน เทจ อุบาย แอบ ช่อง ซุ่ม ตี คอเวินแมนต ฝรั่งเศส จึง ร้อง หา ให้ พวก จีน เสีย เงิน ทำ ขวัญ ๚ะ

๏ หนังสือ จดหมาย เหตุ ฝรั่งเศศ ออก ความ ว่า เงิน ขวัน ที่ ร้อง หา นั้น ถึง เงิน ๒ ๐๐๐ ๐๐๐ ชั่ง แล พวก ฝรั่งเสศ จะ ยึด เอา เมือง ฟุเจา ไว้ เปน เมือง จำนำ กว่า จะ ใช้ เงิน นั้น ให้ เสร็จ ๚ะ

๏ วัน ที่ สิบ สี่ เดือน ยุไล เปน คราว เทศ กาล ของ ฝรั่งเสศ ที่ เขา ชอบ รักษา ไว้ ทุก ปี ๆ นี้ วัน นั้น ตก เปน วัน จันทร เดือน แปด แรม เจด ค่ำ ตาม กาล กำ หนด ชาว สยาม ท่าน กอมิซแช แล กงซุล ฝรั่งเสศ ไม่ อยู่ แต่ ผู้ ว่า ราชการ แทน นั้น ได้ จัด ให้ มี การ ชุม นุม กัน เปน ที่ ยิน ดี ด้วย กัน พวก ฝรั่งเสศ แต่ พวก เดียว ที่ กงซุล ฝรั่งเสศ นั้น ๚ะ

๏ หนังสือ จดหมาย เหตุ ที่ เมือง อะเมริกะ แจ้ง ความ เลอียด ด้วย การ พวก ราชการ เมือง อะเมริกะ นั้น รับ ราช ทูต เปน การ งาม น่า ชม สรรเสิญ พวก ปฤกษา ราช การ คือ กองเครศ ได้ ยินดี ยอม โวด ให้ เบิก เงิน แผ่นดิน บ้าน เมือง ถึง หมื่นเหรียน ให้ ใช้ ใน การ เลี้ยง พวก ราช ทูต แล พา พวก ราช ทูต ไป เที่ยว ดู พื้น แผ่นดิน บ้าน แล การ วิชา แปลก ประลาด ต่าง ๆ ตลอด ยุใน เตดซะเตศ นั้น เมื่อ ท่าน จะ ไป ถึง หัว เมือง ต่าง แล เมือง ใหญ่ ๆ หลาย เมือง นั้น พวก เจ้า เมือง เจ้า พนักงาน ใน เมือง ต่าง ๆ นั้น ก็ คง ออก เงิน รับ เลี้ยง พวก ราช ทูต นั้น สม กำลัง บ้าน เมือง สม บัน ดา ศักดิ ท่าน ผู้ ใหญ่ อัน ไป เปน ราชทูต นั้น ด้วย ประเทศ ยุไนเตด ซะเตศ นั้น เปน เมือง มี เขตร โต ใหญ่ กว้าง กว่า ประเทศ ยุโรป ทุก ประเทศ บ้าน เมือง เปน ใหม่ ๆ ทั้ง นั้น แล ปัญญา วิชา ประเทศ ยุโรป ทุก ๆ ประเทศ ไป รวม อยู่ ใน เมือง อะเมริกะ นั้น ด้วย แต่ คน ปัญญา แล ความ รู้ ใน เมือง นั้น ก็ วิเสศ เปน อันมาก จน ความ รู้ ปัญญา แล พาหน กำลัง บ้าน เมือง ประเทศ อื่น สู้ ไม่ ได้ ถ้า หัว เมือง ต่าง ๆ ใน ประเทศ ยุในเตด ซะเตศ นั้น จะ ไม่ แตก ร้าว ไม่ วิวาท กัน แต่ คง สนิท สนม กัน ไป กาล ช้า นาน ประเทศ ยุไนเตด ซะเตศ นั้น คง เปน บรม ประเทศ วิเสศ กว่า ประเทศ อื่น ทั้ง สิ้น ทั่ว ตลอด พิภพ แล้ว ๚ะ

๏ ซึ่ง ทัพ จีน บังอาจ รุก รบ ทัพ ฝรั่งเสศ ที่ เมือง ลงซอน เมื่อ การ รบ ถึง แพ้ ชะนะ กัน แล้ว เปน กำเริบ ผิด ธรรมเนียม ศึก กัน ถ้า จะ ไม่ ยอม ยัง คิด จะ สู้ จะ ลอง รบ จน สิ้น ฤทธิ์ สิ้น กำลัง ควร จะ บอก การ ก่อน กำหนด เวลา ทั้ง สอง ฝ่าย จะ ได้ จัด การ เตม กำ ลัง สู้ กัน จน ถึง แพ้ แล ชะนะ กัน อีก ถ้า แม่ กอง จีน ทำ การ เลมิด เกิน รับ สั่ง ก็ เปน อัน จน ใจ แต่ คอเวินแมนต จีน ต้อง เปน พับ เพราะ ความ เลินเล่อ ของ แม่ ทัพ ใหญ่ ของ คอเวินแมนต เมื่อ พวก จีน ทำ วุ่น วาย รังแก พวก ฝรั่ง เนือง ๆ นั้น พวก เจ้า พนักงาน มัก ปะติเสศ ไม่ รับเลย ถึง การ เช่น นี้ เปน การ คน อัน ไม่ ใช่ พวก ราชการ คอเวิน แมนต ยัง ต้อง เปน พับ เพราะ ไม่ จัด การ ป้อง กัน รัก ษา ทรัพย รักษา ชีวิตร ผู้ คน ใน บ้าน เมือง การ ใหญ่ ของ คอเวินแมนต ทั่ว กัน คือ ต้อง ป้อง กัน รักษา ตัว คน แล ชีวิตร แล ทรัพย ของ ราษฎร อย่า ให้ ใคร ข่มเหง เบียด เบียฬ ทำ อันตราย แก่ ชีวิตร แล ทรัพย ของ ชาว บ้าน ราษฎร ได้ ควร จะ จัด การ ให้ คน ทั้งปวง ทั่ว กัน มี ท่า ทาง ทำ มา หา กิน คล่อง อย่า ให้ มี การ เบียด เบียฬ กัน ได้ อย่า ให้ ลูก บ้าน ลูก เมือง เปน เหยื่อ แก่ คน อาธรรม คน ร้าย แต่ ที่ พวก ฝรั่งเสศ ร้อง หา แต่ พวก จีน ให้ ขอ สะมา ทำ ขวัญ ถึง ๒ ๐๐๐ ๐๐๐ ชั่ง นั้น ดู ที จะ แรง ไป แต่ บาง คน ถ้า ไม่ ทำ โทษ แขง แรง มัน ไม่ รู้ จัก เขด หลาบ เลย ๚ะ

๏ ตั้ง แต่ เดือน สิบ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย จะ ออก ทุก วัน พุฒ เดือน ละสี่ หน ปี ละห้า สิบ สอง ฉบับ ตั้ง แต่ นั้น ไป ท่าน ทั้งหลาย อัน จะ ออก เงิน ล่วง น่า เปน เงิน ค่า หนังสือ แล ค่า ไปรสนีย์ เปน เงิน หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ คง ได้ รับ หนังสือ สยาม ไสมย ทุก วิก วัน พุฒ ละวัน พุฒ ตลอด ปี คราว น่า จึ่ง จะ บอก ความ เลอียด ต่อ ไป เงิน ล่วง น่า ส่ง มา ทาง ไปร สนีย์ ก็ ได้ เปน การ คล่อง แก่ ผู้ ที่ จะ รับ หนังสือ สยาม ไสมย ๚ะ

เปน ยา แก้ โรค

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ สอน ว่า ด้วย ตับ ได้แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ๚ะ

๏ หมอ เมอชิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก ริบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ๚ะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า นัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหงา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รศ ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ซา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลื้อง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ฃอง ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธี้ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ ลิ้น ส่งไสย ฃอง คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ฃอง ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี่ ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี่ ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี่ ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิ่น อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี่ ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดั่ง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี่ ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดั่ง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน แอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แซ่ สิ่ง ฃอง เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แซ่ ถ้วย แก้ว ไม้ แซ่ สังกะสี ดีบุก เหล็ก แซ่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤๅ สิ่ง ฃอง เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แซ่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสี่ย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แซ่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แซ่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แซ่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย ข้าง บน ขึน มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ ( ต ป ) ๚ะ

๏ ๓ ยา คือ เอเออร์ เจริ เปกโตรัล สำหรับ แก้ ไอ แก้ หวัด แก้ หืด แก้ ชัก แก้ เจบ คอ แก้ ไอ ร้าย แล ฝี ใน อก ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ถ้า กิน เกิน กำหนด มัก ให้ เหียน ราก ระวัง อย่า กิน เกิน กำหนด ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๐ หยด จน ถึง ๗๐ หยด ผู้ หญิง พ้น เขตร เดก กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๕๐ หยด เดก อายุ ขวบ เดียว ให้ กิน ๕ หยด ส่อง ขวบ ๘ หยด สาม ขวบ ๑๐ หยด สี่ ขวบ ๑๒ หยด หก ขวบ ๑๕ หยด สิบ ขวบ ๒๕ หยด สิบห้า ขวบ ๓๐ หยด ถ้า จะ รู้ แน่ ว่า ควร จะ กิน เท่า ไร คน ละคน นั้น ให้ กิน อย่าง น้อย ก่อน แล้ว ค่อย กิน มาก เข้า จน จะ เหียน ราก แล้ว กิน น้อย กว่า นั้น ไป ถ้า ตัว ร้อน ปวด ศีศะ ปวด กะดูก ตัว หนาว ฤา แสบ ตัว กิน ยา เม็ด เอเออร์ บีลซ์ ให้ ถ่าย ตัว ให้ เลอียด ก่อน แล้ว กิน ยา ขนาน นี้ ต่อ ไป อย่า ออก แดด ร้อน นัก อย่า ออก ที่ หนาว นัก รับ ประทาน แต่ อาหาร ที่ ไฟ ธาตุ ของ ตัว ตี แตก ง่าย ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เจ็ด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๘ ถึง ๑๘๙๔ ครบ เจด ปี ( จ. ห )

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทุก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แต่ บัด นี้ จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สอง คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๒ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ สาม บาท คือ ยี่ สิบ หก ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย ต้อง เสีย ปี ละ สาม บาท สลึง เฟื้อง สอง อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ถึง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสรจ์ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นับเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ๚ะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก วัน พุฒ แรก ทั้ง ข้าง ขึ้น ข้าง แรม ทุก เดือน เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ๚ะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ๚ะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซู สาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ๚ะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นก ยาง กา กี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัคธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระคัมภีร์ พระเยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยา ฉัททัน ซุยถัง ตำรา ดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระแท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาลา อัง กฤษ ปุจฉาแล วิสัชนาใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชรมกุฏ พระอไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนีแปล เปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติ พระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ฃงจู มงคลทิปนี่แปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุก จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถมอากาษ ทำนาย ฝัน ตราชู ทอง คำเตือน สติ พงษาวดาร บุราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ๚ะ

๏ หนังสือ ภาษา สยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บาง คอ แหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุด ไท เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซื้อ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุกๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรง พิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด