๏ ฝ่าย ทัพ เรือ ญวน มา ถึง ท่าน รวม กัน แล้ว ญวน ทัพ บก ยก ลง เรือ ข้าม ฟาก มา ถึง ฝั่ง ที่ ทัพ ไทย ตั้ง อยู่ นั้น ญวน เหน ค่าย ไทย เปล่า ก็ เข้า ใจ ว่า ไทย ทิ้ง ค่าย หนี ไป สิ้น แล้ว ญวน กรู กัน เข้า ค่าย ใน เวลา บ่าย โมง หนึ่ง ไม่ มี ความ รัง เกียจ สงไสย ใน ค่าย ไทย ญวน ๕๐๐ ไป ภัก อยู่ ใน ค่าย ไทย ทั้ง สิ้น แม่ ทัพ ญวน ชื่อ องภู เลือก อยู่ ใน ค่าย ด้วย ครั้น เวลา เย็น พล กอง ทัพ ญวน จึ่ง นำ เอา เข้า สาร ใน ค่าย ไทย มา ใส่ ม่อ ขึ้น ตั้ง บล เตา ไฟ เก่า ของ ไทย ใน ค่าย เปน หลาย สิบ เตา เพื่อ จะ หุง เข้า กิน ครั้น ไฟ ติด ดุ ร้อน เตา ไฟ ๆ ไหม้ ลง ไป ถึง ชนวร ดิน ปืน ที่ ฝัง ล่าม ขึ้น มา ใต้ เตา ไฟ นั้น ติด เชื้อ ดิน ปืน ก็ ลุก เนื่อง เปน อัน หนึ่ง อัน เดียว กัน เสียง ดัง กำ มนาท หวาด หวั่น ไหว้ เลทือน สท้าน ไป ทั้ง ป่า ดัง สาย อะสุณี บาท ฟาด ลง มา ครั้ง นั้น พล ญวน ตาย ด้วย ดิน ปืน ประมาณ ๕๐๐ คน ป่วย ลำบาก ร้อย คน แต่ องภู เลือก แม่ ทัพ ขา หัก ไม่ ตาย ฝ่าย พระยา วิไชย สงคราม พระยา จ่า แสน บดี นาย ทัพ หลัง ได้ ยิน เสียง ดัง ๆ นั้น แล้ว ก็ เข้า ใจ ว่า อ้าย ญวน ถูก อุบาย ฝ่าย ไทย แล้ว จึ่ง กลับ มา ที่ นั้น เหน อ้าย ญวน ตาย ลำ บาก อยู่ เปน อัน มาก จะ หนี ไป ไม่ ได้ เลย สัก คน หนึ่ง ฝ่าย พระยา พิไชย สงคราม พระยา จ่า แสน บดี ยก ทับ บก เดิน รุต รีบ ลง เรือ ของ อ้าย ญวน ที่ จอด ไว้ น่า ท่า ไม่ มี คน รักษา ๔๐ ลำ นั้น ยก ทัพ เรือ ข้าม ฟาก ไป ฝั่ง แม่ น้ำ โขง ข้าง โน้น ฝ่าย องค ภู เล่ย แม่ ทัพ ใหญ่ ฝ่าย ญวน ตั้ง ทัพ ยับ ยั้ง รอ ฟัง ราช การ อยู่ บน ฝั่ง แม่ น้ำ โขง นั้น เหน ทัพ ไทย มา ใน เรือ รบ ของ ญวน ทั้ง สิ้น ข้าม ฟาก มา จะ ตี กอง ทัพ องภู เล่ย ๆ เข้า ใจ ว่า ลงภู เลือก แม่ ทัพ น่า ถูก อุ บาย ไทย ญวน ตาย หมด แล้ว องภู เล่ย แม่ ทัพ ใหญ่ ก็ ยก กอง ทัพ ล่า หนี กลับ ไป ทาง เมือง ไซ่ง่อน พระยา พิไชย ล่งคราม ไล่ ตาม ญวน ไป ถึง ฝั่ง โขง แล้ว ไม่ ได้ รบ กับ ญวน ๆ หนี ไป สิ้น แล้ว จึ่ง มี หนังสือ บอก มา ยัง เจ้า พระยา นคร ราช สีมา แม่ ทัพ ใหญ่ ๆ มี ใบ ตอบ มา ว่า ให้ พระยา พิไชย ส่ง คราม พระยา จ่า แสน บดี เผา เรือ รบ ญวน ๔๐ ลำ ให้ สิ้น เอา ไว้ แต่ เรือ เล็ก ๆ สัก ๔ ลำ แล้ว ให้ ตัด ศีศะ ญวน ที่ ถูก ปืน ตาย กับ ญวน ที่ ป่วย ลำ บาก นั้น ทั้ง สิ้น เอา ศีศะ ญวน ลง บันทุก เรือ ๔ ลำ ผูก ติด กัน แล้ว ให้ เกบ ญวน ที่ ป่วย เล็ก น้อย ตัด มือ ตัด เท้า มัด ไว้ กับ เรือ ลำ ละ ๑๕ คน ให้ เขียน หนังสือ ผูก คอ อ้าย ญวน ลำ ละ ๑๕ คน ทั้ง ๔ ลำ ใน หนังสือ นั้น มี ความ ว่า ข้าพเจ้า นาย ทัพ นาย กอง ฝ่าย ไทย จะ ล่า ทัพ กลับ ไป ยัง กรุง ศรี อยุทธยา ไม่ มี สิ่ง อัน ใด ที่ จะ มา ถวาย ตอบ แทน ถวาย พระ เจ้า กรุง เวียด นาม จึ่ง ได้ ศีศะ ญวน ส่ง มา เปน บรร ณาการ ถวาย พระเจ้า กรุง เวียด นาม เพื่อ จะ ขอ แลก เปลี่ยน คน ไทย ใน กอง ทัพ พระยา นคร สวรรค นั้น หนึ่ง ซึ่ง ญวน ฆ่า ตาย หมด ที่ ฝั่ง แม่ น้ำ โขง ท่า ข้าม ไกล แดน ลาว นั้น ขอ ส่ง ศีศะ ญวน ๕๒๒ ศีศะ มา แลก ไป เลี่ยน ศีศะ ไทย ใน กอง พระยา นคร สวรรค นั้น หนึ่ง ขอ ให้ ท่าน นาย ทัพ นาย กอง แล เจ้า บ้าน นั้น เมือง นั้น ที่ ภบ ปะ เรือ บันทุก ศีศะ ญวน คง เหน แก่ ทาง ไมตรี ที่ เปน เพื่อน ทุก เพื่อน ศุข ใน ทาง สง คราม ด้วย กัน จง ช่วย สงเคราะ ส่ง ศีศะ ญวน ไป ทูล เกล้า ฯ ถวาย พระเจ้า กรุง เวียด นาม ให้ จง ได้ เถิด หนังสือ นี้ เขียน เปน อักษร จีน แล อังษร เขมร ใส่ กระดาน ผูก คอ ญวน ที่ ตัด เท้า ตัด มือ ไป ทุก คน ครั้น พระยา พิไชย สงคราม พระยา จ่า แสน บดี ได้ ทราบ หนังสือ เจ้า พระยา นคร สิมา ดัง นี้ แล้ว ก็ ทำ ตาม คำ สั่ง มา นั้น ทุก ประการ ปล่อย เรือ บันทุก ศีศะ ญวน ตาม น้ำ ไป ใน เมือง ญวน แล้ว เผา ค่าย ทำลาย เรือ รบ เสีย สิ้น เก็บ ได้ ช้าง ม้า โค กระบือ ของ ญวน ที่ เหลือ ตาย กับ สรรพาวุธ ต่าง ๆ บันทุก ช้าง เลิก ทัพ กลับ มา ทั้ง สิ้น ๚ะ

๏ ฝ่าย ทัพ ญวน กอง ตระวัน ออก ที่ ยก มา ฆ่า กอง ทัพ พระยา นคร สวรรค ตาย ๑๐๐๐ นั้น พวก ญวน กอง นั้น ยก มา เก้า สกัด ตาม ทัน กอง ทัพ พระยา พิไชย สงคราม ฯ สู้ พลาง หนี พลาง มา พ้น จาก แม่ น้ำ น้อย แล้ว ฝ่าย ญวน ยก เร่ง รีบ รุด ตาม มา ถึง ฝั่ง แม่ น้ำ น้อย เหน ตภาน เชือก ที่ ไทย ทำ ข้าม แม่ น้ำ นั้น ญวน ไม่ รู้ อุบาย ของ ไทย ประการ ใด ก็ ตี กลอง เรง ทหาร ให้ เดิน กอง ทัพ ข้าม ตภาน เชือก มา โดย มาก ทุก ๆ ตภาน ชะนะ นั้น ตภาน เชือก ที่ ไทย ทำ อุบาย เอา เลื่อย ชัก เล่า ตภาน ให้ คอด เกือบ จะ ขาด นั้น ตภาน ก็ หัก ลง ทุก ๆ ตภาน ทหาร ญวน ตก ลง น้ำ ถูก เหลา ไม้ ลอก ที่ ไทย ปัก ไว้ ใน น้ำ ใต้ ตภาน เสียบ กอง ทัพ ญวน ตาย เปน อัน มาก ฝ่าย องหลับ แม่ ทัพ เหน ดัง นั้น ก็ ไล่ ทหาร ให้ ลง ตาม น้ำ ที่ ตลิ่ง พ้น ตภาน ทหาร ญวน ก็ ถูก เหลา แล ขวาก ใน น้ำ เจบ ป่วย ล้ม ตาย เปน อัน มาก การ ที่ ญวน จะ ติด ตาม ก็ ช้า ลง กอง ทัพ ไทย ใหญ่ น้อย ก็ เดิน ทัพ มา ถึง เมือง เขมร โดย สดวก ฝ่าย กอง ทัพ พระยา ราช นิกุล เดิน ทัพ มา ฝ่าย หลัง ภบ อ้าย ญวน ที่ เลื่อย ล้า อยู่ ตาม ป่า ก็ จับ ได้ ๒๖ คน ส่ง ให้ เจ้า พระยา นคร ราช สิมา แม่ ทัพ ใหญ่ ฯ สั่ง ให้ ล่าม ถาม อ้าย ญวน ๒๖ คน แยก กัน ถาม จึง ได้ เนื้อ ความ ว่า แม่ ทัพ ญวน ใหญ่ น้อย ชื่อ ดัง นั้น ฯ แล ถูก อุบาย ตาย ที่ นั้น ฯ เปน จำนวน คน เท่า นั้น ฯ ดัง ที่ กล่าว มา แล้ว แต่ หลัง นั้น แล้ว ขอ ยุติ ไว้ แต่ เท่า นี้ ๚ะ

๏ ธรรมเนียม มี เมีย มาก ธรรมเนียม นี้ เปน ร้าย แก่ บ้าน เมือง แล ความ ดี ของ คน ทั้งปวง เปน อัน มาก ธรรมเนียม ไม่ ดี ต่าง ๆ นั้น ควร คอเวินแมนต์ จะ ห้าม ให้ เลิก อย่า ให้ มี ต่อ ไป ๚ะ

๏ วิไสย ชาย หญิง ครั้น ถึง อายุกษ์ สม ควร แล้ว ถ้า ชาย รัก หญิง คน ใด กว่า หญิง คน อื่น ทั่ว กัน สิ้น แล้ว แล หญิง นั้น รัก ชาย คน นั้น กว่า ชาย อื่น ทั่ว กัน สิ้น แล้ว ชาย คน นั้น ควร จะ แสดง ใจ คำรบ มา สู้ ขอ หญิง บุตร สาว นั้น แต่ บิดา มารดา แต่ ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ แล ให้ สัญญา แก่ บิดา มารดา ว่า จะ อุส่าห์ ทำ นุ บำรุง เลี้ยง บุตร สาว นั้น เปน ภรรยา เตม วาสนา เตม ภาค ภูมิ ตาม มี่ ตาม เกิด ของ ตัว จำเพาะ นาง คน เดียว นาง ภรรยา ของ ตัว นั้น แล ชาย นั้น จะ ให้ หญิง นั้น มี ความ ซื่อ ตรง ต่อ ตัว อย่าง ไร ชาย นั้น ควร จะ มี ความ ซื่อ ตรง ต่อ หญิง คน นั้น ให้ เหมือน กัน เมื่อ ชาย หญิง จะ ตก ลง ให้ สัญญา แก่ กัน เช่น นี้ ควร บิดา มารดา ผู้ หลัก ผู้ ใหญ่ ทั้ง สอง ฝ่าย จะ จัด แต่ง งาน ให้ หญิง ชาย ทั้ง สอง คน นั้น เปน สามี เปน ภรรยา แก่ กัน กิน อยู่ เจริญ ความ ศุข ด้วย กัน เปน เกียรติยศ แก่ บ้าน เมือง ๚ะ

๏ กฎหมาย บ้าน เมือง ควร จะ ป้อง กัน รักษา หญิง สาว หญิง โสด แล หญิง ภรรยาไว้ให้ แขง แรง อย่า ให้ ชาย โสด แล ชาย สามี เบียด เบี้ยฬ เอา รัด เอา เปรียบ แก่ ผู้ หญิง ที่ เปน ภรรยา ของ ตัว ฦๅ ที่ เปน ภรรยา ท่าน ผู้ อื่น ฦๅ ที่ ยัง มิ ได้ เปน ภรรยา ของ ใคร เลย

๏ ชาย ที่ ทำ ให้ หญิง เสีย ที่ แก่ มัน แล้ว แล ยัง จะ คิด เอา หญิง นั้น ไป ทอด เต่า จะ ให้ คน ทั้งปวง เสีย เงิน ด้วย ความ ปราถนา จะ ได้ หญิง นั้น ราคา เยาว ๆ ชาย ที่ คิด ทำ แก่ หญิง ดัง นี้ ที่ คิด จะ ซื้อ หญิง รูป สวย ๆ ดัง นี้ จำ ต้อง เปน คน กิริยา แล ใจ อยาบ เตม ที่ คน ดี ๆ คง เกลียด คน เช่น นั้น คง ว่า ใจ คน พวก นั้น มิ ใช่ มนุษ ทำ ไม ผู้ หญิง มิ ใช่ มนุษ ฦๅ มิ ใช่ แม่ คน ฦๅ มิ ใช่ พี่ สาว น้อง สาว แล ภรรยา คน ฦๅ ควร จะ นับถือ ว่า เปน แม่ เปน ภรรยา เปน พี่ สาว น้อง สาว ทำไม จึ่ง บังอาจ ข่มเหง เบียด เบี้ยฬ คิด เอา รัด เอา เปรียบ แล คิด ขาย กัน ดัง นี้ เล่า ใคร จะ นับถือ เจ้า ได้ ใคร จะ คำนับ เจ้า ว่า เปน มนุษ ได้ คำ นับ คำรพ แม่ แล ภรรยา แล พี่ สาว น้อง สาว ของ ตัว แล ของ ท่าน ผู้ อื่น ด้วย ท่าน จึ่ง จะ เปน คน ๆ อื่น จะ ได้ ชม ว่า เปน ชาย ควร จะ คำนับ นับถือ เพราะ เขา รู้ จัก ป้อง กัน รักษา บัน ดา ผู้ หญิง เพราะ เปน แม่ มนุษ ภรรยา มนุษ พี่ สาว น้อง สาว มนุษ ด้วย ขอ อย่า ให้ ท่าน ผู้ ใด อัน จะ อ่าน เรื่อง นี้ เปน คน จังไร ดัง นี้ เลย เอไดเตอร์ ๚ะ

๏ อย่า ไว้ ใจ ตัว เกิน ไป ถ้า สงไสย ด้วย การ ซึ่ง จะ ทำว่า ดี ฤๅ ไม่ อย่า พึง ทำ การ นั้น ก่อน ให้ แน่ ใจ ว่า ดี จึ่ง ทำ เถิด ๚ะ

๏ ข่าว ใน กรุง เทพ ฯะ

๏ ยัง มี อีก เรื่อง หนึ่ง คน ใน ชาว กรุง สยาม มัก พูด กัน ว่า พระไตรย ปิฎก พระบาลี ลีล ห้า ลีล แปด ลีล สิบ ลีล สอง ร้อย ยี่ สิบเจด ถึง จะ กล่าว เทจ จริง ฉัน ใด ก็ ไม่ สู้ เปน ไร มี สำคัญ อยู่ อย่าง หนึ่ง ถ้า แม้น เจบ ไข้ ใกล้ จะ ตาย ให้ ปลง ร่าง กาย สังขาร ตัด ความ รัก ใน ตัว ว่า ไม่ ใช่ ตัว ของ เรา อย่า ได้ มี ความ รัก ทรัพย สิ่ง ของ ทอง เงิน ก็ ไม่ ใช้ ของ เรา คำ สอน อย่าง นี้ เปน ของ ดี วิเสศ แต่ คน ชาว ยุโรป ไม่ เหน ด้วย ซึ่ง ชีวิตร จิตร วิญาน ร่าง กาย สังขาร มนุษ เปน ที่ รัก ถ้า แม้น ใน ตัว เรา เจบ ป่วย มี แผล เปื่อย เน่า ก็ จะ ต้อง หา หมอ มา ประ กอบ ยา รักษา ซึ่ง จะ สอน ว่า ไม่ ให้ รัก นั้น จะ ทิ้ง ไว้ ให้ ป่วย ไข้ เจบ ตาย ไม่ สม ด้วย คำ พระเจ้า สั่ง สอน เลย กับ ใน พระบาลี กล่าว พระ สมณะโคดม สละ ละราช สมบัติ ออก ไป บวช เที่ยว บินฑบาต ขอ เขา กิน ความ ข้อ นี้ สรรเสิญ กัน ว่า ดี คือ ดี อย่าง ไร ถ้า แม้น ดี จริง พระ มหา กระษัตร ที่ ถือ ตาม บาลี ท่าน ก็ จะ ต้อง ประพฤติ บวช แล้ว ไม่ สึก ๚ะ

๏ คำนับ มา ยัง ท่าน เอไดตอร ข้าพเจ้า คิด เหน ว่า คน ที่ บวช เปน พระภิกขุ ใน บาลี ว่า มี ลีล ๒๒๗ คน ที่ บวช นั้น เปรียบ ดุจดั่ง เพรียง กิน ทั้ง ลำ จะ วิด อย่าง ไร ก็ ไม่ แห้ง จะ หยา อย่าง ไร ก็ ไม่ หาย รั่ว คน ที่ บวช นั้น จะ ว่า ได้ บุญ อย่าง ไร คน ที่ ถือ สาสนา พระ สมณะ โคดม ไม่ เหน มี ปัญญา อา ไร เลย คน ชาว ยุโรป ถือ สาสนา พระคฤศโต เจ้า มี ปัญญา อาจ สามารถ จะ ทำ สาระพัด สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง ก็ ทำ ได้ ทุก อย่าง ข้าพเจ้า จึ่ง เหน ว่า สาสนา พระ เยซู เจ้า จริง เที่ยง แท้ ( ชาว สยาม ) ฯะ

๏ ถ้า ใคร เหน ดี อย่าง ไร เจ้า ของ สยาม ไสมัย ไม่ ห้าม ถ้า แสดง ความ ที่ ตัว เหน ดี ก็ ยอม ให้ แสดง แต่ เมื่อ แสดง ความ เหน ดี ของ ตัว อย่า ลืม ว่า คน อื่น ที่ จะ ไม่ เหน ด้วย ก็ มี บ้าง ถ้า เขา จะ ตอบ แก้ ความ ที่ ตัว ว่า มา นั้น จำ ต้อง ยอม ให้ เขา ว่า ตาม เหน ดี ของ เขา ครั้น จะ ให้ คน ทั้ง ปวง ว่า กัน ไป ว่า กัน มา เกิด ปัญา คง จับ จริง เทจ กัน ได้ คง เหน ของ ควร ของ ไม่ ควร แต่ เมื่อ จะ โต ตอบ ว่า กัน ไป ว่า กัน มา จง พูด เปน คำ เรียบ ร้อย งาม อย่า แกล้ง ว่า ให้ เจบ ใจ กัน เลย จึ่ง จะ สม งาม เปน คุณ แก่ บันดา คน ที่ จะ อ่าน ที่ จะ ตรึก ตรอง ดู ความ นั้น ทั้งสอง ฝ้าย ชาว สยาม อยู่ ข้าง จะ พูด แรง เกิน ๆ ไป บ้าง —เอไดตอร ๚ะ

๏ คำนับ มา ถึง ท่าน ครู สมิท ข่าว ฦๅ กัน รู้ ทั่ว บ้าน ทั่ว เมือง เหตุ ไฉน ครู สมิท จึ่ง ไม่ ออก จดหมาย เหตุ สั่ง สอน เขา ข้าพเจ้า ลง ทุน ซื้อ สะแตมป ปิด ฝาก เหตุ มา ถึง ท่าน คือ เปน คน เชื้อ เจ้า ไป ดู ลคร ปรินซ์ เทียเตอร์ ไม่ ดู เปล่า ภา ลคร ของ ท่าน ไป ซ่อน ไว้ ใน ที่ บ้าน สวน ท่าน ก็ ให้ ทหาร ไป ล้อม บ้าน จับ มา ส่ง ที่ วัง กรมหมื่น ภูธเรศ ธำรงค์ ศักดิ์ ท่าน ว่า ผิด กระทรวง แล้ว เขา ภา ไป ส่ง ที่ วัง กรมขุน บดินทร ไพศาล โสภณ ยัง อีก ราย หนึ่ง ข่าว ฦๅ กัน ว่า เปน เชื้อ ตระกูล เปน คน บ้า ตัณหา มี เมีย คน หนึ่ง อยาก จะ ได้ สอง คน มี สอง คน อยาก จะ ได้ สี่ คน มี สี่ คน อยาก จะ ได้ แปด คน เหน ลูก สาว ใคร งาม อด ไม่ ได้ กลาง คืน ปลอม เปน ไพร่ ขึ้น รถ ไป เที่ยว เกี้ยว ผู้ หญิง ตาม ลำเพง พวก จีน อั้งยี่ มัน ไม่ รู้ ว่า เปน ท่าน ผู้ ใด มัน ก็ ตี เอา ยับ เยิน ต้อง คลาน กลับ มา บ้าน เรา ท่าน ทั้งหลาย ถ้า มี ลูก แล้ว ควร ต้อง สั่ง สอน อย่า เอา เยี่ยง อย่าง ธรรมเนียม นี้ เปน ที่ บัดสี ชาย หน้า ตา ต้อง สู่ ขอ เขา ตาม อย่าง ธรรมเนียม บ้าน เมือง จึ่ง จะ ว่า ลูก พ่อ ลูก แม่ ๚ะ

๏ มี เปน อัน มาก หลาย อย่าง มี ทุก ตำบล ทุก ชาติ ทุก ภาษา บาง ที่ อ้าง ว่า เปน คน ถือ สาศนา เคร่ง ครัด เมื่อ มี คน เช่น นี้ เปน คน โกง ต้อง ระ วัง อย่า เสีย ที่ ให้ มัน ขาย ตัว ได้ เลย เมื่อ คน ทำ ชั่ว แล ความ นั้น อยู่ ใน ระหว่าง กลาง ตระลาการ หา ควร จะ ลง ใน จดหมายเหตุ เว้นแต่ บอก ราย งาน ตาม มี มา ทุก วัน เมื่อ ชำระ กัน อยู่ ฤๅ เมื่อ ตระลา การ ตัด สิ้น แล้ว จะ ได้ แจ้ง ความ ว่า ตัด สิ้น อย่าง นั้น ๆ การ ไม่ ดี ติ เตียน ได้ แต่ จะ ออก ชื่อ ติ เตียน ตัว คน หนึ่ง คน ใด เว้น แต่ ใน การ กัน บ้าน เมือง แล กันคน อื่น อย่า ให้ ต้อง อัน ตะราย ประการ ใด นอก จาก การ เช่น นี้ หา ควร ที่ จะ ติ เตียน ออก ชื่อ ตัว คน ไม่ —เอไดตอร ๚ะ

๏ กฎหมาย ชาว ยุโรป เขา จ้าง คน ที่ รู้ จัก กฎหมาย มา ว่า แทน ก็ ใช้ ได้ กฎหมาย กรุง สยาม มี เงิน จะ จ้าง คน ว่า ความ แทน ไม่ ได้ คน ที่ ไม่ รู้ จัก ความ รู้ ไม่ เท่า เอา แต่ ครึ่ง รู้ ไม่ ถึง เอา ให้ เต็ม จะ โปรด ให้ มันแต่ง ทนาย ว่า ได้ ด้วย กัน จะ มิ ได้ ฤๅ วิไส ความ จะ ว่า กัน ที่ ทุก อย่าง นั้น ไม่ ใช่ ฤๅ จะ มา กลัว อะไร กับ หมอ ความ ( ชาว สยาม ) ๚ะ

๏ วัน จันทร เดือน แปด อุตรสาท แรม สิบ สี่ ค่ำ เลวา กลาง คืน กัปตัน เย เยเซน แมนะเยอร จัด การ กำ ปั่น ไฟ ที่ เที่ยว ส่ง เมล แล รับ สินค้า ฝั่ง เทล สยาม ข้าง ตะวัน ออก เจบ เปน ไข้ ด้วย โรค ลง ราก แล เช้า วัน อังคาร เดือน เก้า ขึ้น ค่ำ หนึ่ง กัปตัน เยเซน ถึง แก่ กรรม แล ใน เวลา บ่าย วัน นั้น ได้ ฝัง ศพ ที่ ปาชา ฝรั่ง ริม วัด ถาด บัว ขาว ๚ะ

๏ กัปตัน เยเซน คน นี้ เปน เยอรแมน มา ทำ มา หา กิน ใน ประเทศ สยาม นาน หลาย สิบ ปี มา แล้ว แต่ ครั้ง แผ่นดิน พระบาท สมเดจ พระจอม เกล้า ได้ รับ การ เปน กัป ตัน เดิน กำปั่น ของ กรม หลวง วงษา ธิราช สนิท หลาย ปี แล มี ความ ชอบ เปน อัน มาก เปน คน ชำนาน ใน วิชา การ เดิน กำปั่น แล ประพฤติ์ การ ซื่อสัจ สุจริต ต่อ เจ้า ของ กำปั่น นั้น ด้วย ต่อ ผ่ายหลัง กัปตัน เยเซน ได้ รับ การ เดิน บำปั่น ไฟ ลาก เปน กำปั่น ของ ห้าง บอนิโอ กำปะนี นาน หลาย ปี ด้วย กัปตัน คน นี้ เปน คน รู้ จัก เลี้ยง ตัว แล บุตร ภรรยา ด้วย เงิน น้อย กว่า เงิน ที่ ได้ นั้น เสมอ จึ่ง เปน คน มี ภอ กิน อยู่ สบาย ครั้น แก่ เข้า สัก สอง ปี มา แล้ว กัปตัน เยเซน เลิก การ กลับ ไป บ้าน ตั้ง ใจ จะ อยู่ สบาย ที่ บ้าน เลี้ยง บิดา มารดา อัน แก่ ชรา ทั้ง ภรรยา แล บุตร จะ ให้ บุตร ไป ที่ สกูล ดี ๆ เรียน วิชา ภอ เลี้ยง ตัว เอง ไป ได้ ใน เบื้อง น่า นั้น เมื่อ พระองค เจ้า สาย สนิท จัด กำปั่น เมล แล การ รับ ของ แล ส่ง ของ ถึง แล แต่ กรุง เทพ ฯ แล ฝั่ง ทเล ข้าง ตะวัน ออก เสดจ ต้องการ คน ชำนาน คน ซื่อ สุจริต มา ใช้ เปน แมนะเยอร จัด การ นั้น จึ่ง มี หนังสือ เชิญ ให้ กัปตัน เยเซน กลับ มา ทำ การ อีก ใน กรุง เทพ ๚ะ

๏ เสดจ ก็ สัญา ให้ เงิน เดือน สม งาม เปน ค่า จ้าง คน ชำนาน คน ซื่อ สุจริต ด้วย แต่ ครั้ง นี้ กลับ มา ไม่ กี่ เดือน กัปตัน นั้น ถึง แก่ กรรม บิดา มารดา ภรรยา แล บุตร ครั้น ได้ ข่าว นี้ คง มี ความ ทุกข โทม นัศ เปน อัน มาก ๚ะ

๏ ปี นี้ พระชนม์ พระษา จะ ตก ณวัน จันทร เดือน ขึ้น สิบ สาม ค่ำ มี กาด แจก ออก แก่ ท่าน ทั้งหลาย เปน อัน มาก ดัง นี้ ๚ะ

ด้วย ความ ยินดี มา ประชุม ที่ วัง สราญรมย์ ณวัน จันทร เดือน สิบ ขึ้น สิบ สาม ค่ำ ปี ระกา สัปตศก วัน ที่ ๒๑ เลบเตมเบอร์ เวลา ยาม หนึ่ง ใน การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ฯะ

๏ วัน จันทร เดือน เก้า แรม สิบ สาม ค่ำ ปี ระกาสัปตศก วัน ที่ ๗ เสบเตมเบอ ร ๑๘๘๕

๏ พร้อม กัน กับ กาด เชิญ ก็ มี คำ เตือน แจ้ง ความ ให้ แก่ ท่าน ทั้งปวง ดังนี้ ฯะ

วัน จันทร เดือน เก้า แรม สิบสาม ค่ำ ปีระกาสัปตศก ศักราช ๑๒๔๗ ฯะ

๏ ขอ แจ้ง ความ มา ให้ ท่าน ทั้งปวง ทราบ ว่า ใน การ เฉลิม พระชนม์ พรรษา พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ที่ วังสราญรมย์ วัน จันทร เดือน สิบ สาม ค่ำ ปีระกา สัปตศก นี้ ท่าน ผู้ ที่ ไป ด้วย รถ ก็ ขอ ให้ เดิน รถ ไป ทาง น่า พระ ที่ นั่ง สุทไท ย สวรริย แล้ว เลี้ยว ไป อยุด รถ ที่ ประตู น่า วัง สราญรมย มี เจ้า พนักงาน คอย รับ หมวก แล ร่ม ไว้ แล้ว เจ้า พนักงาน จะ ให้ ตั๋ว มี นำเบอร ไว้ เปน สำคัญ แล้ว รถ นั้น ต้อง เดิน ไป ตาม ถนน ริม คลอง ถ้า ท่าน ผู้ ใด จะ มา ทาง เรือ ขึ้น ที่ ท่า ริม ตพาน หก ตรง ถนน วัง สราญรมย มี เจ้า พนักงาน คอย รับ แล ให้ ตั๋ว นำเบอร เหมือน กัน เมื่อ จะ กลับ ไป เจ้า พนักงาน จะ คอย ส่ง หมวก ส่ง ร่ม ให้ ตาม ตั๋ว นำเบอร นั้น เพราะ จะ ไม่ ได้ เปน การ สับสน กัน แล ขอ ห้าม ไม่ ให้ ข้า เจ้า บ่าว ข้า ราชการ แล ลูก จ้าง ของ ท่าน ทั้งปวง เข้า ไป ใน ประตู วัง สราญรมย เปน อัน ขาด ๚ะ

๏ สมเดจ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า ภาณุรังษี สว่าง วงษ กรม หลวง ภาณุพันธุวงษ วรเดช ซึ่ง สำเร็จ ราชการ กรม ไปรสนีย์ แล โทรเลฃ กรุง สยาม ประกาศ แก่ ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง บันดา ผู้ ซึ่ง มี ความ ยินดี ที่ อยาก จะ ทราบ แล อยาก จะ ใช้ การ สาย โทรเลฃ ให้ ทราบ ทั่ว กัน ว่า สาย โทรเลฃ ซึ่ง พระบาท สมเดจ พระเจ้า อยู่ หัว ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ให้ เจ้า พนักงาน ทำ ตั้ง แต่ กรุง เทพ มาหา นคร ออก ไป ตาม หัว เมือง ตวัน ออก แล ได้ เปิด ใช้ การ ตาม ซึ่ง ได ประกาศ มา แต่ ก่อน นั้น ด้วย บัด นี้ เจ้า พนักงาน ได้ พาด สาย โทรเลฃ ตั้ง แต่ กรุง เทพ ฯ ออก ไป ถึง เมือง ฉเชิง เทรา แล เกาะสีชัง ได้ ตั้ง โรง โทร เลฃ สำหรับ บอก ข่าว ไป มา ใน ตำบล ทั้ง ๒ นั้น แล้ว ถ้า ท่าน ทั้งหลาย ทั้งปวง มี ความ ประสงค์ จะ บอก คำ โทรเลฃ ไป มา ใน ตำบล นี้ คง เรียก ราคา ค่า บอก คำ ละเฟื้อง ตาม ซึ่ง ได้ ประกาศ มา แต่ เดิม เวลา ที่ เบิด ออฟฟีศ ทุก แห่ง นั้น คง ตาม เดิม ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง เช้า ๕ โมง ครึ่ง ตั้ง แต่ เวลา บ่าย ๓ โมง จน ถึง บ่าย ๕ โมง เวลา หนึ่ง แต่ คำ โทรเลข ซึ่ง เปน ราชการ ทั้งปวง นั้น ต้อง รับ ทุก เวลา ทัน ที่ ที่ ออฟฟีศ ปาก คลอง โอ่งอ่าง ขอ ท่าน ทั้งหลาย จง ทราบ เทอญ ๚ะ

๏ ประกาศ แต่ ณวัน ศุกร เดือน สิบ ขึ้น สาม ค่ำ ปี ระกา สัปตศก ๑๒๔๗ คัด มา จาก ประกาศ ๚ะ

๏ มี หมาย ประกาศ ว่า จะ ไม่ ตั้ง กรม ใน พระราช วัง บวร สถาน มงคล ใหม่ ใน คราว นี้ พระ บรม ราช โอง การ สั่ง ให้ บรรดา ข้า ราชการ ใน พระราช วัง บวร สม ทพ เข้า รับ ราชการ ใน พระบรม มหา ราชวัง ต่อ ไป ให้ ควบ คุม ผู้ คน ซึ่ง ได้ บังคับ บัญ ชา อยู่ ตาม เดิม ให้ เปน การ เรียบ รอย เทอญ ๚ะ

เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๖ เปนซ กับ ๕ อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๗๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน เก้า แรม สิบ ค่ำ ถอด แรนดอลฟ ชัชชิล เมื้อ พจ เปน สปีจะ ที่ เมือง เชฟฟีลด แสดง ความ ว่า ซึ่ง ขัด ข้อง ฝ่าย อังกฤษ แล รุเซีย จัด เสร็จ ดี กัน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน เก้า แรม สิบ สอง ค่ำ ที่ กรุง แมดริด ใน ประเทศ ซเปน นั้น มี ความ วุ่นวาย ร้อน ใจ เปน อัน มาก เพราะ พวก เยอรแมน ได้ ยก ธง ของ เยอรแมน ที่ เกาะ กาโรไลนิศ พวก พาล นักเลง วาน นี้ ได้ ชัก ธง เยอรแมน ลง แล ตรา สำคัญ ที่ ราชทูต เยอรแมน อยู่ นั้น คราว ชมนุม กัน ใหญ่ เมื่อ ซินอร ซะคัสต เปน เปรไซเดนด นั่ง ครอง การ ได้ ตั้ง เรซิลูเช่อน ข้อ หนึ่ง ว่า ถ้า พวก ลิบริล ถูก เรียก ให้ ว่า ราชการ คง หัก ทาง พระราช ไมตรี ฝ่าย สอง ประเทศ นั้น ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ ลอด ฮาดติงตัน คราว พูด กัน เปน สปีจ ได้ ว่า ใน ปาเลียแมนต ข้าง น่า นั้น มิศเตอ ปาเนล คง จะ ไม่ ได้ สำเร็จ ความ ชอบ ใจ ของ ตัว ถ้า มิศเตอ ปาเนล จะ เอา การ อัน เปน ไม่ ได้ นั้น ทั้ง พวก ลิบริล ทั้ง พวก คอนเซอะติฟ จะ รวม เข้า กัน มิ ให้ ตั้ง ได้ ซึ่ง มิศเตอ ปาเนล จะ มา ขอ นั้น ๚ะ ๏ เมือง ไกโร วัน จันทร เดือน เก้า แรม หก ค่ำ นั้น ซุลตัน เจ้า ประเทศ เตอกี จะ ตั้ง พวก ข้า หลวง ให้ หา ฤา ปฤกษา การ ประเทศ อี ยิปต กับ เซอ แฮซะ ดรัมมอนด วุลฟะ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน เก้า แรม เจด ค่ำ หนังสือ จดหมาย เหตุ ไตมซ ลง พิมพ ข่าว โทรเลข ข้อ หนึ่ง มา จาก กรุง ปิกิน ว่า เซอร รอเบิด ฮาด วาง ตำแหน่ง บริติช มินิศเตอ ประจำ ปรเทศ จีน ไม่ รับ แล้ว แล ได้ รับ ตำแหน่ง เปน อินซเปกตอร เยนิรัล ว่า การ ภาษี ข้า เข้า ข้า ออก ที่ ประเทศ จีน ๚ะ

๏ การ ไมตรี ช่วย ธุระ ฝ่าย ประเทศ ออศเตรีย ประ เทศ เยอรเมนี่ แล ประเทศ รุเซีย ทั้ง สาม ประเทศ นี้ กล่าว เปน แน่ อีก แล้ว ที่ เมือง เครมซิเออร ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน เก้า แรม แปด ค่ำ มิศเตอ ปาเนล ร้อง ห้าม ว่า การ ร้าย กระทำ เลื่ย การ ซึ่ง จะ ให้ พวก ไอริช เปน อินดี เปน เดนต ขึ้น ๚ะ

๏ คน ถึง แก่ กรรม เพราะ โรค ลง ราก จน บัด นี้ ถึง ๘๒๕๐๐ คน แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ประหัศบดี เดือน เก้า แรม เก้า ค่ำ ปรินซ บิศมาก แจ้ง ความ แก่ บริติช คอเวินแมนต ว่า ท่าน ยอม ให้ ความ ขัด ข้อง เถียง ด้วย เกาะ กาโร ไลน นั้น ตก เปน พนักงาน คน กลาง ตัดสิ์น ให้ ๚ะ

๏ โรค ลง ราก แอเชีย มี ขึ้น ใน ประเทศ อิตะลิ ด้วย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน เก้า แรม สิบสาม ค่ำ เปร ไซเดนต พวก เสนาบดี ไป แสดง ความ เสีย ดาย เปน อัน มาก แก่ มินิศเตอ เยอรแมน เพราะ การ หยาบ คาย ซึ่ง คน หยาบ ทำ แก่ ธง เยอรแมน ฯะ

๏ บัด นี้ จัด การ แล้ว จะ ให้ พระราช โอรส ทั้ง สี่ ที่ ไป ประเทศ อิงแลนด จะ เรียน วิชา สิล บระสาท นั้น ขึ้น ที่ เมือง มาเซล ใน ประเทศ ฝรั่งเศศ กรมหมื่น นเรศ วรฤทธิ จะ ไป คอย รับ เสดจ ทั้ง สี่ พระองค ที่ เมือง มาเซล นั้น ฯะ

๏ ณวัน พุฒ เดือน สิบ อุตราสาธ แรม แปด ค่ำ ตาม พระบรม ราช อนุญาต ให้ เล่น ถวาย ตัว ที่ พระบรม ราชวัง ออซบอน

๏ เปน การ ภา ให้ ชน ทั้งปวง ที่ ไม่ รูจัก ยด เปน อัน เสีย ทั้ง นั้น การ เช่น นี้ หนังสือ สยาม ไสมย คง ติ เสมอ คง เตือน ให้ คน เลิก การ เช่น นี้ เพราะ เปน อันตราย แล ความ ฉิบหาย แก่ คน อัน ดื้อ ขืน เล่น นั้น และ ถ้า ใน หลวง จะ โปรด ตั้ง กฎหมาย ห้าม มิ ให้ โรง ศาล ตระลาการ แล ท่าน ผู้ มี วาศนา รับ ฟ้อง หา ว่า คน เปน นี่ เพราะ เล่น การ พนัน การ พนัน ก็ จะ ซา ลง สนัด ใน แผ่นดิน บ้าน เมือง ฯะ

๏ ที่ ช่วย หา ข่าว หา เหตุ ส่ง ถึง เจ้า ของ สยาม ไสมย แล ขอ ให้ เอา ความ นั้น ลง ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย เอไดตอร ขอบ ใจ ท่าน เปน อัน มาก แต่ ก่อน ผู้ นั้น บาง ที่ ลืม ว่า ท่าน ต้อง ลง หลาย มือ ไซน ชื่อ แล บอก ตำบล บ้าน มา ให้ เจ้า ของ สยาม ไสมย เปน สำคัญ ว่า ความ นั้น เปน ความ จริง ไม่ มี เทจ อุบาย อย่าง หนึ่ง อย่าง ได เลย ถ้า ไม่ ทำ ตาม เอไดตอร ขอ มา นี้ อย่า เคือง ใจ ถ้า เอไดตอร ไม่ เอา เรื่อง ของ ท่าน ลง ใน สยาม ไสมย เลย ถ้า เจ้า ของ สยาม ไสมย ไม่ รู้ ตัว ท่าน ที่ ส่ง ความ มา นั้น ฤๅ ถ้า ส่งไล่ ว่า ชื่อ ฤๅ ตำบล บ้าน อัน ติด อยู่ ใน หนังสือ ที่ ส่ง มา นั้น เปน การ ปลอม การ หลอก เล่น ก็ คง ไม่ ลง ความ นั้น ให้ เปน อัน ขาด ฯะ

๏ ใคร มี หนังสือ แปลก ๆ ใหม่ ซึ่ง ท่าน แต่ง เอง ฤๅ ซึ่ง เพื่อน แต่ง แล ท่าน ไม่ มี ภาหน กำลัง ที่ จะ ลง พิมพ มิ ให้ เรื่อง นั้น สูญ เปล่า เชิญ ส่ง เรื่อง นั้น มา ถึง โรง พิมพ บางคอแหลม เถิด คง คิด ออน รวบ รวม เรื่อง ดี ๆ ได้ มิ ให้ สูญ คง เบิด ทาง ให้ คน ที่ ชำนาน แต่ง เรื่อง อ่าน ต่าง ๆ นั้น มี ชื่อ เสียง ขึ้น ตาม ปัญญา แล กำลัง ของ ท่าน ผู้ แต่ง ได้ เรื่อง ดี ๆ นั้น ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

สิบ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๑๕ บาท ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๖ สลึง

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียกเอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท

เรือน แล ที่ สำหรับ เช่า

๏ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก เช่า บ้าน ฤา ที่ สำหรับ ปลูก เรือน ฤา ที่ สำหรับ จอด แพ ริม ฝั่ง แม่ น้ำ ฤา จะ ทำ ท่า เรือ จ้าง มา หา เอไดตอร เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย ก็ คง ได้ ความ ยิ่ง เลอียด ที่ เหล่า นี้ อยู่ ตาม แนว ถนน เจริญ กรุง ตาม ถนน ลง ท่า ตรง ข้าม คลอง ดาวขะนอง ลง แม่ น้ำ ฤา ออก ถนน ใหญ่ ได้ โดย สดวก ( จ ห ) ฯะ

ภัก อยู่ ที่ โรง เลี้ยง แขก คือ ยูไนเวอซัล โฮเตล เคียง ห้าง ทำ ขนม ปั๋ง คน ใช้ คน โรค มาหา ได้ แล้ว แต่ จะ ต้อง การ พึ่ง กับ ยา แล วิชา ของ หมอ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน เก้า ขึ้น สอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๗ ปี ระกา สัปตศก ( ด ๑ ) ๚ะ

มี ขาย

โคม แคซ อย่าง ดี ใหม่

๏ จุด ไม่ ต้อง ใช้ ไส้ แล ไม่ เปลือง แสง สว่าง ดี เสมอ แคซ ได้ หลาย ๆ ดวง ไม่ มี อันตราย ต่าง ๆ ไม่ ระเบิด ไม่ เสีย ไม่ รั่ว แล ไม่ แตก ควร จะ ใช้ ได้ เปน ตะเกียง อย่าง วิเสศ แล ไว้ ใจ ได้ เปน แน่ ( ห ๒ )

๏ เปน ภาษา อังคริน บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤา ใต้กลางโลกย์ ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไสย กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่านั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง แปด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๘ ถึง ๑๘๘๕ ครบ แปด ปี ( จ ห ) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด