๏ เจ้าหลาน ของ กระษัตร ลุอิศ ที่ สิบห้า ใน เวลา ศักราช พระ เยซู ๑๗๗๔ ปี อายุศม ยี่สิบ ปี ขึ้น ครอง สมบัติ เมือง ฝรั่งเศศ ทรง พระนาม ชื่อ ลุอิศ ที่ สิบหก มี น้ำ พระ ไทย อารีย มี เมตา แต่ ไม่ ฉลาด ใน การ ที่ จะ ครอง ราช สมบัติ พระ องค์ ก็ กระทำ การ วิวาหะ ด้วย น้อง สาว เจ้า เมือง ออซะเตรีย ชื่อ มาเรีย อันตอยเน็ต ครั้น อีก หน่อย หนึ่ง ก็ บังเกิด ศึก สงคราม กลาง ประเทศ อิงแลนด แล อเมริกะ ด้วย ว่า คน อเมริกะ คิด กระบถ แก่ กระษัตร อิง แลนด พวก ฝรั่ง เศศ ได้ ช่วย พวก อเมริกะ ใน เวลา นั้น พวก อเมริกะ มี ไชย ชำนะ แก่ อิงแลนด แล เขา มิ ได้ อยู่ ใน บังคับ ผู้ ใด ชาว ประเทศ ฝรั่งเศศ คิด เปน สบาย ไม่ มี กระษัตร ครอง สมบัติ พล ไพร่ พูด หยาบ ช้า แก่ กระษัตร แล อัคมหษี แล เจ้า ทั้ง ปวง แล พระสงฆ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย พล ไพร่ เมือง ได้ ริบ เอา ป้อม หนึ่ง ป้อม เก่า สำหรับ จำ นักโทษ มี ห้อง มืด หลาย ห้อง มืด มี คน ที่ กระษัตร ได้ จำ ไว้ แต่ ทว่า พล ไพร่ ได้ ทำลาย ป้อม นั้น เสีย แล้ว บังเกิด วุ่นวาย มาก ทั้ง ชาย หญิง มี ความ กลัว เขา ก็ ใส่ หมวก ศรี แดง เปน สำคัญ ไม่ อยาก จะอยู่ ใน อำนาจ กระษัตร ชาว ฝรั่งเศศ ก็ บังเกิด วุ่น วาย ทวี ขึ้น หญิง ชาย เปน อัน มาก ไป พร้อม กัน ใน หน ทาง เมือง ปารีศ ยก ศีศะ คน หนึ่ง ที่ ตัด เสีย แล้ว เอา ไม้ เสียบ เข้า ชู ไว้ ให้ คน เหน แล เมื่อ เหน เขา ก็ ลำลึก ถึง ผู้ ใหญ่ คน หนึ่ง ที่ มี ทรัพย สมบัติ มี อำนาจ แต่ ก่อน แต่ ทว่า ที่ ตัด ศีศะ นั้น เหน ว่า ช้า เพราะ ต้อง ฆ่า คน มาก เหตุ ดัง นั้น เขา จึง ทำ เปน จักร ชื่อ ฆีโลตีน คือ เขา เอา เสา มา ราง เสีย สอง เสา แล้ว ปัก ลง แล้ว อา แผ่น กระดาน ฝั่ง เหลก คม เอา หัว กระดาน ใส่ เข้า เสา สอง ต้น กระดาน ข้าง ไม่ มี เหลก ลาก ขึ้น ที่ สูง แล้ว วาง ลง มา ให้ ตัด ศีศะ คน เสีย เปน ที่ สำหรับ ตัด ศีศะ หลาย ร้อย คน คือ เจ้า แล พระสงฆ แล หญิง รูป งาม ศีศะ หลาย ร้อย ศีศะ ก็ ตก ลง ในเมือง ปารีศ แล เลือด คน เหล่า นั้น ไหล ใน หนทาง ดั่ง แม่ น้ำ เมื่อ พล ไพร่ ได้ ฆ่า คน มี ตระกูล เสีย เปน อัน มาก แล้ว เขา ก็ คิด จะ ฆ่า กระษัตร เสีย เขา ก็ จับ ตัว กระษัตร นั้น นำ ไป สู่ ที่ ฆ่า ก็ ตัด ศีศะ เสีย ครั้น อิก สอง สาม เดือน เขา จับ อัคมเหษี ไป ตัด ศีศะ เสีย ด้วย จักร แล ราช โอรส ของ กระษัตร นั้น ก็ ถึง อนิจ กรรม อยู่ ใน คุก ญาติวงษา ของ กระษัตร นั้น จึ่ง หนี ออก ไป อยู่ ใน เมือง นอก เพื่อ จะ ให้ หาย ความ โกรธ แห่ง ชาว ประเทศ นั้น เมื่อ พล ไพร่ ใน ประเทศ ฝรั่งเสศ ทำ วุ่นวาย ดัง นั้น ชาว ประ เทศ ที่ ล้อม ประเทศ นั้น คือ อิงแลนด แล ออซะเตรีย แล ปรู เซีย แล รูเซีย แล ฃะปาเนีย ใช้ ให้ พล ทหาร ไป รบ กับ ชาว ประเทศ ฝรั่งเสศ แต่ ชาว ประเทศ ฝรั่งเสศ ได้ เตรียม พล ทหาร ประมาณ ๑ ๐๐๐ ๐๐๐ คน ที่ ขัด ใจ จะ สู้ รบ ทหาร ซึ่ง มา แต่ เมือง นอก ใน เวลา นั้น พวก ทหาร ฝรั่ง เสศ มี นาย ทหาร คน หนึ่ง ชื่อ นะโปเลียน โบนาปารต เมื่อ พวก ทหาร ฝรั่งเสศ รบ กับ พวก ทหาร อัน มา แต่ หลาย ประ เทศ บ่อย ๆ ครั้ง นั้น นาย ทหาร ชื่อ นะโปเลียน โบ นาปารต มี อายุศม ๒๖ ปี ก็ สำแดง ซึ่ง อาการ กล้า หาญ นัก ช่วย พล ทหาร ฝรั่งเสศ ให้ มี ไชย ชำนะ แก่ พล ทหาร อัน มา แต่ เมือง นอก ครั้ง นั้น เขา ได้ ไชย ชำนะ แก่ ประเทศ อิตาเลีย ครั้น มา อีก ปี หนึ่ง นาย ทหาร นั้น ไป รบ กับ กระษัตร ออซะเตรีย ครั้ง นั้น กระษัตร ออซะเตรีย ต้อง ผูก ไมตรี กับ นาย ทหาร ชาว ประเทศ ฝรั่งเสศ ครั้น ศักราช พระ เยซู ๑๗๙๗ ปี นะโปเลียน โบนาปารต ก็ เตรียม พล ทหาร ยก ไป รบ กับ ชาว ประเทศ อิยิบต์ ได้ รบ กัน เนือง ๆ ใน ทะเล ทราย ประเทศ นั้น ถึง เวลา นั้น ชาว ประเทศ ฝรั่งเสศ ไม่ สู้ ชอบ กับ คน นั้น ที่ ครอง สมบัติ ด้วย ตัด ศีศะ ด้วย จักร นั้น บาง คน คิด ว่า จะ ต้อง เลือก คน ที่ จะ ครอง สมบัติ ใน ประเทศ นั้น แต่ ทว่า เขา อยาก จะ ยู่ เปน คน ฟรี เขา ไม่ อยาก จะ ได้ มี กระษัตร อีก ครั้น เวลา ศักราช พระเยซู ๑๘๐๒ ปี เขา ก็ เลือก นะโปเลียน โบนาปารต ให้ เปน ผู้ ครอง ราช สมบัติ เมื่อ ว่า การ บ้าน เมือง สอง ปี ชาว ประเทศ ฝรั่งเสศ ก็ ยก โบนาปารต ให้ ขึ้น เปน กระษัตร โบนาปารต ก็ มี ฤทธิ์ เดชา นุภาพ มาก กว่า กระษัตร ที่ ครอง สมบัติ ก่อน โบนาปารต ไป รบ ได้ หลาย ประเทศ ได้ ไชย ชำนะ เนือง ๆ แล กระษัตร หลาย องค์ ก็ กระทำ คำรพย นบนอบ แล ได้ เสงี่ยม เจียม ตัว ลง ต่อ หน้า นะโปเลียน ๆ จึง ไล่ กระษัตร นั้น ให้ ออก ไป จาก พระ ที่นั่ง ของ ตน ยก พี่ น้อง บ้าง นาย ทหาร บ้าง ให้ เปน กระษัตร ครอง สมบัติ แทน กระษัตร นั้น เพราะ เหตุ ดัง นั้น คน หลาย ประเทศ คิด ว่า ถ้า แม้น นะโปเลียน ไป รบ ที่ ไหน ได้ ไชย ชำนะ ที่ นั้น แต่ ทว่า ใน เวลา ศักราช พระ เยซู ๑๘๑๒ ปี นะโปเลียน ได้ เตรียม พล ทหาร ยก ไป รบ ประเทศ รุเชี่ย เข้า ไป ใน ประเทศ นั้น ถึง เมือง หนึ่ง ชื่อ โมซะโก เมื่อ พล ทหาร มา ถึง ที่ นั้น จะ อา ไศรย อยู่ ที่ นั้น ก็ ไม่ ได้ เพราะ พวก รุเชี่ย จุด ไฟ ไหม้ เมือง ขึ้น เวลา นั้น เปน เวลา ใกล้ ระดู หนาว พล ทหาร ประ เทศ ฝรั่งเสศ ไม่ มี ที่ อาไศรย ก็ หนี กลับ ไป ยัง ประเทศ โปลันด์ เมื่อ กลับ ไป ถึง ประเทศ นั้น เขา ก็ รบ กัน กับ พวก รุเชี่ย เนือง ๆ คน ใน พวก ทหาร ฝรั่งเสศ หลาย คน ตาย ลง ใน เวลา นั้น เมื่อ เขา มา ถึง ประเทศ โปลันด์ พวก ทหาร ก็ ลด น้อย ถอย ไป สาม ส่วน ยัง เหลือ ส่วน หนึ่ง แล้ว กระษัตร จึง หนี ไป ใน เวลา นั้น กลับ ไป ถึง เมือง ปารีศ แล้ว อีก น้อย หนึ่ง นะโปเลียน เตรียม พล ทหาร อีก เพื่อ จะ ไป รบ กับ ประเทศ รุเชี่ย แต่ ทว่า มี หลาย ประเทศ คิด จะ มา รบ กับ โบนาปารต อยู่ มา อีก น้อย หนึ่ง เมื่อ นะโปเลียน ใช้ รบ กับ คน ใน ประเทศ นั้น เขา ก็ ไล่ โบนาปารต ให้ ไป จาก ประเทศ เยอรเมนี ถึง ประเทศ ฝรั่งเสศ เมื่อ นะโปเลียน โบนาปารต อยู่ ใน ประเทศ ฝรั่งเสศ น้อย หนึ่ง พวก ฆ่าศึก นั้น ก็ ติด ตาม มา ให้ นะโปเลียน โบนาปารต เอา ทรัพย สมบัติ กลับ คืน ให้ แก่ กระษัตร ดัง เก่า แล้ว นะโปเลียน โบนาปารต ไป อยู่ ใน เกาะ แห่ง หนึ่ง อัน ตั้ง อยู่ ใน ทะเล เมดิเตนราเนี่ย เกาะ นั้น ชื่อ เอลบา ฯะ

๏ เขา จึง ยก พระ อนุชา แห่ง กระษัตร ลุอิศ ที่ สิบหก ซึ่ง หนี ไป ถึง ประเทศ อิงแลนด แต่ ก่อน ให้ กลับ ไป ยัง ประเทศ ฝรั่ง เสศ ยก ให้ เปน กระษัตร ครอง สมบัติ ใน ประเทศ นั้น ทรง พระนาม ชื่อ ว่า ลูอิส ที่ สิบแปด แล นะโบเลียน อยู่ ที่ เกาะ เอลบา นั้น ประมาณ ศัก ปี หนึ่ง แต่ ทว่า ใน เวลา ศักราช พระเยซู ๑๘๑๕ ปี นะโบเลียน ก็ ยก กลับ ถึง ประเทศ ฝรั่ง เสศ อีก เมื่อ มา ถึง แล้ว มี คน หลาย คน ได้ ติด ตาม นะโบเลียน ไป อยู่ มา อีก น่อย หนึ่ง ก็ ไล่ ลูอิส ที่ สิบแปด เสีย แล้ว ก็ ขึ้น ครอง สมบัติ ใน ประเทศ ฝรั่งเสศ ฯะ

๏ เพราะ เหตุ ดัง นั้น กระษัตร หลาย ประเทศ ใน ทวีป ยุ รบ นั้น ได้ เตรียม พล ทหาร เพื่อ จะ มา รบ กับ นะโบเลียน โบนาปารต แล ทหาร ทั้ง สอง ฝ่าย ได้ รบ กัน ใน เมือง หนึ่ง ชื่อ วอเตอรลู แล ทหาร ของ กระษัตร ทั้งหลาย ใน ประเทศ นั้น ได้ ไชย ชำนะ แก่ นะโบเลียน จึง จับ นะโบเลียน ให้ ไป อยู่ ใน เกาะ แห่ง หนึ่ง ชื่อ เซนต เฮลีนา แล้ว ก็ คุม นะโบเลียน อยู่ในเกาะ นั้น จน ถึง ศักราช พระเยซู ๑๘๒๑ ปี ใน เวลา นั้น เขา ก็ ถึง แก่ อนิจ กรรม ฯะ

เมือง ตุลัน

๏ ตั้ง อยู่ ริม เทล เมดิตะราเนียน อยู่ ข้าง ทิศ ตวัน ออก แห่ง เมือง มาระเซล ตั้ง อยู่ ที่ เชิง เขา แล มี ป้อม บ้าง เมือง นั้น แบ่ง เปน สอง ส่วน ส่วน หนึ่ง เก่า ส่วน หนึ่ง ใหม่ ส่วน ที่ เก่า มี ตึก แล เรือน ไม่ สู้ งาม มี หน ทาง ก็ คด คับ แคบ นัก ส่วน ใหม่ มี ตึก แล เรือน งาม มี หน ทาง ก็ ราบ รื่น ตรง กลาง กว้าง มี โรง สวด มี โรง สำหรับ คน เจบ มี ที่ สำหรับ ไว้ เครื่อง รบ สำหรับ ใส่ อาหาร ต่าง ๆ ของ พวก ทหาร ที่ อยู่ ใน เมือง นั้น มี ท่า สำหรับ จอด กำปั่น รบ ของ พวก ฝรั่งเสศ บ้าง ท่า นั้น สำหรับ จอด กำปั่น ๒๐๐ ลำ ริม ท่า จอด นั้น มี ที่ ไว้ ไม้ สำหรับ ทำ กำปั่น แล ที่ ไว้ ใบ เชือก สมอ ใน เมือง นั้น มี ลูก ไม้ บ้าง คือ ลูก แห่ง เถา ต่าง ๆ แล ลูก แห่ง ไม้ มะเดื่อ ชาว เมือง ตุลัน ได้ ค้า ขาย ซึ่ง น้ำ อหงุ่น น้ำ มัน แล ผ้า ไหม แล ลูก ไม้ ๚ะ

เมือง ชื่อ โบระโด

๏ ตั้ง อยู่ ริม แม่ น้ำ คาโรน เหนือ ปาก น้ำ ขึ้น ไป ประมาณ ๕ โยชน เปน เมือง เก่า มี กำแพง รอบ มี ประตู สิบเก้า ประตู ใน เมือง นั้น มี โรง สวด ประ มาณ ๔๗ หลัง เมือง โบระโด มี กำปั่น เที่ยว ค้า ขาย สิน ค้า ที่ เขา เอา ไป ขาย ใน เมือง อื่น ๆ คือ น้ำ ส้ม แล น้ำ อหงุ่น แล ลูก ไม้ แห้ง เนื้อ หมู ขวด แก้ว ไม้ อุด ขวด แล น้ำ ผึ้ง สินค้า ที่ มา แต่ เมือง อื่น เอา มา ขาย ใน เมือง นั้น คือ เหล็ก วิลาด ทอง แดง ถ่าน หิน เครื่อง ย้อม ผ้า แล ไม้ เครื่อง เรือน แล ชัน แล ป่าน สำหรับ ทำ เชือก แล ปลา แล เนื้อ เค็ม แล เนย แขง พ่อ ค้า ได้ ใช้ ให้ ชาว ประมง ไป หา ปลา โลมา ใน มหา สมุท มี ที่ สั่ง สอน หลาย แห่ง แห่ง หนึ่ง มี หนังสือ ประมาณ ๕๕๐๐๐ เล่ม อีก แห่ง หนึ่ง สำหรับ สั่ง สอน คน เปน ใบ้ แล หู หนวก แล มี อีก แห่ง หนึ่ง สำหรับ ฝึก สอน คน เปน คน ค้า ขาย กับ คน ที่ จะ เปน กะลาสี มี โรง น้ำ ตาล ทราย มี ที่ ทำ เครื่อง แก้ว แล ภาชนะ ทำ ด้วย ดิน ที่ ทำ ผ้า ศักลาด กำปั่น ไฟ ในเมือง โบระโด นั้น ไป สู่ เมือง ดุบุลิน ใน ประเทศ ไอเออแลนด บ่อย ๆ ๚ะ

๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น สอง ค่ำ ปี ระกา สัปตศก ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ มิศเตอ ซาเตา ราชทูต อังกฤษ เข้า เฝ้า ทูลลอองธุลี พระบาท ครั้น เวลา บ่าย ๔ โมง มิศเตอ ซาเตา ราชทูต ๑ มิศ เตอ เฟรนซ ๑ มิศเตอ คอรดิง ๑ มิศเตอ อาเซอ ๑ ดอกเตอ วิลเลี่ยมวิลลิศ ๑ รวม ๕ นาย มา ลง รถ ที่ น่า ประตู พิมาน ไชยศรี ใน พระบรม มหาราชวัง แล้ว เจ้า พนักงาน กรมท่า นำ มิศเตอ ซาเตา ราชทูต แล ออฟฟิเซอ ๔ นาย เข้า ประตู พิมานไชยศรี ขึ้น ไป บน พระ ที่นั่ง จักรกรี มหาปราสาท ทหาร รักษา พระ บรม มหาราชวัง ร้อย หนึ่ง กับ แตร วง หนึ่ง ได้ ยืน รับ ที่ น่า ทิมดาบ ครั้น เวลา บ่าย ๕ โมง เสศ พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว เสด็จ ออก พระ ที่นั่ง จักรกรี มหา ปราสาท มุขกระสัน ด้าน ตวัน ออก พระ บรม วงษา นุวงษ แล ข้า ราชการ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย แต่ง เตม ยศ ขึ้น เฝ้า ทูล ลออง ธุลี พระบาท แล้ว เจ้า พนักงาน กรม วัง จึง นำ มิศเตอ ซาเตา ราชทูต กับ ออฟฟิเซอ ๔ นาย เข้า เฝ้า ทูล ลอองธุลี พระบาท แล้ว มิศเตอ ซาเตา ราชทูต จึง ได้ ทูล เกล้า ฯ ถวาย พระราช สาสน ตรา ตั้ง ทรง รับ พระ ราชสาสน แล้ว จึง ทรง พระ ราชดำรัส ปฏิสัณฐาร แต่ มิศเตอ ซาเตา ตาม สมควร แล้ว มิศเตอ ซาเตา ราชทูต กับ ออฟฟิเซอ ๕ นาย กราบ ถวาย บังคม ลา กลับ ไป พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว เสด็จ ขึ้น ใน พระ ราชสาสน ตรา ตั้ง นั้น มี ความ ว่า ๚ะ

๏ วิกตอเรีย เดชะ พระ ผู้ เปน เจ้า เปน สมเด็จ พระ นาง เจ้า แห่ง กรุง เครต บริเตน แล ไอเอรแลนด์ ผู้ เปน สาสนูปถัมภก แล เปน บรม ราชาริราชินี แห่ง อิน เดีย แล อื่น ๆ ขอ เจริญ ทาง พระ ราช ไมตรี มา ยัง สมเด็จ พระ ปรมินทร มหา จุฬาลงกรณ พระ จุลจอม เกล้า พระเจ้า กรุง สยาม ผู้ เปน มหา มิตร อัน ประเสริฐ ของ กรุง เครต บริเตน ๚ะ

๏ ด้วย กรุง เครด บริเตน มี ความ ปราถนา จะ ปลูก ฝัง ทาง พระราช ไมตรี แล ความ เข้า ใจ กัน ดี ใน ทาง ราชการ ซึ่ง ได้ มี อยู่ โดย ผาศุก ใน รหว่าง กรุง เครด บริเตน แล กรุง สยาม ให้ มี ความ เจริญ ยิ่ง ขึ้น ไป แล ได้ มี ความ ไว้ ใจ ใน สติ ปัญญา ความ ซื่อ สัตย แล คุณ ความ ดี อื่น ๆ ของ เออเนสต เมซัน ซาเตา เอสไควร์ ผู้ ซึ่ง เปน ที่ ไว้ ใจ แล รัก ใคร่ ของ กรุง เครด บริเตน แล เปน ผู้ ที่ ได้ รับ ตรา เครื่อง ราช อิสริยยศ สำคัญ ชื่อ ว่า เซนต์ ไมเกอล เซนต ยอช ผู้ เปน เอเยนต์ แล กงซุล เยเนอรัล ของ กรุง เครด บริเตน ณะ กรุง สยาม ใน บัดนี้ นั้น กรุง เครด บริเตน จึ่ง เหน สม ควร ที่ จะ แต่ง ให้ เปน ราชทูต ของ กรุง เครด บริเตน ณะ สำนักนี้ ของ กรุง สยาม แล กรุง เครด บริเตน มิ ได้ มี ความ สงไสย เลย ว่า คง จะ ได้ เหน มิศ เตอ ซาเตา ทำ การ สม กับ ที่ ได้ รับ ตำแหน่ง เปน ที่ หมาย แห่ง ความ ไว้ ใจ ของ กรุง เครด บริเตน นี้ แล มิศเตอ ซาเตา คง จะ ทำ การ ให้ เปน ที่ ชอบ พระ อัทยา ไศรย แล น้ำ พระไทย ของ กรุง สยาม โดย การ ที่ จะ ได้ ประพฤติ เคร่ง ครัด ตาม คำ สั่ง ของ กรุง เครด บริเตน มิศเตอ ซาเตา ได้รับ ไป แล้ว จาก กรุง เครด บริเตน ให้ สำแดง ความ ไมตรี มิ ได้ ขาด ของ กรุง เครด บริเตน แล ความ ปราถนา แท้ จริง ของ กรุง เครด บริเตน ที่ จะ บำรุง รักษา ผล ประโยชน แล ความ ศุข ของ ประเทศ ทั้ง ๒ ฝ่าย ให้ เจริญ ขึ้น ใน การ ทั้ง ปวง เพราะ เหตุ ฉนั้น กรุง เครด บริเตน จึ่ง ขอ กรุง สยาม ได้ ทรง โปรด รับ ราชทูต ของ กรุง เครด บริเตน ผู้ ที่ ออก มา แล้ว นี้ โดย ดี แล ได้ ทรง เชื่อ ถือ ไว้ วาง พระ ราช หฤไทย ใน ถ้อย คำ ทั้งปวง ซึ่ง มิศ เตอ ซาเตา จะ กล่าว ขึ้น ใน นาม ของ กรุง เครด บริเตน แล มี ข้อ ความ ตาม คำ สั่ง ของ กรุง เครด บริเตน ที่ จะ ได้ ทูล แสดง ความ นับถือ แล รัก ใคร่ ของ กรุง เครด บริเตน ต่อ กรุง สยาม แล ความ ปราถนา อัน แท้ จริง ของ เครด บริเตน ที่ จะ ให้ แผ่นดิน สยาม มี ความ รุ่ง เรือง แล เจริญ นั้น เปน ต้น ขอ ให้ สิ่ง ผู้ ซึ่ง เปน ใหญ่ เปน ประธาน ได้ อภิบาล รักษา กรุง สยาม เทิญ

๏ พระ ราชสาสน ส่ง มา แต่ สำนักนี้ ของ กรุง เครด บริเตน ที่ พระ ราชวัง ออสนอน วัน ที่ ๑๗ เดือน เฟปรุแอรี่ คฤศต ศักราช ๑๘๘๕ ตรง กับ วัน อังคาร เดือน สี่ ขึ้น สี่ ค่ำ ปี วอก ฉอศก จุลศักราช ๑๒๔๖ ๚ะ

๏ กรุง เครด บริเตน ผู้ เปน เชฐราคินี แล มหา มิตร อัน ประเสริฐ ของ กรุง สยาม วิกตอเรีย รา ชินี แล บรม ราชา ธิรา ชินี ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ผู้มีชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ อวยพร คำนับ มา ยัง ท่าน เอไดเตอร เจ้า ของ สยาม ไศมย ทราบ ข้าพเจ้า มี ความ ยินดี ที่ ได้ อ่าน สยาม ไศมย เล่ม สาม แผ่น สาม สิบ หก ณวัน พุฒ เดือน หก แรม ค่ำ หนึ่ง ปี รกา สัปตศก ๑๒๔๗ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า มี ความ ขอบ ใจ ท่าน เปน อันมาก เพราะ ท่าน ก็ เปน แต่ คน ต่าง ประเทศ ยัง มี ใจ เปน คน กลาง ช่วย เรียบ เรียง ลำดับ ลง ใน สยาม ไศมย ปราถนา จะ ให้ พระ สาสนา แล บ้าน เมือง สุก ไส ขึ้น ขอ ให้ ท่าน เอไดเตอร ผู้ เปน เจ้า ของ สยาม ไศมย มี ความ เจริญ ภิญโย ยิ่ง ขึ้น ทุก ๆ เมื่อ ด้วย เถิด ด้วย เรื่อง วัด ดอน ตำบล บ้าน ทวาย แขวง กรุง เทพ ฯ ซึ่ง เปน วัด กันดาน น้ำ นั้น ก็ เหน จริง อยู่ ตาม ที่ ท่าน ภิกขุ ทั้งหลาย แผ่ กุศ ล มา ถึง ทายก ทั้งปวง ทั้ง ผู้ ใหญ่ และ ผู้ น้อย นั้น ได้ รับ ได้ อ่าน แล้ว ก็ มี ความ เสีย ใจ แล สัทธา เปน ที่ สุด แต่ เปน การ เหลือ สติ ปัญญา และ กำลัง ข้าพเจ้า ทั้งปวง แต่ ข้าพเจ้า คิด เหน ว่า ถ้า เคาะ แล้ว ก็ คง จะ เปิด ขอ แล้ว คง จะ ให้ ท่าน ผู้ รู้ ใช้ เชิญ อ่าน ดู ใน พระธรรม เจด คำภีร์ นั้น เทิญ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ คำนับ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน ครู สมิท ซึ่ง เปน เจ้า พนักงาน หนังสือ สยาม ไศมย ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า พิเคราะห์ ดู ลาย มือ เสมียน ที่ เขียน หนังสือ ด้วย เส้น ดิน ส่อ ขาว เหลือง ดิน ส่อ ดำ ฝรั่ง แล ชุบ ด้วย เส้น หมึก รับ จ้าง กิน เงิน เดือน มาก แล น้อย ทุก หมวด ทุก กรม ต่าง ๆ ทุก วัน นี้ จะ หา ผู้ ที่ ดี ทั้ง ตัว อักษร า ิ ี ึ ื ุ ู เ แ ไ ไ โ ก็ ไม่ มี ผู้ ใด รู้ จัก กำหนด สั้น ยาว เพียง ใด อักษร สาม แล ตัว สะกด ก็ วิปลาด ผิด ถูก บ้าง เปรียบ เหมือน เครื่อง ดนตรี เข้า รวม สำรับ ใหญ่ ระคน คละ กัน ไป ทั้ง นั้น ซึ่ง จะ ไล่ เดี่ยว ฟัง เสียง ทุ้ม แล เสียง เอก ไม่ ใคร่ จะ มี ร้อย คน เอา คน เดียว ก็ ทั้ง ยาก เพราะ เหตุ ว่า ท่าน ผู้ ที่ ประกอบ ด้วย ทรัพย์ แล ด้วย วาศนา ไม่ ฝัก ฝ่าย เปน ธุระ เปน แต่ ใช้ การ ได้ เล็ก น้อย แล้ว ก็ เพิก เฉย ละ เลย การ ข้อ นี้ เสีย จึง ไม่ มี คน เขียน หนังสือ ดี ไว้ ใช้ ข้าพเจ้า ได้ ยิน แต่ ว่า ช้า ๆ นาน ๆ หลาย ๆ ปี แล้ว ก็ เที่ยว สืบ สวน สืบ เสาะหา ปั้น รูป ต่าง ๆ ศรี ต่าง ๆ เครื่อง ลาย คราม ต่าง เปน ต้น ไม้ เมือง นอก ต่าง ๆ มา ตั้ง ปะกวด ปะขัน กัน เล่น ไม่ ทัน ถึง ครึ่ง ปี ก็ จืด จาง ร้าง รา ไป อีก เล่า แต่ คน ขี้ เขียน หนังสือ ดี ทั้ง ตัว อักษร ประจง แล หวัด แถ า ิ ี ึ ื ุ ู เ แ ไ ไ โ อักษร สูง อักษร กลาง อักษร ต่ำ แล ตัว สะกด แล แต่ง กลอน ฉันท์ กาพย์ โคลง ดี อีก ทั้ง ใช้ ธุระเสร์จ ใน การ หนังสือ เศษ เช่น นี้ ถ้า ท่าน ที่ ประกอบ ด้วย ทรัพย แล วาศนา หา ของ สิ่ง นี้ ไว้ ปะ กวด อวด กัน แล กัน เหมือน หา ของ เล่น ต่าง ๆ ที่ กล่าว มา แล้ว นั้น ก็ จะ มี ผู้ ยำ เกรง สรรเสิญ เจริญ ปรีชา ถาวร ยื้ด ยาว ถ้า ท่าน ผู้ ประกอบ ด้วย ทรัพย แล วาศนา ประพฤติ์ การ ตาม กล่าว มา นี้ ผู้ ที่ ยัง ไม่ เชี่ยว ชาญ ใน การ หนังสือ ก็ จะ มี อุส่าห์ มาก ขึ้น จะ ได้ เปน พระ เกียรติยศ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง โดย แท้ ที่ เดียว ๚ะ

๏ ถาม ว่า ที่ ว่า พระธรรม ไม่ อาจ สามาถ จะ ภา เรา ให้ ขึ้น สวรรค์ แล ให้ หลีก นรก เสีย ใจ ความ เปน อย่าง ไร ข้าพเจ้า ยัง ไม่ เหน เลย แก้ ว่า พระพุทธ เจ้า เที่ยง แท้ เปน เจ้า สวรรค์ มิ ใช่ ฤา แล ครั้น ว่า พระธรรม นี้ มิ ได้ แนะ นำ ให้ รู้ ถึง พระพุทธคุณ ของ พระเจ้า ผู้ สร้าง เรา มา ไม่ สอน ซึ่ง กิจ ปรนิบัติ ต่อ เจ้า สวรรค กลับ สอน แนะ ว่า ให้ ปรนิบัติ ผู้ นี้ ผู้ นั้น นอก จาก เจ้า สวรรค จะ ภา เรา ให้ ลุ ถึง สวรรค นั้น ที่ ไหน ได้ ซึ่ง พระบาท์ ชี้ ว่า การ บุญ จะ กลับ เปน การ บาป เสีย เปน มั่น คง อนึ่ง พระวินัย แห่ง พระบาท์ ไม่ ครบ บริบูรณ หา มิได้ ศีล พระบัญญัติ ขาด อยู่ หลาย ประการ ใน ศีล ห้า ก็ ดี ศีล แปด ก็ ดี ศีล สิบ ก็ ดี แล ศีล สองร้อย ยี่สิบ เจ็ด นั้น ไม่ เหน ศีล ประการ ใด ที่ บัญญัติ ให้ นมัสการ พระเจ้า ให้ ถวาย บังคม แก่ มหา กระษัตร นับถือ พ่อ แม่ นบ นอบ แก่ เจ้า นาย ทำ ราชการ โดย สุจริต ลด ค่า ตัว ทาษ ตาม สม ควร ไม่ เหน ศีล อัน ใด ที่ บัญญัติ สั่ง ให้ ชาย รัก เมีย เสมอ เท่า รัก ตัว ให้ มี ความ ซื่อ สุจริต ต่อ กัน ให้ เสมอ กัน ทั้งสอง ข้าง ให้ พ่อ บ้าน แม่ บ้าน เปน คู่ คีม กัน จน ตลอด ชีวิตร แล ข้อ อื่น เปน อัน มาก เหตุ ดัง นี้ เรา จึ่ง ว่า พระธรรม อัน นี้ ไม่ อาจ สามาถ จะ ให้ เรา ขึ้น สวรรค แล หลีก ซึ่ง นรก ได้ ๚ะ

๏ จะ ขอ เปรียบ ความ อีก สัก ข้อ หนึ่ง ให้ ท่าน นักปราช ทั้งหลาย ฟัง คือ พระไตร ปิฎก เหมือน กับ คน บุราณ แต่ ก่อน ที่ ได้ เล่า เรียน หนังสือ ไทย สำคัญ ว่า รู้ จริง ครั้น สืบ มา ถึง กาล ประจุบัน ทุก วัน นี้ จึ่ง ได้ รู้ แจ้ง ว่า คน บุราณ แต่ ก่อน รู้ หนังสือ ไทย ไม่ จริง ก็ เปรียบ เหมือน พระไตร ปิฎก เหมือน กัน ด้วย เหตุ เดิม ใคร เปน ผู้ คิด แต่ง ใคร เปน ผู้ เขียน หา ตัว พยาน ไม่ ได้ ซึ่ง คำ ที่ กล่าว นั้น เปน คำ เลื่อน ลอย จะ เชื่อ เอา เปน จริง นั้น ยัง ไม่ ได้ ด้วย พระไตร ปิฎก ก็ ดี พระบาท์ ก็ ดี ไป ล่วง รู้ มา แต่ ไหน ว่า มนุษ เลื่อน ขึ้น เปน พระเจ้า แล้ว ว่า มนุษ เวียน เกิด เวียน ตาย ใช้ ชาติ์ ใช้ กรรม มนุษ ตาย ไป เปน สัตว ๆ กลับ มา เปน มนุษ ๆ ตาย ไป ขึ้น สวรรค แล้ว ก็ ยัง ต้อง กลับ ลง มา เปน สัตว คน ที่ ตาย ไป ตก นรก เอา อะไร ไป ใช้ ชาติ ใช้ กรรม ใคร คน ไร ไป ช่วย จึ่ง ได้ กลับ ขึ้น มา เปน มนุษ แล้ว สอน ให้ ทำ ทาน เรียกร ว่า ทำ บุญ ๚ะ

๏ ยำ ผัว กลัว ยิ่ง เพี้ยง ราชา บ โกรธ ขึ้ง หึงษา กราบ ไหว้ หญิง ดี มี กิริยา เยี่ยง หย่าง นี้ นา อา จาริย ท่าน กล่าว ไว้ ว่า แท้ สัตรี ๚ะ

๏ พระ สุริย แสง ส่อง ต้อง พสุธา ร้อน แรง แสง เอกา เปลี่ยว ไซ้ พระจันทร โสภา สวาง โลกย เย็น แฮ ดารา เรือง ล้อม ได้ นับ ร้อย บริวาร ๚ะ

๏ จำ สาร สบ ปลอก เกี้ยว ตื่น สาร จำ นาค พิส ศาน มนต ผูก แท้ จำ คน เพื่อ ใจ หวาน ต่าง ปลอก รำ โลกย ล้ำ เลิศ แล้ เท่า ด้วย ไมตรี ๚ะ

เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๗ เปนซ กับ ๓ อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรีย น ๗๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ เมือง ไกโร วันพุฒ เดือน หก ขึ้น เก้า ค่ำ พวก เจ้า พนักงาน ประเทศ อิยิบต ได้ ห้าม มิ ให้ หนังสือ จดหมาย เหตุ บอสฝอรัส อิยิบ เตียน บอก คอเวิน แมนต ฝรั่งเสศ ได้ สั่ง คำ อัลติแมตตัม บังคับ ให้ ทำ แก้ ใน สี่สิบ แปด ชั่ว โมง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น เก้า ค่ำ มะ คืนนี้ มิศเตอ แคลดซะโตน ขอ ให้ โวต ให้ เบิก เงิน ถึง ๑๑๐๐๐๐๐ ชั่ง สำหรับ การ รบ ใน ประเทศ ซูดัน แล ประเทศ อินเดีย แล แจ้ง ความ ว่า เพราะ การ วุ่น ซึ่ง มี อยู่ บัดนี้ การ รบ รุก ใน ประเทศ ซูดัน แล ยก ทัพ ไป ถึง เมือง กาตูม ต้อง เลิก ไว้ พลาง แต่ กอง ทัพ บริติช ยัง คง รักษา ยึด เมือง ซูอะกิม ไว้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน หก ขึ้น เก้า ค่ำ เมื่อ ตอบ คำ ถาม ใน ที่ ปฤกษา ราชการ อังกฤษ คือ เฮาซ ออฟ กอมมันซ มิศเตอ แคลดซะโตน แจ้ง ความ ว่า ความ ซึ่ง เซอ ปีเตอร ลุมซเดน บอก มา ถึง การ รบ กัน ณะวัน จันทร เดือน ห้า ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ นั้น แปลก กัน ไป ทุก ข้อ กับ ความ ซึ่ง เยนิรัล โกมะรอฟ บอก มา นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัสบดี เดือน หก ขึ้น สิบ ค่ำ ซึ่ง จะ จัด การ ให้ เรียบร้อย สงบ อย่า ให้ วิวาท กัน บัดนี้ เตม ที่ เข้า แล้ว หนังสือ จดหมาย เหตุ เดลี่ นุซะ ใน ข้อ พิม ข้อ สำคัญ ข้อ หนึ่ง แจ้ง ความ ว่า การ หา ฤา ปฤกษา กัน นั้น ที่ จะ ไม่ ตก ลง ไป ข้าง การ สงบ เรียบ ร้อย ไม่ วิวาท กัน ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ ใน เฮาซ ออฟ กอม มันซ มิศเตอ แคลดซโตน แจ้ง ความ ว่า คอเวินแมนต เปน กำลัง มี หนังสือ ต่อ ว่า เปน การ สำคัญ นัก กับ คอเวินแมนต รุเซีย แล ใน บัด นี้ ไม่ ควร ที่ จะ แจ้ง ความ มาก กว่า นี้ ๚ะ

๏ เมือง ไกโร วัน ศุกร เดือน หก ขึ้น สิบเจ็ด ค่ำ วัน นี้ กงซุล เยนิรัล ฝรั่งเสศ ได้ เข้า เฝ้า เจ้า คิไดวะ ตาม คำ สั่ง การ ดิโปลมาติก หัก เลิก แล้ว แล มองเซอ บะแรรื้ ออก จาก เมือง ไกโร แล้ว ๚ะ

๏ เมือง ไกโร วัน อาทิตย เดือน หก ขึ้น สิบสาม ค่ำ เขา ว่า ซึ่ง ฝรั่งเสศ แล อิยิปต แตก ร้าว กัน นั้น ด่วน เรว เกิน ไป จึ่ง มี คำ สั่ง บังคับ ให้ กงซุล เยนิรัล ฝรั่งเสศ รอ ช้า อยู่ ก่อน อย่า พึ่ง ไป อีก สัก ๒๔ ชั่วโมง การ ปฤกษา หา ฤา กัน จับ เข้า ใหม่ แล้ว แล มี ที่ ไว้ ใจ เปน อัน มาก ว่า ยัง คง จัด แจง การ ให้ เรียบ ร้อย ลง

๏ เมือง ไกโร วันจันทร เดือน หก ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ มองเซอ บะ แรร ออก จาก เมือง ไกโร อีก แล้ว แม้น ไป แล้ว ที่ จะ คง เข้า หา กัน

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ พวก เฮาซ ออฟ กอมมันซ ได้ โวต ให้ เบิก เงิน ถึง ๑๑ ๐๐๐ ๐๐๐ ปอนต มิ ได้ แยก กัน มิ ได้ เถียง กัน ๚ะ

๏ ออฟิซ ของ รุเตอร ที่ เมือง เซนต ปีเตอรซเบิก แจ้ง ความ มี ที่ อ้าง เปน ดี่ ว่า ที่ จะ รบ กัน เปน แน่ ฯะ

๏ จัด การ เสร็จ แล้ว ที่ จะ ถอน กอง ทัพ ทั้ง สิ้น ให้ มา จาก ประเทศ ซุดัน ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ มิศ เตอ แคลดซโตน เมื่อ นำ โวต ให้ เบิก เงิน นั้น ได้ แจ้ง ความ ว่า เพราะ การ ที่ ได้ ยอม เกี่ยว ข้อง กับ อามีร์ เจ้า แอฟคันนิ สถาน จำ ต้อง ให้ ทำ แต่ การ ควร นั้น ฯะ

๏ หนังสือ จดหมาย เหตุ ต่าง ๆ ทั่ว กัน นั้น เหน ชอบ ใน การ แขง กล้า ของ มิศเตอ แคลดซะโตน ก็ เหน ว่า การ กล้า นั้น เปน ที่ ไว้ ใจ สัก น่อย หนึ่ง คง จัด แจง กัน เปน การ เรียบ ร้อย ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน หก ขึ้น สิบห้า ค่ำ ขุน นาง ทหาร กำลัง ทวี มาก ขึ้น ตลอด กอง ทัพ รุเซีย ฯะ

๏ นาคี มี พิสม์ เพี้ยง สุริโย บ มิ ทำ เดโช แช่ม ช้า พิสม์ น้อย หนิด หนึ่ง โอ แมลง ป่อง เดิน งอน หาง เอง อ้า อวด อ้าง ฤทธี ๚ะ

๏ มดแดง แมลง ป่อง ไว้ พิสม์ หาง งู จรเขบ วาง พิสม์ เขี้ยว ทรชน ทั่ว สาระพาง พิสม์ อยู่ เพราะประ พฤทธิ นั้น เกี่ยว เกี่ยง ร้าย แกม คี ๚ะ

๏ น้ำ เชี่ยว ยูง ว่า เงี้ยว ยูง ตาม ทราย เหน หาง ยูง งาม ว่า หย้า ตาทราย ยิ่ง นิล วาม พราย เพริด ลิง ว่า ผล ลูกหว้า โดด ดิ้น โดย ตาม ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เงิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท

๏ ที่ โรง พิมพ บางคอแหลม มี เจ้า พนักงาน สำ หรับ รับ แปล หนังสือ ภาษา สยาม เปน ภาษา ฝรั่ง ฤา จะ แปล ภาษา ฝรั่ง เปน ภาษา สยาม ก็ ได้ ท่าน ทั้งหลาย อัน จะ ต้อง การ ถาม ฤา จะ มี ธุระ อยาก จะ แปล หนังสือ เชิญ มา ที่ โรงพิมพ บาง คอแหลม คง ได้ สำเร็จ ความ ปราถนา ราคา จะ คิด เอา แต่ ภอ สม ควร การ ๚ะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน ญี่ ขึ้น สิบห้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก ๚ะ

พระแก้ว อย่าง ดี

๏ มา ใหม่ มี อยู่ ที่ ห้าง ฟาก ใบเดก น่า บ้าน พระ ยา อินทรา ธิบดี ศรีราช รอง เมือง ถนน เฟื่อง นคร เนตร เกษ ยัง มิ ได้ เบิก เชิญ ท่าน แต่ง ตาม ชอบ ใจ ซื้อ ไว้ บูชา เปน ราคา ห้า บาท ใช้ ขึ้น ลง บห่อน ได้ ราคา ใช้ ไม่ ยั่ง ยืน แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน หก แรม แปด ค่ำ ปี ระกา สัปตศก ๑๒๔๗ (๓ ห.) ๚ะ

ยา สำหรับ บ้าน อย่าง สักสิทธิ์ นัก

AYER'S PILLS.

๏ ๑ ยา เม็ด แก้ ผูก คือ เอเยอร์ กะทาติก บิลซ์ เปน ยา กิน ง่าย มี คุณ เปน อัน มาก แก้ ผูก แม่น แล ไม่ เปน อันตราย เลย รักษา ท้อง ช่วย ไฟ ธาตุ แก้ ปวด ศีศะ ควร จะ เอา ไว้ ใน บ้าน ให้ เด็ก ให้ ผู้ ใหญ่ กิน เมื่อ ไม่ สบาย นั้น ฯะ

๏ ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เด็ก แล้ว จะ ให้ เดิน แต่ อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๒ จน ๔ เม็ด ถ้า จะ ให้ เดิน เฉลี่ยด ตั้ง แต่ ๔ จน ๖ เม็ด ผู้ หญิง แล เด็ก ต้อง กิน หย่อน กว่า นี้ หน่อย หนึ่ง ถ้า ต้อง กิน บ่อย ๆ จัด กิน เม็ด แต่ ภอ ควร กับ การ ฯะ

AYER'S SARSAPARILLA.

๏ ๒ ยา คือ เอเยอร์ ซาร์ซะปะริลละ เปน ยา แก้ เลือด ช่วย บำรุง ชีวิตร แล ความ สบาย แล ให้ ร่าง กาย มี ชีวิตร ใหม่ ทั่ว ตลอด ฯะ

๏ ยา ขนาน นี้ ควร จะ กิน วัน ละ สาม ครั้ง ถ้า ผู้ ชาย พ้น เขตร เด็ก แล้ว ให้ กิน ช้อน ๑ ฤๅ ๒ ช้อน น้ำ ชา ถ้า ผู้ ชาย อายุ ตั้ง แต่ ๑๕ ปี จน ๒๐ ปี แล ผู้ หญิง ผู้ กำลัง อ่อน ๆ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๕ จน ถึง ๕๐ หยด ถ้า เด็ก อ่อน ตั้ง แต่ แปด ขวบ จน ๑๕ ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๖๐ หยด ถ้า เด็ก ตั้ง แต่ ๓ ขวบ จน แปด ขวบ ให้ กิน ตั้ง แต่ ๑๕ หยด จน ๓๐ หยด เมื่อ แรก กิน ๆ แต่ อย่าง น้อย ก่อน แล้ว กิน มาก ตาม กำ หนด สม กับ การ ถ้า ใส่ ยา ใน น้ำ ร้อน น้อย คุณ ยา ก็ จะ มาก ขึ้น เมื่อ จะ ใช้ ยา ขนาน นี้ ต้อง ระวัง ให้ ท้อง เดิน ด้วย ยา เม็ด เอเยอร์ บิลซ์ แต่ อย่า ให้ เดิน หนัก ได้ อาบ น้ำ บ่อย ๆ รักษา ตัว ให้ สอาด รับ ประทาน อาหาร ให้ สม ควร สม กำลัง ไม่ ต้อง อด อยาก ฯะ

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง แปด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๕ ครบ แปด ปี (จ. ห) ฯะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด