๏ ข้าพเจ้า นาย จาด เปน ข้า เดิม ใน พระเจ้า พี่ยาเธฮ กรม หมื่น วิศณุ นารถ นิภาธร ได้ จดหมาย เหตุ เรื่อง เมือง พม่า ที่ ข้าพเจ้า ได้ ทราบ เหตุ การ ต่าง ๆ เมื่อ ข้า พเจ้า ไป อยู่ ที่ เมือง พม่า นั้น เดิม ข้าพเจ้า ออก จาก กรุง เทพ ฯ ลง เรือ ปักษ์ใต้ ไป ภัก อาไศรย อยู่ ที่ เมือง ตะกั่ว ป่า เดือน เสศ ครั้น ณวัน เสาร์ เดือน ญี่ ขึ้น เก้า ค่ำ ปีจอ ฉศก จุลศักราช ๑๒๓๖ ข้าพเจ้า ได้ โดย สาร เรือ กล ไฟ ชื่อ อะนันตะ ออบ ไอ รอน เปน เรือ เมล ของ อังกฤษ ฯ ใช้ จักร ออก จาก ปาก น้ำ เมือง ตะกั่ว ป่า มา ทาง ทเล หก วัน เข้า เมือง ระนอง เมือง มะลิ วัน เมือง มะฤทธิ์ เมือง ทะวาย ออก จาก เมือง ทะวาย วัน กับ คืน หนึ่ง ถึง เมือง ร่าง กุ้ง ขึ้น ภัก อยู่ ที่ โฮเตล ใน เมือง ร่างกุ้ง ขวบ อาทิตย์ หนึ่ง จึ่ง โดย สาร เรือ กล ไฟ เมล อังกฤษ ขึ้น ไป เมือง อังวะ เรือ กล ไฟ ใช้ จักร ออก จาก เมือง ร่างกุ้ง ขึ้น ไป ตาม ลำ แม่ น้ำ พม่า นั้น ข้าพเจ้า ได้ ตรวจ นับ เมือง ตาม ราย ทาง ขึ้น ไป นั้น ยี่สิบ แปด เมือง แต่ เรือ กล ไฟ ใช้ จักร ขึ้น ไป ได้ สิบ ห้า วัน ถึง เมือง อังวะ เก่า แล้ว ใช้ จักร ต่อ ไป อีก ครู่ หนึ่ง ถึง เมือง อังวะ ใหม่ ชื่อ มันทะเล รัตนะ พูมมี่ เมือง ใหม่ ห่าง จาก เมือง เก่า ทาง ไกล ร้อย ยี่ สิบ ห้า เส้น ข้าพ เจ้า ได้ ขึ้น ภัก อยู่ ที่ บ้าน เจ้า ท่า คืน หนึ่ง รุ่ง ขึ้น มี พม่า ที่ เปน พ่อ ค้า เสรฐี แล ขุนนาง แต่ ล้วน ที่ เปน เชื้อ ชาติ ไทย ภา กัน มา เยี่ยม เยียน ถัก ถาม ข่าว ทุกข แล ศุข วัน ยัง ค่ำ จึ่ง สิ้น คน มา เยี่ยม เยียน ครั้น เวลา ค่ำ สอง ทุ่ม มอง สวัสดิ เสรฐี ใหญ่ ใน เมือง พม่า แต่ เปน หลาน เหลน เชื้อ ชาติ ไทย ครั้ง กรุง เก่า เอา รถ เทียม ม้า เทศ คู่ หนึ่ง มา รับ เชิญ ข้าพเจ้า ให้ ไป อยู่ ที่ บ้าน เขา ข้าพเจ้า ก็ ไป อยู่ บ้าน มอง สะวัสดิ ๆ พูด ภาษา ไทย ไม่ได้ มี พระ สงฆ์ มา เยี่ยม เยียน ถัก ถาม ข่าว ทุกข แล สุข โดย ภาษา ไทย หลาย องค์ ได้ ภัก อยู่ ที่ บ้าน มอง สวัสดิ์ สี่ วัน แล้ว มี ขุนนาง พม่า มา กับ มอง สะไค ล่าม สะกา เขียน มา แจ้ง ความ ว่า แมง งี่ โป เจ้า พระยา กรม ท่า ให้ หา ตัว เข้า ไป ใน พระ ราช วัง ข้าพเจ้า ก็ ไป กับ ขุนนาง แล ล่าม พนักงาน เข้า หา แมง งี่ โป ๆ นั่ง อยู่ บน เตียง ปิด ทองคำ เปลว ปู พรม มี เบาะ ด้วย แมง งี่ โป เจ้าพระยา กรมท่า สั่ง ให้ มอง สะไค ล่าม ไถ่ ถาม กิจ การ ทั้งปวง ใน กรุง สยาม ฝ่าย ข้าพเจ้า ก็ ได้ ให้ การ บ้าน เมือง พอ สม ควร ที่ ภูม รู้ ของ ราษฎร แล้ว แมง งี่ โป เจ้า พระยา กรมท่า ให้ ล่าม ถาม ถึง ข้อ ราชการ แผ่นดิน สยาม แล พระ มหา กระษัตร เจ้า นาย ขุนนาง ฝ่าย ไทย อย่างไร ข้าพเจ้า ว่า เปน แต่ ราษฎร พ่อ ค้า หา ทราบ ข้อ ราชการ โดย เลอียด ไม่ ทราบ แต่ หยาบ หยาบ ได้ บอก ข้อ ราชการ บ้าง เล็ก น้อย แล การ สาสนา บ้าง การ ค้า ขาย บ้าง ตาม ควร แมง งี่ โป สั่ง ให้ เสมียน จดหมาย ถ้อย คำ ที่ ข้าพเจ้า ให้ การ นั้น จด ลง บาญ พะแนก นำ ขึ้น กราบ ทูล พระเจ้า อังวะ ๆ มี รับ สั่ง ให้ หา ข้าพเจ้า นัด วัน จะ ให้ เข้า เฝ้า ครั้น ถึง กำหนด วัน นัด เจ้าพนักงาน มา ภา ข้าพเจ้า เข้า ไป เฝ้า ที่ น่า พลัย พลา ใน สวน ดอก ไม้ ใน พระ ราช วัง พร้อม ด้วย เจ้า นาย ขุนนาง เปน อัน มาก ขุนนาง พม่า ไม่ ได้ หมอบ เฝ้า นั่ง พับ พะแนง เชิง พะนม มือ เหมือน ท่า เทวะดา นั่ง พระ เจ้า อังวะ ทรง พระ ภูษา ลาย ทอง กง จักร ทรง ฉลอง พระ องค์ ปัก ทอง อย่าง พม่า ทรง พระ ภูษา โปร่ง ปัก ทอง พัน พระ เกษา ทรง นั่ง ขัดมาด อยู่ บน พระ แท่น สาม ชั้น ปิด ทองคำ ใต้ พระ มหา เสวตรฉัตร เก้า ชั้น มี นาง พนัก งาน เชิญ พระ แส้ หาง นก ยูง อยู่ สี่ ทิศ พระ ที่ นั่ง เสวตร ฉัตร มี ขุนนาง ฝ่าย นาย ทหาร รักษา พระ องค์ นับ ไม่ ถ้วน ล้วน แต่ แต่ง กาย มี สง่า ทั้ง สิ้น ด้วย กัน เฝ้า ล้อม รักษา พระ องค์ เปน อัน ดับ ตาม ตำแหน่ง พระเจ้า อังวะ ตรัส สั่ง แก่ แมงงีไป เจ้าพระยากรมท่า ให้ สั่ง มอง สะ ได ล่าม ถาม ข้าพเจ้า ว่า พระพุทธ ศาสนา วัฒนา บริบูรณ อยู่ ฤา ข้าพเจ้า ก็ ตอบ ภอ สม ควร ที่ รู้ เห็น เปน ราษ ฎร พ่อค้า ไม่ ใช่ นักปราช ราช บัณฑิตย แล้ว รับ สั่ง ถาม ถึง กิจ ราชการ บ้าน เมือง สยาม ทั้ง ปวง ข้าพเจ้า ก็ บอก แก่ ล่าม ให้ กราบ ทูล ตาม ที่ ข้าพเจ้า รู้ เห็น ภอ ควร แก่ สติ ปัญญา ประเภท พ่อค้า ไม่ ทูล ให้ เหลือ เกิน พระเจ้า อังวะ พระ ราชทาน เสื้อ ผ้า ปะโส ปะวา สี่ สำรับ กับ เงิน เหรียน พม่า ห้า ร้อย เหรียน เจ้าพนักงาน ออก มา ส่ง ให้ ต่อ น่า พระ ที่ นั่ง ที่ นั้น ข้าพเจ้า ก็ กราบ ถวาย บังคม สาม ที แล้ว รับ เอา ของ พระราชทาน ทูล ศีร์คะ เดิร เข่า ถอย หลัง ออก มา จาก น่า พระ ที่ นั่ง ห่าง สี่ ศอก ก็ นั่ง ลง ดัง เก่า พระเจ้า อังวะ มี รับ สั่ง แก่ แมงงีไป วา ให้ ล่าม ถาม ว่า จะ ให้ เปน ครู อยู่ สอน หนังสือ ไทย พวก เด็ก บุตร ขุนนาง สัก สาม คน จะ ได้ ฤา ไม่ ได้ ข้าพเจ้า ตอบ ว่า จะ รับ สนอง พระ เดช พระ คุณ สอน ให้ ภอ อ่าน ได้ แล้ว ก็ จะ ขอ ถวาย บังคม ลา กลับ ไป ปฏิบัติ บิดา มารดา ยัง บ้าน เมือง สยาม พระเจ้า อังวะ ได้ ทรง ทราบ แล้ว จึง มี รับ สั่ง ให้ แมงงีไป จัด บุตร ขุนนาง ที่ อายุ มี ๑๐ ปี ๑๑ ปี ๑๒ ปี ๓๐ คน มา มอบ ให้ ข้าพเจ้า สอน หนังสือ ไทย แล้ว ก็ เสด็จ คืน เข้า ไป ใน พระ ราชวัง ข้าพเจ้า ก็ มา ภัก อยู่ ที่ บ้าน มอง สวัสดิ์ ได้ สิบ วัน แมงงีไป ให้ คน มา เรียก ข้าพเจ้า ไป ยัง บ้าน บอก ว่า พระเจ้า อังวะ มี รับ สั่ง เกล้าฯ มา ว่า ให้ ท่าน มา อยู่ กิน ที่ บ้าน ข้าพเจ้า เถิด จะ ได้ สั่ง สอน หนัง สือ ไทย แก่ เด็ก ทั้ง สาม สิบ คน ตั้ง แต่ วัน นั้น ข้าพเจ้า ก็ ไป อยู่ ที่ บ้าน แมงงีไป เจ้า พระยากรมท่า แล ได้ สั่ง สอน หนังสือ ไทย แก่ เด็ก พม่า สาม สิบ คน ช้า นาน หก ปี เศษ พระเจ้า อังวะ พระ ราช ทาน เงิน เดือน ให้ เปน ค่า สอน หนังสือ เด็ก พม่า นั้น เดือน ละ สอง ร้อย ห้า สิบ รูเบี้ย ค่า เบี้ย เลี้ยง เดือน ละ ร้อย รูเบี้ย รวม เปน เงิน เดือน ละ สาม ร้อย ห้า สิบ รูเบี้ย ถ้า มี กิจ ราช การ ใด ใด ได้ เฝ้า ก็ ได้ พระ ราช ทาน เงิน ตรา เสื้อ ผ้า เปน ราง วัล ต่าง หาก ทุก ครั้ง ไป มิ ได้ ขาด ซะ

๏ ครั้น ณ วัน เดือน แปด ขึ้น สิบ สาม ค่ำ ปี ขาน สัมฤทธิ ศก จุลศักราช ๑๒๔๐ ปี แต่ ข้าพเจ้า อยู่ ใน เมือง พม่า ได้ ห้า ปี เศษ จน พูด ภาษา พม่า ได้ ครั้น ถึง วัน เดือน แปด ขึ้น สิบ สาม ค่ำ นั้น เกิด เพลิง ไหม้ ขึ้น ใน กำแพง เมือง มันทะลี รัตนะ พูมมี ซึ่ง เปน พระมหานคร ของ พระเจ้า อังวะ ขณะ นั้น ลม พัด กล้า จัด นัก ไฟ ลุก ลาม ไป ติด บ้าน ขุนนาง ถึง หก สิบ เจ็ด บ้าน วัง เจ้า สิบ สาม วัง บ้าน ราษฎร กว่า ร้อยเสศ ลูกไฟไปตกลงเรือนใกล้คลังน้ำมันดินไฟ ไหม้ คลัง น้ำ มัน ดิน เปลวไฟ ลุก กระพือ ขึน บน อากาศ เสียง ดังเหมือน เสียง ช้างร้อง เจ้า นาย ขุนนาง แล ราษ ฎร ชาย หญิง ขน ของ ใส่ ล้อ เกวียน แล รถ แล ช้าง จะ หนี ไฟ ขณะ นั้น เกิด โจร ผู้ ร้าย ตี ชิง วิ่ง ราว แย่ง เอา เข้า ของ ทอง เงิน ของ ผู้ ที่ หนี ไฟ ไป ได้ เปน อัน มาก แมงต้องวุ่น เจ้า พระยา กรม เมือง เร่ง ทหาร เข้า ดับ ไฟ เปน อะมาล ไฟ นั้น ยัง ไม่ หยุด ลุก ลาม ไหม้ ต่อ ไป ติด ซุ้ม ประตู หลาย ประตู แล้ว ไฟ ติด พระ มหา ปราสาท พัง ทลาย ลง ปรา สาท หนึ่ง เปน พระ มหา ปราสาท สำหรับ ประทับ ทอด พระเนตร จัด กระบวน แห่ ไฟ ไหม้ วัน นั้น ดับ ต่อ เวลา ย่ำ ค่ำ สิ้น เชิง ฯะ

๏ ณวัน เดือน เก้า แรม สิบ ค่ำ ปี ขาล สัมฤทธิศก นั้น บัว หลวง ที่ ปลูก ไว้ ใน คู คลอง รอบ กำแพง พระ นคร นั้น ก็ อาเพท เหี่ยว แห้ง ตาย สิ้น ไม่ มี เหตุ ประการ ใด ฯะ

๏ ณวัน เดือน สิบ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ ปี ขาล สัมฤทธิ ศก นั้น พระ เจ้า อังวะ ทรง พระ ประชวร พระ โรค ตก มุก ตก เลือด พระ อาการ ให้ ปวด พระ นาพี่ เปน กำลัง ฝ่าย แพทย์ หมอ ประกอบ พระ โอสถ ถวาย เสวย หลาย เวลา พระ อาการ ไม่ คลาย ฝ่าย ข้า ราช การ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย มา นอน ประ จำ ซ่อง อยู่ ใน พระ ราช วัง พัน เสศ ท่าน กิวะเมนยี่ ที่ เจ้า พระยา กระลาโหม สั่ง ให้ ทหาร มา ประจำ อยู่ ใน พระ ราช วัง ๕๐๐๐ นอก พระ ราช วัง ๕๐๐๐ ครั้น ณวัน เดือน สิบ แรม สิบ สาม ค่ำ พระ โรค กำเริบ พระ อาการ หนัก ไป เสวย ไม่ ได้ ประทม ไม่ หลับ พระ อาการ ให้ อ่อน ระทวย ไป จะ ลุก นั่ง ต้อง พยุง พระ กาย ใน วัน นั้น มี รับ สั่ง ให้ หา ท่าน กิวะเมนยี่ ที่ เจ้า พระยา กระลาโหม ให้ เข้า ไป เฝ้า ข้าง ใน บน พระ มหา ประสาท ที่ ทรง พระ ประชวร นั้น พระ เจ้า อังวะ ทรง ปฤกษา ข้อ ราช การ แผ่น ดิน ด้วย กิวะเมนยี่ มี รับ สั่ง ว่า เรา ป่วย ครั้ง นี้ ก็ เปน ทุกข์ หนัก ใจ อยู่ เหน ว่า อายุศม์ จะ สั้น จะ ไม่ คืน คง อยู่ รักษา แผ่น ดิน ได้ เปน แน่ แล้ว เรา คิด ว่า จะ ตั้ง เจ้า สิมโบ ราช โอรส ผู้ ใหญ่ ของ เรา ให้ เปน ที่ อุปราช เสีย ก่อน ทัน ตา ต่อ หน้า เรา เหน ด้วย แล้ว จะ ได้ รักษา แผ่น ดิน สืบ วงษ ต่อ ไป ท่าน จะ เหน เปน อย่าง ไร ให้ ว่า มา ตาม ที่ เหน ของ ท่าน ฝ่าย กิวะ เมน ยี่ ที่ เจ้า พระยา กระลาโหม จึง กราบ ทูล ว่า ควร แล้ว พระ เจ้า อังวะ มี รับ สั่ง แก่ กิวะ เมน ยี่ ว่า ท่าน เหน ชอบ แล้ว จง ไป ปฤกษา เสนาบดี แล ข้า ราช การ ผู้ ใหญ่ เสีย ก่อน ให้ เอา ทั้ง หลาย เหน ชอบ ด้วย พร้อม กัน มาก ๆ จึง จะ สิ้น คำ ชะระหา นินทา แล จะ ได้ สิ้น เสี้ยน ศัตรู ด้วย กิวะ เมน ยี่ กราบ ถวาย บังคม ลา ออก มา ประ ชุม เสนาบดี แล ขุน นาง ผู้ ใหญ่ ๆ ก็ ลง เปน คำ เดียว กัน แล้ว เข้า ชื่อ ทำ คำ ปฤกษา เหน พร้อม ยอม ด้วย ชน ถวาย พระ เจ้า อังวะ ฯะ

๏ ปี นี้ วัน เฉลิม พระชนม์ พรรษา ได้ ตก ณวัน เสาร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เปน วัน แรก วัน อาทิตย ขึ้น สอง ค่ำ เปน วัน กลาง แล วัน จันทร ขึ้น สาม ค่ำ เปน วัน สุด การ ทั้ง สาม วัน เวลา เข้า ไต้ เข้า เพลิง บันดา คน ชาว สยาม ทั้ง ชาว นอก ที่ มี บ้าน ตึก ริม น้ำ ริม ถนน ใหม่ เปน ท่า ทาง เหมาะ แก่ การ ตาม มี่ ตาม เกิด ได้ จุด โคม เปน ที่ สำแดง ความ ดี ใจ อยาก จะ ให้ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม เจริญ พระ ชนม์ พรรษา ให้ ยืน กาล ช้า นาน จะ ได้ ครอบ ครอง พระราช สมบัติ ใน แผ่นดิน บ้าน เมือง แล อนา ประชา ราษฎร ทั้งปวง ทั่ว ตลอด พระราช อาณา เขตร มี ความ เจริญ ความ สุข ยิ่ง งาม ขึ้น ไป ทุก ๆ ปี คน ที่ ไป ดู ตาม แม่ น้ำ ตาม บน บก ไป ดู การ จุด โคม เหน รูป อักษร ถวาย ศีล ถวาย พร แด่ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ชม สรรเสริญ ปัญญา จัด แต่ง การ แล ความ ดี ใจ ของ คน ทั้งปวง ว่า งาม ดี เพลิน ตา นัก ณวัน อาทิตย ซึ่ง เปน วัน กลาง นั้น ได้ ยิง ปืน ใหญ่ ทั้ง บก ทั้ง เรือ เช้า หน หนึ่ง กลาง วัน หน หนึ่ง เวลา เย็น หน หนึ่ง เปน การ คำรพย สาม เวลา ๆ กลาง วัน ทุก ท่าน ทุก นาย เข้า เฝ้า ใน พระบรม มหา ราชวัง พวก ต่าง ประเทศ คือ ราชทูต เอเยนต์ กอมิเซ กงซุล เยนิรัล แล กงซุล ต่าง ๆ ก็ เข้า เฝ้า คำนับ ถวาย พร ด้วย ใน หลวง ก็ โปรด มี พระบรม ราช พจน ตรัส ตอบ แจ้ง ความ ใน การ ปี นี้ ใน แผ่นดิน บ้าน เมือง แล ชอบ ใจ คน ที่ ได้ ช่วย ใน การ พระชนม พรรษา นั้น ด้วย ณวัน จันทร เวลา ค่ำ สอง ทุ่ม พวก เจ้า นาย แล ขุนนาง ฝ่าย สยาม แล พวก ราชการ คน ต่าง ประเทศ ทั้ง ลูก ค้า วานิช ประชุม พร้อม กัน ที่ บ้าน เจ้า คุณ กรมท่า ตาม คำ เชิญ ของ เจ้า คุณ พวก ปี่พาท มโหรี แล พวก แตร ฝรั่ง ผลัด กัน เล่น ตลอด คราว ชุมนุม นั้น ที่ ตึก น่า บ้าน เจ้า คุณ ประดับ ด้วย โคม ซุ้ม ไฟ แล เครื่อง ประดับ ดู งาม เพลิน ตา นัก พวก ผู้ หญิง ฝรั่ง ที่ ชอบ เต้น รำ ได้ เต้น รำ ตาม กระบวน ฝรั่ง เปน คำนับ สำ แดง ความ ดี ใจ เจ้า คุณ ก็ ได้ จ้าง ช่าง เล่น ช่าง ร้อง เพลง มิศเตอร ชอวะเลด แล มิศเตรซ ซะเปดซี เปน เงิน ๒๕๐ บาท ให้ ทั้งสอง คน เล่น ถวาย ใน การ เฉลิม พระชนม พรรษา นั้น คราว กำปั้น ไฟ พระ ที่นั่ง จอด มี ดอก ไม้ เปน สำคัญ มะโหรี่ แล แตร ฝรั่ง เล่น เพลง สรรเสริญ พระบาร มี พระบาท สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ใน หลวง มี พระ บรม พจนะ ตรัส สอง สาม คำ เปน ที่ คำนับ แก่ เจ้า นาย ต่าง ๆ ที่ ชุมนุม เฝ้า อยู่ นั้น ภอ เสด็จ ประภาศ รอบ ห้อง ที่ เจ้า นาย ชุมนุม เฝ้า เสร็จ แล้ว เสด็จ พระราช ดำเนิร กลับ พวก แตร ฝรั่ง เล่น ถวาย เพลง สรรเสริญ พระบารมี อีก แล มี ดอก ไม้ ไฟ อย่าง งาม เปน ที่ ถวาย คำนับ ที่ ประชุม กัน นั้น บาง คน เต้น รำ บ้าง บาง ท่าน บาง นาย เที่ยว ชม เที่ยว ฟัง ทั้ง ของ ดู ทั้ง เพลง ฝรั่ง นั้น ของ เลี้ยง กัน มี อยู่ เปน อัน มาก ของ อย่าง ดี ที่ ชอบ ใจ แก่ คน ทั้งปวง ด้วย แล้ว ต่าง ท่าน ต่าง นาย ลา เจ้า คุณ กลับ ไป บ้าน เมื่อ สิ้น วัน จันทร สิ้น การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา ด้วย ๚ะ

พระราช ดำหรัส
พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว

๏ พระบรม วงษานุวงษ เสนาบดี มนตรี มุขมาตย ข้า ราชการ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย ทั้งปวง แล ราชทูต กงซุล ผู้ แทน เมือง ต่าง ประเทศ ที่ เปน ไมตรี ๚ะ

๏ ด้วย เปน ที่ ชื่น ชม ยินดี ของ เรา เปน อัน มา ที่ ได้ อยู่ ใน ที่ ประชุม ใหญ่ ณะเวลา มหา มงคล สมัย กาล นี้ เปนวัน เฉลิม พระ ชนม พรรษา ของ เรา วัน นี้ แล ที่ ได้ ยิน ถ้อย คำ อัน เปน น้ำใจ ไมตรี เปน ความ ประสงค อัน ดี ของ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ได้ กล่าว ใน คำ อำนวย พร ไชย มงคล ให้ เรา มี ความ สุข สำราญ แล รุ่ง เรือง สืบ ต่อ ไป นั้น เปน ที่ เรา มี ความ ชอบ ใจ ท่าน ทั้งหลาย เปน อัน มาก

๏ เมื่อ ท่าน ทั้งปวง ได้ มา ชุมนุม กัน ใน ที่ นี้ แล้ว เปน เหตุ ทำ ให้ เรา คิด ถึง การ ที่ ได้ เปน ล่วง มา แล้ว ตั้งแต่ ได้ ประชุม กัน มา ใน ครั้ง ก่อน ซึ่ง เปน ที่ ยินดี ของ เรา มาก เพื่อ จะ ได้ รลึก เหน ว่า โดย ความ อนุกูล ของ ท่าน ทั้งหลาย เรา ได้ บำรุง รักษา บ้าน เมือง ให้ ได้ อยู่ เย็น เปน สุข สงบ เรียบ ร้อย แล เจริญ รุ่งเรือง สืบ มา แม้ ว่า การ เจริญ รุ่งเรือง นั้น จะ เปน การ ช้า อยู่ ถึง ปาน นี้ ก็ ดี แต่ ยัง เปน สิ่ง ที่ เปน ไป อยู่ ได้ เสมอ ไม่ ถอย หลัง ฤดู ฝน คราว นี้ แต่ ต้น ดู เหมือน ว่า จะ เปน ฝน แล้ง บัด นี้ ก็ ได้ ความ ตาม ราย งาน ใน เรว ๆ นี้ ว่า ไม่ แล้ง นัก เหมือน อย่าง ที่ มุ่ง หมาย เรา มี เหตุ ที่ สม ควร จะ มี ความ หวัง ใจ ว่า เข้า ใน นา คง จะ ไม่ เสีย ไป มาก นัก เพราะ ฝน ล่า เกิน กาล นี้ เลย คน ชาว นา บัดนี้ ก็ ได้ ลง มือ ทำ การ ได้ ดี กว่า ที่ ต้อง รอ รั้ง มา แต่ ต้น ระดู ๚ะ

๏ บันดา การ ค้า ขาย ทั่วไป ที่ เปน ประโยชน แก่ ราษ ฎร ของ เรา ก็ ไม่ เปน ที่ เสื่อม ทราม เหมือน อย่าง ที่ คาด คะเน กัน ใน บาง แห่ง เรา เชื่อ ว่า ยัง จะ เจริญ เปน การ ดี ได้ ๚ะ

๏ พวก โจร ฮ่อ ที่ เรา ได้ กล่าว ไว้ ใน ปี กลาย ว่า จะ แต่ง กอง ทัพ ไป ปราบ ปราม นั้น เดี๋ยว นี้ ก็ ได้ ทราบ ความ ชัด ว่า คน พวก ฮ่อ นั้น เปน คน เหมือน อย่าง พวก โจร ผู้ ร้าย ที่ ตั้ง มั้ว สุม กัน เปน กอง ต่าง ๆ อยู่ เรา ก็ ได้ แต่ง กอง ทัพ เรือ ๆ ให้ ขึ้น ไป ตั้ง อยู่ ที่ เมือง หลวง พระ บาง กอง หนึ่ง ที่ เมือง หนอง คาย กอง หนึ่ง กับ ได้ แต่ง กองทำ แผนที่อีก กอง หนึ่ง มี คน ยุโรป ผู้ ฉลาด สามารถ แล เปน ที่ ไว้ใจ ของ เรา เปน ผู้ บังคับ การ พร้อม กับ ข้า หลวง ของ เรา กำกับ กัน ไป ได้ ไป ตลอด ใน ดิน แดน เมือง พวน ที่ ใกล้เคียง ซึ่ง ยัง มิ ได้ มี แผนที่ ตรวจ ตรา กัน แล เปน ที่ พวก โจร ฮ่อ เหล่า นี้ มา รบ กวน อยู่ ทั่ว ไป ก็ หา ได้ พบ ปะ พวก ฮ่อ ไม่ ดู เหมือน ว่า มัน คอย หนี หลบ กอง ทัพ เรา อยู่ เสมอ ๚ะ

๏ ความ ประสงค์ ที่ จะ จัด กอง ทำ แผนที่ ขึ้น ไปนี้ คือ ว่า จะ ได้ ตรวจ ตรา ทำ แผนที่ บันดา เมือง ทั้งปวง ที่ ยัง ไม่ ได้ ตรวจ ตรา แน่ นอน แล เปน เมือง ซึ่ง อยู่ ภาย ใน แนว ยอด เขา ทั้งปวง ซึ่ง กัน น้ำ มา ตก ใน ลำ แม น้ำ โขง ซึ่ง เปน ที่ หมาย เขตร แดน พระราช อาณาจักร ของ เรา ใน ทิศา ภาค อัน สมควร แล เปน ที่ นับถือ ปรากฎ อยู่ นั้น แล้ว จะ ได้ ไต่สวน ดู ภูมิ ลำเนา พืช น ผล ที่ มี อยู่ แล ท่า ทาง ที่ จะ เดิน ไป มา โดย สดวก เพื่อ ประโยชน์ ว่า จะ ได้ มี ทาง ที่ จะ ได้ ทำนุ บำรุง ให้ เปน การ ง่าย สดวก แก่ การ ค้า ขาย ทั่ว ไป ด้วย บ้าน เมือง จะ เจริญ รุ่ง เรือง นั้น ยอม อาไศรย การ ค้า ขาย ของ ราษฎร เปน ประมาณ ๚ะ

๏ เรา มี ความ ยินดี แล เปน ที่ เต็ม ใจ เรา มาก ที่ กอง แผน ที่ นี้ แม้ ทำ การ อยู่ แต่ น้อย เดือน แล้ว ก็ ดี ยัง ได้ การ สำเร็จ เปน อัน มาก แต่ เปน ที่ โศก เศร้า เสีย ใจ ของ เรา มาก ด้วย เมื่อ ฤดู ฝน มา ถึง แล้ว บันดา คน ใน กอง ทัพ ทั้งปวง ต้อง เจบ ป่วย เปน อัน มาก ยิ่ง นัก แทบ จะ ทุก ตัว คน จน ถึง ต้อง เสีย นาย ทหาร คน ยุโรป คน ดี ของ เรา ผู้ หนึ่ง จึ่ง เปน การ จำเปน ที่ เรา ต้อง ให้ เรียก กลับ ลง มา กรุง เทพ ฯ ๚ะ

๏ เมื่อ ถึง ฤดู แล้ง จะ ได้ แต่ง กอง แผน ที่ นี้ ขึ้น ไป ใหม่ ให้ ทำ การ ที่ ยัง ค้าง อยู่ มาก แล้ว จะ ได้ หัน กลับ ลง มา ก่อน ฤดู ฝน น่า ๚ะ

๏ การ ธรรมเนียม ทหาร ของ เรา นี้ ไม่ เปน ที่ พอ ใจ ได้ มาก เพราะ การ เสีย ไป จาก ธรรมเนียม เดิม อัน ดี จึ่ง เปน การ จำเปน ที่ เรา จะ ต้อง จัด การ แก้ ไข ใหม่ ใน การ ที่ รวบ รวม กัน แล ฝึก หัด ให้ ชำนาญ ใน การ ทหาร ให้ สม กับ การ ที่ ได้ เปลี่ยน แปลง ไป ใน กระบวน เครื่อง ศาสตราวุธ ใหม่ ๆ ที่ เกิด ขึ้น เพราะ ว่า เปน การ จำเปน ที่ จะ ต้อง มี กำลัง ทหาร อย่าง นี้ ไว้ สำหรับ ที่ จะ ได้ รักษา ความ สงบ เรียบ ร้อย ใน พระราช อาณาจักร ของ เรา แล ที่ จะ ได้ รักษา การ บ้าน เมือง ให้ มั่น คง ถาวร อยู่ ด้วย ว่า ถ้า เมือง ใด ไม่ มี ทหาร เมือง นั้น ก็ จัด ตั้ง อยู่ ไม่ ได้ ๚ะ

๏ แต่ ความ ประสงค์ ของ เรา นี้ มิ ได้ คิด ที่ จะ รบ กวน แย่ง ชิง ฤา ทำ การ ขู่ เขญ ต่อ ใคร เลย เรา มี น้ำ ใจ แล ความ คิด ที่ จะ รักษา ความ สงบ เรียบ ร้อย อยู่ เสมอ ๚ะ

๏ ในการ ภาษี อากร บาง อย่าง ที่ เก็บ จาก ผล ไม้ พวก หนึ่ง เรา มา เห็น ว่า เปน การ เสีย ประโยชน ของ ราษฎร ใน หัว เมือง ตวัน ออก ของ เรา อยู่ เรา จึง ได้ เลิก ยก ภาษี นั้น เสีย ฯะ

๏ การ ที่ ได้ เคย เหน เปน ที่ ชอบใจ ใน การ โทรเลข ของ เรา นั้น ทำให้ เรา ตกลง ใน การ ที่ จะ สร้าง สาย ขึ้น ใหม่ ตลอด ไป ตาม แผ่น ดิน แถบ ลำน้ำ เจ้าพระยา นี้ ไป จน ถึง เมือง นคร เชียงใหม่ แล จะ ได้ ทำให้ เปน ทาง โทรเลข ต่อ กับ ประเทศ ตวัน ตก เปน สอง ทาง ใน เมือง เรา ขึ้น โดย ต่อ กัน กับ โทรเลข ของ อังกฤษ ใน อินเดีย ที่ ตำบล เมียวดี่ แล จะ ทำให้ โทรเลข ที่ ได้ มี อยู่ นั้น เดิน ได้ เสมอ เปน นิรันดร ฯะ

๏ สาย โทรเลข ข้าง ทาง เมือง ทวาย นั้น ก็ ได้ เบีก ใช้ สาย ใน การ ค้า ขาย แล้ว แต่ เปน เคราะห์ ที่ ข้าง ฝ่าย สาย ใน แดน อังกฤษ นั้น เกิด ไข้ เจ บ มาก เพราะ ฤดู ฝน เรา จึง จำเปน ต้อง ยอม งดหยุด ใช้ สาย นั้น แต่ อย่างไร ๆ ก็ ดี เรา มี เหตุ อัน สมควร ที่ จะ หวังใจ ได้ ว่า ใน ปี น่า ความ คิด ของ เรา อัน นี้ คง จะ เปน การ สำเร็จ เปน ประโยชน แก่ การ ค้า ขาย ได้ มาก เพราะ สาย นั้น พาด ไป ตาม แขวง ที่ มี ไร่ นา แล ป่า ไม้ ซึ่ง เปน สิ่ง สินค้า สำคัญ ที่ ออก จาก เมือง เรา ฯะ

๏ การ ไปรสนีย์ ของ เรา ซึ่ง ใช้ได้ อยู่ เฉภาะ แต่ ที่ กรุง เทพ ฯ นั้น บัด นี้ ได้ ขยาย ออก ไป ตาม หัว เมือง ทั้ง ปวง ตลอด ลำน้ำ เจ้าพระยา ฝ่าย เหนือ จน ถึง เมือง เชียงใหม่ ฯะ

๏ บัด นี้ เรา ก็ ได้ รับ คำ เชื้อ เชิญ แล ความ อุดหนุน เมือง อเมริกัน แล เยอรมัน เมือง สวิตสแลนด์ นั้น แล้ว เรา ได้ เตรียม การ ที่ จะ เข้า ใน สัญา ชื่อ ว่า สากล ไปรสนีย์ อัน รวม กัน นั้น แล้ว การ ที่ ช้า อยู่ นี้ ก็ เพราะ เลื่อน ชุม นุม ใหญ่ ตาม กำหนดสัญา นั้น ต่อ ไป เมื่อ ได้ เข้า กัน แล้ว ไม่ เปน ที่ สงไสย เลย ว่า โลกย ทั้งปวง คง จะ มี ประ โยชน ทั่ว กัน แล เมือง เรา นี้ จะ ได้ ประโยชน์ วิเสศ ด้วย

๏ การ ถนน หน ทางใน กรุง เทพ ฯ นี้ ก็ เปน ที่ พอ ใจ ดี ทุก อย่าง แต่ เรา ต้อง เศร้าโศก เสียใจ เพราะ ผู้ จัด การ ใน กรม กอง ทำ ถนน นั้น ต้อง เปน อันตราย ไป เปน ผู้ ที่ ได้ ใช้ ธรรมเนียม ปู ถนน ด้วย ศิลา บด กัน เรา คง จะ ไม่ ละ เลย การ ดี ที่ ได้ ลง มือ ทำ มา แล้ว นั้น ด้วย ฯะ

๏ อนึ่ง เรา ได้ แต่ง ให้ ออก ตรวจ คลอง ทั้ง ปวง ซึ่ง เปน เหตุ ให้ ลำบาก แก่ เรือ ไป มา เพราะ คลอง ตื้น ขึ้น มาก เพื่อ จะ ได้ แก้ไข แล้ว คง จะ ได้ จัด การ ให้ ตลอด เมื่อ ได้ ความ นั้น มา ฯะ

๏ การโปลิศ ที่ มี คน อยู่ น้อย กว่า ใน ส่วน ไพร่ บ้าน พล เมือง ที่ มี อยู่ มาก นี้ ก็ ได้ รักษา ความ สงบ เรียบ ร้อย ได้ ดัง ที่ ควร จะ รักษา อยู่ แล้ว อนึ่ง ใน หัว เมือง บาง แห่ง ที่ ว่า มี ผู้ ร้าย ชุก ชุม ก็ ได้ จัด การ ตั้ง ด่าน ตระ เวน รัก ษา ให้ มั่น คง แขง แรง ด้วย ฯะ

๏ ใน การ เล่า เรียน วิชา ซึ่ง เปน ของ สำคัญ ที่ จะ ให้ มนุษ มี ความ เจริญ ยิ่ง ขึ้น ไป เพราะ วิชา อย่าง เดียว นี้ เรา ก็ ได้ คิด จัด ทุก อย่าง ที่ จะ จัด ได้ ได้ ตั้ง กอง ที่ จะ รวบ รวม แต่ง หนังสือ ซึ่ง เปน แบบ แผน วิชา ใน ประจุบัน นี้ อัน เปน ที่ ต้อง การ แล้ว นั้น ขึ้น ไว้ เพื่อ ว่า บันดา คน ที่ มิ ได้ เรียน รู้ วิชา ภาษา ต่าง ประเทศ ก็ จะ มี ทาง ที่ ให้ รู้ ศิลปวิทยา ใน ประเทศ ตวัน ตก ได้ ๚ะ

๏ ใน ที่ จะ แก้ไข ใน ธรรมเนียม ศาล ชำระ ความ ของ เรา นั้น เปน การ ต้อง การ มาก ขึ้น ทุก วันแล้ว แล เรา คิด อยู่ ว่า จะ จัด การ ใหม่ ให้ เต็ม กำลัง ตาม สมควร แก่ การ บ้าน เมือง ๚ะ

๏ แต่ ใน หัว เมือง ลาว ฝ่าย ตะวัน ตก เฉียง เหนือ ของ เรา นั้น เปน การ จำ เปน มาก เรา จึง ได้ ให้ น้อง ของ เรา กรม หมื่น พิชิต ปรีชากร ขึ้น ไป เปน ราชการ วิเสศ ที่ เมือง เชียง ใหม่ เพื่อ จะ ได้ ตั้ง ธรรมเนียม ต่าง ประเทศ ที่ นั้น ให้ สมควร แล จะ ได้ จัด การ ใหม่ ใน ธรรมเนียม ซึ่ง เปน ประ โยชน์ แก่ เมือง เหล่า นั้น เพื่อ จะ ได้ รักษา ความ เรียบ ร้อย ของ บ้าน เมือง แล ทาง ค้า ขาย ให้ ดี ขึ้น ๚ะ

๏ ทาง พระราช ไมตรี ของ เรา กับ เมือง ประเทศ ทั้ง ปวง นั้น ก็ เปน การ ปรอง ดอง พร้อม กัน แล โดย อัทยาศรัย ไมตรี เรียบ ร้อย ดี อยู่ สืบ ไป เสมอ ราชทูต ทั้ง หลาย ของ เรา ที่ ไป ยัง สำนัก นี้ ทั้ง ปวง นั้น ได้ ความ ต้อน รับ แขง แรง ดี มา แต่ เดิม นั้น ยิ่ง ได้ มี การ รับ รอง เปน วิเสศ ขึ้น มาก ใน ระหว่าง ตั้ง แต่ การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา ครั้ง ก่อน ล่วง มา ดัง นี้ เปน ที่ ชื่น ชม ยิน ติ ของ เรา มาก ๚ะ

๏ การ ปฤกษา ทำ สัญญา สุรา กับ ประเทศ ยุโรป แล อะเมริกัน ที่ เปน ไมตรี กับ เรา นั้น นับ ว่า สิ้น เชิง บริบูรณ แล้ว ก็ ว่า ได้ เรา ได้ รับ คำ แสดง ของ ประเทศ เปน อัน มาก ว่า การ ที่ จะ ใช้ สัญญา นั้น คง จะ ได้ ตก ลง โดย เรว ซึ่ง เปน ที่ หวัง ใจ ว่า การ เรื่อง เป ที่ เสีย ธรรม อยู่ ให้ เปน ที่ ลำบาก แก่ ราษฎร นี้ คง จะ ได้ เปลี่ยน แปลง การ ดี กว่า ที่ เปน อยู่ เดี๋ยว นี้ ได้ ๚ะ

๏ เมื่อ เรา มี ความ ยิน ดี อยู่ ใน เหตุ การที่ เปนมา โดย ความ สงบ เรียบ ร้อย ดั่ง นี้ แล้ว ก็ เปน ที่ ชื่น ชม ยินดี ของ เรา มาก ที่ จะ ได้ สามารถ มา ขอบ ใจ ท่าน ทั้ง หลาย เฉภาะ หน้า กัน ใน ครั้ง นี้ เพื่อ ความ สวามิภักดิ แล ประสงค์ อัน ดี ของ ท่าน ทั้ง หลาย ที่ หมาย จะ ให้ มี ความ เจริญ รุ่ง เรือง แก่ บ้าน เมือง ของ เรา นี้ แล ความ ยินดี ที่ จะ ได้ แสดง ความ ขอบ ใจ ของ เรา ต่อ ท่าน ทั้ง ปวง บันดา ที่ ได้ ขอ พร ให้ แก่ เรา แล ได้ จุด โคม ไฟ ใน ที่ ต่าง ๆ เพื่อ เกียรติยศ แก่ เรา ใน ครั้ง นี้ นั้น เปน สิ่ง ซึ่ง สำแดง น้ำ ใจ ความ ดี ของ ท่าน ทั้ง ปวง ที่ ได้ มี ต่อ เรา ด้วย

๏ ขอ สิ่ง ซึ่ง เปน ใหญ่ เปน ประธาน ใน สกล โลกย จง อนุกูล ให้ มี ความ สวัสดิ์ มงคล แก่ ท่าน ทั้ง หลาย ทั้ง ปวง ขอ ให้ ท่าน เจริญ ศุข สำราญ รุ่ง เรือง ทุก ประการ เทอญ ๚ะ

๏ ริกแมน — ที่ กงสุเลด ออศเตรียน ที่ กรุง เทพ ณวัน ศุกร เดือน สิบ แรม แปด ค่ำ ภรรยา กงสุล ริก แมน คลอด บุตร ชาย คน หนึ่ง ฯะ เมือง พม่า

๏ มี ข่าว ว่า มองเซอ ตะลอนเกล ที่ เคย มา ยัง กรุง เทพ ได้ เอา ใจ ใส่ คิด อ่าน ทำ คลอง ลัด ที่ คอด กรอ นั้น ไป ยัง กรุง พม่า ที่ เมือง แมนดะลี่ แล ได้ ทำ หนังสือ สัญญา กับ พวก พม่า เปน ใจ ความ ว่า ข้อ ๑ คอเวินเมนต์ ฝรั่งเศศ จะ คุม เจ้า พม่า องค์ หนึ่ง ที่ อยู่ เมือง จันเคอนะโศร์ มิ ให้ พ้น เขตร เมือง นั้น ได้ ฯะ

๏ ข้อ ๒ ว่า พวก ฝรั่งเศศ จะ ไม่ ขวด ขัน ด้วย เรื่อง ที่ จะ ให้ พวก ฝรั่งเศศ เข้า เฝ้า ด้วย เกือก บุด นั้น ฯะ

๏ ๓ ว่า พวก ที่ เปน มิศ ไมตรี กับ คอเวินเมนต์ พม่า จะ เปน มิศ ไมตรี ของ ฝรั่งเศศ ด้วย พวก ที่ เปน สัตรู ฆ่าศึก กับ พวก พม่า ฝรั่งเศศ จะ ถือ ว่า พวก นั้น เปน สัตรู ฆ่าศึก ของ ฝรั่งเศศ ด้วย ๚ะ

๏ ข้อ ๔ เพราะ ความ ดี คุณ เช่น นี้ คอเวินเมนต์ พม่า ยก เมือง ซอม ต่าง ๆ ที่ อยู่ ข้าง ตวัน ออก คือ ข้าง ซ้าย มือ แม่ น้ำ โขง ให้ เปน เบื้อง สิทธิ ขาด ของ ฝรั่ง เศศ แม่ น้ำ โขง นั้น จะ เปน เขตร แดน ต่อ แดน ฝ่าย เมือง พม่า แล ประเทศ ตอนกวิน ของ ฝรั่งเศศ นั้น ๚ะ

๏ ข้อ ๕ ว่า คอเวินเมนต์ พม่า จะ ช่วย พวก เอนไยนีร ฝรั่งเศศ แล้ว แต่ จะ ต้อง การ ให้ ทำ ถนน กว้าง ขวาง แล ตะพาน เปน ทาง เดิน สดวก ตั้ง แต่ กรุง แมนดะเล ถึง ท่า อัน สมควร ที่ แม่ น้ำ ซอน กอย ฤา แม่ น้ำ อื่น ใน ประเทศ ตอนกวิน ที่ เรือ ไฟ ไป ถึง ได้ ฯะ

๏ พวก ฝรั่งเศศ บาง คน คิด ว่า มองเซอร ตะลอน เกล ทำ การ เกิน ไป เขา คิด ว่า คอเวินแมนต ฝรั่งเศศ คง ไม่ รับ ข้อ ที่ จะ ต้อง ช่วย พวก พม่า ถ้า เกิด ศึก กัน ๚ะ

๏ คัด มา แต่ จดหมาย เหตุ ซะแตรต อินเตลไลเยนซ

การ เลลัง ขาย

๏ มิศเตอ แฮรี่เอแบดแมน เพราะ รับ คำ สั่ง แล้ว จะ เลลัง ขาย ณวัน ศุกร น่า คือ วัน ศุกร เดือน สิบ เอ็ด ขึ้น เจด ค่ำ เวลา เช้า ตรง สี่ โมง เครื่อง สำหรับบ้าน อย่าง วิเสศ ของ มิศเตอ แฮนรี่ อาละบาสเตอร์ ผู้ ถึง แก่ อะนิจกรรม แล้ว คือ บรัสเสล เตเปศตรี แล เสื่อ อย่าง อื่น บ้าง ของ ต่าง ๆ ทำ ด้วย ไม้ มะฮอกนี สำหรับ ห้อง รับ แขก บีด ด้วย ผ้า ศรี่ เขียว ใบ ไม้ แล ศรี่ แดง เก้าอี้ สำหรับ นั่ง สบาย แล เก้าอี้ แอ่น ตะเกียง ห้อย แล ตะเกียง สำหรับ ตั้ง ที่ ฝา แล ตั้ง ที่ โต๊ะ นาฬิกา ตั้ง รูป ฉาก โต๊ะ ฝา หินลาย แล ฝา อย่าง อื่น โคม ระยา หลอด แล กรอบ ลาย ทอง คำ หีบเพลง ไปอะโน สอง อัน แล หีบเพลง ฮาโมมิอัม หีบ หนึ่ง ผ้า โปร่ง เปน ม่าน น่า ต่าง เครื่อง ประดับ อัน เปน เงา สี่ ขัด ตู้ ใส่ ผ้า ประตู แก้วตู้ อัลไมระ ตู้ เขียน หนังสือ ต่าง ๆ โต๊ะ สำหรับ แต่ง ตัว ตู้ มี ลิ้นชัก หนัง สือ ต่าง ๆ หนังสือ คือ วิล ออฟ ธิ ลอ ซึ่ง มิศเตอ ฮาละบาสเตอร์ แต่ง เอง อะภิทานะสัพท ภาษา สยาม ของ ท่าน สังฆราช แปเลคอย ตู้ สำหรับ ใส่ หนังสือ เครื่อง ถ่าย หนังสือ ทั้ง เชิง สำหรับ กัน ปืน ไรเฟล ปืน คัน อยู่ ใน หีบ ปืน ริวอลเวอ ของ แอแดมซ์ อยู่ ใน หีบ เตียง ไม้ แล เตียง เหล็ก หีบ ยา ของ สำหรับ ห้อง นอน แล ห้อง อาบ น้ำ เครื่อง สำหรับ แขวน ผ้า เครื่อง สำหรับ เล่น คือ ปูล บอลซ์ แล เครื่อง หมาย การ เล่น นั้น หนัง เสือ อาน ม้า สำหรับ ผู้ ชาย สำหรับ ผู้ หญิง ม้า คือ เบ โปนี่ เสบี่ยง อาหาร พัด ปั้นกา เครื่อง แก้ว ถ้วย ชาม จาน แล เครื่อง สำหรับ เลี้ยง ดินเนอร์ แล เลี้ยง แบรก แฟซะต์ เครื่อง สำหรับ อาบ น้ำ กะถาง จีน สำหรับ ใส่ น้ำ เครื่อง สำหรับ ครัว กำปั่น เหล็ก สอง อัน เรือ โบด เครื่อง ครบ ทั้ง แจว กับ ผ้า ดาด เรือ โบด เก๋ง สี่ แจว เหล้าไวน อย่าง ดี ที่ สุด เครื่อง เกลด ตะเกียง สำหรับ พระชน พรรษา แล แก้ว กรอย กะเบื้อง สี่ เครื่อง สำหรับ สวน แล ของ อื่น ๆ เปน อัน มาก ของ เหล่า นี้ ทั้ง สิ้น จะ เปิด ไว้ ให้ คน ทั้ง ปวง ไป ดู ได้ ใน วัน ก่อน ที่ จะ เลลัง ขาย นั้น ตั้ง แต่ สอง โมง บ่าย บาญชี ย บอก ของ จะ มี พร้อม จะ ไป ขอ ดู ได้ ที่ บ้าน ผู้ ซึ่ง จะ เลลัง ขาย นั้น ฤา ใน ที่ ซึ่ง จะ เลลัง ขาย ของ นั้น ก็ ได้ นาย ห้าง มิศเตอ แบดแมน เปน ผู้ จะ เลลัง ขาย ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน สิบ แรม สิบ ห้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก ๚ะ

จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย

๏ ครู สมิท ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งปวง ทราบ ว่า ณวัน พุฒ เดือน สิบ ขึ้น เจด ค่ำ ปี วอก ฉอศก ๑๒๔๖ สยาม ไสมย เล่ม สาม แผ่น หนึ่ง ออก แล้ว แล ตั้ง แต่ วัน นี้ ไป จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี ๆ ละ ห้า สิบ สอง ฉบับ เพราะ หนังสือ มาก ทวี ขึ้น ราคา ก็ จะ ต้อง ขึ้น ตาม คน ที่ จะ ซื้อ แต่ คราว ละ ฉบับ เปน หนังสือ ปลีก จะ ต้อง เสีย ฉบับ ละ สลึง ตาม เดิม คน ที่ ไม่ ออก เงิน ล่วง น่า แต่ ต้น ปี นั้น ก็ จะ ต้อง เสีย ฉบับ ละสลึง เหมือน คน ซื้อ ปลีก เหมือน กัน แต่ ท่าน ทั้งปวง ที่ ออก เงิน ล่วง น่า แต่ ต้น ปี นั้น จะ ต้อง เสีย แต่ ปี ละหก บาท เปน ค่า หนังสือ ถ้า ไป รับ เอา ไป จาก โรง พิมพ ถ้า จะ ให้ พวก โรง พิมพ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ก็ ต้อง เสีย ค่า ไปรสนีย์ อีก ห้า สิบ สอง อัฐ รวม เปน เงิน ๖ บาท ๓ สลึง ๔ อัฐ เส็จ เปน ค่า หนังสือ แล ค่า ไปรสนีย์ ด้วย ถ้า ท่าน ทั้งหลาย ไม่ ว่าง ไม่ เปล่า มา เยี่ยม เจ้า ของ จดหมาย เหตุ ไม่ ได้ มา ใช้ เงิน ที่ โรง พิมพ ไม่ ได้ ก็ ส่ง เงิน ทาง ไปรสนีย์ ก็ ได้ เปน การ ง่าย แก่ ผู้ ซื้อ จดหมาย เหตุ นั้น ผู้ ซื้อ จดหมาย เหตุ กับ เจ้า ของ นั้น เปน คน ชอบ กัน รัก กัน แล้ว ควร จะ รู้ จัก กัน จึ่ง เชิญ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ซื้อ นั้น มา เยี่ยม เจ้า ของ ที่ บาง คอแหลม ด้วย มา หา ฤา ปฤกษา ด้วย การ ซึ่ง จะ ให้ สยาม ไสมย นั้น มี คุณ แก่ พล บ้าน เมือง ทั่ว ตลอด พระราช อณาเขตร ยิ่ง มาก ขึ้น จน ได้ ๚ะ

ยา สำหรับ บ้าน อย่าง สัก สิทธิ์ นัก

AYER'S CHERRY PECTORAL.

๏ ๓ ยา คือ เอเออร์ เจริ เปกโตรัล สำหรับ แก้ ไอ แก้ หวัด แก้ หืด แก้ ชัก แก้ เจบ คอ แก้ ไอ ร้าย แล ฝี ใน อก ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ถ้า กิน เกิน กำหนด มัก ให้ เหี่ยน ราก ระวัง อย่า กิน เกิน กำหนด ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๐ หยด จน ถึง ๗๐ หยด ผู้ หญิง พ้น เขตร เดก กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๕๐ หยด เดก อายุ ขวบ เดี๋ยว ให้ กิน ๕ หยด ส่อง ขวบ ๗ หยด สาม ขวบ ๑๐ หยด สี่ ขวบ ๑๒ หยด หก ขวบ ๑๕ หยด สิบ ขวบ ๒๕ หยด สิบห้า ขวบ ๓๐ หยด ถ้า จะ รู้ แน่ ว่า ควร จะ กิน เท่า ไร คน ละคน นั้น ให้ กิน อย่าง น้อย ก่อน แล้ว ค่อย กิน มาก เข้า จน จะ เหี่ยน ราก แล้ว กิน น้อย กว่า นั้น ไป ถ้า ตัว ร้อน ปวด ศีศะ ปวด กะดูก ตัว หนาว ฤา แสบ ตัว กิน ยา เม็ด เอเออร์ บีลซ์ ให้ ถ่าย ตัว ให้ เลียต ก่อน แล้ว กิน ยา ขนาน นี้ ต่อ ไป อย่า ออก แดด ร้อน นัก อย่า ออก ที่ หนาว นัก รับ ประทาน แต่ อาหาร ที่ ไฟ ธาตุ ของ ตัว ตี แตก ง่าย ๚ะ

เปน ยา แก้ โรค

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๆะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเภาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ๆะ

๏ หมอ เมอซิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า หนัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รส ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ซา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง ๘ นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรบ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้นก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีร์ศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย์ ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิ่ง แอน โก เปน แอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ฯะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด