๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ข้าพเจ้า จะ ขอ กล่าว การ โดย สุภาพ มิได้ กล่าว ดักคะ คำ เปน พรุศวาท มุษาวาท ด้วย ข้าพเจ้า พิเคราะห์ เหน คน ที่ เกิด มา เปน ไพร่ อยู่ ใน ประเทศ กรุง สยาม ได้ ความ ลำบาก มี ประจำ ตัว เปน ต้น คือ เกิด มา มี อายุ สิบ หก สิบ เจด ปี จะ อยู่ เฉย ๆ ก็ ไม่ ได้ ต้อง หา เจ้า หมู่ มูลนาย นำ ศัก ไว้ เปน ข้า เจ้า บ่าว ข้า ราชการ เสี่ย เงิน ปี แล้ว ก็ ไป ทำ สวน ทำ ไร่ นา ทำ ปลา หา กิน ก็ ต้อง เสี่ย อากร สม ภักษร ค่า นา ค่า น้ำ ถ้า จะ ไป ทำ กิน ออก ร้าน ขาย ของ ต้อง เสี่ย ภาษี โรง ร้าน จะ ลง เรือ จอด ขาย ของ ต้อง เสี่ย ภาษี เรือ จะ ไป ทำ ตาล ต้อง เสี่ย ภา ษี มีด แล้ว ต้อง เสี่ย ภาษี เตา เชี้ยว น้ำ ตาล ๆ เปน น้ำ ตาล ดี่ แล้ว ต้อง เสี่ย ภาษี ม่อ ตาล ถึง ไม่ ใส่ ม่อ จะ ทำ น้ำ ตาล ปึ๊ก ตาล งบ ก็ ต้อง เสี่ย ภาษี เหมือน กัน จะ ไป ทำ ปลา ต้อง เสี่ย ค่า น้ำ ตาม เครื่อง มือ ครั้น ได้ ตัว ปลา มา ต้อง มา เสี่ย ภาษี ปลา สด จะ นึก ไป ทำ กิน ทาง ไหน มี แต่ ภาษี อากร ไป รอบ ตัว ไป เที่ยว ทำ มา หา กิน ผล ประโยชน์ น้อย ไม่ ภอ กิน เงิน ค่า ราช การ ปี เขา ค้าง เกาะ เอา ตัว มา จำ ตรวน ต้อง ขาย บุตร ภรรยา มา เสี่ย ค่า ราชการ แล ค่า ธรรมเนียม ต่าง ๆ ได้ พ้น ทุกข์ ไป ครั้น อยู่ มา นาย ตาย ต้อง ชำระ ศัก เปน ไพร่ หลวง มิ ได้ มี ความ ผิด สิ่ง ใด เลย มี ความ ผิด แต่ ที่ ช้อ นาย ตาย เท่า นั้น ต้อง ติด ตรวน เสี่ย เงิน ค่า ธรรมเนียม แล้ว มิ หน่า ต้อง ตก ไป เปน ไพร่ หลวง แล้ว ไป อยู่ บ้าน เดิม ต้อง เสีย เงิน ข้า ราช การ ปี ละ สี่ ตำลึง ห้า ตำลึง ก็ มี ครั้น ผู้ นั้น ไป ทำ มา หา กิน ลง ทุน ซื้อ ช้าง ซื้อ เกวียน ไว้ สำหรับ ทำ กิน มี ราชการ กรม การ เขา เกณฑ์ เอา ช้าง เอา เกวียน ไป รับ ข้า หลวง ส่ง ข้า หลวง ตัว ก็ ต้อง คุม ช้าง เกวียน ของ ตัว ไป กว่า จะ เสร็จ ราชการ กิน เสบียง ของ ตัว ได้ ความ อด อยาก บาง ที ไป มา ไม่ ทัน เขา ต้อง ถูก เฆี่ยน แล ป่วย การ ทำ กิน เงิน ข้า ราชการ เขา ค้าง เขา ก็ ต้อง ขาย ช้าง ขาย เกวียน โค กระบือ ความ ทุกข์ ของ ไพร่ จำ พวก นี้ มี อยู่ ดัง นี้ เปน ที่ น่า สังเวศ นัก คน ทั้งปวง จะ ต้อง มี ปัญญา ประกอบ การ ดี ที่ จะ เปน ประโยชน์ ตน ไป ใน ชาติ้ น่า นั้น อย่า ให้ ตัว ของ ตัว เอา ชาติ กำเนิด เกิด ใน ตระกูล ไพร่ ที่ ได้ ความ ยาก ลำบาก ทุกข์ ร้อน มี แก่ ตัว เปน อัน ขาด การ สิ่ง ใด ดี ควร ประพฤติ การ สิ่ง ใด ชั่ว ละ เว้น เสีย ทำ ให้ เขา ได้ ความ ทุกข์ อย่าง ไร คง มี ผู้ ทำ ตน ให้ ถึง แก่ ความ ทุกข์ เหมือน กัน ทำ ให้ เขา ได้ ความ ศุข ฉัน ใด คง จะ มี ผู้ ให้ ความ ศุข บ้าง ฉัน นั้น หนี อื่น หนี ได้ จะ หนี ผล ร้าย แห่ง การ บาป ที่ ตัว ทำ นั้น ไม่ ได้ แต่ ความ ตาย นั้น เปน ธรรมดา มี ทุก รูป ทุก นาม แล ฑะ

๏ ผู้ ที่ กล่าว ว่า มา นี้ ก็ ว่า ถึง การ อัน เปน การ สำคัญ นักหนา วิไสย แผ่นดิน บ้าน เมือง ต้อง มี คอเวิน เมนต์ เปน เจ้า พนักงาน ต่าง ๆ สำหรับ จัด การ บ้าน เมือง ให้ เรียบ ร้อย ให้ อนา ประชา ราษฎร จะ ได้ ทำ มา หา กิน คล่อง อยู่ เย็น เปน ศุข มิ ให้ ใคร มา เบียด เบียฬ รังแก มิ ให้ ใคร องอาจ ทำ อันตราย แก่ ตัว แก่ ทรัพย ของ ตัว แก่ วีชิตร ของ ตัว มิ ให้ ใคร มา ขัด ขวาง ห้าม ปราม มิ ให้ ตัว ใช้ วิชา ความ รู้ ของ ตัว แล ทรัพย ของ ตัว ใน การ ที่ จะ บำ รุง ชีวิตร บำรุง ความ ศุข สำราญ ของ ตัว ผู้ ที่ ทะนุ บำรุง รักษา ตัว เจ้า ให้ ได้ ความ เจริญ ความ ศุข ดัง นี้ ก็ คง เปน ธุระ ห้าม ปราม ตัว เจ้า มิ ให้ ตัว เจ้า ไป ทำ แก่ ท่าน ผู้ อื่น เช่น เจ้า ไม่ อยาก ให้ ท่าน ผู้ อื่น มา ทำ แก่ เจ้า ใน คอเวินแมนต์ นั้น ต้อง มี ท่าน ผู้ หนึ่ง เปน หัว หน้า เปน ผู้ ใหญ่ มี อาญา สิทธิ์ ใช้ ได้ กำลัง บ้าน เมือง ทั่ว ตลอด พระราช อาณา เขตร บ้าน เมือง นั้น กด ให้ ความ ชั่ว คน ชั่ว คน ร้าย ราบ เรียบ ลง ให้ ได้ ท่าน ผู้ สำเร็จ ราชการ แผ่นดิน บ้าน เมือง เช่น ว่า มา นี้ บาง ที่ เรียก ว่า สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน บ้าน เมือง บาง ที่ เรียก ว่า เอมบีรอร์ บาง ที่ เรียก ว่า กิง บาง ที่ เรียก ว่า เปรไซเดนต์ ถ้า เปน สัตรี บาง ที่ เรียก ว่า เอมเปรศ บาง ที่ เรียก ว่า กวีน ท่าน ผู้ สำเร็จ การ เช่น นี้ มี อำนาถ อาญา สิทธิ์ ต่าง ๆ มาก กว่า กัน น้อย กว่า กัน แล้ว แต่ ความ เหน ดี เหน ชอบ แห่ง พล เมือง ทั้งสิ้น จึ่ง ยอม ให้ เปน ธรรมเนียม บ้าน เมือง นั้น ซึ่ง เหน ดี นั้น จัด ตั้ง เปน ธรรมเนียม เปน กดหมาย แล การ เบื้อง น่า คง เปน ไป ตาม กดหมาย เหล่า นั้น กว่า คน ทั้ง บ้าน ทั้ง เมือง พร้อม กัน เหน ว่า จะ ขยาย เปลี่ยน ให้ ดี ขึ้น ได้ จึ่ง จะ ยัก เยื้อง เปลี่ยน ไป ได้ เพราะ อำนาถ คน พร้อม ทั้ง บ้าน ทั้ง เมือง ปฤกษา เหน พร้อม กัน เปน อาญา สิทธิ์ เอก ของ เมือง นั้น ถ้า ไม่ พร้อม ก็ จะ เปน การ เหลว ไหล ใช้ ไม่ ได้ ไม่ เปน การ ยุติ ธรรม ถ้า คน น้อย ไม่ ฟัง จะ ขืน ทำ อย่าง อื่น ไป จำ ต้อง เปน โทษ ลึก ซึ้ง หนัก หนา โทษ ถึง ชีวิตร ด้วย ๚ะ

๏ ท่าน ผู้ เปน เจ้า พนักงาน จัด การ บ้าน เมือง ให้ เรียบ ร้อย ให้ ชาว บ้าน พล เมือง เจริญ ความ ศุข ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป ควร จะ มี เบี้ย เลี้ยง เงิน เดือน ให้ สม เหมาะ แก่ ตำแหน่ง แล พนักงาน ของ เขา เงิน ราย นี้ ต้อง เกบ แต่ คน ทั่ว กัน ตาม เกิด ตาม มี ตาม หา ได้ ด้วย วิชา ความ รู้ ปัญญา ของ ตัว แล ตาม พิกัด บ้าน เมือง ของ เกบ นี้ ไม่ ควร ผู้ เกบ จะ เอา ไว้ ใช้ เอง เมื่อ เกบ แล้ว ต้อง มี บาญชี ตาม ได้ เกบ นั้น แล ส่ง เงิน แล บาญชี นั้น แก่ เจ้า พนักงาน ใหญ่ จะ ได้ เบิก ใช้ ใน การ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล้ว แต่ จะ ต้อง การ เมื่อ เกบ เงิน แก่ ราษฎร ควร จะ ให้ ตั๋ว แก่ ทุก ตัว คน เปน ใบ ริซิด ว่า รับ แต่ คน นั้น ๆ เท่า นั้น แล้ว ตั๋ว ริซิด นั้น จะ ได้ เปน ที่ อ้าง กัน เปน พยาน ว่า ผู้ ใช้ นั้น ได้ ใช้ สม ตาม กดหมาย แล้ว ผู้ เกบ นั้น ได้ เกบ แต่ เพียง พิกัด กดหมาย มิ ได้ ฉ้อ ราษฎร มิ ได้ ฉ้อ หลวง แต่ ได้ ทำ การ ซื่อ รอบ คอบ แล้ว ของ ที่ เปน คุณ แก่ คน ทั่ว กัน คน ทั่ว กัน ต้อง ออก เงิน ให้ ตาม พาหนะ กำลัง ของ ตัว ควร จะ ออก ด้วย ดี ใจ เมื้อ คน ทั้งปวง ทั่ว กัน ออก เงิน เลี้ยง พวก พนักงาน จัด การ บ้าน เมือง พวก พนักงาน นั้น ควร จะ มี ความ ซื่อ สุจริต ต่อ คน ทั้งปวง ควร จะ ทะนุ บำรุง รักษา คน ทั่ว กัน เสมอ เท่า กัน หมด ตั้ง แต่ เจ้า ลง ไป จน กระทั่ง ถึง เจ้า พนักงาน อย่าง ต่ำ ที่ สุด ด้วย ว่า คน เหล่า นี้ ทั้ง สิ้น ได้ ชื่อ เสียง วาศนา ตำแหน่ง เพราะ ความ ดี ใจ ความ ซื่อ ตรง ของ คน ทั่ว กัน การ ดี ทั้งปวง ที่ เจ้า พนักงาน เหล่า นี้ จัด จะ ให้ คน ทั่ว กัน ประพฤติ นั้น เจ้า พนักงาน นั้น ทุก ตัว คน ควร จะ ประพฤติ การ นั้น เลอียด ที่ เดียว เปน แบบ แผน เยี่ยง อย่าง แก่ คน ทั้ง ปวง นั้น คน ทั้งปวง นั้น เปรียบ เหมือน แม่ ห่าน อัน ออก ไข่ ทอง คำ อยู่ เสมอ เปน เนื้อ เลี้ยง เจ้า พนัก งาน ๆ จะ เอา อำนาถ แล กำลัง ที่ คน ทั้งปวง ดี ใจ ให้ นั้น มา รังแก เบียด เบียฬ ราษฎร นั้น หา ควร ไม่ จะ เรียก จะ หา แต่ เขา เกิน กำลัง เขา ก็ ไม่ ควร จะ เกะ กะ กีด ขวาง มิ ให้ ราษฎร มี เวลา มี ท่า ทาง มี ทรัพย มี ปัญญา วิชา ความ รู้ ที่ จะ หา กิน ได้ คล่อง แล มี อัน จะ เหลือ เกิน —ข ออก ช่วย เลี้ยง พวก เจ้า พนักงาน ให้ เขา มี กำลัง จัด การ บ้าน เมือง ให้ เรียบ ร้อย ก็ ไม่ สม เลย ท่าน ผู้ เปน หัวน่า เปน เอก เปน อิศโร ใน แผ่นดิน บ้าน เมือง ด้วย ความ รัก ความ กะตัญญู ต่อ คน ทั้งปวง ทั่ว กัน จำ ต้อง คิด เลือก ตั้ง แต่ง คน ซื่อ ตรง คน ชำนาญ ให้ เปน เจ้า พนักงาน จัด การ แผ่นดิน บ้าน เมือง ครั้น ตั้ง แล้ว ถ้า ไม่ ประพฤติ ซื่อ ตรง แล้ว ควร จะ ถอด อย่า ให้ ว่า การ ต่อ ไป เลย คน ทั่ว กัน นั้น ก็ ควร จะ เปน คน ซื่อ ตรง สู้ ออก ทรัพย สู้ เปลือง เวลา อัน เหมาะ แก่ การ จัด การ บ้าน เมือง ให้ เรียบ ร้อย ถ้า ไม่ ทำ เตม ใจ ดั่ง นี้ คนเหล่า นั้น ก็ ไม่ ซื่อ ตรง ควร จะ เปน โทษ ตาม กดหมาย แผ่นดิน บ้าน เมือง ด้วย — เอไดตอร์ ๚ะ

๏ นก งาม เกิน เพื่อน ไม่ ใคร่ จะ ร้อง เพราะ เหมือน เช่น หญิง งาม เกิน เพื่อน มัก ขาด ความ ดี ๏ โมงหนึ่ง ใน เวลา เช้า ดี กว่า สอง ชั่วโมง ใน เวลา กลาง คืน

๏ เวลา เช้า เปน เวลา การ เวลา เย็น เปน เวลา ตฤก ตรอง ๏ กระทำ ยา แห้ง เมื้อ แดด ออก ๏ กาแฟ่ แรก ถึง ประเทศ อิงแลนด์ เมื้อ คริศ ศักราช ๑๖๕๑ ๚ะ

๏ ที่ กรุง ลันดัน มี ถนน ยาว เกิน ๓๐๐ โยชน์ คน อังคริษ ต้อง เสี่ย เงิน สำหรับ แผ่นดิน ปี หนึ่ง ถึง คน ละ ยี่สิบ เอ็ด บาท ๚ะ

๏ เสด็จ ลง ไป ประทับ ที่ ป้อม เสือ ซ่อน เล็บ ณวัน พุฒ เดือน เก้า แรม เจด ค่ำ เวลา เช้า สี่ โมง ครึ่ง ๚ะ

๏ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังษี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุพันธุวงษ วรเดช เจ้า กรม สาย โทรเลข แล ไปรสนีย เสด็จ อยู่ ใน เรือ กล ไฟ โวลานต์ จะ เที่ยว ประภาศ ชาย ทะเล ตวัน ตก ออก จาก ปาก น้ำ ณวัน อังคาร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ เวลา เย็น หก โมง ครึ่ง ๚ะ

๏ อยู่ ใน เรือ กล ไฟ ซะโปดซะแมน จะ ไป เที่ยว ถึง ปราน บุรี ออก จาก ปาก น้ำ ณวัน อังคาร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ เวลา บ่าย ๔ โมง ๚ะ

๏ เสด็จ มา ยัง ปาก น้ำ แล เลย จะ ไป เมือง จันท บุรี ณวัน อาทิตย เดือน สิบ ขึ้น สี่ ค่ำ เวลา สิบ ทุ่ม สาม สิบ เอ็ด นิมิต ๚ะ

๏ เครื่อง จักร ของ เรือ ลำ นี้ เสีย เรือ กล ไฟ ของ พระยา ประภา ต้อง ลาก เรือ โวลานต์ กลับ เข้า มา ยัง ปาก น้ำ สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังษี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุพันธุวงษ วรเดช เจ้า กรม ไปรสนีย แล สาย โทรเลข เสด็จ อยู่ ใน เรือ โวลานต์ นั้น เรือ ทั้ง สอง ลำ ถึง ปาก น้ำ ณวัน ประหัสบดี เดือน เก้า แรม แปด ค่ำ เวลา เช้า สาม โมง ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ ขึ้น สี่ ค่ำ มิศเตอร แฮช แอ คาด เนอ จีฟ กันซะแตเบล ที่ เอเยนซี แล กอนซุเลด เยนิรัล ของ สมเด็จ พระบรม นาง กวิน อังกรีษ ถึง แก่ อนิจ กรรม ๚ะ

๏ มิศเตอร์ คาดเนอ คน นี้ ได้ตำแหน่ง เปน จีฟ กัน ซะแตเบล ทำ ราชการ ที่ กงซุล อังกรีษ ตั้ง แต่ ปี ฉลู สัปตศก จุลศักราช ๑๒๒๗ แล ได้ ทำ ราชการ ตำแหน่ง นั้น ทั้ง เปน ธุระ รับ ส่ง แล รับ จำหน่าย หนังสือ ของ พวก ฝรั่ง อัน ไป แล มา จาก แล ถึง กรุงเทพ แล เมือง สิงฆโปร แล เมือง ฮ่องกง ๚ะ

๏ ณวัน ศุกร เดือน เก้า แรม สอง ค่ำ สมเด็จ พระ บาท พระ จุลจอม เกล้า เจ้า ประเทศ สยาม ทรง พระ ราช หัตถ เลขา ถึง แม่ ม่าย มิศเตรศะ อาลาบาศเดอร์ สำแดง พระไทย โศก เศร้า เพราะ ทรง ทราบ ว่า สามี แม่ ม่าย นั้น ถึง อนิจ กรรม แล้ว ชม สรรเสิญ ว่า มิศ เตอร์ อาลาบาศเดอร์ ได้ อาษา รับ ทำ ราชการ สนอง พระเดช พระคุณ ด้วย ความ เพียร ซื่อ สุจริต สิบ ปี มา แล้ว เปน ที่ ชอบ พระไทย เปน อัน ยิ่ง จึ่ง มี พระไทย โศก เศร้า เปน อันมาก ว่า คน ดี ดัง นั้น ถึง นิจ กรรม แล้ว เพราะ ความ ดี ของ สามี นั้น จึ่ง ทรง พระ กรุณา โปรด พระราช ทาน ให้ แม่ ม่าย ของ มิศเตอร์ อาลาบาศะเตอร นั้น คราว ยัง เปน แม่ ม่าย อยู่ เปน เบี้ย เลี้ยง ตลอด ชีวิตร ปี ละ สาม ร้อย ปอนด คือ สาม สิบ ชั่ง แล พระราช ทาน ให้ เปน ส่วน เลี้ยง บุตร ของ มิศเตอร์ อาลาบาศเตอร นั้น ปี ละ ส่อง ร้อย ปอนด์ คือ ยี่ สิบ ชั่ง แล มี พระบรม ราช โอง การ สั่ง ให้ เจ้า พนักงาน จัด การ ศพ ของ มิศเตอร์อาลาบาศเตอร นั้น ให้ เท่า เสมอ พระยา เอก อัน ทำ ราชการ สนอง พระ เดช พระคุณ ด้วย ว่า ตำแหน่ง นี้ ควร เปน ที่ ของ มิศเตอร์ อาลาบาศเตอร นั้น แล มี พระบรม ราช โอง การ สั่ง ให้ จัด มลดบ ตาม แบบ ฝรั่ง ให้ ตั้ง ณะ ที่ ฝัง ศพ นั้น ด้วย ๚ะ

๏ การ คุณ ซึ่ง ใน หลวง ทรง พระ กรุณา โปรด ทำ ครั้ง นี้ เปน ที่ ให้ เหน ว่า ควร ที่ ขุนนาง ข้า ราช การ ทั่ว กัน จะ อาษา ก้ม น่า ทำ ราชการ สนอง พระ เดช พระคุณ เปน การ ซื่อ สุจริต ต่อ ใน หลวง แล การ ซื่อ สุจริต ต่อ อานา ประชา ราษฎร ด้วย ขุนนาง ข้า ราชการ ที่ ฉ้อ ใน หลวง แล อานา ประชา ราษฎร ด้วย ควร จะ เปน โทษ ลึก ซึ้ง เพราะ เปนคน ทำ ให้การ แผ่นดิน บ้าน เมือง ยับ เยิน เสีย ไป ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ กับ สาม อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๕๐ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัษบดี เดือน เก้า ขึ้น เก้า ค่ำ มองเซอ เฟรี่ ไม่ ยอม ซึ่ง ราชทูต จีน ลี่ฟอง เปา มา ขอ ขยาย เวลา ทุเลา ที่ จะ สิ้น ณวัน ศุกร นั้น ๚ะ โรค ลงราก

๏ มี บาง คน เปน โรค นี้ แต่ ไม่ ร้าย ที่ กรุง แซนต์ ปีเตอรชเบิก ใน ประเทศ รุเซี่ย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน เก้า ขึ้น สิบ ค่ำ พวก ชุมนุม นั้น ผัด เลิก จน วัน เสาร มองเซอ วอดิงตัน ราชทูต ฝรั่งเศศ ที่ กรุง ลันดัน ยัง ไม่ ได้ รับ คำ สั่ง

๏ วาน นี้ พวก ฆ่าศึก เปน อัน มาก รุก ตี เมือง ซุอกิง แต่ พวก รุก นั้น ต้อง ถอย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน เก้า ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ พวก ฝรั่งเศศ แล พวก จีน ยัง ไม่ ตก ลง คน ทั้งปวง จึ่ง มี ความ วิตก เปน อัน มาก พวก ฝรั่ง จะ ไม่ อยู่ ออก จาก เมือง ฟุเจา แล้ว แล ทหาร กำปั่น อังคริษ ขึ้น บก แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน เก้า ขึ้น สิบ สอง ค่ำ พวก กอนฟะเรนซ เลิก มิ ได้ กำหนด เวลา จะ ชุม นุม อีก มิศเตอร แคลซโดน เสนา บดี ใหญ่ ของ อัง คริษ แจ้ง ความ ใน เฮาซออฟ กอมมันซ ว่า พวก กอนฟะ เรนซ จัด การ ขัด ข้อง ราย เงิน ประเทศ อิยิบต ไม่ เปน เรื่อง เพราะ การ ขัด ข้อง ไม่ เข้า กัน ฝ่าย อังคริษ แล ฝรั่งเศศ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน เก้า ขึ้น สิบ สาม ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ ไตมซ ใน ข้อ สำคัญ ข้อ หนึ่ง แจ้ง ความ ว่า การ ซึ่ง จัด เตรียม ไว้ เพื่อ จะ ออก รบ กัน ที่ แม่ น้ำ ไนละ อยุด ไว้ แล้ว ของ ที่ ประสม รวม ไว้ สำหรับ การ นั้น จะ ขาย เสี่ย สิ้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน เก้า ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ฝรั่งเศศ แล พวก จีน ไม่ ตก ลง กัน ได้ ด้วย ค่า ปรับ ทำ ขวัน จะ ต้อง เสี่ย มาก น้อย เท่า ใด การ หาฤๅ ปฤกษา กัน จึ่ง เลิก กัน แล้ว ๚ะ

๏ วาน นี้ เกิด เถียง กัน ใน เฮาซ ออฟ ลอดซ์ อัง คริษ ด้วย การ ฝ่าย ประเทศ อิยิบต ลอด แครนวิล ได้ แจ้ง ความ ว่า บัด นี้ คอเวินแมนต์ บริติช ได้ คราว อีก ที่ จะ ทำ ได้ ตาม ชอบ ใจ แล ใน คำ ตอบ คำ ถาม ของ ลอด ซอลซะบะรี จึ่ง แจ้ง ความ ว่า พวก กอนฟะเรนซ์ ราย ประเทศ อิยิบต นั้น เปน อัน เลิก กัน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน เก้า ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ พวก ที่ เฮาซ ออฟ กอมมันซ์ ได้ โวด ยอม เงิน ๓๐ ๐๐๐ ชั่ง เปน เงิน ส่วน สำหรับ ใช้ ใน การ เอา ตัว เยนิรัล คอดัน รอด ถ้า การ ลง ถึง ที่ อับ จน เช่น นี้ แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน เก้า แรม ค่ำ หนึ่ง ลอด เอดมันด์ พิศะมอร์ซ เมื่อ ตอบ คำ ถาม ใน เฮาซ ออฟ กอมมันซ์ แจ้ง ความ ว่า ซึ่ง จะ จัด การ สัญญา ฝ่าย ประเทศ ฝรั่งเศศ แล ประเทศ จีน ยัง ไม่ หัก เลิก กัน ขาด แต่ ยัง เปน ที่ ไว้ ใจ ว่า การ ทั้งสอง ฝ่าย นั้น ยัง คง เปน อัน แล้ว กัน ด้วย ดี ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน เก้า แรม สาม ค่ำ ไวซ ราย เจ้า เมือง กวังตุง กำลัง จัด จม ลูก แตก คือ ตอบิโด ไว้ กัน มิ ให้ กำปั่น ขึ้น แม่ น้ำ เมือง นั้น ได้ ฯะ

๏ ลง ชื่อ ไซน หนังสือ สัญญา แล้ว ให้ มี ทาง ไม ตรี่ แล ทาง ดิโปลมาติก ต่อ กัน อีก ทั้ง ส่อง ฝ่าย ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน เก้า แรม สี่ ค่ำ พวก ฝรั่งเสศ เอา กำปั่น รบ ไป ระดม ยิง ติ เอา เมือง กิลุง ไว้ แล้ว เงิน ที่ จีน จะ ต้อง เสีย ทำ ขวัญ แก่ ฝรั่ง เสศ นั้น ลด ลง แต่ เพียง ๘๐ ๐๐๐ ๐๐๐ แฟรนก คิด เปน เงิน สยาม เกือบ สาม หมื่น กับ ครึ่ง หมื่น ชั่ง ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน เก้า แรม ห้า ค่ำ อัด มี่รัล กุเบ ยัง อยู่ ที่ เมือง ฟเจา กำปั่น รบ ฝรั่งเสศ สี่ ลำ ได้ ไป ตั้ง ถ้า ที่ เมือง วูซง ฯะ

๏ กำลัง จัด การ ที่ เมือง ไกโร จะ ให้ พล รบ ขึ้น ไป ทาง แม่ น้ำ ไนละ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ มะ คืน นี้ ที่ เฮาซ ออฟ กอมมันซ์ เกิด พูดจา ปราไศรย กัน ด้วย เรื่อง ประเทศ อิยิบต มิศเตอร์ แลลดซะโตน แจ้ง ความ ว่า ยัง ไม่ ควร จะ บอก ถึง คำ สั่ง ไว้ กับ ลอด นอท บรุก แต่ แจ้ง ความ ว่า ข้อ สัญญา ฝรั่งเสศ กับ ยังคริษ ฝ่าย เรื่อง ประเทศ นั้น บัด นี้ เปน อัน สิ้น ขาด กัน แล้ว ฯะ

๏ กรม หมื่น นเรศวรฤทธิ ไป เยี่ยม เปรไซเตนต์ แล พวก ผู้ ใหญ่ อัน เปน พนักงาน แผ่นดิน บ้าน เมือง แล้ว กลับ ไป เมือง นุยอก พัก ดู ของ แปลก ประลาด ของ ใหม่ ของ เก่า ใน เมือง นั้น พวก พนักงาน คือ มุนิซิแป ลิตี่ เมือง นุยอก นั้น ออก เงิน เลี้ยง ราชทูต แล พวก ของ ท่าน ด้วย มุนิซิแปลิตี เมือง บอศะตัน ก็ เชิญ ให้ ราชทูต สยาม ไป เที่ยว ชม ดู เมือง นั้น แล ของ แปลก ประลาด ใน เมือง นั้น ด้วย พวก ราชทูต ก็ รับ คำ เชิญ นั้น แล้ว ก็ คง ไป เยี่ยม ไป เที่ยว ที่ เมือง บอศะตัน ด้วย คราว ราชทูต สยาม อยู่ ใน ประเทศ อะเมริกะ หมอ จัน ดเลอร ที่ แต่ ก่อน เคย เปน ล่าม ใหญ่ ที่ ออฟฟิศ เจ้า คุณ กรม ท่า ก็ อาษา รับ ราชการ ช่วย ราชทูต เปน ล่าม ไป พลาง ด้วย ฯะ

๏ พระองค์ เจ้า ปริศฎางก ได้ เข้า เฝ้า สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน อิตะลี่ ณวัน ศุกร เดือน แปด ขึ้น ห้า ค่ำ คราว เฝ้า นั้น ราชทูต นั้น ได้ ถวาย พระราช หัถ เลขา ตรา ตั้ง ให้ เปน ราชทูต คือ ไมนิศเตอ ร เปลนิโปเตน ไตเอรี มา เฝ้า มา ว่า ราชการ ที่ ประเทศ นั้น เจ้า พนักงาน จัด การ เฝ้า นั้น จัด รถ หลวง ไป รับ ราชทูต ภา กัน เข้า เฝ้า เมื่อ เฝ้า ใน หลวง เช่น ทาง ราชการ แล้ว กวิน มา เคริตะ โปรด ให้ เฝ้า แล ทรง รับ เปน ข่า เจริญ ทาง พระราช ไมตรี ๚ะ

๏ กรม หมื่น นเรศวรวิทธิ ราชทูต ฝ่าย ประเทศ อังกฤษ แล ประเทศ อะเมริกะ บัด นี้ เสด็จ เที่ยว ชม ประ เทศ อะเมริกะ อยู่ ไม่ สู้ ช้า นัก จะ เสด็จ กลับ มา ยัง ประเทศ อังกฤษ ที่ กรุง ลันดัน ซึ่ง เปน ที่ ประจำ อยู่ ของ ราชทูต นั้น ๚ะ

๏ ณวัน ศุกร เดือน แปด ขึ้น สิบสอง ค่ำ พระองค์ เจ้า ปฤษฎางค์ ได้ ไป เยี่ยม โปบ ลี่โอ ที่ สิบสาม เปน การ โปรเวศ สม ตำแหน่ง ของ ราชทูต สยาม กาดินัล เฮาวาด ได้ นำ ราชทูต ให้ ไป เยี่ยม ท่าน ผู้ เปน หัว น่า แห่ง พวก โรแมน กาโทลิก เมื่อ เข้า เยี่ยม นั้น ราช ทูต สยาม ได้ ภา หลวง นาย เทศ แล มิศเตอ เฟรดิริก เวอนี่ เซะกริแต รี่ ราชทูต เข้า เยี่ยม ด้วย คราว เยี่ยม กัน นั้น ท่าน หัว น่า จึง แสดง ความ ยินดี ว่า ได้ คราว รับ ด้วย ดี ใจ เจ้า องค์ หนึ่ง อัน เปน วงษ กับ คน หลวง ใน ประเทศ ตวัน ออก พระเจ้า แผ่นดิน องค์ นั้น ได้ สำ แดง ความ ดี ต่อ พวก คริศเตียน ใน ประเทศ สยาม เปน อัน มาก ราชทูต กับ พวก ราชทูต ได้ ไป เยี่ยม กาดินัล ยาโกบีนี่ เซะกริแต รี่ ของ ท่าน หัว น่า นั้น ตาม ธรรม เนียม เซะกริแต รี่ นั้น ได้ รับ ราชทูต กับ พวก ท่าน ด้วย ความ ยินดี แล ได้ ฝาก ฝัง คน ที่ ถือ ความ เชื่อ ของ พวก คริศเตียน นั้น คือ พวก โรแมน กาโทลิก เปน ต้น ให้ ใน หลวง ใน ประเทศ สยาม ทรง พระกรุณา ป้อง กัน รักษา ไว้ ด้วย ว่า ความ ดี ของ ใน หลวง ประเทศ สยาม เลื่อง ภา ดัง จน ทราบ ถึง เมือง นี้ ด้วย แล้ว ราช ทูต สยาม ตอบ ว่า ไม่ มี ประเทศ หนึ่ง ประเทศ ใด ทั่ว ตลอด พิภพ ที่ พวก คริศเตียน ปราศจาก ขัด ขวาง พ้น เบียด เบียฬ เช่น ใน ประเทศ สยาม นั้น การ พ้น ขัด ขวาง เบียด เบียฬ เช่น นี้ มี แต่ กาล ทุก เมื่อ คน สอน พระ เยซู สาศนา เปน ที่ นับถือ กัน ว่า เปน คน รับ ใช้ ให้ เจริญ ความ สุข เมื่อ เขา เปน คน ประพฤติ แต่ การ เช่น นี้ แล้ว ใน ประเทศ สยาม พวก นั้น คง พ้น การ เบียด เบียฬ ราวี่ ราชทูต สยาม ได้ จัด การ ขอ ให้ ตั้ง อะเลกชันโดร เซนต รินี่ ให้ เปน กงซุล สยาม ใน ประ เทศ อิตะลี่ ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน แปด แรม หก ค่ำ กรม หมื่น นเรศวรวิทธิ ราชทูต สยาม แล พวก ท่าน อัน ไป ราชการ ที่ เมือง อะเมริกะ กลับ มา ยัง เมือง กวินซ์เตาน ใน กำปั่น ไฟ อลาศกะ จะ กลับ มา ยัง ลันดัน ทาง เมือง ดับลิน ๚ะ

๏ พระองค์ เจ้า ปริศฎางค ไป ราชการ เมือง อิตะลิ กลับ มา ยัง กรุง ปาริศ ที่ เมือง ฝรั่งเสศ แล้ว ๚ะ

๏ แขก ผู้ เปน ราช ที่ เมือง ตูลูบัน รับ พระ บรม ราช อนุญาต แล้ว จึ่ง ได้ ฝาก ของ ไว้ กับ เยนิรัล ฮอล เดอแมนต์ ราชทูต อะเมริกะ ให้ ท่าน ช่วย ส่ง ไป ถึง คอเวินแมนต์ อะเมริกะ ของ นั้น คือ มีด กริช เล่ม หนึ่ง ประดับ ด้วย ทอง คำ อย่าง งาม แล หอก สอง เล่ม ประ ดับ ด้วย ทอง คำ ตาม อย่าง แขก มเล ช่าง แขก ใน เมือง ตูลูบัน ได้ ทำ ของ นี้ ขึ้น ราชา แขก คน นี้ คง เปน คน มี ชื่อ เสียง ว่า เปน คน ช่วย ส่ง เคราะ ถุก เรือ อัน ต้อง ลำบาก เพราะ กำปั่น แตก แล เปน คน ที่ ได้ รับ เครื่อง อิศิริยศ แล ปืน แมแคซื่น ไรเฟล กะบอก หนึ่ง แต่ คอเวินแมนต์ อะเมริกะ เพราะ การ ดี การ สมเพท นั้น เจ้า คุณ พระ กระลาโหม ได้ จัด การ ให้ แขก ราชา เอา ของ นั้น มา ส่ง ให้ ราชทูต อะเมริกะ ฝาก ไป ถึง คอเวินแมนต์ อะเมริกะ นั้น ๚ะ

พิกัด

๏ ข้าพเจ้า ผู้ มี ชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ ยาก ได้ รับ กำหนด ค่า ที่ จะ ซ่อม แซม ทำ ให้ กำปั่น ไฟ ไซมูน ดี ตาม พิกัด ของ ท่าน ผู้ เซอเว ไว้ แล้ว นั้น กำปั่น ไฟ ลำ นี้ บัดนี้ อยู่ ใน อู่ บางกอก ดอกกำปะนี การ กำหนด พิกัด ซอง ท่าน ผู้ เซอเว นั้น มี ที่ นั้น ไป ดู ได้ ผู้ มี ชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ ไม่ สัญญา ว่า จำ ต้อง รับ กำหนด พิกัด อัน ถูก ที่ สุด ฤา พิกัด ของ ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด เลย ข้าพ เจ้า แอดวอด ยอด ซะเปนเซอร์ กับตัน กำปั่นไฟ ไซมูน ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน เสาร์ เดือน สิบ ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก (ห ๑) ๚ะ

¡คำ หมาย

๏ ที่ ทำ การ คือ สยาม เอนะเยนวกซ์ ตั้ง แต่ วัน นี้ จะ ปิด จะ ไม่ รับ คำ สั่ง ทำ การ ไป พลาง พวก นาย ห้าง คือ กำปะนี นี้ ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ผู้ เคย ช่วย ชุบ เลี้ยง แล คน ทั่ว กัน ทราบ ว่า ที่ ทำ การ ใหม่ ที่ สุนันทไล ที่ ฝั่ง คลอง ตลาด จะ เปิด รับ คำ สั่ง ทำ การ ตั้ง แต่ วัน จันทร์ เดือน สิบ ขึ้น สิบสอง ค่ำ เพราะ ท่า ทาง แล เครื่อง มาก เข้า ที่ จะ ทำ การ ให้ คล่อง ให้ สดวก พวก นาย ห้าง นี้ มี กำลัง ที่ จะ ทำ การ มาก ออก ไป ได้ เพราะ กำลัง ใหม่ นี้ แล ความ อาษา เพียร ทำ การ ที่ ท่าน ผู้ อื่น นั้น จะ สั่ง ให้ ทั้ง เรว ทั้ง ดี ก็ ไว้ ใจ ว่า ท่าน ทั้ง ปวง ทั่ว กัน คง ช่วย ชุบ เลี้ยง ยิ่ง ดี กว่า แต่ ก่อน เปน อัน มาก นาย ห้าง แฮซะวิลซอน ผู้ เปน มาแนเยอร์ ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สิบ ขึ้น เจด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉศก (ห ๑) ๚ะ

๏ ครู สมิท ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งปวง ทราบ ว่า ณวัน พุฒ เดือน สิบ ขึ้น เจด ค่ำ ปี วอก ฉศก ๑๒๔๖ สยาม ไสมัย เล่ม สาม แผ่น หนึ่ง ออก แล้ว แล ตั้ง แต่ วัน นี้ ไป จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี ๆ ละ ห้า สิบ สอง ฉบับ เพราะ หนังสือ มาก ทวี ขึ้น ราคา ก็ จะ ต้อง ขึ้น ตาม คน ที่ จะ ซื้อ แต่ คราว ละ ฉบับ เปน หนังสือ ปลีก จะ ต้อง เสีย ฉบับ ละ สลึง ตาม เดิม คน ที่ ไม่ ออก เงิน ล่วง น่า แต่ ต้น ปี นั้น ก็ จะ ต้อง เสีย ฉบับ ละสลึง เหมือน คน ซื้อ ปลีก เหมือน กัน แต่ ท่าน ทั้งปวง ที่ ออก เงิน ล่วง น่า แต่ ต้น ปี นั้น จะ ต้อง เสีย แต่ ปี ละหก บาท เปน ค่า หนังสือ ถ้า ไป รับ เอา ไป จาก โรง พิมพ ถ้า จะ ให้ พวก โรง พิมพ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ก็ ต้อง เสีย ค่า ไปรสนีย์ อิก ห้า สิบ สอง อัฐ รวม เปน เงิน ๖ บาท ๓ สลึง ๔ อัฐ เส็จ เปน ค่า หนังสือ แล ค่า ไปรสนีย์ ด้วย ถ้า ท่าน ทั้งหลาย ไม่ ว่าง ไม่ เปล่า มา เยี่ยม เจ้า ของ จดหมาย เหตุ ไม่ ได มา ใช้ เงิน ที่ โรง พิมพ ไม่ ได้ ก็ ส่ง เงิน ทาง ไปรสนีย์ ก็ ได้ เปน การ ง่าย แก่ ผู้ ซื้อ จดหมาย เหตุ นั้น ผู้ ซื้อ จดหมาย เหตุ กับ เจ้า ของ นั้น เปน คน ชอบ กัน รัก กัน แล้ว ควร จะ รู้ จัก กัน จึ่ง เชิญ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ซื้อ นั้น มา เยี่ยม เจ้า ของ ที่ บาง คอแหลม ด้วย มา หา ฤา ปฤกษา ด้วย การ ซึ่ง จะ ให้ สยาม ไสมัย นั้น มี คุณ แก่ พล บ้าน เมือง ทั่ว ตลอด พระราช อณาเขตร ยิ่ง มาก ขึ้น จน ได้ ๚ะ

เปน ยา แก้ โรค

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ สอน ว่า ด้วย ตับ ได้แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๚ะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเพาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ๚ะ

๏ หมอ เมอชิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ ละเอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ๚ะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า นัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รส ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ชา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทัง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง สิ้น นี้ เปน อัน ปรากฏ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรับ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้น ก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิ่น อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิง แอน โก เปน แอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๕๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ ข้าพเจ้า นาย หนู เปน ผู้ รับ จ้าง แซ่ สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ คือ แซ่ ถ้วย แก้ว ไม้ แซ่ สังกะลี่ ดีบุก เหล็ก แซ่ ทอง เหลือง ทอง แดง ทอง ขาว ทอง ลง หิน ฤา สิ่ง ของ เครื่อง รูปพรรณ ต่าง ๆ ที่ แซ่ มา แต่ ยุโรป ฤา ประเทศ อื่น ๆ ที่ ลอก เสีย ไม่ งาม เหมือน อย่าง เดิม นั้น ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ เปน นาค เปน ทอง เปน เงิน เหมือน อย่าง เดิม แล จะ ให้ เกลี้ยง เกลา เปน เงา งาม เสมอ อย่าง เยอรแมน ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ให้ สม กับ ความ ปราถนา ของ ท่าน โดย งาม ดี แล เร็ว แล จะ คิด ราคา ให้ ถูก ต่ำ กว่า ที่ มา แต่ ยุโรป ฤๅ ประเทศ อื่น ๆ ไม่ ให้ เหลือ เกิน ภอ สมควร กับ ผู้ ที่ จ้าง แซ่ นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด จะ มา จ้าง แซ่ ขอ เชิญ ท่าน มา ที่ บ้าน ข้าพเจ้า ได้ ตั้ง ที่ แซ่ อยู่ ที่ ตึก ริม ตึก ไปรสนีย ข้าง บน ขึ้น มา ถ้า ว่า ราคา ตก ลง กัน แล้ว ข้าพเจ้า จะ รับ ทำ ให้ ได้ โดย เร็ว แจ้ง ความ มา ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด แรม ค่ำ ๑ ปี มะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๕๕ ( ต ป ) ๚ะ

ยา สำหรับ บ้าน อย่าง สัก สิทธิ์ นัก

๏ ๑ ยา เม็ด แก้ ผูก คือ เอเออร์ กะทาติก ปิลซ์ เปน ยา กิน ง่าย มี คุณ เปน อัน มาก แก้ ผูก แน่น แล ไม่ เปน อันตราย เลย รักษา ท้อง ช่วย ไฟ ธาตุ แก้ ปวด ศีศะ ควร จะ เอา ไว้ ใน บ้าน ให้ เด็ก ให้ ผู้ ใหญ่ กิน เมื่อ ไม่ สบาย นั้น ๚ะ

๏ ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เด็ก แล้ว จะ ให้ เดิน แต่ อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๒ จน ๔ เม็ด ถ้า จะ ให้ เดิน เลอียด ตั้ง แต่ ๔ จน ๖ เม็ด ผู้ หญิง แล เดก ต้อง กิน หย่อน กว่า นี้ น้อย หนึ่ง ถ้า ต้อง กิน บ่อย ๆ จัด กิน เมด แต่ ภอ ควร กับ การ ๚ะ

๏ ๒ ยา คือ เอเออร์ ซาร์ซะปะริลละ เปน ยา แก้ เลือด ช่วย บำรุง ชีวิตร แล ความ สบาย แล ให้ ร่าง กาย มี ชีวิตร ใหม่ ทั่ว ตลอด ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ควร จะ กิน วัน ละ สาม ครั้ง ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก แล้ว ให้ กิน ช้อน ๑ ฤๅ ๒ ช้อน น้ำ ชา ถ้า ผู้ ชาย อายุ ตั้ง แต่ ๑๕ ปี จน ๒๐ ปี แล ผู้ หญิง ผู้ กำลัง อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๕ จน ถึง ๕๐ หยด ถ้า เดก อ่อน ตั้ง แต่ แปด ขวบ จน ๑๕ ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๖๐ หยด ถ้า เดก ตั้ง แต่ ๓ ขวบ จน แปด ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๑๕ หยด จน ๓๐ หยด เมื่อ แรก กิน ๆ แต่ อย่าง น้อย ก่อน แล้ว กิน มาก ตาม กำ หนด สม กับ การ ถ้า ใส่ ยา ใน น้ำ ร้อน น้อย คุณ ยา ก็ จะ มาก ขึ้น เมื่อ จะ ใช้ ยา ขนาน นี้ ต้อง ระวัง ให้ ท้อง เดิน ด้วย ยา เม็ด เอเออร์ ปิลซ์ แต่ อย่า ให้ เดิน หนัก ได้ อาบ น้ำ บ่อย ๆ รักษา ตัว ให้ สอาด รับ ประทาน อาหาร ให้ สม ควร สม กำลัง ไม่ ต้อง อด อยาก ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ฯะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด