๏ หนังสือ สุภาษิต คำ กลอน ของ หม่อม เจ้า อิศรญาณ แต่ง ไว้ หลาย สิบ ปี แล้ว ข้าพเจ้า ครู สมิท ได้ ขอ ยืม หนังสือ ฉบับ นี้ มา จาก ท่าน แอดฺยุแตน กุลาบ ลง พิมพ์ ไว้ เพื่อ จะ ให้ เปน เครื่อง ประดับ สติปัญญา ชาว สยาม ๚ะ

๏ อิศศรญาณ ชาญ กลอน อักษร สาร เทศนา คำ ไทย ไว้ เปน ทาน โดย ตำนาน สุภอรรถ สวัสดิ์ สำหรับ คน เจือ จิตร จริต เขลา ด้วย มัว เมาโมห มาก ซึ่ง ทราก ผี่ ต้อง หา ม้า มะโนมัย ใหญ่ ยาว รี สำหรับ ขี่ เปน ม้า อาชาไนย ชาย เข้า เปลือก หญิง เข้า สาร โบราณ ว่า น้ำ พึ่ง เรือ เสือ พึ่ง ป่า อัชฌาสัย เรา ก็ จิตร คิด ดู เล่า เขา ก็ ใจ รัก กัน ไว้ ดี กว่า ชัง ระวัง การ ผู้ ใด ดี ดี ต่อ อย่า ก่อ กิจ ผู้ ใด ผิด ผ่อน พัก อย่า หัก หาญ สิบ ดี ก็ ไม่ ถึง เท่า หนึ่ง พาล เปน ชาย ชาญ อย่า เพ่อ คาด ประ มาท ชาย รัก ยาว ดี กว่า สั้น ต่อ กัน ได้ รัก สั้น ให้ บั่น ถ้า อย่า ขยาย มิ ใช่ ตาย แต่ เรา เขา ก็ ตาย แหงน ดู ฟ้า อย่า ให้ อาย เทวดา บาป นิด หน่อย ไม่ เปน ไร ใจ กับ ปาก น้ำ ตาล สด หยด มาก ได้ นักหนา อย่า นอน เปล่า เอา กระจก ยก ออก มา ส่อง ดู หน้า ที หนึ่ง แล้ว จึ่ง นอน ต้น ไม้ ได มี ลูก จึ่ง ปลูก ไว้ ต้น ไม้ ได ไม่ มี ลูก อย่า ปลูก ถอน เหน เต็ม ใจ เต็ม ตา อย่า อาวรณ์ ตรอง เสีย ก่อน จึ่ง ค่อย ทำ กรรม ทั้ง มวน เสพ อาหาร รับ ประทาน ด้วย เทียน ใหญ่ เกลา ขัด เขี้ยว งา ไว้ ให้ อวบ อ้วน เอา หนัง ตาก แดด ลม ภอ สมควร มือ ตีน ด้วน หงิก งอ ให้ ต่อ มื้อ เพ็ชร อย่าง ดี มี ค่า ราคา ยิ่ง ส่ง ให้ ลิง จะ รู้ จัก ว่า เพ็ชร ฤา ต่อ ผู้ ดี มี ปัญญา จง หา ฤา ควร ซื้อ ซื้อ ควร ให้ ให้ ทำ ไม กับ เพ็ชร ของ สิ่ง ใด เจ้า ว่า งาม ต้อง ตาม เจ้า ใคร เลย เล่า ต้อง ว่า งาม ตาม เสด็จ ผู้ ดี พูด ชี้ ปด เหมือน มด เท็จ พริก ไทย เมล็ด นิด เดียว เคี้ยว ยัง ร้อน เกิด เปน คน เชิง ดู ให้ รู้ เท่า โง่ กว่า เขา เขา กระทอก ขู่ หลอก หลอน อย่า เชื่อ ซื่อ ถือ ว่า จริง มา วิง วอน ใคร เลย ห่อน ว่า ตัว เปน วัว มอ เปน ขุนนาง เจ้า จี้ ให้ ที่ ตั้ง ใคร ๆ มั่ง ไม่ มา จี้ เช่น นี้ หนอ เมา ยศ มิ ใช่ เหล้า เมา แต่ ภอ ถ้า เขา ยอ เหมือน อย่าง เกา ให้ เรา คัน บ้าง โลด เล่น เต้น รำ ทำ เปน เจ้า ทำไม เขา ไม่ จับ ผิด คิด ดู ซั้น ผี มัน จะ หลอก บ้าง ก็ ชั่ง มัน คน เหมือน กัน หลอก หลาย หน เต็ม ทน นัก สูง อย่า สูง นัก มัก ม้วย มอต คม เท่า คม ก็ อย่า ถอด ออก จาก ฝัก คน สาม เท้า เฒ่า ชรา ถ้า เขา ทัก ภอ ที่ จัก จำ ไว้ ก็ ให้ เอา เดิน ตาม รอย เท้า ผู้ ใหญ่ หมา ไม่ กัด ไป พูด ขัด เขา ทำไม ขัด ใจ เขา ที่ เขา ตึง เรา ก็ หย่อน ค่อย ผ่อน เพลา นักเลง เก่า เขา ไม่ หาญ ราญ นักเลง หญิง รักษา ตัว ดี ไม่มี ผัว ชาย มัก ยั่ว เย้า ยี่ ที่ ข่มเหง ไฟ ไหม้ เย่า ไม่ เท่า คน ที่ จน เอง ไป อวด เก่ง กับ ขื่อ คา ว่า กะไร สี่ลา ยาว แปด ศอก ตอก เปน หลัก ไป มา ผลัก บ่อย ๆ เข้า เสา ยัง ไหว หู หนึ่ง ฟัง หู หนึ่ง ยั้ง ชั่ง กัน ไว้ เชื่อ ใจ เรา ดี กว่า อย่า เชื่อ ยุ หญิง เรียก แม่ ชาย เรียก พ่อ ยอ มัน ใช้ มัน ชอบ ใจ อยู่ ข้าง ปลอบ ไม่ ชอบ ดุ เอา หวาน ๆ พ่อ ใจ อย่า ให้ มุ มัน ติด ตรุ ไมตรี ที่ เรา ยอ ปลา หมอ แถก แหงือก เสือก หา น้ำ เรา ก็ ซ้ำ เสือก บ้าง อย่าง ปลา หมอ ฆ่า ควาย เสีย ดาย พริก ไย ใส่ ให้ ภอ รัก หยอก ก็ หยิก ซ้ำ ทำไม กับ เล็บ ไม่ ควร สู้ คิด คู่ สู้ จง ได้ หนาม ไม่ ใหญ่ ตำ หนัง เรา ยัง เจ็บ ที่ ควร ซุน ๆ ให้ ถ้วน ควร เย็บ ๆ ที่ ควร เก็บ ๆ งำ ให้ จำเริญ รู้ แล้ว ก็ นิ่ง ไว้ อย่า ไข รู้ เต็ม ที ครู่ เดี๋ยว เท่า นั้น ท่าน สรรเสริญ ไม่ เคย ก้ำ ก็ อย่า ก้ำ สำนวน เกิน อย่า เพลิด เพลิน คน ชัง นัก คน รัก น้อย วาศนา ไม่ คู่ เคียง เถียง ท่าน ยาก ถึง มี ปาก มี่ เสีย เปล่า เหมือน เต่า หอย ถ้า ผี เรือน ไม่ ดี ผี อื่น พลอย พูด พล่อย ๆ มัน ไม่ ดี ดอก ขี้ ริ้ว ไม้ ไผ่ ซีก อัน หนึ่ง ตัน อัน หนึ่ง แขวะ สี แซยะ ขยิก ตะบัน เปน ควัน ฉิว ช้าง ถีบ หยอก อย่า ว่า เล่น กระเตน ปลิว แรง ฤา หิว ชั่ง ใจ ดู จง สู้ ช้าง ล้อ งู เห่า เล่น ก็ ได้ ใจ กล้า ๆ แต่ ทะว่า อย่า เยื้อง เข้า เบื้อง หาง ให้ รู้ เชิง กิริยา แล ท่า ทาง ตบ หัว ผาง เดี่ยว ม้วน จึ่ง ควร ล้อ ถึง เพื่อน ฝูง ชอบ ภอ ขอ กัน ได้ อัน คน ให้ หมด ทุก คน กลัว คน ขอ เมื่อ พ่อ แม่ ป้อง ปก เปน กก กอ จน แล้ว ก็ เหมือน เปรต เหตุ เพราะ จน ถ้า มั่ง มี เพื่อน แล ญาติ เกลื่อน กลาด ไป เหมือน ทำ นา อาไศรย ซึ่ง น้ำ ฝน บุญ หา ไม่ แล้ว อย่า หมาย ทนง ตน ปุถุ ชน รัก ชัง ไม่ ยั่ง ยืน ตัว ยาก จน จะ ไป มา อาไศรย เขา ถึง เปน ญาติ กัน ก็ เปล่า เหมือน ผู้ อื่น ไม้ ไผ่ ที่ แก่ นัก ก็ มัก คืน การ ยิง ปืน ลูก ถึง แล้ว จึ่ง ดัง คลื่น ใหญ่ ใน มหา ชลา สินธุ เข้า ฝั่ง สิ้น สาด เข้าไป ที่ ใน ฝั่ง เสียง กลอง ดัง พั่ง ดู เพียง หู พัง ปาก คน ดัง อึง จริง ยิ่ง กว่า กลอง ถ้า ทำ ดี ก็ จะ ดี เปน ศรี ศักดิ์ ถ้า ทำ ชั่ว ๆ จัก ตาม สนอง ความ ชอบ เรา ลี้ ลับ อย่า กลับ ตรอง นอน แล้ว มอง ดู ผิด ใน กิจ การ เรา ทำ ผิด สง ได ใน ราช กิจ อุส่าห์ คิด อย่า แพร่ง แถลง สาร คิด ถึง ผิด จิตร ไม่ เหิม ฮึก ทะยาน คิด ถึง ชอบ แล้ว ก็ ปาน ละเลิง ใจ เปน ข้า เฝ้า เหล่า เสว กา มาตย์ ยิ่ง กว่า ทาษ ทาษา ค่า สิน ไถ่ อย่า ให้ ชิด อย่า ให้ ห่าง เปน กลาง ไว้ ฝ่าย ข้าง ใน อย่า นำ ออก นอก อย่า แจ้ง มิ ควร ทูล ก็ อย่า ทูล ประมูล ข้อ จะ เกิด ก่อ ลุก ลาม ความ แสลง อย่า พูด ปด ให้ จับ ได้ พูด ไพล่ แพลง ทูล แล้ว แบ่ง เบา มุษา อย่า ให้ เต็ม ความ เรื่อง เดียว กัน สำคัญ กล่าว พูด ไม่ ดี แล้ว ก็ ปล่าว ไม่ แขง เข้ม เข้า ต้ม ร้อน อย่า โจม กัด ค่อย ลัด เลม วิไส เขม กัน น้อย สอย แล้ว ช้า ๚ะ

๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ ณวัน ศุกร เดือน สิบ เอ็ด ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ วัน เสาร สิบ ห้า ค่ำ แล วัน อาทิตย แรม ค่ำ หนึ่ง ได้ มี การ ลอย กะทง การ ใหญ่ ทั้ง สาม คืน ตาม เคย ทุก ปี น่า วัง หลวง วัง น่า ชาว บ้าน ชาว แพ ตาม ลำ แม่ น้ำ ทั้ง สอง ฟาก ก็ ดู การ ลอย กะทง จุด ดอก ไม้ เล่น ต่าง ๆ ตาม ภาษา ของ เขา คน หนุ่ม ๆ ทั้ง หญิง ทั้ง ชาย เปน หมู่ ๆ เต็ม ลำ ภาย ขึ้น ภาย ลง แข่ง เรือ กัน ตาม ลำ แม่ น้ำ ดู การ เล่น ต่าง ๆ อัน มี ตาม แม่ น้ำ นั้น ๚ะ

๏ ภอ สิ้น กลาง เดือน สิบ เอ็ด เปน เทศ การ ออก พรรษา ข้าง แรม เดือน สิบ เอ็ด แล ข้าง ขึ้น เดือน สิบ สอง ใน หลวง พวก เจ้า พวก ขุนนาง แล ชาว บ้าน ทั่ว ตลอด แผ่นดิน บ้าน เมือง มี การ สนุกนี้ จัด หา ของ อัน สม ถวาย แก่ พระสงฆ ทุก ๆ วัด เปน การ สนุกนี้ เปน การ นมัศการ ตาม ภาษา เขา ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ เอ็ด แรม แปด ค่ำ เวลา เช้า มืด เปน คราว จะ มี การ เล่น สนุกนี้ ที่ พระเจดี่ย ปาก น้ำ คน เปน อัน มาก ทั้ง ผู้ ใหญ่ ทั้ง หนุ่ม จะ ลง เรือ กัน เต็ม ลำ ภา กัน เที่ยว เล่น ไหว้ พระเจดี่ย นั้น แล จะ เล่น แข่ง เรือ กัน ด้วย ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ เอ็ด แรม ค่ำ หนึ่ง เวลา แปด ทุ่ม ๕๗ มินิต ๑๓ ซะแกนด เปน คราว แรก ที่ ดวง จันทร เดิน เข้า ใน เงา โลกย เรา แล้ว ก็ ได้ เดิน เข้า จน หมด ดวง มืด หมด แสง อาทิตย จันทรคาธ นั้น สั้น เวลา สิบ สอง ทุ่ม ๓๐ มินิต ๑๓ ซะแกนด คราว เปน สุริย เปน จันท คาธ นั้น พวก ชาว สยาม มัก แตก ตื่น บาง คน เอา ของ อื้น ตี ขัน แล ของ อื้น ต่าง ๆ จุด ปะทัศ ยิง ปืน ทำ เสียง อึก ทึก เปน อัน มาก แขก เมือง อัน ไม่ เข้า ใจ ธรรมเนียม คง มี ความ วิตก กลัว จะ มี ไภย อัน ตราย เปน แน่ แต่ ที่ จริง นั้น บาง คน นั้น จุด ปะทัศ ยิง ปืน ตาม เขา เหน คน อื้น ทำ จึ่ง ทำ ตาม กัน บ้าง คน จะ ถือ ตาม โบราณ ว่า ราหู แกล้ง จะ จับ กิน ดวง จันทร เขา ก็ จุด ประทัศ ยิง ปืน จะ กระทำ ให้ ราหู กลัว คาย ดวง จันทร ออก ไม่ ทัน กลืน ลง ไป ได้ ถ้า ใคร อยาก เข้า ใจ เรื่อง สุริย เรื่อง จันทรคาธ เลอียด จง ซื้อ ตำรา ดาว ซึ่ง ครู สมิท ตี พิมท ลง ขาย นั้น เชิญ ไป อ่าน ความ ที่ น่า ๓๐ จน จบ น่า ๓๓ แล เชิญ ไป ดู ไป อ่าน ตั้ง แต่ น่า ๓๗๕ จน จบ ๓๗๘ ๚ะ

๏ นาย ห้าง มิศเตอร แบดแมน ได้ จัด ทำ หนังสือ รูป ชัก อย่าง งาม ดี เปน สมุด ปิด หนังแดง ลาย ทอง ใน หนังสือ นั้น มี รูป สวน สราญรม มหา ปราสาท พระ บรม ราช วัง ใหม่ เก่า พระเมร พระบาท วัด อรุณวาศ วัด โพ ท้อง พระโรง แล ตลาด น่า วัด โพ รูป ช้าง รูป วัด พระ แก้ว เปน หนังสือ งาม ควร จะ เอา ไว้ เปน ของ ชม ดู ใน บ้าน เชิญ ไป ซื้อ ที่ ห้าง มิศเตอร แบคแมน ถนน บำรุงเมือง ตีน ตะภาน ช้าง ถัด วัง กรม หมื่น ภูธเรศ ธำรงค ศักดิ์ ขึ้น ไป หน่อย หนึ่ง ๚ะ

๏ พวก เบลยิเอน จะ จัด การ ให้ มี อินเตอรนาเช่อน อัล เอกซะบิเช่อน เปน การ ใหญ่ เชิญ ให้ คน ทุก ชาติ์ ทุก ภาษา ทุก ประเทศ เอา ของ ต่าง ๆ ที่ เปน สิน ค้า ฤา เปน ของ ใช้ มี คุณ ทุก ชนิด มา ตั้ง ใน โรง สำแดง ของ ต่าง ๆ นั้น จะ ให้ โรง นั้น เปน ที่ ประชุม ของ คน ต่าง ต่าง ทั่ว โลกย คน ทั่ว กัน จะ ได้ ไป ดู ของ ดี ของ แปลก เปน อัน มาก จะ ได้ รู้ ถึง ความ คิด แล ปัญญา ของ มนุษ ทุก ๆ ชาติ์ ด้วย โรง ใหญ่ นี้ ตั้ง อยู่ ใน กรุง อันต เวป ใน ประเทศ เบลยิอัม กำหนด จะ เปิด โรง เอกซะ บิเช่อน ณวัน เสาร เดือน หก ขึ้น สี่ ค่ำ ปี ระกา สัตศก ๑๒๔๗ โรง นั้น จะ เปิด ให้ คน ไป ดู ประมาณ สัก ห้า เดือน ถ้า ชาว สยาม ซึ่ง เปน ลูก ค้า วานิช ฤา เปน ช่าง มี ของ วิเสศ อยาก จะ สำแดง ให้ ทั่ว โลกย จัด ส่ง ของ นั้น ไป ตั้ง ก็ ได้ ถ้า มี หนังสือ ไป ถึง ราชทูต สยาม ให้ ท่าน ช่วย จัด การ ให้ สำเร็จ ก็ ได้ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ คำนับ มา ถึง ท่าน ให้ ทราบ ด้วย ขอ ให้ ท่าน เอา หนังสือ นี้ ลง พิมพ์ ใน หนังสือ สยาม ไสมย ด้วย บาง คน บวช เปน พระภิกขุ ประพฤติ์ ไม่ เลอียด หมด จด ใน พระพุทธ สาศนา เปน พระสงฆ์ พระ เกบ เงิน แล ทำ การ ไม่ สู้ ดี ชอบ แต่ เด็ก แล เณร แต่ พระ องค หนึ่ง ถือ เงิน ไป เที่ยว ซื้อ ของ ตาม โรง จำนำ พระ องค หนึ่ง ได้ รับ จ้าง ท่าน มี ชื่อ แก้ นาฬิกา แล้ว เจ้า ของ ไป เอา ก็ ไม่ ได้ ไป เที่ยว ประจบ ประแจง ชาว บ้าน ให้ เอา ลูก มา ฝาก ไว้ แต่ ลูก ขุนนาง ที่ หน้า สวย ๆ คือ ลูก พระยา พระ หลวง ก็ ได้ ไว้ ใช้ สอย สนิท ขอ ให้ ท่าน ทั้งปวง จง แจ้ง ความ ซอง ผู้ เปน อะลัชชี ใน พุทธ สาศนา ดัง ข้าพเจ้า กล่าว มา นี้ ๚ะ

๏ ความ ที่ ว่า มา นี้ ไม่ น่า จะ เชื่อ แต่ ควร คน จะ ระวัง ให้ เลอียด เมื่อ จะ ไป ฝาก บุตร ไป อาไศรย อยู่ กับ พระสงฆ ที่ วัด วา ให้ ฝาก ไว้ กับ ท่าน ที่ ตัว รู้ แน่ ว่า มิ ใช่ นักเลง มิ ใช่ คน ทำ เทียม ถ้า ว่า ถือ แล้ว จง ประพฤติ ให้ เลอียด ขึ้น ทุก วัน จึ่ง จะ ชม ได้ ว่า ถือ จริง เอไดตอร ๚ะ

๏ ขอ ท่าน เอไดตอร โปรด เอา คำ อวยพร สรรเสิญ ทั้ง นี้ ลง ใน สยาม ไสมย ให้ สว่าง ส่อง ไป ถึง หู ผู้ ชอบ ธรรม ข้าพเจ้า แล ผู้ อื่น เปน อัน มาก ได้ รู้ แล เข้า ใจ ถึง กิริยา แห่ง ชาว ยุโรป อะเมริกัน ว่า เขา ตั้ง บท กดหมาย เปน ที่ สรรเสิญ อย่าง ยิ่ง อยู่ ๒ ข้อ ๆ หนึ่ง ให้ ชาย หญิง อยู่ กิน เปน ผัว เดี่ยว เมีย เดี่ยว ข้อ สอง ห้าม ไม่ ให้ เอา มะนุษ เปน ทาษ ถึง จะ เปน หนี้ กัน มาก สัก เท่า ใด ๆ ก็ ไม่ ให้ เปน ทาษ กัน แล กัน เลย กดหมาย แห่ง ชาว ยุโรป อะเมริกัน ทั้ง ๒ ข้อ นี้ เปน ที่ สรรเสิญ มิ เสีย แรง เกิด มา ประกอบ ด้วย ปัญญา อย่าง ยิ่ง เขา ทำ กุศล สิ่ง ใด หนอ เขา จึ่ง มี มะโน จิตร สว่าง เช่น นี้ แต่ ข้าพเจ้า นี้ ก็ เกิด มา เปน ชาติ แห่ง สยาม ก็ ดี ใจ อยู่ แล้ว ว่า ตน เกิด ใน ที่ อัน สว่าง ครั้น พิจารณา ไป ก็ เสีย ใจ ยิ่ง หนัก หนา เรา ได้ ทำ ผิด คือ ข้าพเจ้า ได้ มี เมีย ถึง ๘ คน มี ลูก เมีย ละ ๓ เมีย ละ ๔ มี กังวน วุ่น วาย หนัก หนา ครั้น ได้ ยิน ว่า ชาว ยุโรป อะเมริกัน แต่ ชั้น กระษัตร เขา ก็ มี มะเหษี แต่ ผู้ เดียว เสนาบดี ก็ มี เมีย คน เดียว ทั้ง เส รุ ฐ ราษฎร นั้น เล่า ก็ มี เมีย คน เดียว ดู ๆ ก็ เหมือน เขา ถือ ศาสนา พระศรี อาริยะไมตรี เพราะ ข้าพเจ้า ได้ ฟัง ใน พระสูต มี ว่า มะหา ชน ใน ศาสนา พระศรี อาริยะไมตรี มี ผัว เดี่ยว เมีย เดี่ยว แล เขา รัก ซึ่ง กัน แล กัน ทั้ง สิ้น ประเทศ ยุโรป อะเมริกัน เขา ถือ ลัทธิ สม ศาสนา พระศรี อาริยะไมครี เหตุ ฉะนี้ ข้าพเจ้า ทำ บุญ สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด ตั้ง สัตย อะธิถาน ว่า ถ้า ข้าพเจ้า ตาย ขอ ให้ ไป เกิด ใน ประเทศ ที่ ถือ ลัทธิ ผัว เดี่ยว เมีย เดี่ยว แล ไม่ เปน ทาษ กันแล กัน นั้น เทิญ

๏ การ อย่าง นี้ ไม่ ต้อง คอย เกิด ชาติ น่า ใน ปัจจุบัน นี้ จง ขอ ให้ สมเด็จ พระ บรม มหา เยซู เจ้า เรา โปรด ให้ ตัว มี ใจ เกลียด การ ซึ่ง พระองค ห้าม โปรด ให้ มี ใจ รัก ทำ ตาม พระเยซู สั่ง ไว้ นั้น ก็ คง มี ใจ ใหม่ คง มี กำลัง ประพฤติ การ ที่ พระองค สั่ง คง มี กำลัง เว้น การ ที่ พระองค ห้าม ถ้า มิ ได้ มี ใจ ใหม่ ดัง นี้ แล้ว จะ เว้น การ ชั่ว แล ประพฤติ การ ที่ พระองค สั่ง นั้น ไป ไม่ ถึง ไหน ได้ เอไดตอร ฯะ

๏ ที่ มี ใจ อยาก จะ ให้ หนังสือ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ดี ขึ้น ให้ เปน ผล เปน อัน มาก แก่ คน ทั้งปวง เชิญ ให้ ท่าน เหล่า นั้น ตาม เวลา ว่าง ตาม ปัญญา ตาม วิชา ของ ท่าน แต่ง เรื่อง ต่าง ๆ ที่ ท่าน เหน ว่า จะ เปน ผล ประโยชน แก่ คน ทั้งปวง เจ้า ของ จดหมาย เหตุ จะ ดี ใจ เอา ความ ดี นั้น ลง พิมพ ให้ เปน ผล แก่ ผู้ แต่ง แล เปน ผล แก่ ผู้ อ่าน ด้วย เมื่อ ผู้ ที่ แต่ง เรื่อง งาม ดี มี ผล ได้ ชื่อ เสียง ลือ กัน ดัง นัก ผู้ มี ปัญญา ฉลาด งาม นั้น จะ แต่ง เรื่อง ต่าง ๆ ลง ทุน ตี พิมพ ขาย เอง ก็ ได้ คง ได้ กำไร สม นึก ของ ท่าน ด้วย ๚ะ

ข่าว โทรเลข ใน

๏ ณวัน อาทิตย เดือน สิบ เอ็ด ขึ้น เก้า ค่ำ เสด็จ กลับ จาก ปาก น้ำ เวลา บ่าย ห้า โมง จะ ไป ยัง กรุง เทพ ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๙ เปนซ กับ สาม อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๕๑ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ ไกโร วัน เสาร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง เสนาบดี ขา คลัง แจ้ง ความ แก่ พวก พนักงาน หนี้ ของ พวก ประ เทศ อิยิบต ว่า เงิน เข้า อัน เคย ใช้ หนี้ สิ้น นั้น จะ ต้อง เบิก ไป ใช้ การ อื่น ไป พลาง ๚ะ

๏ พวก พนักงาน นั้น ทั้ง สิ้น เว้น แต่ อังครึษ แล อิตะลี่ ได้ ร้อง โปรเตซต์ ไว้ แล้ว ๚ะ

๏ ไกโร วัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สอง ค่ำ เยนิ รัล คอดัน ได้ ชะนะ พวก กระบถ เปน การ ใหญ่ การ ล้อม เมือง กาตูม เลิก แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน สิบเอ็ด ขึ้น สาม ค่ำ โรค นี้ ปรากฎ ขึ้น อีก ที่ เมือง ตุลอน แล เมือง มาเซล

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน สิบเอ็ด ขึ้น ห้า ค่ำ หนัง สือ จดหมาย เหตุ นาเซ่อนอัล ไซตุง แจ้ง ความ ว่า คอ เวิรแมนต เยอรเมนี่ ออศเตรีย แล รุเชี่ย หนุน การ ของ ฝรั่งเสศ ใน ประเทศ อิยิบต ๚ะ

๏ กำปั่น รบ กล ไฟ อังครึษ ชื่อ วาซปะ แตก เสี่ย กำ ปั่น รบ ลำ นี้ แตก เสีย ที เดียว ที่ ชาย ทะเล ประเทศ ดอนิคัล ผู้ คน กำปั่น นั้น ห้าสิบ ส่อง คน จม น้ำ ตาย ทั้ง กัปตัน แล พวก ออฟีเซอร ด้วย ๚ะ

๏ ไกโร วัน อาทิตย เดือน สิบเอ็ด ขึ้น เก้า ค่ำ ลอด วุลซิลี เดิน ทาง จะ ไป เมือง วะดิ แฮลฟะ ๚ะ

๏ ขอ คำนับ มา ยัง เอไดตอร์ เจ้า ของ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ให้ ทราบ เมื่อ ครั้ง แผ่นดิน พระบาท สม เด็จ พระนั่ง เกล้า เจ้า อยู่ หัว พระยา มหา เทพ จับ ฝิ่น พวก จีน กับ จับ หัว ไม้ ไม่ ค่อย จะ เว้น วัน ครั้น แล้ว พวก จีน ตั้วเหี้ย จีน ปู เอา ปืน ยิง พระยา มหา เทพ ตาย ครั้น ต่อ มา ถึง แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระ จอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ทรง เหน ว่า ฝิ่น เปน ของ ไม่ ดี แต่ ห้าม พวก จีน ไม่ ให้ สูบ พวก จีน ก็ ซึม ลัก สูบ ขะโมย สูบ ห้าม เท่า ไร ก็ ไม่ ฟัง ครั้น จะ จับ เอา มา ทำ โทษ ก็ ดู เปน ที่ สังเวศ แก่ ตา การ เปน เช่น นี้ จึ่ง ทรง พระกรุณา โปรด ให้ เปน ภาษี อนุญาต ให้ พวก จีน สูบ เล่น ให้ สบาย ไม่ ต้อง จับ เดี๋ยว นี้ พวก ไทย เหน ว่า จีน สูบ ได้ ไทย ก็ สูบ บ้าง แต่ เมื่อ ครั้ง แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระนั่ง เกล้า เจ้า อยู่ หัว ครั้ง นั้น บ้าน เมือง ไม่ สนุกนิ์ เลย ครั้น ต่อ มา ถึง แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระจอม เกล้า เจ้า อยู่ หัว ยอม ให้ คน ชาว ยุโรป เข้า มา ทำ หนังสือ สัญญา เปน ทาง พระ ราช ไมตรี บ้าน เมือง กลับ มี ความ เจริญ มาก ขึ้น ตึก ก็ มาก กว่า แต่ ก่อน หลาย เท่า บ้าน เมือง ก็ สอาด งด งาม ขึ้น การ งาน ทั้ง นี้ ท่าน นักปราช ทั้งหลาย เหน เปน ด้วย อะไร เปน ด้วย คริศ สาสนา แผ่ ซ่าน เข้า มา ใน กรุง สยาม ไม่ ใช่ ฤา ตั้ง แต่ นี้ คน ใน กรุง สยาม นับ วัน นับ จะ มี ปัญญา ขึ้น ทุก วัน ท่าน ผู้ ใด เชื่อ ใน คริศ สาสนา ท่าน ผู้ นั้น คง มี ความเจริญ ด้วย คริศ สาสนา จะ สอน ให้ มนุษ ทิ้ง เสีย ซึ่ง ความ บาป อย่าง เดียว ไม่ ให้ ข่มเหง กด ขี่ ลัก ขะโมย จี้ ฉ้อ เบียด เบียฬ เพื่อน มนุษ ด้วย กัน จะ ให้ ทิ้ง เสีย ซึ่ง ความ ชั่ว ให้ กลับ ใจ เปน ดี แล ประพฤติ ตาม พระ บรม มหา เยซู เจ้า บังคับ สั่ง ถ้า ผู้ นั้น ถึง แก่ กรรม แล้ว พระเจ้า เที่ยง แท้ จะ รับ เอา จิตร วิญญาณ คน นั้น ไป ยัง สวรรค์ มิ ได้ ไป สู่ นะรก เลย เปน อัน ขาด ที เดียว เว้น เสีย แต่ ท่าน ผู้ จะ ทิ้ง เสีย ซึ่ง ความ บาป ถ้า ทิ้ง ได้ จริง วิญญาณ ท่าน ผู้ นั้น ก็ คง ไป สวรรค์ ได้ จริง ท่าน อย่า ได้ สงไสย เลย ข้าพเจ้า ผู้ ลัจ ชื่อ ขอ อะไภย ต่อ ท่าน ลูกขุน ตระลาการ ท่าน ก็ เปน สมเด็จ เจ้า ภานา ปาเรียน ทั้ง นั้น เมื่อ ท่าน บวช ข่าน ก็ ได้ เทศ สั่ง สอน สัปรุษ ลีกา ครั้น ท่าน สึก ออก มา ท่าน มา เปน ลูกขุน เหตุ ไร ท่าน ไม่ คิด ถึง ความ บาป บ้าง ข้าพเจ้า ได้ รับ จดหมาย เหตุ มา อ่าน ใน จดพมาย เหตุ ก็ ได้ ลง เรื่อง ทุกข์ ต่าง ๆ ซึ่ง เกิด ขึ้น เพราะ ลูกขุน ตระลาการ มัก มี บ่อย ๆ ท่าน ลูกขุน ตระลาการ ไม่ ได้ รับ จดหมาย เหตุ ไป อ่าน บ้าง ดอก ฤา ถ้า ท่าน ได้ อ่าน แล้ว ท่าน ก็ คง ปฤก ษา ความ ของ ราษฎร ให้ เปน ธรรม ความ ฎีกา ก็ น้อย ลง ปฤกษา ของ ราษฎร ไม่ เปน ยุติธรรม ก็ เหมือน เปน คน ไม่ ชื่อ ตรง ต่อ พระเจ้า แผ่นดิน เหมือน กัน ด้วย ภาษี อากร สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด จะ เกบ เอา แก่ ราษฎร ถ้า ตัด สิน ความ ของ ราษฎร ไม่ เปน ยุติธรรม ราษ ฎร ได้ ความ เดือด ร้อน ราษฎร ก็ คง ต้อง ถวาย ฎีกา ถ้า ถวาย ฎีกา พระบาท สมเด็จ พระเจ้า แผ่นดิน ก็ จะ ต้อง ทรง เปน พระกังวน บ้าน เมือง จะ อยู่ เยน เปน สุข ก็ ด้วย ราษฎร จะ ไม่ อยู่ เยน เปน สุข ก็ ด้วย ราษ ฎร ทำ ให้ ราษฎร ยับ เยิน เสีย แล้ว สืบ ไป วัน น่า จะ เอา ใคร มา เปน ที่ พึ่ง ซึ่ง ลูกขุน ตระลาการ กำลัง จะ สู้ ราษฎร ได้ ฤา ว่า แต่ เท่า นี้ ท่าน นักปราช ผู้ มี ปัญญา ตรอง ดู ก็ คง จะ เหน คน ชาว ยุโรป เขา ระวัง รักษา ราษฎร ถ้า มี เหตุ อะไร ขึ้น มา จะ ได้ อาไศรย แก่ ราษฎร ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้ ชาว เพ็ชร์ บุรี จะ ขอ เล่า เรื่อง หนึ่ง คือ ว่า แต่ ก่อน หลาย ปี มา แล้ว ใน เมือง เพ็ชร์บุรี ก็ ประกอบ ไป ด้วย ความ เดือด ร้อน ด้วย เหตุ อาสัตย อาธรรม ต่าง ๆ ครั้น ถึง ปี มะเมีย ก็ ยิ่ง เกิด ความ ชุก เชญ หนัก เข้า ด้วย มี พวก อ้าย โจร ผู้ ร้าย คบ คิด กัน เข้า เปน อัน มาก เที่ยว ปล้น สดม ฉก ชิง วิง ราว แล ฆ่า เจ้า เรือน ตาย แล้ว ปล้น เอา ทรัพย สิ้น เสีย ดั่ง นี้ ก็ มี หลาย แห่ง นัก แล กลาง วัน กลาง คืน ก็ ปล้น เอา โค แล กระบือ ไป แล เจ้า ของ โค เลี้ยง โค อยู่ อ้าย ผู้ ร้าย ก็ เข้า แย่ง ชิง เอา โค ไป ได้ ต่อ หน้า เปน ดั่ง นี้ หลาย แห่ง มาก นัก ก็ อ้าย ผู้ ร้าย เหล่า นั้น ลาง คน ก็ เปน คน ซัด เซ ลาง คน ก็ เปน ชาว บ้าน นอก ลาง คน ก็ อยู่ ใน เมือง แล เปน พวก ตรวน ถด มี ใจ กำเริบ อาจ หาญ ทำ พละ การ ข่ม เหง เบียด เบียฬ ต่าง ๆ ให้ ชาว ราษฎร เปน อัน มาก ได้ ความ เดือด ร้อน คับ แค้น ใจ นัก เพราะ อ้าย คน ร้าย เหล่า นั้น ลาง คน เปน คน ตรวน ถด บ้าง เปน ทนาย บ้าง เปน ผู้ คุม บ้าง ได้ เชื้อ ใจ ตัว ว่า มี นาย แขง แรง ๚ะ

๏ ฝ่าย ชาว ราษฎร ลาง คน ได้ สารทุกข เข้า ครั้น อาการ บ้าน เมือง เปน ดั่ง นี้ ชาว ราษฎร ก็ เหลือ ทน จึ่ง ได้ ร้อง ทุกข ให้ ทราบ ถึง พระเจ้า อยู่ หัว ทรง ทราบ ถึง พระเนตร พระกรรณ แล้ว จึ่ง มี พระไทย เมตา กรุณา แก่ เหล่า ราษฎร จึ่ง มี พระ บรม ราชโองการ โปรด เกล้า ฯ ให้ ข้าหลวง ออก ไป เมือง เพ็ชร์บุรี ข้าหลวง นั้น ก็ ได้ ออก มา ตาม พระบรม ราชโองการ ดำรัส สั่ง แล้ว ก็ ได้ ตั้ง ใจ กระทำ การ ฉลอง พระ เดช พระคุณ ได้ อุสาหะ สืบ ค้น หา จับ เอา ตัว พวก อ้าย ผู้ ร้าย ได้ มา เปน อัน มาก แล้ว ท่าน ก็ ซัก ฟอก เอา ความ จริง เพราะ เหตุ ที่ ท่าน ตั้ง อยู่ ใน ยุติธรรม ซื่อ สัตย ต่อ แผ่นดิน ก็ ได้ เปน คุณ เปน ประโยชน์ แก่ บ้าน เมือง การ จลาจล ใน เมือง เพ็ชร์ บุรี ก็ ค่อย สงบ ลง ราษฎร ค่อย มี ความ สุข เพราะ พระราช อานุภาพ แล การ ปราบ ปราม ของ ท่าน ข้า หลวง นั้น ครั้น อยู่ มา ท่าน ได้ ส่ง พวก อ้าย ผู้ ร้าย ถึง ๒๐ คน เสศ เข้า ไป ยัง กรุง เทพ ฯ แล้ว ท่าน ก็ ต้อง กลับ เข้า ไป ด้วย ก็ ใน พวก อ้าย ผู้ ร้าย นั้น ที่ เปน พวก กอง นาโคก สนุก ก็ มี ที่ เปน ผู้ คุม ใหญ่ ก็ มี เปน ผู้ คุม รอง ก็ มี เปน คน ครวน ถด ก็ มี บัด นี้ พวก เหล่า นั้น ก็ ติด คุก อยู่ แต่ เมื่อ ท่าน ข้าหลวง ยัง มี ธุระ ราชการ อยู่ ข้าง ใน ที่ เมือง เพ็ชร บุรี ก็ เกิด ผู้ ร้าย ทำ การ เบียด เบียฬ ขึ้น อีก ฝ่าย ท่าน ข้าหลวง นั้น ก็ ได้ ออก มา ชำระ อีก ได้ กระทำ การ โดย ยุติธรรม แล้ว ได้ ไป ยัง เมือง ปราณ เมือง กุย จับ อ้าย ผู้ร้าย ได้ ๑๕ คน จำ มา ยัง เมือง เพ็ชร บุรี แล ได้ เอา ใจ ใส่ ใน ราชการ ทั้ง กลาง วัน กลาง คืน เพื่อ จะ ให้ บ้าน เมือง เรียบ ร้อย ถึง แต่ กระนั้น ท่าน ทั้งสอง ยัง ต้อง มี คำ นินทา ถ้า จะ ว่า ตาม จริง ก็ คำ นินทา นั้น จะ ทำ อะไร ใคร ก็ ไม่ ได้ ดุจ ดัง ภูเขา เมื่อ ต้อง ลม พยุ ภูเขา นั้น จะ เปน อัน ตราย สิ่ง ใด ก็ หา มิ ได้ อัน คำ นินทา นั้น ถ้า แม้น ผู้ ต้อง ถูก กล่าว นั้น ดี อยู่ แล้ว ก็ แล้ว ไป ไม่ ต้อง กลัว อะไร เลย แต่ ทว่า ถ้า คน มี ความ ชั่ว ผิด จริง เหมือน เขา ว่า แล้ว ที่ จะ แส้ง เอา ข้อ นี้ ขึ้น ตั้ง หน้า แก้ ตัว บ้าง ก็ ไม่ สมควร ตอก เปน แต่ น่า อาย เท่า นั้น ๚ะ

๏ บัด นี้ ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ชาว เมือง เพชรบุรี ได้ มี ความ เสีย ดาย มาก นัก เพราะ ท่าน หลวง สุระเดช ท่าน หลวง ไกร กรีชา ทั้งสอง นาย นี้ เปน คน เคย ได้ มา อยู่ เมือง เพชรบุรี นาน ท่าน ได้ อุส่าหะ สืบ เสาะ เบาะ แส รู้ ถึง การ ซ่อน บัง ของ เหล่า อ้าย ผู้ ร้าย มาก แล เปน คน หมั่น แล มิ ได้ เห็น อามิศ ลิ่น บน ของ คน ผิด ด้วย บัด นี้ ท่าน ทั้งสอง ต้อง กลับ คืน เข้า ไป ยัง กรุง เทพ แล้ว ถ้า ท่าน ยัง อยู่ คุ้ม เกรง ที่ เมือง เพ็ชร บุรี อีก ก็ เห็น ว่า พวก ราษฎร จะ ได้ ระงับ ร้อน แล มี ความ ศุข มาก ๚ะ

๏ ดุจ ดัง โค ได้ ฝึก ชำนาญ รู้ ดี แล้ว ก็ อาจ ให้ การ แห่ง เจ้า ของ สำเรจ ฝ่าย โค ใหม่ ที่ ไม่ รู้ จัก ธรรมเนียม กระบวน การ ครั้น เอา มา ใช้ ก็ การ จะ เสีย ไป ไม่ สำเรจ ได้ ๚ะ

๏ การ คนอื่น ทำ ถ้า เรา ถือ ว่า ผิด ตัว เรา เอง อย่า ทำ เลย ๏ ทำ ความ ดี ให้ แก่ ศัตรู มัน จะ ได้ กลับ เปน มิตร ๚ะ

๏ ๑ ยา เม็ด แก้ ผูก คือ เอเยอร์ กะทาติก ปิลซ์ เปน ยา กิน ง่าย มี คุณ เปน อัน มาก แก้ ผูก แน่น แล ไม่ เปน อันตราย เลย รักษา ท้อง ช่วย ไฟ ธาตุ แก้ ปวด ศี่ศะ ควร จะ เอา ไว้ ใน บ้าน ให้ เด็ก ให้ ผู้ ใหญ่ กิน เมื่อ ไม่ สบาย นั้น ๚ะ

๏ ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เด็ก แล้ว จะ ให้ เดิน แต่ อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๒ จน ๔ เม็ด ถ้า จะ ให้ เดิน เลอียด ตั้ง แต่ ๔ จน ๖ เม็ด ผู้ หญิง แล เดก ต้อง กิน หย่อน กว่า นี้ น้อย หนึ่ง ถ้า ต้อง กิน บ่อย ๆ จัด กิน เมด แต่ ภอ ควร กับ การ ๚ะ

๏ ๒ ยา คือ เอเยอร์ ซาร์ซะปะริลละ เปน ยา แก้ เลือด ช่วย บำรุง ชีวิตร แล ความ สบาย แล ให้ ร่าง กาย มี ชีวิตร ใหม่ ทั่ว ตลอด ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ควร จะ กิน วัน ละ สาม ครั้ง ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก แล้ว ให้ กิน ช้อน ๑ ฤๅ ๒ ช้อน น้ำ ชา ถ้า ผู้ ชาย อายุ ตั้ง แต่ ๑๕ ปี จน ๒๐ ปี แล ผู้ หญิง ผู้ กำลัง อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๕ จน ถึง ๙๐ หยด ถ้า เดก อ่อน ตั้ง แต่ แปด ขวบ จน ๑๕ ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๖๐ หยด ถ้า เดก ตั้ง แต่ ๓ ขวบ จน แปด ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๑๕ หยด จน ๓๐ หยด เมื่อ แรก กิน ๆ แต่ อย่าง น้อย ก่อน แล้ว กิน มาก ตาม กำ หนด ส่ม กับ การ ถ้า ใส่ ยา ใน น้ำ ร้อน น้อย คุณ ยา ก็ จะ มาก ขึ้น เมื่อ จะ ใช้ ยา ขนาน นี้ ต้อง ระวัง ให้ ท้อง เดิน ด้วย ยา เม็ด เอเยอร์ บิลซ์ แต่ อย่า ให้ เดิน หนัก ได้ อาบ น้ำ บ่อย ๆ รักษา ตัว ให้ สอาด รับ ประทาน อาหาร ให้ ส่ม ควร ส่ม กำลัง ไม่ ต้อง อด อยาก ๚ะ

เปน ยา แก้ โรค

๏ เปน เหตุ ให้ เกิด ความ ไข้ ใน ท้อง ใน ไข่ดัน แล ใน เส้น เอน ซึ่ง จะ ว่า มา ข้าง ล่าง นี้ ภอ เปน ใจ ความ คำ ส่อน ว่า ด้วย ตับ ได้ แต่ง อ่าน ใน ตึก สอน ตำรา ยา คัด เลือก แต่ แพทย หมอ ทุก แพทย ๆะ

๏ ก็ เปน ที่ รู้ กัน ว่า ตับ เปน เครื่อง สำคัญ ทำ โล หิต แล ทำ ให้ โลหิต นั้น หมด จด ใน การ รอบ กาย เพราะ ตับ นั้น เปน ของ ใหญ่ แล เปน ของ เหมือน ฟอง น้ำ ตับ นั้น เปน พนักงาน สำคัญ นัก ใน ส่วน ร่าง กาย ที่ จะ จัด อาหาร ให้ เปน เนื้อ แล อุปถำภ์ เลี้ยง ร่าง กาย ให้ จำเริญ อาหาร ที่ รับ เข้า ใน ปาก แล้ว แล กะเภาะ กระทำ ให้ เปน น้ำ หวาน แล ของ ใช้ เปน ของ เลี้ยง ชีวิตร ได้ น้ำ นั้น จึ่ง เข้า เส้น ใหญ่ ที่ หัว ใจ เข้า อาไศรย การ ของ ตับ น้ำ เสบียง นั้น กลับ เปน น้ำ ตาล ไป อย่าง หนึ่ง แล้ว ออก จาก ตับ อาไศรย เส้น ใหญ่ ที่ ตับ เส้น หนึ่ง แล แล่น ออก ไป ทั่ว ตลอด ร่าง กาย ของ ที่ บัด นี้ เกิด ขึ้น ใหม่ มี คุณ เปน ประโยชน์ ไป สอง อย่าง ทำนุ บำรุง ไฟ ธาตุ อย่าง หนึ่ง แล ให้ ของ ใน ร่าง กาย ทุก ชนิด งอก เปน ช่อง เปน ชั้น ๆะ

๏ หมอ เมอซิซอน ว่า ของ ที่ เข้า เปน ดี นั้น แล ของ ซึ่ง ออก จาก ดี นั้น เปน ของ เลอียด ลึก นัก ดี นั้น มา จาก ตับ เสมอ มัก รีบ มาก เข้า ก่อน รับ ประทาน อาหาร แล ภอ อิ่ม เลิก กิน แล้ว ก็ ค่อย ยุบ ลง ถ้า ตับ นั้น ไม่ ไว ไม่ ปรกติ ฤา ถ้า ดี นั้น มี ที่ ขัด เข้า แล้ว ตัว ก็ จะ ซูบ ผอม ลง แล ความ ไข้ คง บังเกิด ขึ้น ที่ นี้ จะ หมาย อาการ แปด อย่าง ที่ บัด นี้ มัก มี ที่ ท่าน ทั้งหลาย ทั่ว กัน รู้ ด้วย ฯะ

๑ คน ไข้ นั้น บ่น ว่า หนัก แล ตึง ที่ ต้น ท้อง ๒ ท้อง แล ไส้ ขึ้น ด้วย ลม ๓ ร้อน ใน อก ใน ใจ ๔ บ่น ว่า เหนื่อย เมื่อย เนื้อ ตัว ขา แขน แล เหา นอน นัก ภอ รับ ประทาน อาหาร แล้ว ๕ รส ที่ ปาก ไม่ ดี ใน เวลา เช้า ลิ้น ติด ของ หนา ๖ ท้อง มัก ผูก แต่ ลง เปน คราว ๆ ๗ ปวด ศีศะ แล ที่ หน้า ผาก ๘ ไม่ สบาย ใจ ใจ ซา ไป ตัว อ่อน ไป ไม่ อยาก จะ ทำ การ มัก ผัด จน พรุ่ง นี้ ทั้ง นั้น

๏ อาการ ซึ่ง ว่า มา แล้ว ทั้ง ๘ นี้ เปน อัน ปรากฎ ให้ เหน ว่า ตับ นั้น ไม่ ปรกติ ถ้า ทำ การ สำหรับ ตับ ไม่ ปรกติ ฤา จะ จัด การ ของ คน ไข้ นั้น ผิด ไป ก็ จะ เกิด เหตุ ใหญ่ ควร ที่ คน ไข้ นั้น จะ รีบ หา ของ ซึ่ง จะ ให้ ตับ นั้น ไว ขึ้น ยา สำหรับ การ นี้ มัก เปน ยา เม็ด การ ที่ เคย มี ทุก วัน ให้ เหน ว่า เมื่อ ยา เม็ด นั้น ประสม ทำ ถูก ต้อง แล้ว เปน อย่าง สดวก ที่ จะ ช่วย ตับ ให้ ทำ การ สำหรบ ตับ ให้ ได้ แล ยา เม็ด นั้น เปน อัน ไว้ ใจ ได้ ท่าน ทั้งหลาย ที่ มา ฟัง คำ นี้ ก็ รู้ ว่า ข้าพเจ้า ได้ เปลือง เวลา ชีวิตร ของ ข้า พเจ้า หลาย ปี มา แล้ว คิด อ่าน ประสม ทำ ยา เม็ด ให้ เปน การ ช่วย การ ของ ตับ แล ดี ให้ สดวก ให้ แน่ ข้าพเจ้า ไม่ มี ความ เชื่อ ใน ยา ถ่าย ให้ ลง มาก นัก จึ่ง ได้ คิด อ่าน ทำ ยา เม็ด อย่าง หนึ่ง ครั้น จะ กิน แต่ เม็ด เดียว นั้นก็ จะ ให้ ลง แน่ แล ภอ เหมาะ กับ การ ด้วย ข้าพเจ้า จึ่ง ได้ ตั้ง ชื่อ เรียก ยา เมด นี้ ว่า ฯะ

๏ ยา เม็ด ตับ เฮดอก ใหม่ ขนาน นี้ เปน ยา สัก สิทธิ์ แก้ โรค ตับ โรค ขัด เบา เม็ด เดียว จะ ให้ สิ้น สงไสย ของ คน อัน ไม่ เชื่อ เลย ฯะ

๏ ยา เมด ตับ เฮดอก ใหม่ จะ แก้ โรค ของ ผู้ หญิง เปน แน่ โรค คือ เมื่อย เหนื่อย ตัว อ่อน กำลัง ไม่ ใคร่ ไว ไม่ อยาก รับ ประทาน อาหาร แล ปวด ศีร์ศะ ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ให้ เกิด การ เหมือน กัน ทั่ว กัน แทบ จะ รับ ได้ ว่า คง แก้ คน ไข้ ทุก คน ฯะ

๏ ทุก ๆ ขวด มี ยา ขวด ละ ยี่สิบ เม็ด เม็ด เดียว ภอ แก้ คราว หนึ่ง ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ พวก ขาย ยา มี ยา นี้ ขาย ทุก ห้าง ฯะ

๏ ยา เม็ด นี้ ทุก เม็ด หุ้ม ด้วย น้ำ ตาล ถ้า ห้าง ขาย ยา ที่ ตัว เคย ซื้อ ไม่ มี ยา เม็ด นี้ ขาย ข้าพเจ้า จะ ส่ง ยา นี้ ออก ทาง ไปรสนีย์ ให้ แก่ ท่าน ทุก นาย เมื่อ ได้ รับ ราคา ขวด ละ ยี่สิบ ห้า เซนต์ ห้า ขวด เหรียน หนึ่ง รีบ ซื้อ ไว้ เถิด อย่า เนิน อย่า ช้า เลย ฯะ

๏ คำ เตือน เพื่อ จะ ได้ ยา เมด เฮดอก แน่ จง จำ ไว้ ว่า ทุก โหล ห่อ นั้น มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน อยู่ กับ ห่อ ละ โหล นั้น ดัง นี้ W. H. TONE & Co. ถ้า ไม่ มี ชื่อ นาย ห้าง เขียน ดัง นี้ อย่า ซื้อ ไว้ เลย ฯะ

๏ ณะ กรุง เทพ นาย ห้าง ยุลิ่ง แอน โก เปน แอเยนต รับ ขาย ยา เมด เฮดอก แต่ ห้าง เดียว ห้าง เฮดอก แอน โก ที่ เมือง นุยอก ประเทศ อะเมริกะ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สาม ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๕ ปี มะแม เบญจศก (จ ห) ฯะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย ฯะ

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด