๏ ภาย หลัง เมื่อ จะ ว่า ด้วย ผัก สันฐาน แล เพท แห่ง พ่าง พื้น โลกย นี้ ก็ จะ อะธิบาย กฤษฎางศ ที่ มนุษ ทั่ว โลกย ไม่ ได้ เสพ ของ อย่าง เดียว ใน ทุก ประเทศ เดียว นี้ ข้าพเจ้า นึก จะ สำแดง อีก มี กะแล ประการ หนึ่ง ให้ แจ้งก่อน เพื่อ จะ ให้ สิ้น ความ วิมุติ สงไสย แก่ บุคล ผู้ ใด ถือ ว่า มนุษ ควร จะ ห้าม เสี่ย มิ ให้ บริโภค ซึ่ง ภาวะ อัน เพื่อ มา แต่ สัตว เดระฉาน มาท หมาย จะ เอา กำลัง เลี้ยง ชีวิตร แห่ง เนื้อ วัว สิ่ง หนึ่ง กับ กำลัง เลี้ยง แห่ง เข้า สาร สิ่ง หนึ่ง มา เปรียบ เทียบ สอบ กัน เพื่อ จะ ได้ ทราบ ว่า โดย สิ่ง ไร ใน สิ่ง ทั้ง ส่อง นั้น เรา จะ ได้ อิ่ม กว่า กัน ข้าพเจ้า ก็ จะ เอา แต่ สอง สิ่ง นั้น สอบ สวน กัน หวัง จะ มิ ให้ เรื่อง ราว นี้ ยึด ยาว ไป นัก ทั้ง เนื้อ ทั้ง เข้า สาร ก็ เปน อาหาร สำคัญ อัน อุดม บริบุรณ แล อัน ใช้ สอย โดย มาก ใน พระราช อณาเขตร สยาม นี้ ๚ะ

๏ จำนวน ภาวะ ต่าง ๆ อัน เข้า ปน อยู่ ใน เนื้อ แล ใน เข้า สาร ๚ะ

เนื้อ | ๒๑.๓๙ | ๕.๑๙ | — | ๑.๑๗ | เข้า สาร | ๕.๐๗ | ๐.๗๕ | ๘๓.๓๒ | ๐.๕๐ |

๏ อนึ่ง ที่ นี้ ข้าพเจ้า จะ บอก ภาวะ ต่าง ๆ อัน บุรุษ คน หนึ่ง ทำ งาน หลาย อย่าง จะ ต้อง ประสงค สำหรับ เลี้ยง ตัว เขา ตลอด วัน หนึ่ง กับ คืน หนึ่ง แล ภาวะ นั้น เขา จะ ต้อง การ สัก เท่า ใด ตาม ท่าน นักปราช ยุโรป ได้ สังเกต มา แล้ว ฯะ

๏ ส่วน หนึ่ง เท่า แกรม หนึ่ง คือ มี น้ำ หนัก เท่า ๒๓ หุน กับ ๖ หลี จีน ฯะ

๏ มี ผู้ เข้า มา ถาม ว่า ครั้น พิจาระณา ภาวะ อัน สำรวม อยู่ ใน เนื้อ แล ใน เข้า สาร ตาม ราย บาญชี นี้ ก็ เหน ว่า เนื้อ จุ เอลบูมิน แล ไข มัน มาก กว่า เข้า สาร ก็ จริง แต่ เข้า สาร นั้น มี ภาวะ อัน แล้ว ด้วย แป้ง ญวน มาก ไป ภาวะ เหล่า นี้ ก็ เปน อาหาร ดี มาก สม เหมาะ แก่มนุษ มาก เหมือน กัน เมื่อ จะ เอา แป้ง ญวน ใน เข้า สาร นั้น บ้าง มา ใส่ แทน แอลบูมิน แล ไข มัน ซึ่ง คัด ไป นั้น ก็ จะ ทำ ชวัน ได้ มิ ใช่ ฤา ตอบ ว่า ซึ่ง จะ เอา แป้ง ญวน บ้าง มา แทน ไข มัน อัน คัด ไป ท่าน นักปราช ก็ ย่อม เหน ว่า ทำ ได้ แล ได้ กำหนด ว่า ไข มัน ส่วน หนึ่ง เท่า เอมิล คือ สะภาวะ อัน ปน ด้วย แป้ง ญวน ประมาณ สอง ส่วน ครึ่ง ( ๒.๔๓ ) เพราะ ไข มัน ส่วน หนึ่ง นั้น ครั้น จะ มา เผา เสี่ย ใน ภาชน ก็ บังเกิด ความ ร้อน เท่า เสมอ แป้ง ญวน ๒.๔๓ ส่วน แต่ ฝ่าย เอลบูมิน นั้น ท่าน ก็ ไม่ ยอม ด้วย ว่า เอลบูมิน เปน ภาวะ สำคัญ อัน เข้า ปน อยู่ ใน สมอง ใน เส้น ทั้งหลาย แล ใน เลือด โดย บริบูรณ์ แล จะ หา แทน โดย ภาวะ อื่น ก็ ไม่ ได้ ฯะ

๏ มี อยู่ ผัก หลาย ชนิด เหมือน ถั่ว เขียว ถั่ว แบน แล ถั่ว อื่น ๆ ต่าง ๆ อัน ได้ จุ เอลบูมิน ยิ่ง กว่า เข้า สาร บ้าง แต่ ยัง หา จุ เอลบูมิน เท่า เนื้อ ไม่ จึ่ง ได้ เหน ประ จักษ ว่า เมื่อ จะ เอา แต่ ของ อัน เพื่อ มา แต่ รุกข์ชาติ สำหรับ เลี้ยง ตัว เรา เรา ก็ จะ ไม่ อิ่ม ด้วย เอลบูมิน จะ ขัด ไป เสมอ จึ่ง เลือด ก็ จะ เหลว จาง กำลัง ก็ จะ ถอย ลง แล จิตร ก็ จะ อ่อน หิว ไป ด้วย อยู่ ไป เรา ก็ จะ ไม่ มี กำลัง วังชา ที่ จะ ทน ลำบาก ก็ จะ ไม่ มี สติ กำลัง แรง กล้า ภอ ดี ที่ จะ ต่อ สู้ กันดาร เพราะ เหตุ ฉะนี้ เรา ได้ เหน ว่า สัตว ซึ่ง กิน หญ้า โง่ ขี้ ขลาด ไป ทั้ง นั้น แต่ สัตว ซึ่ง อาไศรย แก่ เนื้อ มัน แขง แรง กล้า หาญ ดุ ร้าย ทั้ง สิ้น ฯะ

๏ แต่ ยัง มี คำ ถาม ว่า ถ้า เรา จะ เอา เข้า สาร หนัก สิบเอ็ด ตำลึง สอง บาท กับ สอง สลึง เฟื้อง คือ ๗๐๖ ส่วน ตาม คิด ใน บาญชี มา หุง กิน ใน ชั่ว วัน หนึ่ง ใน เข้า อัน เรา กิน แล้ว นั้น คง จะ มี ฯะ เอลบูมิน ส่วน ๓๕. ๗๘๔๒ ไข มัน ๕.๒๙๕ แป้ง ญวน ๕๘๘ .๒๓ ๙๒ ฤๅ ถ้า แล เรา จะ ยก แป้ง ญวน ๑๘๑ .๒๓ ๙๒ ส่วน อัน เหลือ เกิน นั้น มา ใส่ แทน ไข มัน ๗๔.๗๐๕ ส่วน อัน ขัด ไป คง จะ มี ฯะ เอลบูมิน ส่วน ๓๕.๗๘๔๒ ขัด ไป ๔๐. ๒๐๕๘ ส่วน ไขมัน ๘๐ ไม่ ขัด ไม่ เหลือ เกิน ไป แป้ง ญวน ๔๐๗ ไม่ ขัด ไม่ เลือ เกิน ไป ถาม ว่า เอลบูมิน ๔๐.๒๐๕๘ ส่วน อัน ขัด ไป นั้น มี น้ำ หนัก ประ มาณ ๖ บาท ถ้า แล เรา จะ เอา ไข่ ไก่ สัก ๓ ลูก ๔ ลูก มา กิน เรา จึ่ง จะ ทำ ขวัน เอลบูมิน เหล่า นี้ ไม่ ได้ ฤๅ ฯะ

๏ ตอบ ว่า ครั้น กำหนด จะ ฆ่า สัตว มิ ได้ แล้ว จึ่ง จะ กิน ไข่ ก็ มิ ได้ ด้วย การ ที่ จะ เอา ไข่ นั้น ทุบ แตก เปรียบ เหมือน เอา สัตว ฆ่า เสีย เหตุ ว่า ไข่ ประกอบ ด้วย ปราน แล ภาวะ เสร็จ สับ เพื่อ จะ ให้ สัตว ใหม่ บังเกิด ขึ้น ก็ เปน รูป อัญญกริต คือ รูป วิการ แห่ง สัตว ที่ ยัง ไม่ คลี่ คลาย ออก เปน รูป สำเร็จ ครั้น จะ เอา ไข่ มา ทุบ แตก เรา ก็ จะ ทลาย รูป อัน จุ อยู่ ใน นั้น เสีย แล ประหาร ชีวา ของ สัตว อัญ ญะกริต นั้น อย่า ถือ ว่า การ ที่ จะ ฆ่า สัตว อัญญกริต ไม่ ร้าย ดุจ ดั่ง ฆ่า สัตว อัน กริต สำเร็จ กิจ การ ทั้ง สอง นี้ ก็ ร้าย หนึ่ง เดี่ยว กัน เพราะ สัตว ซึ่ง อัญญกริต นั้น ถ้า เรา ไม่ ฆ่า มัน ก็ จะ คลาย ออก สาบ ส่าย แล จะ เกิด เปน สัตว สิทธิ สำเร็จ ฯะ

๏ ปาง นี้ ได้ เหน ว่า เอลบูมิน อัน ขัด ไป ใน ของ แห่ง พฤกษชาติ ซึ่ง เรา มา ใช้ เปน อาหาร เรา พึง จะ แทน โดย ของ แต่ สอง อย่าง นี้ เปน อัน ขาด คือ ด้วย ไข่ ( เนื้อ สัตว อัญญกริต ) อย่าง หนึ่ง ฤา ด้วย มังษา ( เนื้อ สัตว กริต สำเร็จ ) อีก อย่าง หนึ่ง ฤา ถ้า จะ ว่า แต่ คำ เดียว เอลบุมิน อัน ขัด ไป นั้น เรา คง จะ แทน โดย มังษา สิ่ง เดียว ถึง กระนั้น สุุบะ เพียน ชะนะ ซึ่ง เรา จะ รับทาน ใน ชั่ว วัน หนึ่ง เมื่อ ทำ งาน ค่อย ๆ ถ้า จะ คิด แต่ สอง สิ่ง นี้ คือ เนื้อ กับ เข้า สาร คง จะ แล้ว ด้วย ๚ะ เนื้อ ๔๓๗.๒ ส่วน มี น้ำ หนัก เท่า เจ็ด ตำลึง สาม สลึง เข้า สาร ๖๔๐ ส่วน มี น้ำ หนัก เท่า สิบ ตำลึง สอง บาท เฟื้อง ใน เนื้อ แล เข้า สาร จำนวน นี้ ถ้า จะ แยก เปน ภาวะ ต่าง ๆ ดั่ง ใน บาญชี เดิม คง จะ มี ๚ะ

เนื้อ๔๓๗.๒ ส่วน |: ๘๓.๕๖ :|: ๒๓.๒๐ :|: — :| เข้าสาร ๖๔๐ส่วน |: ๔๒.๘๔ :|: ๔ ๘๐ :|: ๕๓๓.๒๘๘ |

๏ จำนวน สุุบะ นี้ ก็ ถูก ต้อง ด้วย จำนวน อัน แจ้ง อยู่ แล้ว ใน บาญชี ที่ ว่า ด้วย เข้า สาร แล เนื้อ ซึ่ง บุรุษ คน หนึ่ง ทำ งาน ค่อย ๆ ต้อง ประสงค เลี้ยง ตัว ตลอด วัน หนึ่ง ๚ะ

๏ เพราะ สัณฐาน แล เพท พ่าง พื้น แห่ง โลกย นี้ มี ประเทศ มี พื้น ดิน แผ่น กว้าง ขวาง อัน เปน ที่ ทุย เปลี่ยว ฤา ที่ หนาว นักหนา ด้วย ว่า ต้น ไม้ แล ผัก หญ้า งอก ขึ้น ยาก ที่ ทวีป ไอซแลนด์ คือ ทวีป น้ำ แขง แล ประเทศ แลปแลนด์ นั้น แล ประเทศ นา ๆ ซึ่ง ตั้ง อยู่ ข้าง เหนือ ใน ราย รอบ ดุม โลกย นี้ ก็ แบ่ง เปน สอง ระดู คือ คิมหันต์ ระดู หนึ่ง กับ เหมันต์ ระดู หนึ่ง ระดู ที่ สุด นี้ ก็ ยืด ยาว ช้า นาน ยืน คง ถึง ๗ เดือน ๘ เดือน กาล นั้น พื้น ดิน ก็ กลาย เปน ป่า น้ำ แขง แสง ตวัน ก็ มิ ได้ ชัด ต่อ ไป ตลอด สอง เดือน สาม เดือน จึง ความ มืด มัว มน อนทการ ก็ ยืน อยู่ เปน เนือง ๆ ถึง คิมหันต ระดู แล้ว มี หญ้า ผัก แล เถาวัล งอก ขึ้น บ้าง เปน แต่ ไคล กับ สาหร่าย แล ผัก กูด แล เทือก เถา อณา ประชา ชน ซึ่ง วะดี ที่ นั้น มี ชื่อ คือ เอซกิโม ชาติ หนึ่ง ซาโม เยด อีก ชาติ หนึ่ง แล แลปแลนเดอร์ เขา ก็ เอา ไคล แล ล่าหร่าย นั้น กับ เปลือก ต้น สน ตำ เปน ผง มา ใช้ ทำ ขนม ปัง บ้าง เปน ขนม ปัง อย่าง ชั่ว น่า เกลียด หนัก นี้ ก็ เปน สุ์ปะ สิ่ง เดียว ที่ เขา ตก แต่ง ด้วย ของ อัน เพือ มา แต่ พฤกษชาติ ของ อื่น ซึ่ง เขา กิน โดย มาก ที่ สุด คือ เนื้อ กวาง ประเทศ นั้น ชื่อ เรนดีร์ กับ เนื้อ ปลา ชนิด หนึ่ง ชื่อ ซีล แลปลา ชนิด อื่น ๆ อนึ่ง เพื่อ จะ ถนอม ตัว ร้อน ไว้ เสมอ ให้ ทน ความ หนาว เขา ก็ เสพ น้ำ มัน ปลา วาน แล ปลา ซีล นั้น ดุจดั่ง เรา เสพ น้ำ หาก ว่า ประชา ชน เหล่า นั้น จะ ห้าม มิ ให้ บริโภก เนื้อ แล น้ำ มัน สัตว เดรฉาน เขา จึ่ง จะ ได้ ชุบ เลี้ยง บำรุง ตัว ให้ ทน ความ หนาว เช่น ไร เล่า ด้วย ที่ นั้น ที่ ต้อง การ อาหาร อย่าง วิเสศ อย่าง ที่ มี กำลัง เลี้ยง มาก ต้น ไม้ ผัก แล ถั่ว ต่าง ๆ ก็ ขัดสน ของ เหล่า นี้ ก็ ยิ่ง ทวี ขึ้น ยิ่ง ยวดราว เข้า มา ใกล้ ประเทศ ร้อน แต่ ทว่า อย่า นึก ว่า ซึ่ง ชน ชนา ที่ สถิตย อยู่ ประเทศ หนาว ถ้า จะ มี ท่า ทาง ที่ จะได้ จัด ซื้อ ของ นั้น มา แต่ ประเทศ อื่น ๆ ของ นั้น จะ สม เหมาะ สำหรับ เลี้ยง ตัว เขา ด้วย บันดา คน ที่ ตั้ง อยู่ ที่ ตำบล มี เพท เปน หนาว นักหนา ก็ ดี หนาว ไม่ สู้ มาก ก็ ดี เขา ก็ ต้อง ประสงค จะ กิน เนื้อ แล น้ำ มัน สัตว ยิ่ง กว่า มาก คน ซึ่ง ตั้ง อยู่ ที่ ประเทศ ร้อน นั้น น้ำ มัน นี้ กำลัง ละลาย ไป ใน ท้อง ก็ บังเกิด ความ ร้อน เช่น จะ เผา เสีย เพราะ เหตุ นี้ ท่าน นักปราช ใน วิชา ชีวันสาดร ก็ เปรียบ เทียบ ร่าง กาย มนุษ เหมือน อัคคียันตร คือ เครื่อง กลไฟ แล การ ที่ ละลาย อาหาร เขา ก็ เปรียบ เหมือน ไฟ ไหม้ จึ่ง ท่าน อ้าง ว่า ถ้า แล ไม่ เอา ฟืน คือ ของ กิน มา ใส่ ที่ เครื่อง คือ ร่าง กาย กำลัง วังชา แล ความ ร้อน ก็ จะ ไม่ ได้ เปน แน่ ถึง กระนั้น ท่าน กำหนด ราคา คือ กำลัง เลี้ยง แห่ง สุ์ปะ ต่าง ๆ เอา ความ ร้อน ซึ่ง มัน ได้ บังเกิด ขึ้น เปน ที่ ตั้ง ฝ่าย ท่าน มิศ เตอร ฟรันกลันด์ ได้ สังเกต ว่า ไข มัน หนัก แกรม หนึ่ง คือ ๑๕.๓๒ เกรนซ ครั้น จะ เผา เสีย ได้ บังเกิด ความ ร้อน ภอ ที่ จะ ให้ น้ำ ๔ ลิเตอร คือ ประมาณ ๒.๑๓ แกลลุน ร้อน ขึ้น ดิกริ หนึ่ง ฝ่าย นักปราช คน อื่น ๆ ได้ สังเกต ว่า ความ ร้อน ที่ ต้อง พลวง สำหรับ จะ ทำ น้ำ เพียง ที่ ว่า มา นี้ ร้อน ขึ้น ดิกริ์ หนึ่ง ได้ บัง เกิด กำลัง ภอ ที่ จะ ยก ของ หนัก ๔๓๗ ปอนด์ ขึ้น บัดนี้ ถ้า เรา ตรึก ตรอง กทู้ ความ ต่าง ๆ นี้ คง จะ เหน ว่า ซึ่ง อาหาร ที่ เรา รับปทาน มัน บังเกิด ความ ร้อน แล กำลัง มาก ใน ร่าง กาย เรา แล ทั้ง กำลัง ทั้ง ความร้อน นี้ เรา ก็ ต้อง ประสงค สำหรับ บำเรอ จำ เริญ ชีวิตร ของ เรา แล ทำ งาน ต่าง ๆ อนึ่ง คง จะ เหน ปรากฎ คือ เมื่อ เรา จะ ไป ตั้ง อยู่ ที่ ตำบล มี เพท หนาว ความร้อน ของ เรา นั้น เรา จะ ต้อง เปลื้อง ไป มาก สำหรับ ถนอม ตัว เรา ไว้ ร้อน เสมอ จึ่ง ความ ร้อน ที่ จะ เหลือ อยู่ กลับ กลาย เปน กำลัง ได้ ก็ จะ น้อยๆ แล เรา จึ่ง จะ ทำ งาน ไม่ ไหว ถ้า แล เรา อยาก จะ ได้ กำลัง ที่ จะ ใช้ ทำงาน เรา คง จะ กิน มาก กว่า แต่ ก่อน นั้น เพราะ กะเสียน กะแส เหล่า นี้ เรา พึ่ง สันนิทาน เหตุ ที่ คน ซึ่ง อาไศรย อยู่ ที่ ประเทศ หนาว จำ เปน จะ กิน มาก กว่า คน ซึ่ง อยู่ ประเทศ ร้อน แล จะ เสพ น้ำ มัน แล เนื้อ โดย มาก นอก กว่า นั้น เรา คง เหน แน่ แก่ ใจ อีก ประการ หนึ่ง คือ ซึ่ง การ ที่ เพชฆาต สัตว เดรฉาน ฝ่าย อนา ประชา ชน อัน สถิตย ประเทศ หนาว ไม่ ได้ เปน การ อกุศล ธธรรม ด้วย เขา จำ จะ ประพฤติ เช่น นั้น หวัง จะ ได้ เนื้อ จะ ได้ น้ำ มัน มา บริโภก โดย ทาง อื่น เขา จะ หา เลี้ยง ตัว ทน ความ หนาว ความ ลำบาก ใน ตำบล นั้น ไม่ ได้ เปน อันขาด (เรื่อง นี้ ยัง จะ มี ต่อ ไป) ฯะ

๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ วัน พุฒ เดือน เก้า ขึ้น เก้า ค่ำ จะ ครบ แผ่น ๕๒ ฉบับ หนังสือ สยาม ไสมย เล่ม สาม แล จะ สิ้น จำนวน ปี ที่ สาม ตั้ง แต่ ได้ ออก แผ่น แรก เล่ม แรก ของ หนัง สือ สยาม ไสมย นั้น ณวัน พุฒ เดือน เก้า ขึ้น ส่อง ค่ำ ปี มะเมีย จัตวาศก ๑๒๔๔ ฯะ

๏ ครู สมิท คำนับ มา ยัง ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง ที่ ได้ มนะ รับ หนังสือ สยาม ไสมย ตั้ง แต่ ต้น มา แล ชอบ ใจ ท่าน ทั้งปวง เปน อัน มาก ที่ ได้ อุส่าห์ เกบ ข่าว ทิ้ง ตู้ ไปรสนีย มา เนือง ๆ นั้น ทั้ง ท่าน ทั้งหลาย ซึ่ง ได้ แต่ง เรื่อง ต่าง ๆ ทิ้ง ทาง ไปรสนีย มา ด้วย ฯะ

๏ ซึ่ง สมเด็จ พระเจ้า กรุง สยาม ได้ ตั้ง กรม ไปร สนีย แล กรม โทรเลข การ สอง ราย นี้ มี มัก ผล แก่ พล ประเทศ สยาม เปน อัน มาก พวก พ้อง พี่ น้อง คณา ญาติ วงษ แล ลูก ค้า วานิช ทั้ง คน ชาว ใน แล คน ชาว นอก ถ้า มี ธุระ ศุข ทุกข ร้อน ประการ ใด อยาก จะ ให้ พวก พ้อง ฤา เพื่อน ลูก ค้า วานิช รู้ ด้วย เร็ว ก็ ได้ อาไศรย ส่อง ทาง นี้ ค่า ส่ง หนังสือ ทาง ไปรสนีย แล ส่ง ข่าว ต่าง ๆ ตาม สาย โทรเลข ก็ ถูก เตม ที่ แล้ว ฯะ

๏ บาง คน บาง ที่ จะ นึก ใน ใจ ว่า หนังสือ สยาม ไสมย เปน หนังสือ มี กำไร มาก นัก เจ้า ของ จึ่ง มนะ ทำ เนือง ๆ ต่อ กัน มา สาม ปี หนังสือ จดหมาย เหตุ ประเทศ สยาม นี้ สัก ฉบับ เดียว ยัง มิ ได้ เปน ทาง มี กำไร เลย กว่า จะ ได้ เปน ทาง มี กำไร เหน จะ ยัง นาน นักหนา ผู้ที่ แรก คิด อ่าน จัด ให้ มี จดหมาย ตั้ง ช้า นาน ไป ใน ประเทศ สยาม คง ไม่ ได้ กำไร เปน แน่ สืบ ไป เบื้อง น่า คน อื่น ที่ จะ มี ปัญา พาหนะ กำลัง แต่ง จด หมาย เหตุ บ้าง ยัง ว่า ไม่ แน่ ที่ จะ ได้ กำไร บ้าง ถ้า มิ ได้ มี หนังสือ จดหมาย เหตุ สยาม อัดเวอรไตเซอร์ เปน ภาษา อังกฤษ ที่ คอย เกบ ข่าว ใน กรุง ลง ทุก วิก ๆ นั้น คน ใน ประเทศ นอก ประเทศ อื่น ๆ นั้น ก็ จะ ไม่ ได้ รู้ ถึง การ ที่ เปน ไป เปน มา ใน ประเทศ สยาม ถ้า เลิก หนังสือ สยาม ไส่มย เปน ภาษา สยาม ที่ คอย เกบ เอา การ ที่ เปน ไป เปน มา ใน กรุง บ้าง ใน ประเทศ อื่น ทั่ว พิภพ ชาว สยาม ที่ รู้ จัก แต่ ภาษา สยาม ก็ จะ ไม่ มี ทาง ที่ จะ ได้ รู้ ข่าว รู้ ธรรมเนียม รู้ ความ คิด แล วิชา แล สาศนา คน ต่าง ประเทศ เลย ซึ่ง จะ แต่ง ความ เรียง พิมพ์ ให้ หนังสือ จดหมาย เหตุ ออก ให้ ทัน คราว กำหนด ใน ประเทศ สยาม นี้ ก็ ยาก เหลือ ยาก น้อย ตัว คน ซึ่ง จะ เข้า ใจ ความ ยาก นั้น ได้ จะ ห้าม กัก ขัง มิ ให้ จดหมาย เหตุ แสดง ความ คิด ต่าง ๆ กัน ใน วิชา การ ใน ธรรมเนียม ดี ชั่ว ของ มนุษ ต่าง ธรรมเนียม บ้าน เมือง ธรรมเนียม ซื้อ ขาย ของ ธรรม เนียม เปน ผัว เมีย กัน ธรรมเนียม สาศนา หา ชอบ ไม่ ต้อง เอา ความ คิด ของ คน เหน ต่าง ๆ กัน ถือ ต่าง กัน ประ พฤติ ต่าง กัน มา เปรียบ เทียบ กัน เข้า ที่ ไหน ไม่ ดี เลิก เสีย ที่ ไหน ดี รักษา ไว้ ให้ เปน ธรรมเนียม ขึ้น ใหม่ จึ่ง จะ ชอบ จึ่ง จะ มี คุณ แก่ คน ทั้งปวง แล แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง ด้วย จดหมาย เหตุ ถ้า สอน การ ไม่ ดี แล้ว ควร จะ ห้าม หน่วง ๆ ไว้ แต่ อาไศรย ความ คิด เหน แห่ง คน เปน อัน มาก ทั่ว โลกย ปัญา จำ จะ แตก ออก เลอียด ขึ้น ด้วย ถ้า จะ เปิด ทาง ให้ แสดง ความ ได้ คล่อง ทั้ง สอง ฝ่าย ความ โง่ ทน ความ รู้ ไม่ ได้ ความ ชั่ว ทน ความ ดี ไม่ ได้ ความ ไม่ จริง ทน ความ จริง ไม่ ได้ เพราะ เหตุ เช่น นี้ จำ ต้อง เปิด ทาง ให้ หนังสือ จดหมาย เหตุ แสดง ความ มา แต่ ทุก ด้าน รอบ ทิศา นุทิศ ต้อง เปน ของ ฟรี ซัด ความ มา แต่ ทุก แห่ง แสดง ความ ทุก อย่าง อัน ไม่ เปน อันตราย แก่ ผู้ ใด ๚ะ

๏ คน ทั้งปวง ที่ มี ความ ปราถนา อยาก จะ ให้ หนัง สือ สยาม ไส่มย มี ต่อ ไป นั้น ที่ จะ ช่วย หา เรื่อง แต่ง เรื่อง ส่ง ให้ ลง ใน สยาม ไส่มย ให้ เปน ผล แก่ คน ทั้งปวง ให้ เปน เกียรติยศ แก่ ประเทศ สยาม เชิญ ให้ ท่าน ทั้งปวง มี หนังสือ มา ถึง ครู สมิท ที่ บางคอแหลม บอก ชื่อ บอก ตำบล บ้าน ให้ เลอียด ให้ ชัด ด้วย บอก ว่า จะ เอา กี่ ฉบับ แล ส่ง เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เปน เงิน หก บาท สาม สลึง ๔ อัฐ เจ้า พนักงาน ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม จึ่ง จะ จัด ใส่ หนังสือ ที่ ท่าน สั่ง ซื้อ นั้น ใน ตู้ ไปรสนีย ให้ ไป ถึง ท่าน ทุก วัน พุฒ จน สิ้น จำนวน ปี ของ ท่าน ถ้า ไม่ เสีย ค่า หนังสือ สยาม ไสมย ล่วง น่า แต่ ต้น ปี จะ เรียก เอา แผ่น ละ สลึง ครั้น ใช้ เงิน แต่ ต้น ปี มี ความ สบาย เปน อัน มาก ทั้งสอง ฝ่าย ถ้า ท่าน ทั้งปวง ที่ สั่ง ให้ ส่ง หนัง สือ สยาม ไสมย จะ มี ภอ มิ ให้ ขาด ทุน เหลือ เกิน จึ่ง จะ อุษาห ทำ ต่อ ไป ได้ ขอ แต่ อย่าง เดียว อย่า ขัด ใจ กัน ถ้า หนังสือ สยาม ไสมย บาง ที จะ แสดง ความ คิด เหน ดี ของ ท่าน ผู้ อื่น แม้น ความ คิด เหน ดี นั้น จะ เปน ที่ ขัด ขวาง กับ ของ ซึ่ง ตัว เรา เอง เคย ถือ เคย ประพฤติ เคย คิด เหน ว่า จริง แท้ นักปราช แท้ แล คน ที่ อยาก ให้ การ ประพฤติ ของ ตัว ยิง เลอียด ขึ้น ทุก วัน คง สวง หา ความ มา แต่ ทุก คราว ทุก บ้าน เมื้อง แล คน ทุก ชนิด ด้วย ๚ะ

๏ ขอ คำนับ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน เอไดตอร์ สยาม ไสมย ได้ ทราบ ด้วย ว่า ราษฎร แขวง เมือง พิไชย มี หนังสือ ลง มา ถึง พวก พ้อง ยัง กรุง เทพ ขอ ให้ ลง ใน จดหมาย เหตุ ให้ ความ อัน นี้ รู้ ไป ถึง เจ้า นาย จะ ได้ เอา ข่าว อัน นี้ เข้า กราบ บังคม ทูล ว่า พวก ราษฎร เมือง เหนือ ได้ ความ เดือด ร้อน ต่าง ๆ จน ราษฎร ไม่ เปน อัน ทำ มา หา กิน ต้อง นั่ง ยาม ตาม ไฟ อยู่ เสมอ ด้วย พวก มี คน ใช้ ให้ คน เอา เหล้า แล ลูก แป้ง ไป ใส่ ตาม บ้าน ราษฎร แล้ว ภา กัน ไป จับ เจ้า ของ บ้าน ว่า ต้ม เหล้า เถื่อน มา จำ ทำ โทษ เร่ง รัด เอา เงิน ทอง มา แบ่ง ปัน กัน เปน หลาย ราย ฯะ

๏ อำแดง อิ่ม นาย เขียว อำแดง จิบ ลูก นาย ดี อำ แดง คร หลาน ที่ เมือง อุ ตะราดิษ ขึ้น กับ เมือง พิไชย ได้ เสีย เงิน ๔๒๘ บาท นาย เบิก อำแดง กิม บ้าน ท่า เสา แขวง เมือง ลับแล ขึ้น กับ เมือง พิไชย จับ ได้ เหล้า ติด ขวด อยู่ น้อย หนึ่ง ที่ อ้าย ผู้ ร้าย เอา ไป ใส่ ไว้ ต้อง เสีย เงิน ๑๓๗ บาท ๒ สลึง นาย แพร อำแดง เปี่ยม จับ ได้ เหล้า น้อย หนึ่ง ต้อง เสีย เงิน ๑๐๐ บาท ที่ เมือง ลับแล นาย รอด บ้าน งิ้วงาม แขวง เมือง อุ ตะราดิษ จับ ไม่ ได้ เหล้า แต่ มี ผู้ มา ยื่น ว่า นาย รอด ต้ม เหล้า เถื่อน ต้อง เสีย เงิน ๑๒๐ บาท นาย ทา บ้าน งิ้วงาม แขวง เมือง อุ ตะราดิษ จับ ได้ ลูก แป้ง ที่ ผู้ ร้าย มา ใส่ ไว้ ใน บ้าน นั้น ได้ เสีย เงิน ๓๒๐ บาท นาย เนด อำแดง ยวก บ้าน ท้าย น้ำ แขวง เมือง พิไชย จับ ได้ ลูก แป้ง ที่ ผู้ ร้าย มา ใส่ ไว้ นั้น ได้ เสีย เงิน ๒๖๘ บาท นาย ชุด อำแดง อุย บ้าน หัว คาย จับ ได้ ลูก แป้ง เสีย เงิน ๓๗๐ บาท นาย ชื่น อำ แดง หนู จอด เรือ อยู่ ที่ บ้าน ท่าอิฐ แขวง เมือง อุ ตะราดิษ จับ ได้ ลูก แป้ง ที่ อ้าย คน ร้าย ไป ไว้ ใน เรือ นั้น เสีย เงิน ๔๐๐ บาท นาย เถื่อน อำแดง จัน บ้าน บึง ลัก แขวง เมือง อุตรดิษ พวก พนักงาน ไป จับ ได้ ลูก แป้ง เสีย เงิน ๓๘๒ บาท อำแดง เล็ก ลอย เรือ อยู่ บ้าน โคน แขวง เมือง พิไชย จับ ได้ ลูก แป้ง หวาน เจ้าพนักงาน จะ เอา เงิน ๔๐๐ บาท อำ แดง เล็ก หา ยอม ไม่ ยัง เปน ความ กัน อยู่ ราษฎร แขวง เมือง พิไชย ได้ ความ ทุกข์ เดือด ร้อน เปน อัน มาก ดัง นี้ เพราะ การ ไม่ เปน ยุติธรรม ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า ขอ แจ้ง ควา มา ถึง ท่าน เอไดตอร์ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า เหน แต่ ท่าน ผู้ เดียว ที่ จะ ชี้ แจง ความ ทุกข์ ร้อน ของ ราษฎร ได้ เพราะ ท่าน เก็บ เอา เนื้อ ความ ที่ ท่าน ผู้ ได มิ ได้ ตั้ง อยู่ โดย ยุติธรรม ท่าน เที่ยว เก็บ เอา เนื้อ ความ ตาม เหตุ นั้น ลง ใน จด หมาย เหตุ สยาม ใส่ม่ย เสมอ ทุก คราว ด้วย ทุก วัน นี้ ท่าน ผู้ ได มี อำนาจ วาสนา บารมี มาก ท่าน ผู้ นั้น คง แผ่ อำนาจ มิ ใช่ ความ ยุติธรรม ให้ เพื่อน มนุษ ทั้ง หลาย มี ความกลัว เกรง ด้วย อำนาจ ต่าง ๆ เหมือน พวก ข้า ราชการ บาง คน ที่ ตำบล สำเพง กับ ข้า ใน กรม ใหญ่ บาง กรม มา ขู่ ตะคอก หลอก ล้วง ว่า ใน กรม ที่ ตัว เปน ข้า นั้น จะ ต้อง การ ที่ ใน กรอก ตำบล สำเพง จะ บังคับ กด ขี่ แล หลอก ลวง ด้วย อำ นาจ กับ ราษฎร ใน ที่ นั้น ว่า ไฟ ร้อน ฤา ยัง ไม่ เท่า ร้อน ครั้ง นี้ เพราะ ใน กรม ที่ เขา อ้าง นั้น จะ ต้อง ประสงค์ ซื้อ ที่ ใน ที่ ตำบล นั้น จะ ให้ ราษฎร ขาย ที่ ให้ แก่ กรม นั้น ฝ่าย ราษฎร บันดา อยู่ ใน ที่ กลัว อำนาจ กรม ท่าน ผู้ ใหญ่ ซึ่ง เปน เจ้า ก็ จำ ใจ จะ ต้อง ขาย ที่ ก็ มี ที่ อยาก จะ พึ่ง อำนาจ บารมี่ ก็ มี แต่ ผู้ ที่ ต้อง จำ ขาย ที่ นั้น ก็ มี ความ เดือด ร้อน ต่าง ๆ เพราะ ที่ อัน นั้น เปน ของ บิดา มาร ดา มา แต่ เดิม หลาย ชั่ว มา แล้ว จะ ต้อง ขาย ที่ เสีย ใน ครั้ง นี้ ครั้น จะ เที่ยว ซื้อ หา ที่ อื่น เล่า มี่ แต่ รา คา แพง ๆ ราษฎร ทั้งหลาย มี่ ความ เสีย ใจ เปน อัน มาก แต่ กลัว อำนาจ แล้ว ก็ ต้อง จำ ขาย อยู่ เอง ด้วย ข้า ใน กรม ใหญ่ ๆ นั้น แต่ ละ คน ๆ ที่ มา อยู่ ใน ตำบล สำเพง นี้ แผ่ อำนาจ ถือ อำนาจ ทั้ง นั้น เมื่อ เวลา กรม ได จะ สิ้น อำนาจ ความ ชั่ว ผู้ อ้าง ใน กรม สิ้น อำนาจ นั้น จึ่ง จะ เกิด ดัง ขึ้น ได้ เปน ธรรมเนียม ตั้ง แต่ ไหน มา แล้ว ๆ ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๗ เปนซ กับ ๔ อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๗๕ เซนต

๏ ตั้ง แต่ ณวัน พุฒ เดือน แปด ปฐมาสาธ แรม ห้า ค่ำ จน วัน ศุกร เดือน แปด อุตราสาธ แรมห้า ค่ำ เฉลี่ย นั้น ถึง ๘๓ ๗๔ ๚ะ

ข่าว โทรเลข นอก

๏ บอมเบ วัน จันทร เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น เก้า ค่ำ แผ่นดิน ไหว หลาย ครั้ง ใน หลาย แห่ง ใน ประเทศ ปันยาบ แล เบนคอล เปรไลเดนซี บาง คน ตาย เสีย ทรัพย บาง ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น เก้า ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ รุเซีย ต่าง ๆ ลง พิมพ แจ้ง ความ ว่า ซึ่ง ให้ กอง ทัพ ขยาย ไป ขยาย มา นั้น ข้าง เขตร แดน นั้น เพราะ กลัว พวก แอฝคัน จะ รุก ตี อีก

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ ค่ำ พวก ที่ จะ หา หฤา ด้วย เรื่อง ราว เงิน นั้น ได้ ชุมนุม กัน ที่ เมือง ปาริศ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ ตั้ง ใจ แล้ว จะ ให้ กอง ทัพ บริติช คอย น้อย ลง ใน ประเทศ แอฟริกา ใต้ ๚ะ

๏ เมือง ไกโร วัน ประหัศบดี เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ สอง ค่ำ มี ข่าว ว่า แขก มะดิ ถึง แก่ กรรม แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ สอง ค่ำ วาน นี้ เมื่อ พวก แกบิเนต ชุมนุม ปฤก ษา ราชการ ได้ ทุม เถียง ด้วย ข้อ ใหม่ ๆ ซึ่ง คอเวิน แมนต รุเซีย จะ ให้ คิด ด้วย เมือง ซุลพี่การ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ เฮอร รอยอัล ไฮเนซ ปรินเซซ บีอาตริซ กับ ฮิศ ซีรีน ไฮเนซ ปรินซ เฮนริ เจ้า เมือง แบดเดนเบิก ได้ กล่าว กัน เปน สามี่ ภรรยา กัน ณวัน ประหัศบดี เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ ๚ะ

๏ ณะ ประเทศ ยุไนเตด ซเตศ เยนิรัล ยู แฮซ แครนต ถึง แก่ กรรม แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด อุตราสาธ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ ศพ เยนิรัล แครนต จะ ตั้ง ให้ คน ทั้งปวง มา คำนับ ดู ได้ ถึง สี่ วัน จะ ฝัง ศพ ณวัน เสาร เดือน แปด อุตราสาธ แรม สิบ สาม ค่ำ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน แปด อุตราสาธ แรม ค่ำ หนึ่ง หนังสือ จดหมาย เหตุ เดลี่ นุซ ลง พิมพ ข่าว โทรเลข ข้อ หนึ่ง แต่ เมือง เซนต์ ปีเตอรซ เบิก ใจ ความ ว่า พวก รุเซีย ยอม ให้ กอง ทัพ ของ เขา ถอย กลับ จาก ตำบล ที่ เขา ขยาย ไป อยู่ ข้าง น่า นั้น ที่ เมือง ซุลพี่การ แต่ ขอ อย่า ให้ พวก แอฝคัน ไป อยู่ ใน ตำบล เหล่า นั้น ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า นาย มา ผู้ รับ ใช้ แต่ ท่าน พระ เทพ ผลู ไป ทำ การ ถ่าน สินลา ที่ เมือง นคร ศรี ธรรม ราช ส่ง ข่าว มา ยัง ท่าน ครู สมิท ให้ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า ทราบ ความ จริง ว่า กระบือ ที่ เมือง นคร ศรี ธรรม ราช เมือง กาญจณฏิฐ เปน โรค ตาย แทบ จะ สิ้น ทั้ง เมือง ราษฎร ชาว นา ได้ ความ ลำบาก เพราะ ไม่ มี กระบือ จะ ทำ นา ข้าพเจ้า เหน ว่า เข้า ที่ เมือง ทั้งสาม นี้ เหน จะ บก พร่อง เพระ ขัด กระบือ ที่ จะ ทำ นา ๚ะ

๏ ลิ้น พราหมณ์ ตา นก แร้ง จมูก มด จิตร พระ ยา กำหนด แม่น แท้ คำ ครู สั่ง สอน ทศ ธรรม แก่ ศิษนา ห้า สิ่ง นี้ เที่ยง แล้ รวด รู้ ใคร เสมอ ๚ะ

๏ ทั้ง พัน ไท เทพ เรือง ฤทธิรง ไป่ เท่า พระ อินทร องค์ หนึ่ง ใช้ คุณ พัน หนึ่ง ดำรง ความ ชอบ โทษ เดี๋ยว อาจ ลบ ได้ สุด สิ้น พัน คุณ ๚ะ

๏ ภิมเสน มี รศ เร้า เสาวคนธ กลั้ว เกลือก เกลือ แกม กล ใช่ เชื้อ ทุรชาติ โฉด เฉา ฉงน ทำ เทียบ ปราช นา ตัว ลิง ให้ ห่ม เสื้อ ห่อน รู้ ลวด ลาย ๚ะ

๏ ผู้ แพท ทาย ว่า ไข้ ลม กุม โหร ว่า เคราะห์ ร่วม รุม โทษ ไช้ แม่ มด ว่า ผี คุม ทำ โทษ ปราช ว่า กรรม ซัด ให้ ผ่อน แก้ ตาม กรรม ๚ะ

๏ ตีน งู งู ไซ้ หาก เหน กัน นม ไก่ ไก่ สำคัญ ไก่ รู้ พวก โจร ต่อ โจร หัน เหน เล่ห กัน นา นัก ปราช ต่อ ปราช ผู้ ปราช ไช้ ยินดี ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๘ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๖ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท

๏ ที่ โรง พิมพ บางคอแหลม มี เจ้า พนักงาน สำ หรับ รับ แปล หนังสือ ภาษา สยาม เปน ภาษา ฝรั่ง ฤา จะ แปล ภาษา ฝรั่ง เปน ภาษา สยาม ก็ ได้ ท่าน ทั้งหลาย อัน จะ ต้องการ ล่าม ฤา จะ มี ธุระ อยาก จะ แปล หนังสือ เชิญ มา ที่ โรงพิมพ บาง คอแหลม คง ได้ สำเร็จ ความ ปราถนา ราคา จะ คิด เอา แต่ ภอ สม ควร การ ๚ะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน ญี่ ขึ้น สิบห้า ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๖ ปี วอก ฉอศก ๚ะ

ยา สำหรับ บ้าน อย่าง สักสิทธิ นัก

AYER'S CHERRY PECTORAL.

๏ ๓ ยา คือ เอเออร์ เจะริ เปกโตรัล สำหรับ แก้ ไอ แก้ หวัด แก้ หืด แก้ ชัก แก้ เจบ คอ แก้ ไอ ร้าย แล ผี ใน อก ๚ะ

๏ ยา ขนาน นี้ ถ้า กิน เกิน กำหนด มัก ให้ เหียน ราก ระวัง อย่า กิน เกิน กำหนด ผู้ ชาย พ้น เขตร เดก ให้ กิน ตั้ง แต่ ๔๐ หยด จน ถึง ๗๐ หยด ผู้ หญิง พ้น เขตร เดก กิน ตั้ง แต่ ๓๐ หยด จน ๕๐ หยด เดก อายุ ขวบ เดี๋ยว ให้ กิน ๕ หยด สอง ขวบ ๘ หยด สาม ขวบ ๑๐ หยด สี่ ขวบ ๑๒ หยด หก ขวบ ๑๕ หยด สิบ ขวบ ๒๕ หยด สิบห้า ขวบ ๓๐ หยด ถ้า จะ รู้ แน่ ว่า ควร จะ กิน เท่า ไร คน ละคน นั้น ให้ กิน อย่าง น้อย ก่อน แล้ว ค่อย กิน มาก เข้า จน จะ เหียน ราก แล้ว กิน น้อย กว่า นั้น ไป ถ้า ตัว ร้อน ปวด ศีศะ ปวด กระดูก ตัว หนาว ฤา แสบ ตัว กิน ยา เม็ด เอเออร์ ปิลซ์ ให้ ถ่าย ตัว ให้ เลอียด ก่อน แล้ว กิน ยา ขนาน นี้ ต่อ ไป อย่า ออก แดด ร้อน นัก อย่า ออก ที่ หนาว นัก รับ ประทาน แต่ อาหาร ที่ ไฟ ธาตุ ของ ตัว ตี แตก ง่าย ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังครีษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้ กลาง โลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง แปด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๘๗ ถึง ๑๘๙๕ ครบ แปด ปี (จ ห) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด