๏ ว่า ด้วย กิจ ๔ ใน บท ที่ สอง ว่า กิจฉัง มัจจา นะ ชีวิตัง ว่า ยาก นัก ที่ มนุศย์ จะ ได้ มี ชีวิตร รอด อยู่ ได้ ด้วย สัตว ทั้งหลาย เข้า ถือ เอา ปัตติสนธิ ใน โยนิ กำเนิด ทั้ง ๔ คือ ชะลัมภุชะ สังเสทะชะ อันทะชะ อุปะ ปาติกะ แล้ว โดย พระ บาฬี ว่า พะหุกา โขเม ปัจจะ ไจยา มรนัสสะ เหตุ ความ ตาย ของ สัตว มี มาก นัก อัชชัต ติกาจะ พาหิ ราจะ มี ทั้ง ภาย ใน แล ภาย นอก เมื่อ สัตว ทั้งหลาย ถือ เอา ปัตติสนธิ ใน ครรภ์ แห่ง มาร ดา แล้ว เหตุ ภาย ใน นั้น คือ ธาตุ ทั้ง ๔ สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง วิการ วิปริต เพราะ เหตุ มารดา เสพย์ อา หาร ฤา ประพฤติ อิริ ยาบท ไม่ เสมอ ก็ ถึง ซึ่ง ชีวิตร อันตราย เหตุ ภาย นอก นั้น เล่า คือ มนุศย์ ฤา สัตว เดรนาน เสี้ยน หนาม เขี้ยว งา ใน น้ำ บน บก ตก ต้อง ประหาร ก็ เปน เหตุ ที่ จะ ให้ ถึง แก่ ชีวิตร อันตราย อัน เหตุ แห่ง ความ ตาย มี มาก นัก ชีวิตร ของ สัตว ที่ เกิด มา ดั่ง ประทีป ที่ ตาม ไว้ ใน ที่ แจ้ง พลัน ที่ จะ ดับ ไป เรว พลัน มิ ฉนั้น เปรียบ เหมือน น้ำ ที่ อยู่ ใน ห้วง อัน น้อย ใน เมื่อ ระดู แล้ง มี แต่ จะ แห้ง ไป ฉัน นั้น บาง ที เกิด มา แล้ว แต่ ยัง ไม่ ทัน ที่ จะ ได้ ประกอบ การ สุจริต รู้ จัก ผิด แล ชอบ ก็ ทำลาย ขันธ์ สิ้น ชีพ เสีย ก่อน ก็ หา เปน ประโยชน์ แก่ ชีวิตร ที่ หา ได้ ด้วย ยาก ไม่ ประการ หนึ่ง สมเด็จ พระ ผู้ ทรง พระภาคย์ ตรัส แก่ พระ เจ้า ปั ติ เสนะธิ โกสล ราช บรม กระษัตร์ ใน ปัพะโต ประมาท ว่า ชาติ ชะรา พยาธิ มรณะ นี้ เปรียบ เหมือน ภูเขา สูง เทียม เมฆ ทั้ง ๔ ทิศ กลิ้ง บด ทับ สัตว มา แล้ว ท่วน หน้า มิ ได้ เลือก ว่า กระษัตร์ พราหมณ์ แพทย์ สูต ปุก กุละ จัณฑาล ชาติ หนึ่ง ชาติ ใด ชื่อ ว่า มี ชีวิตร แล้ว ก็ ตก อยู่ ใน วิไสย์ แห่ง อำนาจ ชะรา มรณะ ครอบ อยู่ ทั้ง สิ้น ไม่ มี วิไสย์ ที่ จะ ต่อ ต้าน หลีก หนี ด้วย อุบาย อย่าง หนึ่ง อย่าง ใด เลย เมื่อ นักปราช คือ บัณฑิตย์ ได้ เห็น ฉนั้น แล้ว จึ่ง ได้ รีบ เร่ง ประพฤติ การ สุจริต ด้วย กาย วาจา แล ใจ โดย เรว เปรียบ เหมือน บุคคล ที่ เพลิง ไหม้ ติด ศีศะ อยู่ รีบ เร่ง ดับ เพลิง ใน ศีศะ ตน เสีย โดย เรว พลัน ฉะนั้น เพราะ ว่า ชีวิตร์ เปน ของ หา ยาก เหตุ ที่ จะ ตัด ชีวิตร์ เสีย มิ ให้ เปน ไป นั้น มี มาก นัก หนึ่ง คาถา ใน พัทเทกะรัต สุต ว่า อัช เชวะ กิจจะมา ตัปปั่ง กิจ อัน ใด ที่ จะ ให้ เกลศ์ ปา ปะธรรม ลามก ดับ ไป ได้ กิจ นั้น เรา ควร รีบ ทำ ใน วัน นี้ โก ญัญญา มรณัง สุเว เพราะ ว่า ใคร เล่า จะ รู้ ว่า ความ ตาย จะ มี มา ต่อ วัน พรุ่ง นี้ นะหิโนสังคะ รันเตนะ มะหา เสเนนะ มัจจุนา ถ้า เสนา ใหญ่ ของ มัจ จุราช คือ ความ ตาย มา ถึง แล้ว จะ ผัด เพี้ยน อ้อน วอน ฤา ทำ อุบาย ต่อ สู้ ด้วย ประการ ใด ๆ ไม่ ได้ เลย ประการ หนึ่ง สมเด็จ พระ ผู้ ทรง พระ ภาคย์ ก็ ได้ ตรัส ไว้ ว่า อัน บุคคล ทั้งหลาย ถึง มาท ว่า เปน อยู่ แต่ ประกอบ ไป ด้วย ความ ประมาท มัว เมา ก็ ได้ ชื่อ ว่า ตาย เสีย แล้ว บุคคล ผู้ มิ ได้ มี ความ ประมาท มั่น มนะ สิการะ คือ ตรอง ถึง ตน อัน ตั้ง อยู่ ใน วิไสย์ แห่ง ชะรา มรณะ แล้ว มา บันเทา เสีย ซึ่ง ราคะ โทษะ โมหะ บุคคล ผู้ นั้น ถึง ตาย ก็ ยัง ได้ ชื่อ ว่า เปน อยู่ สม ด้วย พระ พุทธ ภาสิต ว่า อะปะ มา โทอะมะ ตังปะทัง ปะมาโท มัจจุ โนปะทัง ดั่ง นี้ เมื่อ ผู้ ใด ได้ ชีวิตร์ รอด มา จน ถึง รู้ การ ควร ว่า เปน ลาภ อัน ประเสริฐ ไม่ ควร จะ ทิ้ง ให้ ชีวิตร ร่าง กาย ที่ เปน ของ หา ยาก ตก ล่วง ไป เสีย เปล่า จาก ประโยชน์ เพราะ มิ ได้ รู้ แน่ ว่า ความ ตาย จะ มา ถึง เมื่อ ใด วัน คืน ล่วง ไป ก็ มิ ได้ ล่วง ไป เปล่า นำ เอา ชีวิตร์ ของ สัตว ทั้งหลาย รุก รัน หมด สั้น ใกล้ ต่อ ความ แตก ความ ฉลาย เข้า ไป ทุก วัน ทุก เวลา ทุก หายใจ เข้า หายใจ ออก ดั่ง นัก โทษ ที่ นาย เพชฆาฎ นำ ไป สู่ ที่ ฆ่า ฤา มิ ฉะนั้น เปรียบ ดั่ง แม่ โค ที่ นาย โค ฆาฎ นำ ไป สู่ ที่ ฆ่า โค ฉะนั้น ถึง โดย จะ มี กำหนด อายุศม ไซย์ ก็ เพียง ๘๐ ปี เท่านั้น ไม่ พอ เพียง แก่ ความ ปราถนา ผู้ มี ปัญญา ควร จะ ดู ถูก อายุ ที่ น้อย นั้น เสีย ควร จะ มี ความ สัง เวช สลด ปรารภ ความ เพียร แสวง หา สิ่ง กุสล สันต ติวร บท ทาง ระงับดับ เสีย ซึ่ง ราค โทษะ โมหะ ให้ น้อย ให้ เบา บาง จน ถึง วิมุติ สุข ไป พ้น เปน ที่ สุด สมควร เปน ผู้ มี ความ ไม่ ประมาท ๚ะ

๏ คำ อักซิอัม เปน คำ ภอ พูด แล้ว เหน แล้ว ยิน แล้ว นักปราช ทั้งหลาย คง เหน ว่า เปน ความ จริง เถียง ไม่ ได้ ฯะ

๏ เชิญ ให้ ท่าน ผู้ มี ปัญญา อ่าน แล จำ อักซิอัม เหล่า นี้ เถิด ๚ะ

๏ คง มี ผู้ หนึ่ง ซึ่ง เปน ต้น เหตุ แห่ง สิ่ง ทั้งปวง แล ดี ประเสริฐ เกิน ผู้ อื่น ทั่ว ทั้งสิ้น ท่าน ผู้ นี้ แล จำ ต้อง เปน พระบรม เจ้า จำเพาะ องค์ เดียว เทวดา มนุศย สัตว เดรฉาน แล ของ อัน มี ชีวิตร สิ้น แล ของ อัน ไม่ มี ชีวิตร จะ เปน พระบรม เจ้า พระองค์ นี้ เปน ไม่ ได้ เปน แน่ ๚ะ

๏ คง มี พระบรม เจ้า จำเพาะ องค์ เดียว ผู้ มี อำนาจ ควร จะ จัด ลำดับ ตั้ง พระ สาศนา สำหรับ มนุศย ทั่ว กัน ได้ จำเพาะ พระ สาศนา นี้ จะ เปน สาศนา แท้ จริง สาศนา เดียว ถ้า ไม่ เปน สาศนา เช่น นี้ จะ จัด ว่า เปน สาศนา แท้ จริง ไม่ ได้ ๚ะ

๏ ของ ทั้งปวง จำ ต้อง มี เจ้า ของ ผู้ จัด ลำดับ รักษา ของ นั้น ไว้ ถ้า ไม่ มี เจ้า ของ นั้น คง ทรุด โทรม ยับ เยิน เสีย ไป สิ้น ๚ะ

๏ ของ ลอย ของ กลาง ไม่ มี เจ้า ของ ไม่ มี แล้ว ๚ะ

๏ พระบรม เจ้า แท้ จริง ผู้ รู้ กำลัง ของ มนุศย แล ซึ่ง จะ เปน การ หนุน ให้ มนุศย วัธนา ดี จำเริญ ขึ้น คง สั่ง ให้ มนุศย ทำ แต่ การ ที่ มนุศย ทำ ได้ แล การ ที่ จะ เปน คุณ แก่ มนุศย จริง ๚ะ

๏ ถ้า พระเจ้า ผู้ มี อาญา สิทธิ์ ทั่ว กัน ผู้ ประกอบ ด้วย สรรพ ฤทธิ์ สรรพ รู้ ผู้ อยู่ ทั่ว ทุก ตำบล แล้ว ถ้า พระเจ้า องค์ นั้น มิ ได้ สั่ง การ ชอบ ธรรม จะ มี มิ ได้ ถ้า พระเจ้า องค์ นั้น มิ ได้ ห้าม การ บาป ก็ จะ มี มิ ได้ คน ซึ่ง ทำ ตาม พระเจ้า ผู้ สร้าง สั่ง นั้น เปน คน ชอบ ธรรม คน ซึ่ง ไม่ ทำ ตาม พระเจ้า ผู้ สร้าง สั่ง นั้น แล ขืน กระทำ การ ซึ่ง พระเจ้า องค์ นั้น ห้าม ผู้ นั้น แล เปน คน บาป ๚ะ

๏ คน ที่ ดี ใจ เต็ม ใจ ทำ ตาม พระบรม เจ้า องค์ นี้ สั่ง เปน คน ชอบ ธรรม แท้ คน ที่ ดี ใจ เต็ม ใจ ทำ การ ที่ พระบรม เจ้า องค์ นี้ ห้าม ที่ ดี ใจ เต็ม ใจ เว้น การ ที่ พระบรม เจ้า องค์ นี้ สั่ง คน นั้น แล เปน คน บาป

๏ ถ้า มนุศย ไม่ มี กำลัง เลือก ไม่ มี กำลัง รัก ไม่ มี กำลัง ทำ การ ตาม ชอบ ใจ ของ ตัว การ ซึ่ง คน นั้น จะ ทำ จะ จัด ว่า เปน การ ชอบ ธรรม ก็ ไม่ ได้ จะ จัด ว่า เปน การ บาป ก็ ไม่ ได้ เหมือน กัน ๚ะ

๏ การ ต่าง ๆ อาไศรย ความ ปราถนา แล ความ รัก ของ ผู้ ทำ ตาม ฤๅ ไม่ ทำ ตาม พระบรม เจ้า องค์ นี้ สั่ง เปน การ ดี การ ชั่ว แล้ว แต่ ความ ปราถนา นั้น จะ ชอบ จะ รัก คำ สั่ง ของ พระบรม เจ้า องค์ นี้ แล คน ที่ ไม่ มี ความ รู้ แล สัตว์ ที่ ไม่ มี ความ รู้ การ ของ สัตว์ แล คน เช่น นี้ ไม่ เปน การ บาป ไป ได้ ๚ะ

๏ แต่ การ เปล่า ๆ ไม่ เปน บาป ไม่ เปน ชอบ ธรรม ไป ได้ เอไดตอร์ ๚ะ

ข่าว ใน กรุง

๏ ข้าพเจ้า นาย สาม ชาย ตั้ง บ้าน เรือน อยู่ น่า วัด สัม พันธวงษาราม ข้าพเจ้า เปน เสมียน ขุนพร สมบัติ ขอ คำนับ มา ยัง ท่าน เอไดเตอร์ ได้ ทราบ ขอ ท่าน ได้ เอา ความ เรื่อง นี้ ลง ใน สยาม ไสมย ด้วย ยัง มี แขก คน หนึ่ง ถือ กัน ว่า เปน แขก ชาติ อาหรับ เดิม อยู่ ใน กรุง เทพ ฯ ก็ ไม่ ได้ ค้า ขาย อะไร ข้าพเจ้า ทราบ ว่า เปน คน หลอก ผู้ หญิง ที่ เปน ลูก สาว หลาน สาว ท่าน แล เมีย ท่าน ได้ แล้ว ก็ ลง เรือ กลไฟ ไป ขาย เมือง เขมร เสีย เปน หลาย สิบ คน แล้ว ที่ สุด จน ถึง หม่อม ราช วงษ มัน ก็ ยัง หลอก เอา ไป ขาย ได้ มัน ทำ การ เช่น นี้ มา หลาย ปี แล้ว สุด แต่ ว่า เมีย ใคร ดี ๆ ฤๅ ลคร ใคร ดี มัน ก็ หา แม่ สื่อ บน แม่ สื่อ คน หนึ่ง สาม ชั่ง สี่ ชั่ง ล่อ ลวง เอา ไป นี้ ได้ ที่ สุด จน คน จอน ที่ หน้า หมด ใส มัน ยัง หลอก เอา ไป หลาย คน แล้ว ขอ ท่าน เอไดเตอร์ ช่วย สงเคราะห์ เอา ความ นี้ ลง ใน จดหมาย เหตุ ให้ ข้าพเจ้า ด้วย ครั้น ข้าพเจ้า จะ เที่ยว บอก เล่า ก็ ไม่ เหมือน ลง ใน จดหมาย เหตุ เพราะ เจ้า นาย แล ขุนนาง รับ จดหมาย เหตุ ของ ท่าน มาก นัก ขอ ให้ ลง ชื่อ แล ที่ บ้าน นาย ของ ข้าพเจ้า ด้วย ท่าน ที่ อ่าน จะ ได้ ถาม นาย ของ ข้าพเจ้า นาย ของ ข้าพเจ้า จะ ได้ ทูล แล เรียน ท่าน ที่ อ่าน ฯะ

๏ เรื่อง ความ นี้ จะ จริง เทจ ประการ ใด เอไดเตอร์ ไม่ รู้ ถ้า มี คน บังอาจ ทำ การ ร้าย เช่น นี้ ควร เจ้า พนักงาน สยาม จะ สืบ ถาม ว่า ใคร เปน ผู้ทำ ถ้า ผู้ ทำ นั้น อยู่ ใน ร่ม ธง กงซุล ต่าง ประเทศ แล้ว ควร ที่ พวก พ้อง สังฆญาติ พี่ น้อง ของ คน ซึ่ง ต้อง ร้าย นั้น ทำ เรื่อง ราว ฟ้อง ตระลาการ ต่าง ประเทศ คง ชำระ ความ ด้วย ซื่อ ตรง ถ้า ผู้ ทำ นั้น ไม่ อยู่ ร่ม ธง คน ต่าง ประเทศ แล้ว ควร ที่ เจ้า พนักงาน ฝ่าย สยาม จะ จัด การ ตัด อย่า ให้ คน ชั่ว ทำ การ ชั่ว เช่น นี้ ต่อ ไป เลย จึ่ง จะ ควร คอเวินแมนต์ ต้อง ป้อง กัน รักษา พวก ผู้หญิง ใน บ้าน เมือง อย่า ให้ ใคร ย่ำยี เบียด เบียน ให้ ผู้หญิง ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด เสีย เปรียบ แก่ ใคร เลย จึ่ง จะ เปน การ งาม แก่ เมือง เอไดเตอร์ ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน ยี่ ขึ้น ห้า ค่ำ คน อะเมริกัน มิศเตอร์ แล มิศเต รศ แคศะ ผัว เมีย คู่ หนึ่ง มา ขอ เข้า ขึ้น อยู่ ใน หมู่ ลูก สิศย์ คือ บับติศชัช สยาม ใน กรุง เทพ สามี นั้น มี หนังสือ มา จาก หมู่ ลูก สิศย์ ใน เมือง ฮันะติงตัน อินไดอาน ยุไนเตดซะเตศ อะเมริกะ หมู่ ลูก สิศย์ บัพติศ ชัช สยาม ใน กรุง เทพ จึ่ง รับ ให้ เข้า หมู่ เพราะ เหน แก่ หนังสือ ฝาก นั้น แต่ แมม่ แคศะ ภรรยา นั้น แจ้ง ความ ให้ พวก ลูก สิศย์ ฟัง ด้วย ความ เชื่อ ความ ไว้ ใจ แล ความ ประสงค์ ด้วย การ ประพฤติ เบื้อง น่า ของ ตัว ครั้น ฟัง แล้ว หมู่ ลูก สิศย์ นั้น เต็ม ใจ พร้อม ใจ รับ ให้ เข้า หมู่ เมื่อ รับศีล บัพติศมา คือ ศีล จุ่ม น้ำ เสร็จ แล้ว ๚ะ

๏ ณวัน อาทิตย์ เดือน ยี่ ขึ้น หก ค่ำ มิศเต รช์ แคศะ ได้ รับ ศีล จุ่ม น้ำ ใน แม่ น้ำ เจ้า พระยา ที่ บาง คอ แหลม ครู สมิท เปน ผู้ ให้ ศีล คราว นั้น ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ จด หมาย เหตุ แอนไจนะ เดลิ แครฟ ฉบับ หนึ่ง ฉบับ แรก นั้น บอก ข่าว ต่าง ๆ ซึ่ง มี ใน ประเทศ อังกฤษ ประเทศ ยุโรบ แล ประเทศ อาเซีย แล ทุก ประเทศ ทั่ว ตะลอด พิภพ สำหรับ แจก จำหน่าย แสดง ความ แล ต่าง ๆ อัน อยู่ ใน โลกย นี้ นอก ประเทศ อังกฤษ แล ฉบับ ที่ ส่อง นั้น ลง พิมพ์ บอก ข่าว แต่ ประเทศ อาเซีย แล ประเทศ อื่น ทั่ว โลกย แสดง ความ สำหรับ ชาว อังกฤษ แล ชาว ยุโรป ทราบ ทั่ว กัน หนังสือ จด หมาย เหตุ ของ มิศเตอร์ แอนยี่ร์ ทั้ง ส่อง ฉบับ นี้ มี คุณ เปน อัน มาก แก่ คน ทั่ว โลกย คน ที่ เคย อ่าน หนังสือ จด หมาย เหตุ ทั้ง สอง ฉบับ นี้คง ดี ใจ อยาก พบ ปะมิสเตอร์ แอนยี่ร คน นี้ ด้วย ๚ะ

๏ ณวัน เสาร์ เดือน ยี่ ขึ้น สิบสอง ค่ำ ปี ระกา สัปตศก เวลา พลบ ค่ำ ประมาณ แปด ทุ่ม เสศ เกิด ผู้ ร้าย ปล้น บ้าน อำแดง อิ่ม แม่ ยาย จีน ฮ่อเฮง ที่ คลอง ผดุง หลัง วัด พฤทธา ราม พวก อ้าย ผู้ ร้าย ประมาณ สิบห้า คน เสศ เข้า เก็บ เอา ทรัพย สิ่ง ของ ทอง เงิน ไป ได้ เงิน มาก ครั้น แล้ว เจ้า ของ กับ ผู้ มา ช่วย จึง ได้ ช่วย กัน ฟัน แทง อ้าย ผู้ ร้าย ตาย คน หนึ่ง ความ แจ้ง อยู่ ใน ศาล กรม พระนคร บาล แล้ว ๚ะ

๏ ณวัน ศุกร เดือน ยี่ ขึ้น สิบเอ็ด ค่ำ ปี ระกา สัปตศก พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ทรง พระกรุณา โปรด เกล้า ฯ พระราช ทาน ให้ เลื่อน สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณ รัศมี่ กรม หลวง จักรกระพรรดิ พงษ ขึ้น เปน กรม พระ เจ้า พนักงาน กรม พระอาลักษณ์ ได้ เชิญ สุวรรณ บัตร มา เข้า พิธี ที่ วัง สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณ รัศมี่ กรม หลวง จักร กระพรรดิพงษ แล้ว พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว ก็ เสด็จ มา ทรง พระราช ทาน สุวรรณบัตร ให้ แล ทรง เจิม พระภักตร ตาม พระราช ประเพณี พร้อม ไป ด้วย พระ บรม วงษานุวงษ แล เสนา บดี ข้า ราชการ ผู้ ใหญ่ ผู้ น้อย มา ประชุม อวย พระพร ใน ที่ นั้น แล้ว สมเด็จ พระเจ้า น้อง ยาเธอ เจ้า ฟ้า จาตุรณ รัศมี่ ได้ รับ สั่ง ให้ ตั้ง การ สมโภช มี การ เล่น คือ ลคร เจ้า พระยา มหินทรศักดิ์ ธำรงค เปน ต้น แล การ เล่น อื่น ๆ อีก หลาย อย่าง เปน การ เฉลิม พระชนม์ ของ ท่าน ด้วย ๚ะ

๏ ให้ พระยา เจริญ ราช ไมตรี เปน พระยา ธรรม สาร นิติ พิพิธภักดี ศรีสัตยราดา สุจริต จริยา ภิรัต อรรถ กาลานุวาด ยุติธรรม สาตร โกศล สบ สกล คดี กิจ สรรพ ประสิทธิ สุขุม วิจารณ ปรีชา ญาณ ไวยัติ ยานุยุต นรุตม เสวกามาตย บรม ราช ภักดี ศรี สัชนาวไลย อภัยพิริย บรา กรม พาหุ ผู้ พิพากษา ชี้ ขาด ใน กรม ลูกขุน ถือ ศักดิ นา ๑๐๐๐๐ ๚ะ

๏ กับ พระราช ทาน สัญญา บัตร ให้ พระดิ ฐ การ ภักดี เปน พระยา เจริญ ราช ไมตรี ตระลาการ ศาล ต่าง ประเทศ ถือ ศักดินา ๓๐๐๐ ครั้น สิ้น ราชการ เวลาย่ำ ค่ำ แล้ว พระบาท สมเด็จ พระเจ้า อยู่ หัว เสด็จ ขึ้น ๚ะ

๏ สมเด็จ พระ ปรมินทร มหา จุฬาลงกรณ์ พระจุล จอม เกล้า เจ้า กรุง สยาม มี พระราช ประสงค์ ที่ จะ ตั้ง กงซุล เยเนอราล ให้ อยู่ ที่ เมือง สิงคโปร์ แล ได้ ทรง ทราบ ความ ฉลาด ความ สุจริต แล ความ อุส่าห์ แล ความ สวามิ ภักดิ์ ต่อ ราชการ ของ ตัน กิม จิ๋ง พระยา อนุ กุล สยาม กิจ อุปนิก ษิต สยาม รัฐ จึ่ง ได้ ทรง เลือก สรร ผู้ นี้ เปน ผู้สมควร ที่ จะ ทำ การ ใน ตำ แหน่ง ที่ กล่าว มา แล้ว จึ่ง ได้ โปรด เกล้า ฯ ให้ ตั้ง ขึ้น แล ตาม สัญญา บัตร นี้ ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ฯ ตั้ง ให้ พระยา อนุกูล สยาม กิจ อุปนิกษิต สยาม รัฐ เปน กงซุล เยเนอราล ที่ เมืองสิงคโปร์ ให้ ประพฤติการ ใน ตำแหน่ง นี้ ใน เขตร แขวง ที่ กงซุล เยเนอราล ตาม ที่ จะ พึง มี ใน ใบ อนุญาต เปน กงซุล เยเนอราล ฤา คำ สั่ง ของ ราชทูต สยาม ที่ ตาม ข้อ พระราช กำหนด กฎหมาย แล ธรรมเนียม ทั้งปวง แล มี พระราช ประสงค์ ว่า ให้ ผู้ นี้ มี เกียรติยศ อำนาจ ราชการ แล ใน ตัว แล ผล ประโยชน์ ที่ มี อยู่ สำหรับ ตำแหน่ง ที่ อัน ว่า มา แล้ว แล ให้ มี อำนาจ ที่ จะ ตั้ง ไวส กงซุล แล กงซุล ลาร์ เอเยนต์ ได้ ใน เมือง ท่า ซึ่ง เปน เขตร ของ กงซุล นั้น ได้ แต่ ต้อง ทำ ตาม พระบรม ราโชวาท ๚ะ

๏ มี พระบรม ราช โองการ ดำรัส สั่ง แก่ บันดา พ่อ ค้า ฤา ชน ชนิด อื่น ๆ ที่ อยู่ ใน บังคับ สยาม ให้ นับ ถือ ผู้ นี้ แล มี รับ สั่ง ให้ ราชทูต ณะ สำนักนี้ เซนต เยมส์ นับถือ ว่า พระยา อนุกูล สยาม กิจ อุปนิกษิต สยาม รัฐ เปน ผู้อยู่ ใน ตำแหน่ง ที่ ได้ กล่าว มา แล้ว ข้าง ต้น แล ให้ ช่วย ขอ ใบ อนุญาต ของ สมเด็จ พระ นาง เจ้า กรุง อังกฤษ ให้ แก่ ผู้นี้ ด้วย เพื่อ ว่า จะ ได้ ทำ การ ตาม ตำแหน่ง ราชการ ได้ โดย สดวก แล ไม่ มี ที่ ขัด ข้อง ลำบาก สืบ ไป ๚ะ

๏ ใน การ ที่ จะ ให้ เปน สำคัญ ใน หนังสือ ฉันใด ได้ ประทับ พระราช ลัญจกร ไว้ แล้ว แต่ พระ ที่นั่ง จักร กรี มหา ปราสาท ใน พระบรม มหา ราชวัง กรุง เทพ ฯ ณวัน พฤหัสบดี ดิถี ที่ สิบ ข้าง แรม ของ จันทรมาศ ชื่อ มิคศิร ใน ปี รกา สัปตศก จุล ศักราช โหร สยาม ๑๒๔๗ ตรง กับ สุริยคติกาล อย่าง ยุโรป เปน วัน ที่ ๓๑ เดือน ดีเซมเบอร์ ปี มี คฤศต ศักราช ๑๘๘๕ เปน วัน ที่ ๖๒๗ ฤา ปี ที่ ๑๘ ใน รัชกาล ปัตยุบัน นี้ ๚ะ

๏ วัน พฤหัสบดี เดือน ยี่ ขึ้น สิบ ค่ำ ปี ระกา สัปตศก ข้าพเจ้า นาย เขียน บ้าน บาตร คลอง บาง ยี่ขัน คำนับ มา ยัง ท่าน เอไดตอร์ ได้ ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า ได้ รับ หนังสือ สยาม ไสมัย ของ ท่าน นั้น ที่ ข้อ ว่า ค่า แลก เงิน ที่ เมือง สิงคโปร ณวัน เสาร์ เดือน อ้าย แรม เจ็ด ค่ำ เงิน แบนก์ ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลึง ๔ เปนซ ๗ อัฐ เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลึง ๕ เปนซ ๑ อัฐ ค่า ซอว ริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรียน ๙๕ เซนต์ ข้าพเจ้า ได้ อ่าน มา หลาย ฉบับ แล้ว ยัง ไม่ เข้า ใจ ขอ ท่าน เอไดตอร ช่วย ชี้ แจง แปล ความ ให้ ข้าพเจ้า แจ่ม แจ้ง เข้า ใจ ด้วย เทอญ ๛

๏ ขอ ท่าน ได้ โปรด ให้ ข้าพเจ้า ทราบ ใน วัน พุฒ นี้ ด้วย มี ผู้ อยาก จะ ทราบ อยู่ หลาย คน ขอ ท่าน ได้ ตอบ ไป ให้ ข้าพเจ้า ด้วย ๛

๏ คน อัน อยู่ ใน คละประเทศ ห่าง กัน ไกล กัน มี ธุระ ที่ จะ ฝาก เงิน ถึง เพื่อน ที่ อยู่ ใน ประเทศ อื่น นั้น ต้อง คิด อ่าน ซื้อ ตั๋ว เงิน ที่ ใช้ ไป ใน เมือง อื่น นั้น ฝาก ให้ เพื่อน ไป เอา เงิน ได้ ง่าย ๆ ใน เมือง ที่ เพื่อน อยู่ นั้น บ้าง ที่ ราคา เงิน ใน เมือง นั้น จะ แพง แล เงิน ใน เมือง เรา จะ ถูก พวก ที่ ต้องการ เงิน แพง นั้น ต้อง เสีย เปรียบ เมื่อ จะ ซื้อ เงิน แพง ด้วย เงิน ถูก ราคา แล ทอง คำ ใน ประเทศ ต่าง ๆ ไม่ ยุติ ไม่ เท่า กัน ทุก เมื่อ บ้าง คราว เงิน มี ราคา มาก คราว อื่น บ้าง ที่ ทอง คำ มี ราคา มาก กว่า คราว อื่น ใน ประเทศ อาเซีย ถ้า ผู้ ใด อยาก ได้ ตั๋ว ไป เบิก เงิน ที่ แบนก ฤๅ ที่ คน อัน มิ ได้ เกี่ยว ข้อง กับ แบนก ใน กรุง ลันดัน จะ ต้อง ซื้อ ตั๋ว เงิน ของ แบนก ฤๅ ของ คน ไปรเวศ จึ่ง จะ ทวง เงิน แต่ แบนก แล คน ไปรเวศ ใน กรุง ลันดัน ได้ เมื่อ เรา เอา ตั๋ว ไป ส่ง ถึง ท่าน ที่ มี ชื่อ ใน ตั๋ว เปน คน ต้อง ใช้ เงิน คน ต้อง ใช้ เงิน ต้อง ใช้ ทอง คำ ตาม กำหนด ใน ตั๋ว นั้น ซึ่ง บอก ว่า เงิน แบนก ลันดัน สี่ เดือน ๓ ชิลิง ๔ เปนซ ๗ อัฐ ถ้า เรา ใน ประเทศ สยาม ต้อง การ เงิน ปอนต์ อังกฤษ แล จะ ขอ ซื้อ บิล เขา แล เรา เอา เงิน เหรียน แลก เขา จะ ให้ เรา แต่ ๓ ชิลิง ๔ แปนซ ๗ อัฐ เปน ค่า เหรียน ๆ หนึ่ง คือ หัก ราคา เหรียน หนึ่ง เกือบ สลึง สอง ไพ เจ้า ของ เงิน เหรียน เสีย เปรียบ กัน นัก เจ้า ของ เงิน ปอนต์ อังกฤษ ได้ กำ ไร เต็ม งาม เรื่อง ความ ราย นี้ มี คุณ แก่ คน อัน ต้อง ซื้อ เงิน ใช้ เมือง นอก นั้น และ จึ่ง ลง พิมพ์ ราคา เงิน เหรียน เมื่อ คิด เปน เงิน ปอนต์ ซึ่ง ทวง ได้ ใน กำหนด สี่ เดือน แล สาม เดือน นั้น เซอวริน เปน แผ่น ทอง คำ แผ่น หนึ่ง ถ้า จะ ซื้อ เรา ต้อง เสีย เงิน เหรียน ถึง ห้า เหรียน แล ๘๕ เซนต์ คิด เปน เงิน สยาม สาม เหรียน ห้า บาท เซอวริน หนึ่ง จะ ถึง ๙ บาท ๓ สลึง เฟื้อง ๓ อัฐ เมื่อ ทอง คำ อังกฤษ แพง เช่น นี้ เรา ต้อง ซื้อ ตั๋ว บิล อังกฤษ นั้น ต้อง แพ้ เปรียบ เขา เปน อัน มาก ๛

๏ ข้าพเจ้า มี ความ ทุกข์ ร้อน ขอ แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน ครู สมิท เจ้า ของ สยาม ไสมย ทราบ ด้วย ทุก วัน นี้ นาย ด่าน นาย กอง ที่ ตั้ง กอง บีด ทำนบ นั้น หา บีด ไม่ คอย ตั้ง ใจ เอา เงิน แก่ ราษฎร ที่ ไป เรือ ได้ วันละ มาก ๆ ทุก ลำ ราษฎร ใน กรุง เทพ ฯ กิน น้ำ เค็ม ร้อน ใจ เปน ที่ สุด ฝ่าย นาย ด่าน นาย กอง ได้ เงิน แล้ว ก็ พา กัน เพิก เฉย เสีย หา บิด ไม่ ปล่อย น้ำ ไหล มา ทาง ลัด หลวง ลัด โพ ทั้ง สอง คลอง การ จึ่ง ได้ ร้อน รน เช่น นี้ ด้วย ราษฎร ดื่ม น้ำ เค็ม เข้า ไป ก็ จะ เกิด เพท ลง ราก ตาย มาก ไป ขอ ท่าน สยาม ไสมัย ผู้ เปน เจ้า ของ ลง พิมพ์ ด้วย ให้ ทัน ใน วัน พุฒ นี้ ถ้า เนื้อ ความ ยัง บก พร่อง อยู่ ขอ ท่าน ได้ ช่วย เพิ่ม เติม ให้ ดี แจ้ง ความ มา ยัง ท่าน ครู สมิท แต่ ณวัน จันทร์ เดือน ยี่ ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ ปี ระกา สัปตศก ๚ะ

เงิน ไปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลึง ๕ เปนซ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๕ เหรี่ยน ๙๕ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน สิบสอง แรม สิบสาม ค่ำ คน แทน หมู่ เยอรแมน หมู่ ใหญ่ หมู่ หนึ่ง จะ ออก ไป ถึง เมือง จีน จะ รับ กู้ เงิน ๓ ๓๐๐ ๐๐๐ ชั่ง สำหรับ ทำ ทาง รถ ไฟ แล สาย โทรเลข ด้วย ใน ประเทศ จีน ๚ะ

๏ กรุง ปาริศ วัน จันทร์ เดือน อ้าย แรม สิบสี่ ค่ำ มอง ซิเออร์ เฟรซิเนด กำลัง จัด พวก แกบิเนด สำหรับ ปฤกษา ราชการ ๚ะ

๏ พวก บัลแคเรีย แล พวก เซอรเวีย ได้ ตั้ง พวก คน สำหรับ จัด การ ให้ เลิก ศึก ให้ มี การ เรียบ ร้อย ทั้ง สอง ฝ่าย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน ยี่ ขึ้น ค่ำ หนึ่ง คอ เวินแมนต์ กรีก มี หมาย แขงแรง ถึง ประเทศ ใหญ่ ร้อง ให้ จัด ให้ เขตร แดน กลับ เปน เช่น ได้ ตั้ง ไว้ คราว ชุมนุม ตก ลง กัน ที่ กรุง เบอรลีน ๚ะ

๏ พวก กระบถ กำลัง หนี จาก เมือง คองโคละ ๚ะ

๏ เมือง กอนสแตน ไตโนเปล วัน พฤหัศบดี เดือน ยี่ ขึ้น สาม ค่ำ แอคเมด มุกตา ปาชะ แจ้ง ความ ว่า ไม่ ชอบ ทำนอง การ ที่ มี อยู่ ใน ประเทศ อิยิบต์ ๚ะ

๏ เรื่อง รูมีเลีย นั้น ถึง ที่ ติจ ที่ อับจน ประเทศ ใหญ่ ต่าง ๆ ชวน ให้ เจ้า ประเทศ เตอร กี กะ การ มอบ ให้ คิด จัด ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน ยี่ ขึ้น สี่ ค่ำ แจ้ง ความ ออก มา ว่า สมเด็จ พระบรม นางกวิน จะ ให้ อ่าน พระ บรม สปีจ ณวัน พฤหัศบดี แรม ส่อง ค่ำ ๚ะ

๏ กรุง ปาริศ วัน ศุกร เดือน ยี่ ขึ้น สี่ ค่ำ ได้ จัด ตั้ง มินิศ ตรี่ ใหม่ มองซิเออรดะ เฟรซีเนต เปรซิเดนต์ เปน ผู้ว่า การ ต่าง ประเทศ เยนิรัล บูแลน เยอร์ เปน กรม ว่า การ ส่งคราม มองซิเออร ลอก รอย เปน กรม ว่า การ ค้า ขาย ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน เสาร เดือน ยี่ ขึ้น ห้า ค่ำ ได้ ลง มือ ไซน สัญญา คือ โปรโตกอล กับ ประเทศ ซเปน อนุญาต ให้ พวก อังกฤษ มี ผล ประโยชน์ เท่า กัน เสมอ กัน กับ ประเทศ เยอรแมนี ใน หมู่ เกาะ เหล่า นั้น ๚ะ

๏ วัน หนึ่ง หมาใน ตัว หนึ่ง เหน ลูก แกะ ตัว หนึ่ง ที่ แม่ แพะ เคย เลี้ยง จึง ร้อง ทัก ว่า หนู เอ๋ย หนู เข้า ใจ ผิด ไป แล้ว อี นี่ มิ ใช่ แม่ ของ ตัว แม่ ของ ตัว อยู่ โน้น ชี้ ให้ ลูก แพะ เหน ฝูง แพะ อัน อยู่ ไกล สุด สาย ตา ลูก แพะ จึง ตอบ ว่า จะ เปน ดัง นั้น ดอก กระมัง ผู้ ซึ่ง ท่าน ว่า นั้น จะ เปน มารดา ของ ฉัน ดอก กระมัง แต่ ฉัน นับถือ แม่ แกะ ใจ เมตา ตัว นี้ ว่า เปน แม่ เพราะ ได้ รักษา ฉัน เหมือน หนึ่ง เปน แม่ ฉัน แม่ นี้ ให้ ลูก ของ ตัว อด บ้าง เพื่อ จะ มิ ให้ ฉัน ขัด เต็ม ทน ควร ที่ ฉัน จะ ปรนิบัต ประพฤติ ต่อ แม่ นี้ เหมือน เปน ลูก เพราะ บุญ คุณ ทั้งสิ้น แล นม แล ความ ดีซึ่ง ได้ เลี้ยง ชีวิตร์ ของ ข้าพเจ้า มา ป่านชะนี้ ฉัน ได้ แต่ แม่ แม่ เดียว นี้ และ ๚ะ

๏ เรื่อง นิทาน นี้ จะ สอน ว่า ผู้ ที่ ไม่ จัด ทำนุ บำรุง ลูก เต้า วงวาร ของ ตัว เอง เปน คน อาธรรม ไม่ เกรง พระเจ้า ไม่ กลัว บาป ๚ะ

๏ เรื่อง นี้ เตือน ว่า บาง ที จะ เกิด เหตุ ที่ พวก เด็ก ทารก จะ ต้อง พึ่ง อาไศย์ บุญ คุณ ความ ดี ของ คน อื่น ชุบ เลี้ยง ต่าง บิดา มารดา เมื่อ เปน เช่น นี้ ควร ที่ บุตร์ เขา ได้ เลี้ยง นั้น จะ มี ความ กะตัญญู แล ความ รัก ต่อ ท่าน ผู้ เลี้ยง นั้น ให้ สม บุญ คุณ แล ความ ดี ที่ ตัว รับ มา แล้ว จาก พ่อ เลี้ยง แม่ เลี้ยง นั้น ๚ะ๛

๏ ข้าพเจ้า ผู้เจ้า ของ ที่ ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทราบ ด้วย ข้าพเจ้า จะ ขาย ที่ บ้าน ที่ สวน แห่ง หนึ่ง มี เรือน ปั้น หยา ด้วย ที่ นั้น กว้าง ไป ตาม แม่ น้ำ ๓ เส้น สูง ขึ้น ไป ๓ เส้น ตั้ง อยู่ ตรง วัด คลอง ภูม ข้าม ใต้ ปาก ลัด ใน สวน นั้น มี ผล ไม้ ต่าง ๆ ถ้า ท่าน ผู้ ใด จะ ต้อง การ ขอ เชิญ ไป หา ไถ่ ถาม ที่ บ้าน คุณ พลอย อยู่ หลัง บ้าน หลวง บำรุง ราษากร เถิด (๕ ห) ๚ะ

๏ นาย ห้าง ชักรูป คือ หลวง อัคนี นฤมิตร ขอ แจ้ง ความ ว่า บุตร นาย ทองดี ได้ ไป เรียน วิชา ชัก รูป อย่าง ใหม่ อย่าง ละเอียด ที่ เคย ใช้ ใน ประเทศ ยุโรป ใน ทุก วัน นี้ ครู ของ นาย ทองดี นั้น คือ นาย ห้าง เฮิรน์ บินกิ แอน กินเดอร์แมน เปน ชั่ง ชัก รูป อย่าง ดี อย่าง เอก ใน ประเทศ เยอรแมนี้ ห้าง ชัก รูป ของ หลวง อัคนี นฤมิตร นั้น บัด นี้ ด้วย เครื่อง ใหม่ เครื่อง วิเศศ ชัก รูป ทั้ง ของ เดิน ทั้ง ของ ตั้ง นั้น ได้ คล่อง แล เร็ว ถ้า ท่าน ทั้งหลาย จะ ต้อง การ พิมพ์ รูป ต่าง ๆ เปน ลาย เส้น หมึก แล สี ต่าง ๆ ตาม ทำเนียม ที่ ใช้ พิมพ์ หนังสือ นั้น นาย ห้าง นี้ จะ รับ ทำ ให้ ลำเรจ เหมือน แบบ ตัว อย่าง ที่ ท่าน จะ เขียน ส่ง มา ให้ นั้น ราคา ค่า จ้าง นั้น จะ เรียก เอา แต่ สม ควร ตาม รูป เล็ก รูป ใหญ่ ท่าน ทั้งหลาย อัน อยู่ ฟาก แม่ น้ำ เจ้า พระยา ข้าง ตะวัน ออก ถ้า ทิ้ง หนังสือ มา ทาง ไปรสนีย์ บอก เวลา ที่ ท่าน จะ มา ถึง ห้าง มิศเชอร์ บี คริม แอน โก ที่ ปาก คลอง ตลาด คง ให้ เรือ ไฟ ไป คอย รับ ท่าน มา ส่ง ที่ ห้าง ชัก รูป ไม่ ต้อง เสีย ค่า เดิน สาน ข้าม ฟาก เลย ๚ะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน ยี่ ขึ้น สอง ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๗ ปี ระกา สัปตศก (๕ ห) ๚ะ

๏ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งหลาย ทราบ ทั่ว กัน ว่า ต้น ทาง เดิน ไป ที่ ถนน สี่ลม ที่ ตึก คุณ เวด เก่า มี ห้อง ที่ น่า ตึก เบ็ด สำหรับ รักษา คน เจ็บ ที่ เปน โรค ต่าง ต่าง ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อยาก จะ เข้า ไป ข้าง ใน รักษา เชิญ ถาม แล ไป ได้ ทุก ๆ เวลา เมื่อ ต้อง การ ยา ฤา จะ ให้ ดู โรค ที่ ข้า พนักงาน หมอ อยู่ ที่ ตึก นั้น แล ค่า ธรรมเนียม ยา แล รักษา โรค จะ คิด เอา แต่ ราคา ภอ สมควร กับ คน ที่ มี อัน จะ กิน แต่ คน จน นั้น จะ ให้ ทาน ๚ะ ๏ จะ เบิด โรง ยา ทุก ๆ วัน ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง ๓ โมง เช้า ท่าน ที่ ไม่ อยาก จะ ให้ รักษา ที่ โรง ฮอสบิตเตล ( คือ โรง ยา ) ให้ คน มา บอก อาการ ที่ เปน โรค แล ขอ ยา ก็ ได้ จะ คิด เอา ราคา กับ ท่าน ผู้ ที่ มี อัน จะ กิน ค่า ยา แล รักษา บ้าง เล็ก น้อย แต่ คน จน นั้น จะ ไม่ คิด เอา จะ ให้ เปน ทาน ๚ะ

๏ จะ ปลูก ฝี ทุก ๆ วัน เสาร์ ขอ เชิญ ท่าน ผู้ อยาก ปลูก ฝี มา หา ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง เวลา ๓ โมง เช้า แล จะ คิด เอา คน หนึ่ง แต่ ราคา สอง สลึง เว้น แต่ คน จน จะ ไม่ คิด เอา เลย ๚ะ

๏ ถ้า อยาก จะ รู้ ความ เลอียด ขอ เชิญ ท่าน มา หา มิศเตอ์ ดาวิน ผู้ เปน คน จัด แจง ดู แล ใน โรง ยา นี้ เถิด ( จ ห ) ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤๅ น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๔๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เสี้ยว แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท

๏ เปน ภาษา อังกฤษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอียด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไส้ กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคา ถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง แปด ปี ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗ ถึง ๑๘๘๕ ครบ แปด ปี ( จ ห ) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด