ใน จดหมาย เหตุ ของ บาทหลวง แฝรนซิสโก โย เสพ ที่ มา สั่ง สอน สาศนา โรมัน กะทอลิก อยู่ ใน กรุง สยาม ถึง สาม สิบหก ปี่ ใน แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระรามา ธิเบศร นเรศวร มหาราช ปราสาท ทอง แล้ว อยู่ ตลอด มา ถึง แผ่นดิน พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช ด้วย บาทหลวง ผู้ นี้ ได้ จดหมาย เหตุ เรื่อง กรุง สยาม ใน คราว โน้น นั้น เปน ภาษา ละติน ส่ง ออก ไป ลง พิมพ์ ที่ กรุง โรม ใน ปี มี่ คฤศต ศักราช ๑๖๘๔ ปี ตรง กับ ปี มี่ จุลศักราช ๑๐๓๒ ซึ่ง เปน ที่ อยู่ ของ สังโต ปาปา เกลแมนต์ ที่ เก้า ผู้ เปน มหา ประธานา ธิบดี แก่ มหา ชน ใน มหา นคร โรม ครั้น ภาย หลัง สังฆราช ฝรั่งเศศ มี นาม ปรากฎ ว่า ยวง ปาเลอกวา บีชอบ ที่ กรุง อมร รัตน โกสินทร มหินทรา ยุทธยา เปน ผู้ แปล จด หมาย เหตุ เรื่อง กรุง สยาม ใน คราว โน้น ซึ่ง เปน ของ บาทหลวง แฝรนซิสโก โยเสพ แต่ง เปน ภาษา ละติน ไว้ ได้ แปล ออก เปน ภาษา ไทย โดย พิสดาร ถึง ๑๙ เล่ม สมุด ไทย ได้ เนื้อ ความ เก่า ๆ โดย วิการ พิสดาร ควร จะ เชื่อ ได้ มี มาก มาย หลาย อย่าง ได้ คัด ตัด แต่ ใจ ความ สั้น ๆ มา ลง พิมพ์ ให้ ปรากฎ ไว้ ใน กรุง สยาม ใจ ความ ว่า พระบาท สมเด็จ พระเจ้า รามา ธิเบศร นเรศวร มหา ราช ปราสาท ทอง เสด็จ เถลิง ถวัลย ราช สมบัติ ปราบดา ภิเศก เปน พระเจ้า แผ่นดิน ที่ ๒๕ ใน กรุง ทวาราวดี ศรี อยุทธยา ใน จุลศักราช ๙๙๒ ปี มะเมีย โทศก อยู่ ใน ราช สมบัติ ๒๖ ปี ก็ สวรรคต เมื่อ จุล ศักราช ๑๐๑๗ ปี มแม สัปทะศก ต่อ นั้น มา แผ่นดิน เปน จุลาจล ไพร่ พล ระส่ำ ระส่าย ไม่ เปน ปรกติ เรียบ ร้อย ครั้ง นั้น สมเด็จ พระบรม โอรสา ธิ ราช เจ้า ฟ้า พระนารายน์ ทรง พระอุษาหะ ปราบ ปราม การ ยุค เขญ เปน การ ปรกติ แล้ว จึ่ง เสด็จ ขึ้น เถลิง ถวัลย ราช สมบัติ ปราบดา ภิเศก เปน พระเจ้า แผ่นดิน ที่ ๒๘ ใน กรุง ทวาราวดี ศรี อยุทธยา ใน จุลศัก ราช ๑๐๑๘ ปี วอก อัฐศก ขะณะ นั้น พระชนม์ ได้ ๒๕ ปี ชี พ่อ พรามหน์ ถวาย พระนาม ว่า พระบาท สมเด็จ พระ บรม ราชา ร า ธิบดี ศรี สรรเพชร พระนารายน์ เปน เจ้า พระองค ท่าน ได้ สร้าง พระ มหา ปราสาท ราช นิเวศ มณเฑียน สถาน ป้อม ปราการ มั่น คง ถง ใน ที่ เมือง ลพบุรี เปน ที่ สำราญ พระราช อิริยาบท ใน คิม หันต แล เหมันตะระตู เมื่อ วสันตะระตู เสด็จ มา ประ ทับ สำราญ พระราช อิริยาบท ใน กรุง ทวาราวดี ศรี อยุทธยา คราว มอญ เมือง เมาะตะมะ แตก สามะคี ร้าว ฉาน กระด้าง กระเดื่อง ไม่ ยอม เปน เมือง ขึ้น กับ พม่า กรุง รัตน์ บุระอังวะ ฯ ยก กอง ทัพ มา ย่ำ ยี มอญ เมือง เมาะตะมะ ฯ อพ ยบ ครอบ ครัว เข้า เมือง เข้า มา พึ่ง พระบรม โพธิ สมภาร กรุง ทวาราวดี ศรี อยุทธยา ครั้ง นั้น ผู้ ครอง กรุง อังวะ โปรด ให้ กอง ทัพ พม่า ยก มา ถึง เมือง กาญจะนะบุรี ซึ่ง เปน ปลาย เขตร แดน กรุง สยาม เพื่อ จะ มา ตาม ทวง เอา ครัว มอญ เมาะตะ มะ กลับ ไป ฝ่าย ผู้ครอง กรุง สยาม ใน คราว นั้น ไม่ ยอมคืน ครัว มอญ ให้ แก่ พม่า ฯ ก็ ก่อ การ วิวาท กับ ไทย ฯ จึ่ง ยก กอง ทัพ ไป ตี พม่า ฯ แตก ยับ เยิน ไป สิ้น คราว นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ได้ โอภาศ จึ่ง โปรด ให้ เจ้า พระยา จักกรี แล เจ้า พระยา โกษา ซึ่ง เปน มินิสเตอ ใน คราว นั้น โปรด ให้ เปน เยนิราล แม่ ทัพ บก ยก พล ทหาร ๗๒๗๕ คน ไป ตี หัว เมือง กอลอนี่ ของ ผู้ ครอง ฝ่าย อังวะ สู้ รบ กัน อยู่ ถึง ๔ เดือน ไทย จึ่ง ได้ ไชยชนะ กับ พม่า รามัญ ครั้ง นั้น ได้ เมือง ทวาย ๑ เมาะตะมะ ๑ เมือง รางกุญ ๑ เมือง หงษา ๑ เมือง เสรี่ยง ๑ เมือง ตองอู ๑ ทั้ง ๖ เมือง นี้ มา เปน กอลอนี่ ฃึ้น กรุง สยามอีก คราว ๑ นาย ทัพ นาย กอง กราบ บังคม ทูล ฃอ อาษา ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม จะ ฃอ ไป ตี เมือง ลว้า เกริ่ยง เมง มอญ ดง ยาง ดำ ยาง ขาว ฃอม เขมร กำภุชา รบ ตี ได้ มา เปน กอลอ นี่ เมือง ฃึ้น กับ กรุง สยาม มาก คราว ๑ ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ได้ เสด็จ พระราช ดำเนิน ฃึ้น ไป ตี เมือง เชียง ใหม่ แตก ได้ เมือง ลาว พุงดำ ทุก เมือง ตลอด ลำ แม่ น้ำ โขง ถึง เมือง เชียง ราย เชียง รุ้ง เชียง แสน ได้ มา เปน กอลอนี่ เมือง ฃึ้น ทั้ง สิ้น เมือง ต่าง ๆ ชาติ ที่ ตี ได้ รบ ได้ ดัง กล่าว มา แต่ ฃ้าง ต้น นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ใน เวลา โน้น นั้น โปรด ให้ เปน เมือง ประ เทศ ราช ถวาย ดอก ไม้ เงิน ทอง บรรณาการ ตาม ขัตติยราช พระเพณี โบราณ เมือง ต่าง ๆ ที่ ถวาย บรร ณาการ นั้น มี สุภอักษร สาส์น มา ถวาย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ใน เวลา โน้น นั้น เขา ออก พระนาม ว่า พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช ผู้ ทรง อิศรา นุภาพ ธิป ไต ใน สยามประเทศ เพราะ เหตุ ที่ พระองค์ ทรง พระ มหา อนันตยา นุภาพ ปราบ อะรินทร ราช ปัจามิตร โดย ทิศา นุทิศ ดัง ที่ กล่าว มา นี้ จึ่ง มี สร้อย พระนาม เฉลิม เพิ่ม เข้า อีก ว่า ( มหา ราช ) คือ เปน พระเจ้า แผ่นดิน ใหญ่ ใน แว่น แคว้น แดน เอเชี่ย ที่ ใกล้ เคียง อณาจักร สยาม อนึ่ง พระราช สาส์น ของ พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ เปน เจ้า จะ ไป ถึง นา ๆ ประเทศ นั้น ได้ ดำเนิน พระนาม ว่า พระราช สาส์น พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช พระเจ้า กรุง พระ มหา นคร บวร ทวาราวดี ศรี อยุทธยา ได้ ภบ เนื้อ ความใน สำเนา พระราช สาส์น เก่า ๆ ดัง ที่ กล่าว มา นั้น นี้ ใน ที่ ต่าง ๆ ด้วย พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช ทรง ปราบ ปราม ประจามิตร ภาย นอก ภาย ใน ราบ คาบ สิ้น เสี้ยน สัตรู แล้ว จำ เดิม แต่ นั้น มา พระราช กฤษฎา เดชา นุภาพ พระบาท สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช ฦาชา ปรากฎ พระเกียรติยศ แผ่ ซ่าน กับ ผู้ ผ่าน นคร ทั่ว ทิศานุทิศ ประจามิตร ประเทศ ธานี ใหญ่ น้อย แต่ บันดา ขัติยราช ดัษกร ก็ สยบ สยอน ครั่น คร้าม ขาม พระเดช พระคุณ เปน อัน มาก มิ อาจ จะ ย่ำ ยี บีฑา ต่อ พระราช อณาจักร กรุง สยาม ๆ ครั้ง นั้น เกษม ศุข ไพศาล สมบรูณ ยิ่ง นัก ๚ะ

๏ ครั้ง หนึ่ง ชาย ชาว ยุโรป ชื่อ มองซิเออ กอนสะตัน ติน ฟาลกน เกิด ที่ เกาะ เซฟาลอเนี่ย เมือ เวลา นั้น เปน เกาะ ขึ้น แก่ กรุง เวนิช ใน ประเทศ อิตะลี่ บิดา เปน ชาติ อิตะลี่ มารดา เปน ชาติ กริก มองซิเออ กอนสะตันติน ฟาลกน ได้ ไป เล่า เรียน วิชา ใน เมือง ฝรั่งเสศ จน ชำนิ ชำนาญ แล อายุ ได้ ๒๐ ปี ได้ มี ภรรยา ชื่อ เมไรยอง เปน ชาติ โปรตุเกษ จึ่ง ภา กัน เข้า มา ค้า ขาย อยู่ ใน กรุง สยาม ใน แผ่นดิน พระ บาท สมเด็จ พระนารายน์ เปน เจ้า เมือ คฤศตะ ศัก ราช ๑๖๖๒ ปี ตรง กับ ปี มี่ จุล ศักราช ๑๐๒๗ ปี ครั้ง นั้น มินิศเตอ เสนาบดี กรุง สยาม ผู้ ว่า ราชการ ฝ่าย ต่าง ประเทศ ชื่อ คุณเล็ก จึ่ง ภา มองซิเออ กอนสะตัน ติน ฟาลกน เข้า เฝ้า พระเจ้า แผ่นดิน สยาม ที่ พระ ที่ นั่ง ศุขประเวศ มหา ปราสาท ที่ พะเนียด จับ ช้าง แล้ว อยู่ มา ช้า นาน จน พระเจ้า แผ่นดิน โปรด ปราน มาก มาย ได้ ทรง ตั้ง มองซิเออ กอนสะตันติน ฟาลกน ให้ เปน ขุนนาง หลาย ตำแหน่ง จน ถึง ที่ มินิศเตอ นอท ชื่อ เจ้า พระยา วิไชยเยนทร ธิบดี ที่ สมุห นายก อัค มหา เสนา ธิบดี แต่ ภรรยา เปน ที่ เท้า ทอง กิบ ม้า ได้ เปน ผู้ กำกับ การ ชาว เครื่อง พนักงาน ของ หวาน ท่าน ท้าว ทอง กิบ ม้า ผู้ นี้ เปน ต้น สั่ง สอน ให้ ชาว สยาม ทำ ของ หวาน คือ ขนม ทอง หยิบ ทอง หยอด ฝอย ทอง ขนม ทอง โปร่ง ทอง พลุ ขนม ผิง ขนม ฝรั่ง ขนม ขิง ขนม ไข่ เต่า ขนม ทอง ม้วน ขนม ลำบันนี่ ขนม ม่อ แกง เปน ต้น เหตุ เดิม ที่ ท้าว ทอง กิบ ม้า ทำ แล สอน ให้ ชาว สยาม ทำ เปน ดัง ที่ ว่า มา นี้ ครั้ง หนึ่ง สังฆ ราช ฝรั่งเสศ ชื่อ บิฌอบ ออฟเฮลิโอโปลิศ ซึ่ง เปน ประธานา ธิบดี แก่ พวก บาทหลวง ใน มิเชอน กรุง สยาม ได้ มา สั่ง สอน คฤศตะ สาศนา อยู่ ใน กรุง ศรี อยุทธยา เก้า ปี จึ่ง มี ความ ปราถนา จะ ออก ไป เยี่ยม เยียน ประเทศ ฝรั่งเสศ ซึ่ง เปน ชาติ ภูม เดิม จึ่ง ได้ ขอ ต่อ เจ้า พระยา วิไชยเยนทร ให้ ช่วย กราบ ทูล ฝาก พระ คฤศตะ สาศนา แล้ว ว่า จะ ทูล ลา ออก ไป เยี่ยม กรุง ฝรั่งเสศ ด้วย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ก็ ทรง รับ ฝาก พระ คฤศตะ สาศนา แล้ว มี พระบรม ราชา นุญาต ยอม ให้ สังฆราช ไป โดย สดวก แล้ว พระราช ทาน สิ่ง ของ ให้ สังฆราช คือ ตลุ่ม มุข ใหญ่ ๒ เล็ก ๔ ช้อน มุข คาว ๒๐ หวาน ๒๐ สมุด ไทย ดำ ๕๐ เล่ม ขาว ๕๐ เล่ม ผ้า ปูม ๔ ผืน ทอง คำ เปลว ๓๐๐๐ แผ่น ให้ เปน ส่วน ของ สังฆราช จะ ได้ นำ ไป ถวาย สังโต ปาปา แล พระ เจ้า แผ่นดิน ฝรั่งเสศ แล แจก ญาติ มิตร ของ สังฆราช ด้วย สังฆราช ได้ รับ ของ พระราช ทาน แล้ว ได้ ทูล ลา ที่ พระ ที่ นั่ง สนาม จันทร สังฆราช ได้ โดย สาร กำปั่น ใบ พ่อ ค้า ชาว ชะเปน ออก จาก กรุง สยาม ไป ตาม ลำดับ ทาง ทเล จน ถึง เมือง ฝรั่งเสศ ได้ เข้า เฝ้า พระเจ้า ลุยวิช ที่ ๑๔ แล้ว ได้ ถวาย สิ่ง ของ แก่ พระเจ้า แผ่น ดิน ฝรั่งเสศ คือ ตลุ่ม มุข ใหญ่ ๑ เล็ก ๑ ช้อน มุข คาว ๒ หวาน ๒ ทอง คำ เปลว ๒๐๐ แผ่น สมุด ไทย ดำ ๑๐ เล่ม ขาว ๑๐ เล่ม ผ้า เชิง ปุม ผืน ๑ แล้ว สังฆราช ทูล สรร เสริญ ยก ย่อง พระเจ้า กรุง สยาม ว่า น้ำ พระไทย โอบ อ้อม อารี กับ พวก มิศเชอนนรี่ ยิ่ง นัก แล้ว สังฆราช ก็ เลย ไปเมือง โรม เฝ้า สังโต ปาปา ถวาย สิ่ง ของ เหมือน เช่น ถวาย แก่ พระเจ้า กรุง ฝรั่งเสศ คราว หนึ่ง สังฆราช ออฟ เฮลีโอโปลิศ บิชอบ จะ กลับ มา กรุง สยาม ตาม เดิม จึ่ง ได้ ไป ถวาย บังคม บาท ทูล ลา สังโต ปาปา เกลเมนต์ ที่ เก้า ๆ ฝาก สมณ สาส์นา ถวาย พระเจ้า กรุง สยาม ฉบับ หนึ่ง กับ บรรณาการ พอ สมควร เพื่อ จะ แสดง ความ ชอบ พระไทย ใน พระ เจ้า กรุง สยาม ซึ่ง ท่าน ช่วย ทนุ บำรุง พระกฤ ษตะ สาส์นา ให้ ประดิษฐาน วัฒนา ถาวร ใน กรุง สยาม นั้น ใจ ความ ใน สมณ สาส์น ที่ ออก พระนาม พระเจ้า กรุง สยามนั้น เปน อักษร โรม แล ภาษา ละติน ดังนี้ ๚ะ

๏ แปล ตามเสียง ภาษา ละติน ดังนี้ สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช ปรี่มะแรกซ อายุเทีย เอ ละโว แปล เทียบ มคธ ภาษา ดังนี้ ปรี่มะ ว่า มหา แรกซ ว่า กระษัตร อายุเทีย ว่า กรุง ศรี อยุทธยา เอ ว่า และ ละโว ว่า เมือง ลพบุรี รวม คำ แปล ว่า พระ มหา กระษัตร กรุง ศรี อยุทธยา แล เมือง ลพ บุรี ถ้า จะ แปล เปน สยาม ภาษา แท้ ต้อง แปล ว่า ดังนี้ พระเจ้า แผ่นดิน ใหญ่ ใน กรุง ศรี อยุทธยา แล กรุง ลพบุรี สังฆราช ออฟ เฮลีโอโปลิศ บิชอบ ได้ รับ สมณ สาส์น ของ สังโต ปาปา เกลเมนต์ ที่ เก้า แล้ว จึ่ง มา ทูล ลา ลุยวิช ที่ ๑๔ กรุง ฝรั่งเสศ ๆ ได้ ฝาก พระราช สาส์น มา ถวาย พระ เจ้า กรุง สยาม ฉบับ หนึ่ง เพื่อ แสดง ความ ชอบ พระ ไทย ใน ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ที่ ทรง ทนุ บำรุง สับเยก ของ พระองค์ ท่าน ใจ ความ ใน พระราช สาส์น ที่ ออก พระนาม ผู้ครอง ฝ่าย สยาม นั้น เปน อักษร ฝรั่ง แล ภาษา ฝรั่งเสศ ดังนี้ แปล ตาม เสียง ฝรั่งเสศ ดังนี้ สมเด็จ พระนารายน์ มหา ราช เปรอมิเอะ รุอะ เดอ อายุ เทีย เอ เดอ ละโว แปล เทียบ มคธ ภาษา ดังนี้ เปรอมิเอะ ว่า มหา รุอะ ว่า กระษัตร เดอ ว่า แห่ง อายุเทีย ว่า กรุง ศรี อยุทธยา ละโว ว่า ลพบุรี รวม คำ แปล ว่า พระ มหา กระษัตร กรุง ศรี อยุทธยา แล กรุง ลพ บุรี ถ้า จะ แปล เปน สยาม ภาษา แท้ ต้อง แปล ว่า ดังนี้ พระเจ้า แผ่นดิน ใหญ่ ใน กรุง ศรี อยุทธยา แล กรุง ลพ บุรี พระราช สาส์น แล สมณ สาส์น ทั้ง สอง ฉบับ ลง วัน ที่ ๒๘ เดือน ออกุศต คฤษตะ ศักราช ๑๖๖๘ ตรง กับ ปี มี่ จุล ศักราช ๑๐๓๑ ปี พระราช สาส์น แล สมณ สาส์น อย่าง นี้ เปน แต่ สารก ยก หยิบ เอา แต่ ใจ ความ สังเขป ที่ อ้าง ออก พระนาม สมเด็จ พระ นารายน์ มหา ราช เท่า นั้น เพื่อ จะ ให้ ท่าน ทราบ แต่ สั้น ๆ เนื้อ ความ ยืด ยาว ใน พระราช สาส์น แล สมณ สาส์น ยัง มี พิศดาร โดย วิถาร มาก มาย ไม่ ได้ นำ มา ว่า ไว้ ใน นี้ แจ้ง อยู่ ใน ที่ ฉบับ เดิม ๑๙ เล่ม สมุด ไทย นั้น แล้ว ฝ่าย สังฆราช ออฟ เฮลิโอโปลิศ บิชอบ ได้ เชิญ พระราช สาส์น แล สมณ สาส์น โดย สาร กำปั่น ใบ พ่อ ค้า แขก เข้า มา ถวาย สมเด็จ พระนารายน มหา ราช ที่ กรุง ลพ บุรี ใน ปี มี่ คฤหตะ ศักราช ๑๖๗๓ ปี ตรง กับ ปี มี่ จุลศักราช ๑๐๓๕ ปี เปน ครั้ง ที่หนึ่ง ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม โปรด ปราน สังฆราช มาก มาย จึง ได้ พระราช ทาน เงิน ปี ๆ ละ ๖๐๐๐ แฟรง ครั้ง หนึ่ง ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ทรง แต่ง พระราช สาส์น ตอบ ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรังเศศ แล สังโต ปาปา แล้ว จึง โปรด ให้ ขุน กำจร อายุศม ๔๐ ปี เปน ที่ พระ สวัสดิ์ สุนทร ราชทูต ๑ ให้ ขุน กำจัด อายุศม ๓๘ ปี เปน ที่ หลวง บวร ไมตรี อุปทูต ๑ ให้ ขุน ท่อง สื่อ อายุศม ๔๕ ปี เปน ที่ ขุนภา ที่ ไพเราะ ตรีทูต ๑ แล คน ไทย คน แขก คนจีน ๘๖ คน พร้อม กัน ลง กำปั่น ใบ ใน กรุง สยาม นี้ เอง ไป เจริญ ทาง พระราช ไมตรี กรุง ฝรั่งเศศ ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ได้ จ้าง กัปตัน ฮอลันดา ชื่อ มิศเตอ เฮนรี่ เบน นาย เรือ คุม เรือ ไป เรือ ได้ ออก มา จาก กรุง สยาม ใน ปี มี่ คฤหตะ ศักราช ๑๖๘๐ ปี ตรง กับ ปี มี่ จล ศักราช ๑๐๓๖ ปี แต่ เรือ ทูต สยาม ไป ครั้ง ที่ ๑ นั้น แตก ทำ ลาย เสีย ที่ น่า แหลม เกบ ออฟ กุดโฮป น่า แผ่นดิน ทวีป แอฟฟริกา จึง ไม่ ถึง กรุง ฝรั่งเศศ คน ใน เรือ ยัง เหลือ บ้าง ได้ โดยสาร มา ถึง เมือง บะเตเวีย ๆ ได้ ส่ง เข้า มา กรุง สยาม ๆ จึง ได้ ทราบ ความ ดังนี้ พระ เจ้า ลูวิช ที่ ๑๔ กรุง ฝรั่งเศศ ได้ ทราบ ประพฤติ เหตุ ว่า เรือ ทูต สยาม มา แตก เสีย ที่ กลาง ทเล ไม่ ถึง กรุง ฝรั่งเศส ผู้ครอง ฝ่าย ฝรั่งเศศ จึง แต่ง พระ ราช สาส์น ฉบับ หนึ่ง เปน ครั้ง ที่ สอง ความ ที่ ออก พระนาม นั้น ก็ เหมือน ครั้ง ที่ ๑ จึง โปรด ให้ มอง ซิเออ เลอ ชิวาลิเออร เดอ ชอมอนต อายุศม์ ๓๐ ปี เปน ราชทูต มองซิเออ ชาเคลาโม เปน อุปทูต เชิญ พระ ราช สาส์น คุม พระราช บรรณา การ เข้า มา เจริญ ทาง พระราช ไมตรี ต่อ กรุง สยาม เปน ครั้ง ที่ ๒ ทูตา นุทูต ฝรั่งเศศ ได้ ลง กำปั่น ใบ สาม เสา ชื่อ เรอโซร ลำ หนึ่ง ชื่อ ล่ามาลิศ ลำ หนึ่ง ออก จาก กรุง ฝรั่งเศศ วัน ที่ ๓ ของ เดือน มาช ใน ปี มี่ คฤหตะศักราช ๑๖๘๕ ปี ตรง กับ ปี มี่ จุล ศักราช ๑๐๔๗ ปี มา ใน ทเล ๘ เดือน ถึง ปาก อ่าว สยาม ใน วัน ที่ ๒๔ เดือน เซบเตมเบอร ตรง กับ วัน แรม ๘ ค่ำ เดือน ๑๐ ข้าง ไทย ผู้ครอง ฝ่าย สยาม ได้ โปรด ให้ มินิศเตอ เสนาบดี มา เยี่ยม ทูต ถึง เรือ คือ ที่ ปาก อ่าว แล้ว ทูต ได้ ไป ถึง กรุง ศรี อยุทธยา ทูต ได้ เข้า เฝ้า ถวาย พระราช สาสน ต่อ พระหัตถ สมเด็จ พระนารายน เปน เจ้า ฯ ได้ ทรง รับ รอง ทูต โดย แขง แรง เรียบ ร้อย สม ยศ สม ศักดิ์ เมือง ใหญ่ ฯ ไมตรี เนื้อ ความ ที่ ได้ รับ รอง ทูต ฝร่งเสศ ครั้ง ที่ มา อยู่ ภัก ใน กรุง สยาม เนื้อ ความ ยืด ยาว ตาม ใน ฉบับ เดิม ๑๘ เล่ม สมุด ไท นั้น ขอ ยก ไว้ ขอ ตัด ความ ว่า แต่ สั้น ฯ ทูต มา ภัก อยู่ ใน กรุง สยาม ช้า นาน ฯะ

๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ชาย หญิง ซึ่ง เปน ผู้ ชอบ ดู ปรินซ เที่ยเตอ มี ความ เสีย ใจ ด้วย ได้ ยิน ข่าว เล่า ฤๅ กัน เปน การ แน่ ว่า มี ชาย คน หนึ่ง มา ลัก เอา คน ผู้ หญิง ลคร ใน โรง ปรินซ เที่ยเตอ ไป คน หนึ่ง ลัก พา เอา ไป ซ่อน ไว้ ที่ บาง ซ่อน ทหาร กอง ลาด ตระเวน ลำ น้ำ ได้ ไป จับ ตัว ชาย นั้น ที่ ลัก พา คน ลคร ไป แล ตัว ผู้ หญิง ได้ ที่ ใน ห้อง เรือน ทั้ง ส่อง คน มา ส่ง ท่าน ผู้ เปน เจ้า ของ ฯ ได้ คุม ตัว ไป อายัด ไว้ ตาม กระทรวง แล้ว คิด จะ ว่า ความ ตาม กฎหมาย แผ่นดิน เมือง ต่อ ไป ข้าพเจ้า ทั้งหลาย จึ่ง มี ความ วิตก ว่า จะ มิ ได้ ดู ปรินซ เที่ยเตอ อีก ต่อ ไป เพราะ เหตุ ท่าน เจ้า ของ จะ ท้อ ถอย ที่ ได้ ความ เดือด ร้อน จะ เลิก การ เล่น สนุกนี้ ซึ่ง พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ได้ เคย ไป ดู เบ็ด การ สนุกนี้ เปน ที่ ชอบ ใจ ของ พวก ข้าพเจ้า เสีย พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย จะ ต้อง ติ เตียน ผู้ ที่ ไป คิด ลัก พา ของ ท่าน ไป ว่า ทำ ไม ชาย ผู้ นั้น จึ่ง ได้ ประพฤติ์ ตัว กล้า ดัง นี้ ลัก พา ของ เขา ไป แล้ว ก็ ไม่ คิด อาไร เปน แต่ เอา ไป ขัง ซ่อน ไว้ ใน ห้อง เรือน เชย ชม ตาม ความ ปราถนา ไม่ กลัว เขา จับ เอา ตัว มา ว่า ความ ตาม กฎหมาย ด้วย หญิง นั้น ก็ เปน ภรรยา ของ ท่าน ผู้ มี บันดา ศักดิ์ หมื่น ทำ ไม จึ่ง ทำ การ กล้า ดัง นี้ เพราะ เหมือน คำ ว่า เชือ เหล็ก ดี มี อีก คำ หนึ่ง พูด กัน ซุม ว่า ป่า แสม แต่ ลำ พัง ตัว ขวาน อ้าย มุ่ย ฟัน ถาง ป่า แสม ไป ไม่ ได้ เพราะ นี่ ไม้ แก่น ต่าง ฯ คือ ไม้ เขลง เปน ต้น มา ยัด เข้า เปน ด้าม อ้าย มุ่ย จึ่ง ได้ ฟัน ป่า แสม โล่ง เตียน ไป ถ้า การ ไม่ ใช่ ดัง นี้ ก็ จะ เปน ด้วย ชาย ผู้ นั้น ห่าม จัด แล เปน คน โง่ เขลา ไม่ รู้ จัก ผิด ชอบ เอา แต่ ได้ จึ่ง ทำ การ ดัง นี้ ถ้า คน ดี เขา ไม่ ทำ ด้วย คน ผู้ หญิง ที่ สวย ที่ งาม ใน กรุง สยาม มี ถมไป มี เงิน ได้ อาไร แก่ ทอง ไม่ ต้อง ไป แย่ง ชิง เอา ผู้ หญิง ที่ มี เจ้า ของ หวง แหน เหน เหตุ ของ การ เรื่อง นี้ ถ้า แล ชาย ผู้ นั้น กระทำ โดย ความ โง่ เขลา เอา แต่ ได้ไม่ รู้ จัก ผิด ชอบ ทำ การ หาญ กล้า ดัง นี้ ถ้า ผู้ ใด คบ เปน มิศหาย แก่ ชาย ผู้ นั้น ความ ชั่ว ความ ฉิบหาย จะ ถึง ตัว คน เช่น นี้ ไม่ ควร เรา ท่าน จะ คบ เปน มิศหาย ประการ หนึ่ง ถ้า ปะ เปน ใจ ของ ข้าพเจ้า ทั้งหลาย เปน ท่าน ผู้ เปน เจ้า ของ ลคร เมื่อ การ เปน ไป ดัง นี้ แล้ว ไม่ ต้อง คิด ถอย หลัง อัน ใด เมื่อ การ เปน ไป อย่าง ไร กฎหมาย สำหรับ แผ่นดิน มี เปน ที่ พึ่ง แล ความ ยุติธรรม สำหรับ บ้าน เมือง มี เปน ที่ หมาย เมื่อ การ เปน ไป อย่าง ไร จะ ต้อง ทำ ไป ดัง นั้น เหมือน คำ ของ พวก เจ๊ก จีน พูด ว่า เมีย เปรียบ เหมือน เสื้อ เก่า ขาด ถอด ทิ้ง เสีย มี เงิน หา ซื้อ ใหม่ มี ผู้ มา ลัก ไป ภบ ปะ ก็ จะต้อง ฟ้อง ว่า ความ ตาม กฎหมาย อย่าง ได ก็ อย่าง นั้น การ เล่น ลคร บำ รุง ความ สนุกนี้ ของ ตัว ท่าน แล คน อื่น ๆ นับ ด้วย ร้อย พัน ที่ พลอย ได้ ไป ดู บำรุง ความ สนุกนี้ ด้วย ขอ อย่า ให้ เสื่อม สูญ เสี่ย เลย ขอ ให้ คง อยู่ เปน ที่ เที่ยว เลน สนุกนี้ เปน ครั้ง เปน คราว ของ พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย แห่ง หนึ่ง พวก ข้าพเจ้า ทั้งหลาย ยินดี มา ดู การ สนุกนี้ โดย ความ สุจริต คิด ว่า ดี กว่า คน ที่ เล่น โป จึ่ง ได้ มี ความ วิตก เสี่ย ดาย การ สนุกนี้ ที่ จะ เลิก สูญ ไป จึ่ง ได้ นำ ความ มา ลง ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมัย เพื่อ จะ ให้ คน ที่ ชอบ ดู การ สนุกนี้ เสี่ย ดาย การ สนุกนี้ จะ ได้ รู้ ทั่ว กัน คิด อ่าน เขียน หนังสือ ทิ้ง ไป ทาง ไปรสนีย กราบ เรียน อ้อน วอน ให้ ท่าน เล่น ลคร อีก ต่อ ไป อย่า ให้ ท้อ ถอย แก่ การ ที่ เปน แล อย่า ให้ แพ้ ความ คิด แก่ พวก สัตรู เล็ก ๆ ดัง นี้ เลย ฯะ

๏ คำนับ มา ถึง ท่าน เอไดเตอร์ ขอ ท่าน ได้ ลง ใน จดหมาย เหตุ ถาม เจ้า พนักงาน คือ เลข ทาษ อย่าง ธรรมเนียม เคย เสีย กัน ปี หก สลึง ทุก วัน นี้ นาย เรียก เอา ปี ละสอง บาท ก็ มี เลือก นาย ก็ เรียก เอา ปี ละ สาม บาท ก็ มี กับ อีก ข้อ หนึ่ง ทาษ ส่ง ค่า ตัว ไป อยู่ กับ นาย เงิน ใหม่ นาย เงิน เก่า จะ ต้อง ถอน ชื่อ ให้ ตัว ทาษ ไป อยู่ กับ นาย เงิน ใหม่ คือ นาย เงิน เก่า ใหม่ จะ ต้อง เสีย ค่า ส่อหุ้ย ธรรมเนียม คน ละ สัก เท่า ไร ขอ ท่าน เอไดเตอร ได้ ลง ใน จดหมาย เหตุ ถาม เจ้า พนักงาน ๆ คง จะ ลง จดหมาย เหตุ ตอบ มา ให้ ราษฎร ทราบ ทั่ว ๆ กัน ถ้า ท่าน ไม่ ลง ใน จดหมาย เหตุ นาย เลข ที่ รับ ตัว ทาษ กับ ท่าน สมุห บาญชี ก็ คิด เอา ทั้ง นาย เงิน เก่า ใหม่ เหลือ ๆ เกิน ๆ ครั้น จะ ทำ เรื่อง ราว ไป ยื่น ต่อ ท่าน แม่ กอง ใหญ่ ก็ กลัว ผิด แล ชอบ ฯะ

๏ หนังสือ ฝาก สำหรับ ฮ่องกอง จะ รับ ที่ ไปรสนีย ที่ สอง จน จวน ๆ เที่ยง กำปั่น กล ไฟ พระจุลจอม เกล้า จะ ออก จาก กรุง เทพ ฯ เวลา เที่ยง วัน นี้ จะ ไป เมือง ฮ่องกอง ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๗ เปนซ กบ ๒ อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๗๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด ปฐมาสาธ ขึ้น สิบ สามค่ำ การ ขัด ค่อง ใน พวก มินิศตรี จัด เรียบ ลง แล้ว ๚ะ

๏ เซอ ชะแตฟเฟ็ด นอทโกต เปน เฟิสต์ ลอด ข้าง ขา คลัง แต่ หา เปน ปรี่มิเออร ไม่ ๚ะ

๏ ไวเกานต์ แกรนปรุก ได้ ตำแหน่ง ตั้ง เปน เปรไซเดนต์ พวก เกานซิล แล เอิล แฮโรบี่ เปน ลอด ปริวิซีล ๚ะ

๏ พวก ปฤกษา ราชการ อังกฤษ คือ เฮาซ ออฟ ลอดซ ตก ลง ยิง ยอม เหน ใน ข้อ ที เรียก ว่า ริดีศไตรบุเซอน บิล ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด ปฐมาสาธ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ พวก กอมิตติ ของ พวก ราชการ ฝรั่งเศศ คือ แจม เบอร ออฟ เดปุตี่ เหน ดี ให้ เบิก เงิน นอก อย่าง เคย สำหรับ จะ ได้ ใช้ ทหาร อีก ๓ ๐๐๐ คน ให้ ไป ถึง เกาะ แมดะแคศการ์ ๚ะ

๏ ฮ่องกอง วัน พุฒ เดือน แปด ปฐมาสาธ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ พวก ฝรั่งเศศ ถอน พล รบ ไป จาก เกาะ ฟอ โมซะ เสร็จ แล้ว ๚ะ

๏ เมือง ไกโร วัน พุฒ เดือน แปด ปฐมาสาธ สิบ สาม ค่ำ สาม เรยิเมนต พวก กอง ทัพ แต่ ประเทศ อิยิบต บน จะ ไป ตั้ง เลี้ยง ไว้ ใน เมือง อะเลกซันเดรีย ไป พลาง ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน แปด ปฐมาสาธ ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ทำ การ สำหรับ ตำแหน่ง คือ สาบาล ตัว แล้ว ๚ะ

๏ ไรต ฮ่อนอเรเบล เซอร์ วิลเลียม ฮาด ไดกะ รับ ตำแหน่ง เปน จี่ฟ เซกรีแต รี่ สำหรับ เกาะ ไอเออรแลนด ๚ะ

๏ มิศเตอร์ บัลโฟ ได้ ตำแหน่ง เปน แปรไซเดนต์ ของ โลกัล คอเวินแมนต โบด ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด ปฐมาสาธ ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ ปาเลี่ยแมนต์ เลิก การ จน ถึง วัน จันทร เดือน แปด ปฐมาสาธ แรม สิบ ค่ำ ๚ะ

๏ ลอด ดันเรเวน รับ ตำแหน่ง เปน อันเดอร เซกริแตริ สำหรับ เมือง ขึ้น คือ กอโลนี ฯะ

๏ เซอร แฮช ดี วุลฟะ ได้ รับ ตำแหน่ง เปน ข้า หลวง สำหรับ การ จำเกาะ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด ปฐมสาธ ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ มาควิศ ออฟ ซอลิซบะริ แจ้ง ความ ว่า ท่าน ได้ รับ ตำแหน่ง เพราะ สมเด็จ พระบรม นาง กวิ้น ชวน ให้ รับ เปน การ ขัด ไม่ ได้ มิศเตอ แคลดซะโตน ไม่ ยอม คิด ถอน การ ขอ ลา ออก จาก ราชการ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน แปด ปฐมสาธ แรม ค่ำ หนึ่ง หนังสือ จดหมาย เหตุ มอนิง โปซะตะ ลง พิมพ์ ข้อ หนึ่ง ว่า ได้ มี การ เข้า ชิด สนิด กัน กับ ประเทศ เยอรแมนี้ ประเทศ ออศเตริ่ย แล ประเทศ อิตะลี่ ตาม ทำนอง ปอลิซิ ของ คอเวินแมนต์ กับ ประเทศ ต่าง ๆ ซึ่ง แจ้ง ออก มา แล้ว นั้น ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน แปด ปฐมสาธ แรม สาม ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ ซะแตนดาด ลง พิมพ ข้อ สำคัญ ข้อ หนึ่ง ว่า ประเทศ อิยิปต เปน ที่ คิด เปน อัน มาก ของ บริติช คอเวินแมนต์ ฯะ

๏ เซอร แฮช ดิ วุลฟะ ต้อง ไป ถึง ประเทศ อิยิปต เปน ข้า หลวง ใน ราชการ จำเกาะ แต่ มิ ได้ ไป เข้า ตำแหน่ง แทน เซอร เอวิลิง แบริง ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด ปฐมสาธ แรม สี่ ค่ำ มิศเตอร แคลดซะโตน แจ้ง ความ การ ควร ซึ่ง ตัว จะ ทำ เหิน แก่ พวก ลิบริล ท่าน จำ ต้อง หา ให้ พวก นั้น ตั้ง ท่าน ใน ตำแหน่ง ราชการ ใหม่ ฯะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด ปฐมสาธ แรม ห้า ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ ไตมซ ติเตียน การ ตั้ง เซอร แฮช ดี วุลฟะ เปน อัน มาก เพราะ ท่าน พูด คำ อัน เปน ที่ ขัด ขวาง ขีไดว เจ้า ประเทศ อิยิปต ฯะ

๏ เมือง ไกโร วัน ประหัศบดี เดือน แปด ปฐมสาธ แรม หก ค่ำ มี ความ แจ้ง ออก มา ชัด ว่า คอเวินแมนค ตั้ง ใจ จะ เอา ประเทศ ดอน โคละ ไว้ จน กระ ถิ่ง ประเทศ อะกะเซ ฯะ

๏ เมือง ไกโร วัน ศุกร เดือน แปด ปฐมสาธ แรม เจด ค่ำ ซึ่ง แจ้ง ความ ว่า จะ เอา ประเทศ ดอน โคลา ไว้ นั้น เปน ความ แน่ แล้ว ฯะ

๏ ลอด วุลซิลี่ จะ กลับ ยัง อิงแลนต วิก น่า

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน แปด ปฐมาสาธ แรม สิบ ค่ำ พวก มินิศตรี่ ถูก ได้ ตั้ง ขึ้น อีก ฯะ

๏ ๕๒๐๐ คน ถึง แก่ กรรม แล้ว ใน วิก ที่ ล่วง ไป แล้ว นั้น ใน ตำบล ที่ โรค ลง ราก นั้น ชุม ฯะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เซี่ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๗๐ บาท

๏ ที่ โรง พิมพ บางคอแหลม มี เจ้า พนักงาน สำ หรับ รับ แปล หนังสือ ภาษา สยาม เปน ภาษา ฝรั่ง ฤา จะ แปล ภาษา ฝรั่ง เปน ภาษา สยาม ก็ ได้ ท่าน ทั้งหลาย อัน จะ ต้อง การ ล่าม ฤา จะ มี ธุระ อยาก จะ แปล หนังสือ เชิญ มา ที่ โรงพิมพ บาง คอแหลม คง ได้ สำเร็จ ความ ปราถนา ราคา จะ คิด เอา แต่ ภอ สม ควร การ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน ญี่ ขึ้น สิบ ห้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก ๚ะ

๏ เพราะ มิศเตอร เอ เดไมอะนอฟ คน หนึ่ง ถึง แก่ กรรม แล้ว แล เพราะ มิศเตอร เอ ยุลิง คน หนึ่ง เจบ นาน มา แล้ว ห้าง เอ ยุลิง แอน โก นั้น จึ่ง จะ รีบ เลิก การ ห้าง นั้น ๚ะ

๏ ขอ ให้ เจ้า เงิน มา ส่ง บาญชี่ย แล ลูก หนี้ นั้น มา ใช้ เงิน ให้ เสร็จ แก่ กัน ก่อน วัน เสาร เดือน แปด ทุติยสาธ นาย ห้าง เอ ยุลิง ผู้ เปน ลิกวิดตอร ขอ แจ้ง ความ มา ณวัน เสาร เดือน แปด ปฐมาสาธ แรม แปด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๗ ปี ระกา สัปตศก (๑ ๑) ๚ะ

๏ จะ ขาย จน หมด ของ ห้าง จะ ขาย จน หมด ของ ห้าง จะ ขาย จน หมด ของ ห้าง ๚ะ

๏ นาย ห้าง มิศเตอร์ เอ ยุลิง แอน โก ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้ง หลาย ทั้งปวง รู้ ทั่ว กัน ว่า จะ ขาย ของ ที่ ยัง เหลือ อยู่ ใน ห้าง จน หมด ของ จะ ลด ให้ ต่ำ กว่า ราคา เคย ขาย นั้น ร้อย ละ ยี่สิบ ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น คือ ๚ะ

๏ เหล้า ไวน์ ทั้ง ถัง ทั้ง หีบ ๏ เหล้า แจรี่ ๏ เหล้า โปด ไวน์ ๏ เหล้า แจมเปน ๏ เหล้า บรันดี ๏ เหล้า ยิน ๏ เหล้า ขม คือ บิตเตอร์ซ ๏ เสบียง อาหาร ๏ ขนม บิศกัต ๏ ตะเกียง ต่าง ๆ หลาย ชนิด ๏ นาฬิกา พก แล นาฬิกา ตั้ง ๏ เครื่อง ภาชน กาไหล่ ๏ เครื่อง แก้ว ๏ เครื่อง กระเบื้อง ๏ กระดาษ ซอง ปากไก่ หมึก แล ของ ต่าง ๆ สำหรับ กัน ๑ เครื่อง กำปั้น คือ เชือก ล่าม ลวด ๏ เชือก ล่าม เหมป ๏ รอก ๏ ขอ เกี่ยว แล ของ สำหรับ กัน ๏ ศรี่ ต่าง ๆ น้ำ มัน สำหรับ ทาศรี่ ๏ น้ำ มัน เตอรเปนไตน์ ๏ ตู้ สำหรับ ตั้ง ของ ขาย ของ อื่น เปน อัน มาก เหลือ ที่ จะ บอก ได้ เมื่อ ซื้อ ของ ต้อง ใช้ เงิน สด กัน ๚ะ

๏ นาย ห้าง เอ ยุลิ่ง ลิกวิดเตอร แจ้ง ความ มา ณวัน ศุกร เดือน แปด ปฐมาสาธ แรม สิบสี่ ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๗ ปีระกา สั้ปตศก (๒ ห) ๚ะ

ยา สำหรับ บ้าน อย่าง สักสิทธิ์ นัก
AYER'S CHERRY PECTORAL.

๏ ๓ ยา คือ เอเออร์ เจรริ เปกโตรัล สำหรับ แก้ ไอ แก้ หวัด แก้ หืด แก้ ชัก แก้ เจบ คอ แก้ ไอ ร้าย แล ผี ใน อก ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ถ้า กิน เกิน กำหนด มัก ให้ เหียน ราก ระวัง อย่า กิน เกิน กำหนด ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก ให้ กิน ตั้ง แต่ ๕๐ หยด จน ถึง ๗๐ หยด ผู้ หญิง พ้น เขตร เดก กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๕๐ หยด เดก อายุ ขวบ เดียว ให้ กิน ๕ หยด สอง ขวบ ๘ หยด สาม ขวบ ๑๐ หยด สี่ ขวบ ๑๒ หยด หก ขวบ ๑๕ หยด สิบ ขวบ ๒๕ หยด สิบห้า ขวบ ๓๐ หยด ถ้า จะ รู้ แน่ ว่า ควร จะ กิน เท่า ไร คน ละคน นั้น ให้ กิน อย่าง น้อย ก่อน แล้ว ค่อย กิน มาก เข้า จน จะ เหียน ราก แล้ว กิน น้อย กว่า นั้น ไป ถ้า ตัว ร้อน ปวด ศีศะ ปวด กะดูก ตัว หนาว ฤา แสบ ตัว กิน ยา เม็ด เอเออร์ บิ้ลซ์ ให้ ถ่าย ตัว ให้ เลอียด ก่อน แล้ว กิน ยา ขนาน นี้ ต่อ ไป อย่า ออก แดด ร้อน นัก อย่า ออก ที่ หนาว นัก รับ ประทาน แต่ อาหาร ที่ ไฟ ธาตุ ของ ตัว ตี แตก ง่าย ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังครึษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง แปด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๗ ถึง ๑๘๙๕ ครบ แปด ปี (จ. ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด