เดือน ๗ แรม ๗ ค่ำ, ๑๒๔๘
จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย
เล่ม ๔ แผ่น ๔๔ วัน พุฒ เดือน เจ็ด แรม ๗ ค่ำ ปี จอ อัฐศก ๑๒๔๘

ราชทูต สยาม ออก ไป กรุง ลันดัน

๏ ใน เมือง ลอนดอน มี แม่ น้ำ อยู่ กลาง เมือง แม่ น้ำ หนึ่ง ชื่อ เทมส์ ไหล มา แต่ ภูเขา ข้าง ทิศ ตวัน ตก เฉียง เหนือ มา ลง ทเล ข้าง ตวัน ออก ใน แม่ น้ำ เทมส์ มี เรือ กลไฟ หลาย ร้อย ลำ เปน เรือ จ้าง ตก แต่ง ห้อง ที่ นอน ที่ นั่ง งด งาม วิจิต บรรจง คอย รับ ส่ง คน ขึ้น ล่อง เที่ยว เล่น ใน ลำ น้ำ ตาม สบาย ฝ่าย บน บก ก็ มี รถ เทียม ด้วย ม้า ๆ เดียว บ้าง คู่ หนึ่ง บ้าง สอง คู่ บ้าง คอย รับ จ้าง คน ไป มา ตาม ถนน รถ เหล่า นั้น ทำ ต่าง ๆ กัน มี ฝา กระจก บ้าง ไม่ มี ฝา บ้าง บาง รถ ข้าง ใน นั่ง ได้ สอง คน บาง รถ นั่ง ได้ สี่ คน มี เบาะ นั่ง ข้าง หลัง ที่ พิง ก็ ใส่ นวม น่วม นุ่ม อ่อน อุ่น เปน รถ อย่าง ดี ยัง รถ อย่าง อื่น เปน รถ ใหญ่ ไม่ สู้ ดี นั้น นั่ง ข้าง ใน ได้ ถึง สิบสอง คน บน หลังคา ก็ นั่ง ได้ อีก หลาย คน แต่ รถ อย่าง นั้น ราคา ถูก ผู้ ดี ไม่ ชอบ ใจ ไป ด้วย คน มาก มาย หลาย ชนิด ๚ะ

๏ ยัง รถ วิเศษ อีก อย่าง หนึ่ง คือ รถ ไฟ สำหรับ ใช้ ทาง ไกล ไป ได้ ตลอด ทุก หัว เมือง ที่ อยู่ ใน เกาะ เครด บริตติน ทาง รถ ไฟ นั้น ทำ ด้วย เหล็ก เบน ทาง ตรง ถ้า ถึง ภูเขา ก็ เจาะ เปน อุโมง ตลอด ไป จน ข้าง โน้น ที่ เปน เนิน ต่ำ ๆ ก็ ตัด เนิน ลง เปน ทาง ราบ เสมอ ดิน ถ้า ถึง แม่น้ำ ฤา คลอง ก็ ก่อ ตะพาน สินลา ข้าม ถ้า เปน ที่ ลุ่ม ก็ ถม ขึ้น ให้ ตอน เสมอ แล้ว ทำ เปน สอง ทาง บ้าง สี่ ทาง บ้าง เคียง กัน ทาง รถ ไป ทาง หนึ่ง ทาง รถ มา ทาง หนึ่ง ไม่ ให้ ร่วม ทาง ด้วย กลัว จะ โดน กัน ที่ เรียก ว่า รถ ไฟ นั้น ใช่ จะ เปน รถ ไฟ ทุก รถ หา มิ ได้ เปน รถ ไฟ อยู่ รถ เดี่ยว แต่ รถ น่า แล้ว ลาก รถ อื่น ไป ได้ ถึง ยี่สิบ รถ เศศ บาง ที่ ถ้า จะ ไป เร็ว ก็ ลาก แต่ น้อย เพียง เจ็ด รถ แปด รถ รถ ที่ เดิน ได้ โมง ละ หก สิบ ไมล์ คือ สอง พัน เจ็ด ร้อย เส้น เปน กำหนด รถ เหล่า นั้น มี ขอ เหล็ก เกี่ยว ต่อ ๆ กัน ไป แต่ จัด เปน ที่ ชนิด ชนิด ที่ หนึ่ง นั้น รถ อัน หนึ่ง กั้น เปน สาม ห้อง ๆ หนึ่ง นั่ง ได้ สี่ คน รวม สาม ห้อง สิบสอง คน พร้อม ด้วย ฟูก เบาะ เมาะ หมอน ทำ ด้วย แพร บ้าง บาง ที่ ทำ ด้วย สักกลาด แล หนัง ฟอก อย่าง ดี ตาม ฝา ใส่ กระจก มิด ชิด ไม่ ให้ ลม เข้า ได้ ข้าง ใน มี มู่ลี่ แพร สำหรับ บัง แดด รถ ที่ สอง ก็ ทำ เปน สาม ห้อง เหมือน กัน แต่ ห้อง หนึ่ง นั่ง ได้ หก คน ที่ ทาง ไม่ สู้ งาม เหมือน รถ ที่ หนึ่ง ยัง รถ ที่ สาม เปน รถ เลว ไม่ ได้ กั้น ห้อง รถ อัน หนึ่ง มี อยู่ แต่ ห้อง เดียว คน นั่ง ได้ กว่า ยี่สิบ คน ปน ปะ คละ กัน ไป เก้าอี้ ข้าง ใน ก็ ไม่ มี เบาะ หมอน แล ไม่ สู้ สอาด งด งาม อีก รถ ที่ สี่ สำหรับ บันทุก ของ แล สัตว มี ม้า แล วัว เปน ต้น ฑะ

๏ ใน ขณะ รถ ไฟ เดิน อยู่ นั้น จะ มี คน มา ยืน อยู่ ฤา ตอ ไม้ อัน ใด ที่ อยู่ ริม ทาง ก็ ดี คน ที่ อยู่ บน รถ จะ ดู ว่า ผู้ ใด ตัน อะไร ก็ ดู ไม่ ทัน รู้จัก ชัด ด้วย รถ ไป เร็ว นัก ตาม ข้าง ทาง ที่ รถ ไฟ ไป มี เสา ยาว หก ศอก ปัก ห่าง กัน ประมาณ สามสิบ วา บน ปลาย เสา ใส่ ลวด ไฟ ฟ้า ล่าม ตลอด ไป ทุก หัว เมือง ที่ อยู่ ใน ประเทศ เกาะ เกรด บริตติน ไฟ ฟ้า อย่าง นั้น ภาษา อังกฤษ เรียก ว่า เตลคราฟ สำหรับ บอก เหตุ การ กิจ ธุระ สิ่ง ใด ได้ โดย รวด เร็ว แต่ ต้อง เสีย เงิน ให้ แก่ เจ้า ของ ถ้า ผู้ ซึ่ง อยู่ ต่าง บ้าน ต่าง เมือง ทาง ไกล กัน เหมือน กรุง เทพ ฯ ขึ้น ไป เมือง นคร ราชสิมา แม้น จะ บอก ความ ข้อ ใด ข้อ หนึ่ง ไป ให้ คน ที่ อยู่ เมือง โน้น รู้ แล้ว คน ข้าง โน้น จะ บอก ตอบ มา ได้ โดย เร็ว เหมือน เรา นั่ง พูด กัน เล่น ใน ที่ ใกล้ แต่ เรา จะ บอก เอา ไม่ ได้ ต้อง บอก ความ แก่ ผู้ รักษา อยู่ ที่ ต้น ลวด ผู้ รักษา นั้น ก็ ทำ ตาม ลักธิ ที่ เคย ทำ ถ้า คน อยู่ ข้าง โน้น จะ ตอบ มา ประการ ใด ก็ ต้อง บอก แก่ ผู้ รักษา ข้าง โน้น เหมือน กัน ข้าง โน้น ตอบ มา แล้ว ผู้ รักษา ข้าง นี้ จึ่ง บอก แก่ เรา ให้ แจ้ง การ ที่ บอก กัน ไป มา ดัง นั้น ถึง ใคร จะ ดู ก็ ไม่ เข้า ใจ ด้วย ไม่ รู้ ลัดธิ ต่อ คน ที่ ได้ เรียน จึ่ง จะ รู้ ฯะ

๏ ที่ ใน เมือง ลอนดอน มี ที่ หลาย แห่ง ทำ เปน ป่า ปลก ต้น ไม้ ใหญ่ ใต้ ต้น ตาม พื้น แผ่นดิน ปลูก หญ้า คล้าย กับ หญ้า แพรก ขึ้น เขียว สด งด งาม สระมำ เสมอ เหมือน ปู พรม ไม่ มี ใคร เข้า ไป ทำ รก เรียว ใน ที่ นั้น ได้ แต่ บันดา ป่า ทั้ง นี้ มี ชื่อ หมด ทุก ป่า คือ ไฮด์ ปาก ป่า หนึ่ง ครีน ปาก ป่า หนึ่ง ครีนวิช ปาก ป่า หนึ่ง รีเยนตส์ ปาก ป่า หนึ่ง เซนต์เยมส์ ปาก ป่า หนึ่ง วิกโตเรีย ปาก ป่า หนึ่ง ยัง อีก ที่ เปน ป่า เล็ก ๆ หลาย แห่ง แต่ ไฮด์ ปาก นั้น เปน ที่ ใหญ่ โต มี แม่ น้ำ ด้วน อยู่ ใน กลาง แม่ น้ำ หนึ่ง ตาม ริม น้ำ ทำ เปน หาด ทราย แล เลี่ยน เตียน ดี ดู น่า สนุกนิ์ นัก น้ำ ใน แม่ น้ำ นั้น ขึ้น เรียม เปี่ยม ชาย หาด อยู่ เปน นิจ ที่ ริม ตลิ่ง มี ตึก อยู่ แห่ง หนึ่ง น่า ตึก มี เรือ ใบ เรือ กะเชียง จอด ไว้ สำหรับ ให้ คน เช่า ไป แล่น ไป แล ตี กระเชียง เที่ยว เล่น ใน แม่ น้ำ นั้น ที่ ไฮด์ ปาก เปน ที่ ประชุม ชาย หญิง ทั้ง ผู้ ดี แล คน จน เมื่อ ถึง เวลา เย็น แล้ว บาง คน ก็ ขี่ ม้า แล รถ บาง คน ก็ เดิน เท้า ไป เที่ยว ตาก ลม อากาศ ใน ป่า นั้น เปน พวก ๆ บาง คน เปน ชาย หนุ่ม ก็ ชัก ชวน ผู้ หญิง สาว แต่ง ตัว สอาด โอ โถง ขึ้น ขี่ ม้า คน ละ ม้า แล้ว ขับ แข่ง เปน คู่ เคียง เรียง กัน ไป แต่ ผู้ หญิง อังกฤษ ขี่ ม้า ไม่ คร่อม เหมือน อย่าง ผู้ ชาย ขี่ ไผล์ ขา คล้าย กัน กับ ผู้ หญิง ไทย ชาว บ้าน นอก ขี่ กระบือ แต่ ขี่ ดี ไม่ ใคร่ จะ ตก ถึง ม้า จะ ห้อ หก ทำ พะยด ต่าง ๆ ก็ ขี่ ได้ ๚ะ

๏ คน ที่ เปน ขุนนาง แล เสรฐี อยู่ ใน ประเทศ นั้น บาง คน ก็ ชอบ ใจ เที่ยว ยิง สัตว จึ่ง ซื้อ ที่ ปลูก ต้น ไม้ ทำ เปน ป่า แล้ว ล้อม รั้ว เอา สัตว ที่ ไม่ ดุร้าย เหมือน อย่าง เนื้อ แล กระต่าย ปล่อย ไว้ ใน นั้น แล้ว ไป เที่ยว ยิง เล่น ตาม สบาย บาง ที ก็ ขี่ ม้า ไป ยิง นก ตาม ท้อง นา บ้าง พวก ที่ เปน ผู้ ดี เหล่า นั้น ถ้า ยิง สัตว ได้ มา แล้ว ก็ เอา ไว้ กิน บ้าง แจก จ่าย ให้ ปัน ตาม พวก พ้อง มิตร์ สหาย ที่ รัก กัน บ้าง บาง คน ที่ ยาก จน ได้ มา แล้ว ก็ เอา ไป ขาย ที่ ตลาด ๚ะ


๏ ใน ตลาด นั้น มี เนื้อ สัตว หลาย อย่าง คือ เนื้อ วัว เนื้อ สมัน เนื้อ หมู เนื้อ กระต่าย เนื้อ นก เนื้อ เปด เนื้อ ไก่ เนื้อ เต่า แล กุ้ง ปลา ของ ทั้ง นี้ มี เสมอ ทุก วัน ที่ ใน ท้อง ตลาด ถ้า อยาก จะ กิน เมื่อ ไร ก็ ซื้อ ได้ แต่ ผลไม้ มี น้อย อย่าง ไม่ มาก เหมือน เมือง ไทย บันดา ของ กิน ทุก สิ่ง ราคา แพง นัก ถ้า จะ เลี้ยง โต๊ะ สัก ครั้ง หนึ่ง ก็ สิ้น เงิน หลาย ชั่ง จึง จะ ภอ ๚ะ


ว่า ด้วย ผู้ รับ ใช้ ปรนิบัติ ราชทูต ที่ โฮเตล
แล ราชทูต ออก จาก เมือง ลอนดอน จะ กลับ มา
เมือง ไทย แล ได้ แวะ ที่ เมือง ฝรั่งเศศ

๏ เมื่อ พวก ราชทูต ไป อยู่ ที่ เมือง ลอนดอน นั้น กวีน โปรด ให้ ไป อยู่ ที่ โฮเตล ชื่อ กลาริช มี ที่ กิน อยู่ นั่ง นอน เปน สุข ยิ่ง กว่า อยู่ ใน บ้าน เรือน ของ ตัว เวลา เช้า ตื่น นอน ล้าง น่า แต่ง กาย ใส่ เสื้อ เสร็จ แล้ว จึง เปิด ประตู ห้อง ออก ไว้ พวก ผู้ หญิง สาว ๆ ก็ เอา ถ่าน สินลา เข้า ไป ใส่ ไฟ ให้ แล้ว เชด ถู ตู้ เตียง สิ่ง ของ ทั้งปวง ให้ หมด จด ทั้ง ที่ นั่ง ที่ นอน ก็ ปู ปัด จัด แจง น้ำ กิน น้ำ ใช้ ใส่ ที่ พร้อม แล้ว ก็ ลา กลับ ไป ถึง เวลา เอเย็น ก็ มา กระทำ เหมือน เวลา เช้า แล้ว เอา เทียน ปัก ไว้ ที่ เชิง เทียน ส่อง เล่ม ภอ จุด ตลอด รุ่ง เปลี่ยน ผ้า เชด น่า ใหม่ ไว้ เอา ผืน เก่า ซัก เสีย ทำ ดัง นั้น เสมอ ทุก วัน มิ ได้ ขาด แล้ว มี หมอ คน หนึ่ง มา ตรวด ตรา ดู แล ทุก วัน ถ้า พวก ราชทูต คน ใด ป่วย ไข้ หมอ ก็ ให้ ยา รักษา จน หาย ๚ะ

๏ เมื่อ เวลา เช้า ก่อน กิน เข้า คน ที คอย รับ ใช้ ก็ ยก ถาด เงิน ใหญ่ ใส่ น้ำ ชา มี น้ำ ตาล ทราย นมโค ขนม ปัง อ่อน เนย เหลว มา ให้ ถึง ใน ห้อง เวลา ส่าย สี่ โมง จึง เลี้ยง เข้า เวลา เที่ยง เลี้ยง น้ำ ชา มี ผล ไม้ แล ขนม อีก หลาย สิ่ง บ่าย สาม โมง เลี้ยง เข้า เย็น เวลา ค่ำ เลี้ยง น้ำ ชา เหมือน กลาง วัน อีก ครั้ง หนึ่ง ใน เวลา ที่ เลี้ยง ฤา เวลา อื่น ก็ ดี พวก ราชทูต จะ ปราถนา กิน สิ่ง ใด ผู้ รับ ใช้ ก็ ไป หา ซื้อ มา ให้ มิ ได้ คิด ว่า ราคา ถูก แล แพง ถ้า ของ ไม่ มี ใน เมือง หลวง จะ มี อยู่ หัว เมือง ทาง ไกล กัน เหมือน กรุง เทพ ฯ ไป พระ พิษณุโลกย์ ผู้ รับ ใช้ นั้น ก็ บอก ไป โดย ส่าย เทลคราฟ ฝ่าย คน ที่ อยู่ ใน เมือง โน้น รู้ แล้ว ก็ จัดแจง ของ นั้น ฝาก มา กับ รถ ไฟ โดย เร็ว ไม่ ทัน ข้าม วัน ก็ ได้ กิน สม ความ ปราถนา ๚ะ

๏ เมื่อ พวก ราชทูต อยู่ ใน เมือง ลอนดอน นั้น ถ้า ปราถนา จะ ไป เที่ยว แห่ง ใด ๆ ทาง ใกล้ ก็ ดี ทาง ไกล ก็ ดี จะ ไป ด้วย รถ เทียม ม้า ฤา รถ ไฟ ฤา จะ ดู การ งาน แล ของ วิเศษ สิ่ง ไร ที่ จะ ต้อง เสีย เงิน ก็ ไม่ ต้อง เสีย เลย ด้วย กวีน โปรด ให้ ใช้ เงิน หลวง แทน สิ้น ทั้ง นั้น ๚ะ


ข่าว ใน กรุง


ความ เหน โดย ความโง่ เขลา

๏ ที่ ๔ ได้ ยิน พวก ราษฎร เขา พูด กัน ว่า ใน ราช การ จะ ตั้ง กฎหมาย ใหม่ อ่าน ปฤกษา ใน ที่ ประชุม ฟัง จำ ได้ ข้อ หนึ่ง เปน เค้า เลา ความ ว่า ผู้ ใด จะ ฟ้อง ความ กัน ด้วย เรื่อง เงิน เกี่ยว ข้อง กัน ทุน ทรัพย เท่า ใด ต้อง เอา ทุน ทรัพย ไป วาง ไว้ กลาง ตระลา การ จึ่ง จะ ฟ้อง ความ ได้ ดั่ง นี้ ก็ เพื่อ จะ ป้อง กัน ห้าม ปราม มิ ให้ ผู้ ใด เชื่อ ถือ กัน ให้ กู้ ยืม เงิน ก็ เปน การ ดี แต่ ดู เปน การ ห้าม ความ เจริญ ของ บ้าน เมือง ด้วย เพราะ ผู้ ที่ มี ทรัพย น้อย ต้อง อาไศรย ทุน ทรัพย ของ ผู้ มี ทรัพย มาก มา ประกอบ การ ค้า ขาย แล การ หา ผล ประโยชน์ ใน กำไร ของ การ ต่าง ๆ แล ผู้ ที่ รับ ทำ ภาษี อากร ประมูล พระราช ทรัพย ให้ เจริญ ต้อง อาไศรย การ กู้ เงิน เปน พื้น ถ้า ไม่ มี ท่าน ผู้ ใด ให้ กู้ เงิน จะ ไป ปั้น เอา เงิน ที่ ไหน มา ส่ง ล่วง น่า ก็ จะ ไม่ มี ผู้ รับ ทำ ภาษี อากร แย่ง ชิง ประมูล แข่ง กัน ให้ พระราช ทรัพย เจริญ ก็ จะ สิ้น กำ ลัง ไป ตาม กัน ถึง ว่า ผู้ ที่ มี ทรัพย มาก อยาก จะ ทำ ภาษี อากร มี เงิน พอ ส่ง ล่วง น่า ก็ ไม่ อาจ รับ ทำ ภาษี อากร เพราะ ตัว คน เดียว ทำ การ ไม่ ได้ ต้อง ตั้ง ให้ มี ผู้ แทน ตัว เปน ต้น ว่า หลงจู๊ ก็ กลัว หลง จู๊ เกบ เงิน ได้ จะ โกง จะ ต้อง ฟ้อง ป่วย การ ทุน ทรัพย ที่ ไป วาง ไว้ กลาง ตระลาการ ตั้ง ร้อย ชั่ง แล ผู้ ที่ มี เงิน มาก อยาก ทำ ภาษี อากร จะ มี สัก กี่ คน กฎ หมาย ข้อ นี้ เปน การ ห้าม ผู้ มี ทรัพย ไม่ ให้ ส่งเคราะห์ อุด หนุน กำลัง คน จน ให้ มี ความ เจริญ บ้าน เมือง จะ เจริญ ก็ ด้วย พ่อ ค้า วานิช มาก บริบูรณ มั่ง คั่ง ใน บ้าน เมือง ใด บ้าน เมือง นั้น ก็ มี ความ เจริญ ๚ะ

๏ ที่ ๕ ทุก วัน นี้ ได้ ยิน พวก ราษฎร ที่ มี สัน ดาน หยาบ ไพร่ ๆ พูด กัน ว่า คน ที่ เกิด ใน ปี มโรง สัม ฤทธิ ศก ต่อ ๆ มา ไม่ มี ราคา เย่น คน ชั่ว ถ่อย จะ ประ กอบ การ ทำ มา หา กิน ใหญ่ ก็ ไม่ ได้ เพราะ เปน คน ไม่ มี ราคา ไม่ มี ใคร ส่งเคราะห์ ให้ ทุน รอน เปน กำลัง ถ้า บิดา มารดา มั่ง มี ก็ ภอ จะ ส่งเคราะห์ แก่ บุตร ที่ บิดา มารดา ขัด สน ก็ ไม่ มี ผู้ ส่งเคราะห์ ให้ ทุน ประกอบ การ หา ผล ประโยชน์ ให้ เจริญ ครั้น จะ พากเพียร เรียน วิชา เที่ยว ทำ การ จ้าง เขา กิน ก็ จะ ได้ แต่ ค่า จ้าง เงิน เดือน ภอ เลี้ยง ชีวิตร ถ้า หา ที่ เปน ลูก จ้าง ไม่ ได้ ก็ ต้อง อด บาง ที เข้า รับ จ้าง ทำ การ หมาย ว่า ถึง เดือน จะ ได้ เงิน รับ ประทาน เปน ๓ เดือน ๔ เดือน ก็ ไม่ ได้ เงิน เดือน ยิ่ง ซ้ำ ร้าย บาง ที คน ที่ เกิด อายุศม ต่ำ กว่า ๒๐ ปี เวลา เคราะห์ ร้าย ไป ต้อง คดี แพ้ ความ เขา ต้อง ปรับ เสีย เงิน จน สิบ ตำลึง ชั่ง หนึ่ง ไม่ มี ญาติ์ พี่ น้อง บิดา มารดา ฤๅ มี ญาติ์ พี่ น้อง บิ ดา มารดา แต่ เปน คน จน ก็ ต้อง ติด ตรวน เร่ง เงิน สิน ไหม พีไนย์ ตาย คา ทิม ตราง จะ ไหว้ วาน ผู้ ใด ไป หา เงิน ข้า ตัว เปน ทาษ เขา เอา เงิน มา เสีย ค่า ธรรมเนียม สิน ไหม พีไนย ก็ ไม่ มี ใคร ช่วย เพราะ เปน คน ไม่ มี ราคา แล คน ที่ มี อายุศม ต่ำ กว่า ๒๐ ปี จะ ไป หยิบ ยืม ของ เขา ที่ มี ราคา กว่า กระเศียร อายุศม ของ ตัว เขา ก็ ไม่ ค่อย ให้ เขา ว่า ถ้า เอา ของ เขา ไป เปน อันตราย จะ เอา อะไร แก่ มัน ๆ คน ไม่ มี รา คา พวก คน ที่ ชั่ว ถ่อย มัก พูด กัน ดัง นี้ เหมือน มี คำ เปรียบ ว่า หมู่ หนอน ที่ อยู่ ใน มูต คูต จะ มี ผู้ เขี่ย คุ้ย ให้ ไป พ้น โสโครก ให้ ไป อยู่ ใน ที่ สอาด มัน ไม่ ยิ่น ดี เลย มัน คง จะ ลง ไป หา ที่ โสโครก ของ มัน โดย ธรรมดา ของ มัน นั้น ๚ะ


ผู้ ใหญ่ แท้ คง คิด ทำนุ บำรุง ผู้ น้อย

๏ ข้าพเจ้า ขอ ส่ง ข้อ คำ ใน พระ คฤศ ศาสนา สุภา สิต มา ยัง ท่าน เอไดเตอร ขอ ให้ เอา ข้อ คำ นี้ ลง สยาม ไสมย ไว้ เตือน ปัญญา ให้ ตรึก ตรอง ความ จริง แห่ง ความ ศุข ทั่ว คือ ดัง นี้ พระ เยซู บรม เจ้า ทรง สำแดง แบบ อย่าง ทาง แห่ง ความ ศุข ไว้ สำหรับ มนุศย โลกย ครั้ง นั้น พระองค์ เอา ผ้า เชด พระภักตร คาด บั้น เอว ของ พระองค์ แล ล้าง ท้าว บันดา สานุศิศย ของ พระ องค์ แล้ว พระองค์ เอา ผ้า เชด พระภักตร เชด ท้าว บัน ดา ศิศย พระองค์ แล พระองค์ ได้ ตรัส ว่า ถ้า ผู้ ใด จะ เปน ใหญ่ กว่า คน ทั้งหลาย ผู้ นั้น ต้อง รับ ใช้ แก่ คน ทั้งหลาย นี่ และ เปน คำ โอวาท สั่ง สอน พระ เยซู บรม ครู ผู้ มี ภาคย์ แห่ง พระเจ้า ทรง สำแดง ไว้ สำหรับ มนุศย ให้ กระทำ จะ ได้ มี ความ ศุข แม้ ว่า ผู้ ใหญ่ ไม่ ทำ การ เปน การ รับ ใช้ แก่ ผู้ น้อย นั้น ไซร้ ก็ คง ไม่ ได้ ความ ศุข เลย นี่ แนะ ดู กระ เรา ท่าน จง ดู เถิด ใน พระ คัมภีร์ ไบเบิล ก็ สำแดง ว่า พระ บรม เจ้า ผู้ สร้าง ซึ่ง สรรพ สิ่ง ทั้งปวง เปน เจ้า ของ ไตรย ภพ พระองค์ ก็ ยัง ทรง ทำ การ บำรุง มนุศย โปรดให้ มี แสง สว่าง เปน กลาง วัน กลาง คืน แล บำรุง ผดุง ให้ มี อาหาร บริ โภค นี้ ก็ สม ว่า พระองค์ ผู้ ล้น พ้น ย่อม ทำ การ เหมือน รับ ใช้ แก่ มนุศย ให้ เปน แบบ เปน อย่าง ก็ มนุศย เรา ท่าน ทุก วัน นี้ ต้อง ทำ ตาม แบบ อย่าง ของ พระบรม เจ้า ซึ่ง เปน เจ้า ของ โลกย ทรง กระทำ ไว้ นั้น ถ้า ผู้ ใด จะ เปน ใหญ่ กว่า ชน ทั้งหลาย ต้อง ทำ การ บำรุง คน ทั้งหลาย พระบรม เจ้า จึ่ง จะ ทรง บำ รุง ให้ เปน ใหญ่ กว่า คน ทั้งหลาย ดู กระ เรา ท่าน เขา ประเทศ ยุโรป แล อะเมริกัน ที่ เปน บ้าน เมือง ถือ ศาส นา พระ เยซู บรม ครู เจ้า นั้น เขา ถือ การ แน่ นอน ตาม คำ สอน ของ พระ เยซู บรม ครู เจ้า คือ ผู้ ที่ เปน ใหญ่ ต้อง บำรุง ผู้ น้อย ที่ สุด มหา จักกระพัตร แล กระษัตร ทั้ง เสนา บดี แล เสษฐี ไม่ คิด การ ใช้ คน เปล่า ๆ เลย ใช้ คน ทำ การ ต้อง ให้ ค่า จ้าง ถ้า แล ผู้ ใด จน เขญ ใจ ไม่ มี สิ่ง ใด ที่ จะ ใช้ นี่ ก็ ไม่ ต้อง ใช้ ไม่ จำ จอง เร่ง เงิน เพราะ การ ที่ ไม่ มี เงิน นั้น เลย นี้ ก็ สม ว่า ผู้ มั่ง มี รับ ใช้ แก่ คน จน อยู่ เอง สาศนา เที่ยง แท้ สอน ว่า ให้ ผู้ ใหญ่ รับ ใช้ แก่ ผู้ น้อย สาศนา เทจ สอน ว่า ให้ ผู้ น้อย รับ ใช้ แก่ ผู้ ใหญ่ ใคร มี หู ยิน ก็ ควร ยิน ใคร มี ปัญญา ก็ ควร ตรึก ตรอง ดู อย่า นิ่ง นอน ใจ ให้ เสีย ที่ ที่ เรา ท่าน เกิด มา เปน มนุศย์ นั้น เลย ข้อ คำ ทั้ง นี้ คัด เอา มา แต่ คฤศ สาศนา ฟัง แล้ว อย่า เพ่อ โกรธ แล้ว อย่า ยง คำ กลาง ที่ อัน มัว หมอง นั้น มา ห้าม เลย ๚ะ

๏ ขอ ลง คำ เพิ่ม เติม อีก น้อย เถิด ธรรมดา ว่า ภาชน ใหญ่ ต้อง รับ บันทุก ใส่ ของ เล็ก น้อย ทั้งปวง ซึ่ง จะ เอา ของ เล็ก น้อย รับ บันทุก ใส่ ของ ใหญ่ นั้น จะ ได้ แล หฤา ผู้ มี ปัญญา พึง เข้า ใจ ใน เทศนา ของ พระ มหา เยซู บรม ครู นั้น ที่ พระองค์ สอน ว่า ให้ ผู้ ใหญ่ รับ ใช้ แก่ ผู้ น้อย นั้น เถิด เหตุ นี้ ประเทศ ทั้ง หลาย ที่ ถือ สาศนา พระ มหา เยซู ตั้ง กฎหมาย ให้ ผู้ มั่ง มี เสีย เปรียบ แก่ คน จน คือ ดัง นี้ ถ้า คน จน เปน นี่ ไม่ มี สิ่ง ที่ จะ ใช้ ก็ ไม่ ต้อง ใช้ กฎหมาย ข้อ นี้ ให้ คน มั่ง มี เปน ทุกข ใจ ให้ คน จน ได้ ความ สุข ใจ ไม่ ใช่ หฤา ผู้ มี ปัญญา พึง เข้า ใจ เถิด ดี หฤา ไม่ ข้า เจ้า เห็น ว่า ผู้ ถือ สาศนา เทจ ก็ คง สงไสย ๚ะ

๏ ข้อ ที่ ชาว สยาม คน นี้ อ้าง มา จาก พระ คำภีร์ จะ สอน แต่ เพียง นี้ ห้าม มิ ให้ ผู้ มี วาศนา ผู้ มี พา หะนะ กำลัง ผู้ มี ทรัพย สมบัติ มาก ถือ เนื้อ ถือ ตัว เกิน ไป ห้าม มิ ให้ พวก เหล่า นี้ เบียด เบียน ข่ม เหง เอา รัด เอา เปรียบ แก่ ผู้ น้อย จะ สอน ให้ ผู้ มี กำ ลัง ใช้ กำลัง นั้น ทำนุ บำรุง คน อัน จน ปัญญา อัน จน กำลัง ให้ ความ ทุกข ของ เขา ยุบ น้อย ลง ไป ห้าม มิ ให้ เอา กำลัง มา กด ขี่ เยียบ ย่ำ คน ที่ ไม่ เท่า ไม่ ถึง ตัว สมเพช คน ยาก จน ไร้ ทรัพย ไร้ ปัญญา คน อัน ถึง ที่ วิบัติ จน ให้ ความ ทุกข ความ ลำบาก ของ คน เช่น นี้ เบา บาง ลง ไป ได้ เรื่อง ใน พระ เยซู สาศ นา นี้ มิ ได้ สอน ให้ คน ผู้ น้อย มี ใจ กำเริบ แล้ว ไป ถือ ว่า ผู้ ใหญ่ จำ ต้อง เปน ขี้ ค่า ของ ผู้ น้อย ถ้า ผู้ น้อย ถือ ดัง นี้ แล้ว ถือ ผิด ไป แล้ว และ ไม่ เข้า ใจ คำ สอน ของ สมเดจ พระบรมหา เยซู เจ้า เรา เลย ๚ะ


เรื่อง สาศนา

๏ ข้าพเจ้า ได้ อ่าน สยาม ไสมย ยิน ฟัง ถ้อย คำ ต่าง ๆ บาง เรื่อง ก็ เปน คำ ติเตียน แล สรรเสิญ ถึง ผู้ จัด การ ทำ การ ต่าง ๆ ดู เปน คำ อวด รู้ อวด ปัญญา ซึ่งกันแล กัน เพ้อ เจ้อ เหลว ไหล ไป ผู้ ที่ ถูก คำ ติเตียน ก็ ตั้ง จิตร ตั้ง ใจ เปน อุเบกษา หา หวั่น ไหว สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด ไม่ คำ ที่ ติเตียน ของ ผู้ นั้น ก็ เปน อากาศ ธาตุ ไป เอง ข้าพ เจ้า เหน ว่า คำ ติเตียน แล คำ สรรเสิญ ซึ่ง กัน แล กัน นั้น ตก อยู่ ใน การ ที่ ชอบ แล ไม่ ชอบ ถ้า ชอบ ก็ คง สรร เสิญ ถ้า ไม่ ชอบ ก็ คง ติเตียน เปน ธรรมดา อยู่ เช่น นี้ ข้าพเจ้า มา แล เหน ว่า การ ดี แล การ ชั่ว ที่ บุก คล กระ ทำ นั้น ก็ กระ ทำ ตาม ใจ ที่ มี อำนาถ กระ ทำ ถึง ผู้ ที่ กระทำ ชั่ว ก็ รู้ อยู่ ว่า ตน กระทำ ชั่ว แต่ เตม ใจ จะ กระทำ ชั่ว แม้น เรา ท่าน จะ ถาม บันดา นัก เลง ต่าง ๆ ว่า การ นักเลง สูบ ฝิ่น กิน เล่า แล เจ้า ชู้ เกี้ยว ผู้ หญิง ที่ สุก นักเลง เล่น ถั่ว โป หวย ทั้ง ผู้ โขมย ลัก ปล้น ฆ่า ผู้ ฟัน คน นี้ เปน การ ดี แล้ว ฤๅ เขา ก็ คง จะ ตอบ ว่า เปน การ ชั่ว ทั้ง สิ้น แต่ ยัง กระทำ ความ ชั่ว ที่ กล่าว มา นี้ อยู่ เหตุ นี้ ข้าพเจ้า จึง เหน ว่า การ ดี แล การ ชั่ว ก็ คง จะ มี ผู้ สัก สิทธิ์ เหนือ สิ่ง ทั้งปวร ตัดสิน ปรับ โทษ แล พูน บำเหน็ด สำหรับ การ ดี การ ชั่ว นั้น เปน แน่ ผู้ ที่ ทำ ชั่ว อย่า นึก ว่า จะ ได้ ดี ผู้ ที่ ทำ ดี อย่า นึก ว่า จะ ได้ ชั่ว ทำ ดี คง ได้ บำเหน็ด อัน ดี ทำ ชั่ว คง ได้ ปรับ โทษ ชั่ว การ ที่ จะ พูน บำเหน็ด แล ปรับ โทษ อำนาถ นั้น ไม่ เลือก หน้า เปน แน่ อย่า สง ไสย เลย สาสนา คำ สอน เที่ยง แท้ สอน ว่า ถึง มนุศย ผู้ ใด ๆ จะ มี อำนาถ ใน โลกย ทั่ว ไป แม้ จัด การ ทำ การ อยู่ ใน ชั่ว คง จะ ปรับ โทษ ให้ ถึง สม การ ชั่ว ที่ ผู้ กระทำ ชั่ว แม้ มนุศย ใด ๆ เปน ทุกข ตะ เข็ญ ใจ ได้ จัด การ กระทำ การ ดี คง จะ ได้ บำเหน็ด อัน ดี สม การ ดี ที่ กระทำ ดี การ เช่น นี้ ข้าพเจ้า จึง เหน ว่า คำ สรรเสิญ แล ติเตียน นั้น เปน อากาศ ธาตุ การ ดี แล การ ชั่ว ที่ ผู้ ใด กระทำ คง จะ ถูก ตาม การ บันดาน แห่ง ซึ่ง สัก สิทธิ์ ข้าพเจ้า มา พิเคราะห์ ดู ผู้ ที่ กระทำ การ ดี แล การ ชั่ว ก็ ได้ บำเหน็ด แล ปรับ โทษ เมื่อ ตน มี ชีวิตร อยู่ ใน โลกย ตลอด ถึง อะนาคต แท้ จริง จง สังเกต ให้ เลอียด เถิด ผู้ ที่ กระทำ การ ดี ตลอด ผู้ นั้น มี ความ สงบ สบาย ใจ ผู้ ใด กระทำ การ ชั่ว ผู้ นั้น มี ความ ร้อน รน ระส่ำ ระสาย ไม่ สบาย ใจ เลย ความ จริง เปน อยู่ เช่น นี้ ตัว เรา ท่าน เปรียบ ดั่ง ดอก ไม้ แล ผล ลูก ไม้ นับ วัน แต่ จะ ร่วง หล่น ไป ถ้า ผล ลูก ไม้ ผล ใด แก่ สุก หล่น ไป ให้ ผล ทั้ง รศ แล เมด คง จะ งอก เบน ต้น ต่อ ๆ ไป ถ้า ผล ลูก ไม้ ผล ใด ไม่ ทัน แก่ ไม่ ทัน สุก มัน หล่น ร่วง ไป คง ไม่ เปน ประโยชน สิ่ง ใด เลย เปรียบ เหมือน เรา ท่าน เกิด มา ไม่ ตั้ง อยู่ ใน การ ดี แล้ว ตาย ไป ก็ เปน ดัง ผล ไม้ ที่ ยัง ไม่ ทัน แก่ สุก นั้น หล่น ร่วง ไป นั่น และ ถึง แม้ ว่า เรา ท่าน มี ทรัพย เต็ม ทั้ง โลกย นั้น ไม่ ทำ การ ดี ทำ แต่ การ ชั่ว จะ เปน ประ โยชน์ อย่าง ไร ควร เรา ท่าน จะ ตรอง ดู ให้ จง นัก ไม่ ควร เรา ท่าน จะ เพลิด เพลิน ใน โลกย นี้ หนัก หนาเลย ไม่ รุ้ ว่า ความ ตาย จะ มา ถึง เมื่อ ใด ควร เรา ท่าน ระ วัง การ ข้าง หน้า ที่ ตา ไม่ เหน เพราะ นัก เบา ไม่ รุ้ แน่ แต่ การ ที่ ตา เหน พ่อ คิด หลบ ลึก ได้ บ้าง แบ่ง หนัก เปน เบา ตาม ปัญญา คำ สอน ที่ จริง เที่ยง แท้ นั้น ว่า ทรัพย ใด ๆ ใน โลกย จะ ช่วย ตน พ้น บาป ไม่ ได้ ต้อง กระ ทำ ใจ บริสุทธิ์ จึ่ง จะ พ้น บาป ได้ คำ นี้ ไม่ ควร เราท่าน จะ หลง ลืม เลย เพราะ มี อยู่ ทุก ๆ ศาสนา ซึ่ง เรา ท่าน จะ มา นึก เอา ของ กำนัน ที่ ให้ กันแลกัน ว่า เปน การ บุญ กุสล นั้น จะ ผิด ดอก กระมัง ท่าน ก็ ห้าม แล้ว ว่า อย่า ยินภี่ ใน ของ ทั้งปวง ขอ ให้ ท่าน เอไดเตอร เอา คำ กลาง นี้ ลง ใน สยาม ไสมัย ด้วย เถิด ข้าพเจ้า สาระภาพ ว่า พูด ตาม ได้ ยิน ได้ ฟัง พูด ดี เหมือน จะ ได้ แต่ ทำ ดี ไม่ ใคร่ จะ ได้ เลย ๚ะ


ข่าว โทรเลข นอก


ปาเลี่ยแมนต์

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน เจด ขึ้น เจด ค่ำ พวก เฮาซออฟ กอมมันซ์ เลิก การ จน วัน พฤหัสดี่ ใน พวก ลิบริล ๕๔ คน ได้ โวด กับ มะเยอไรติ ไม่ ให้ ตั้ง โฮม รูล บิล ได้ ๚ะ

๏ พวก ปฤกษา ราชการ สนิด คือ แกไบเนก เกานซิล ได้ ชุมนุม กัน ปฤกษา ราชการ วาน นี้ ๚ะ


ไอเออแลนด์

๏ ใน เมือง เบลฟาศ เกิด การ วิวาท กัน หน้า กลัว นัก


ปาเลี่ยแมนต์

๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัสดี่ เดือน เจด ขึ้น เก้า ค่ำ สมเด็จ พระ บรม ราชินี กวีน เจ้า ประเทศ อิ่งแลนด มี พระ บรม ราชานุญาต ยอม ให้ ปาเลี่ยแมนต์ เลิก แต่ ยัง มิ ได้ กำ หนด วัน เลิก ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน สุกร เดือน เจด ขึ้น สิบ ค่ำ ท่าน เสนาบดี ใหญ่ คือ ปรี่มีเออ ได้ กล่าว ว่า ท่าน ไว้ ใจ ว่า ปาเลี่ยแมนต์ จะ เลิก วัน เสาร์ เดือน เจด แรมสิบ ค่ำ ๚ะ


ประเทศ บะเวเรีย

๏ กรุง เบอลิน วัน สุกร เดือน เจด ขึ้น สิบ ค่ำ คน หลวง ลุอิศ เจ้า บาเวเรีย ถูก ถอด ออก แล้ว ๚ะ


นุ ซี่แลนด์

๏ เมือง เมลเบิน วัน สุกร เดือน เจด ขึ้น สิบ ค่ำ เกิด ไฟ พลุง ขึ้น มา แล แผ่นดิน ไหว ที่ ตะระเวิด ณเมือง นุซี่ แลนด์ คน ล้ม ตาย เปน อัน มาก ๚ะ


เกาะ ไอเออแลนด์

๏ กรุง ลันดัน วัน สุกร เดือน เจด ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ เพิ่ม เติม ทหาร ขึ้น ให้ ไป ช่วย ที่ เมือง เบลฟาศ การ ที่


เมือง นั้น ก็ สงบ เงียบ ลง แล้ว ยัง เดิม ฯะ


ฝรั่ง เศศ

เมือง ปาริศ วัน เสาร เดือน เจด ขึ้น สิบ เอ็ด ค่ำ พวก แจม เบอ ออฟ เดปตี ได้ ตั้ง บิล เปน อัน ใช้ ได้ ให้ ขับ ไล่ พวก ที่ อ้าง ว่า เปน เจ้า ฝรั่ง เศศ ฯะ


ปาเลี่ยแมนต

กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน เจด ขึ้น สิบ สาม ค่ำ มิศเตอ แกลดซโตน แล มิศเตอร แจมเบอเลน ได้ ประกาศ การ ซึ่ง จะ ทำ แก่ ตน ที่ จะ จัด เลือก พวก ปฤกษา พวก ว่า ร เชการ ฯะ


ไอเออแลนด

๏ พวก โรมัน กาโทลิก แล พวก ปรอเตศแตนด วิวาท กัน เปน การ หน้า กลัว ใน เมือง ซลิโค พวก มิลิแตรี่ ต้อง ออก รงับ การ ให้ สงบ ลง ฯะ


ประเทศ บะเวเรี่ย

๏ กรุง เบือลีน วัน อังคาร เดือน เจด ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ คน หลวง ลูอิศ เจ้า บะเวเรี่ย ประหาร ชีวิตร ของ เธอ เอง พระ องค เจ้า โอโท พระ อนุชา ก็ เสีย จริต ด้วย แต่ เขา ได้ ประกาศ ตั้ง เธอ เปน เจ้า แต่ ให้ เจ้า ลุอิด โปด เปน ริเยนต ผู้ สำเรจ ราช การ แผ่นดิน ฯะ


นิทาน ๒๕
หมาใน หมา จิ้งจอก

๏ หมา จิ้งจอก ก็ เที่ยว หา เกบ เสบียง ไว้ พอ กิน อยู่ บ้าน สบาย ไป ได้ หมาใน รู้ เข้า จึง ไป เยี่ยม เยียน ให้ สิ้น สงไสย ให้ รู้ แน่ หมา จิ้งจอก ไม่ ให้ หมาใน พบ ปะ ตัว ได้ แกล้ง ว่า ไม่ สบาย ป่วย ไป การ มี เช่น เปน ที่ ให้ หมาใน สิ้น สงไสย เชื่อ ความ รู้ ยิ่ง แม่น เข้า หมา จิ้งจอก จึ่ง ไป หา เจ้า ฝูง แกะ คน หนึ่ง แสดง ความ ให้ รู้ ถึง ที่ อยู่ ของ หมาใน บอก ว่า การ ง่าย ที เดียว ให้ มี เครื่อง มือ ดี ติด ไป ด้วย ตี หัว มัน ใน ถ้ำ ที่ มัน นอน อยู่ นั้น ก็ จะ มี ความ สบาย เปน อัน มาก เจ้า ของ ฝูง แกะ ก็ ทำ ตาม คำ หมา จิ้งจอก แล ได้ ฆ่า หมาใน ตาย หมา จิ้งจอก ชั่ว นั้น รีบ ไป พึ่ง อาไศรย เลี้ยง ตัว ด้วย เสบียง อาหาร ที่ ถ้ำ หมาใน นั้น แต่ หา ได้ มี ความ สบาย นาน ไม่ ด้วย เจ้า ของ ฝูง แกะ นั้น เอง วัน หนึ่ง เดิน ตาม ถ้ำ นั้น เหน หมา จิง จอก อยู่ นั้น ก็ ได้ ฆ่า มัน ด้วย ๚ะ

๏ เรื่อง นี้ จะ สอน ว่า ผู้ ที่ มุ่ง หมาย ร้าย คง ต้อง ความ ร้าย ๚ะ

๏ เรื่อง นี้ เตือน ให้ เหน ความ จริง ใน เรื่อง นิทาน นี้ ที่ เคย เนื่อง ๆ ใน การ ฝ่าย มนุษย์ ด้วย กัน การ ร้าย ที่ คน มุ่ง หมาย จะ ทำ แก่ ผู้ อื่น เพราะ มี ความ เที่ยงธรรม์ จัด แจง การ ความ ร้าย นั้น มัก มา เปน แก่ ผู้ ที่ คิด ทำ แก่ ผู้ อื่น ๚ะ


แต่ วัน อังคาร เดือน เจ็ด ขึ้น ๑๕ ค่ำ จน ถึง วัน อังคาร เดือน ๗ แรม ๖ ค่ำ ปี จอ อัฐศก ๑๒๔๘
๏ ใน บาญชี นี้ ใช้ อักษร แทน กัน ดัง นี้   ก ก ฟ แทน กำปั่น กล ไฟ   ก ก ฟ ร แทน กำปั่น กล ไฟ รบ   ก ๒ ส ค แทน
กำปั่น สอง เล่า ครึ่ง   ก ๓ ส ค แทน กำปั่น สาม เล่า   ก ส ค แทน กำปั่น เล่า ครึ่ง   ก ฟ จ ข แทน กำปั่น ไฟ จักร ข้าง ๚ะ
ซ แทน ซกูเนอร์เรือ เข้า
ชื่อ กำปั่นธง แล กระบวนน้ำหนักชื่อ กัปตันห้าง ที่ เรือ ขึ้นมา แต่ ไหนวัน เข้า
เฮกากิก ก ฟ อังกฤษ๖๐๗เรวินดซอโรซ แอน โกสิงคโปรขึ้น ๑๕ ค่ำ
สุริยวงษก ก ฟ เยอรแมน๕๑๓โมลเซนมากวาลด แอน โกฮ่องกงแรม ๒ ค่ำ
ปอรต์คอศก ก ฟ เยอรแมน๓๐๕๐โลเรนเซนจีนฮ่องกงแรม ๒ ค่ำ
บอนิโอก ก ฟ อังกฤษ๓๔๗โฮดจีนสิงคโปรแรม ๓ ค่ำ
เฮกุบะก ก ฟ อังกฤษ๕๙๐ไวตะวินดซอโรซ แอน โกสิงคโปรแรม ๕ ค่ำ
กลิวิเดนก ก ฟ อังกฤษ๑๑๑๔คิบจีนฮ่องกงแรม ๕ ค่ำ
บุระนอฟุลก ๒ ส ค สยาม๓๖๐แกมโปศจีนฮ่องกงแรม ๕ ค่ำ
เรือ ออก
จะ ไป ไหนวัน ออก
มะดุซะก ก ฟ อังกฤษ๖๐๘เถารีวินภซอโรซ แอน โกสิงคโปรขึ้น ๑๕ ค่ำ
พระจุลจอมเกล้าก ก ฟ อังกฤษ๑๐๑๑ไลตวุดวินดซอโรซ แอน โกฮ่องกงขึ้น ๑๕ ค่ำ
ดานุบก ก ฟ อังกฤษ๕๖๒วัลทันวินดซอ โรซ แอนโกสิงคโปรแรม ๕ ค่ำ
สุริยวงษก ก ฟ เยอรแมน๕๑๓โมลเซนมากวาลด แอน โกสิงคโปรแรม ๕ ค่ำ
เฮกากิก ก ฟ อังกฤษ๖๐๗เรวินดซอโรซ แอน โกสิงคโปรแรม ๕ ค่ำ
สยามก ๒ ส ค สยาม๒๙๔ไมเจลซันจีนฟุเจ้าแรม ๖ ค่ำ
เฟรดะริกก ๒ ส ค เยอรแมน๕๙๔ซไปเซนฮ่องกงแรม ๖ ค่ำ
๏ กำปั่น ขา เข้า ๏ เฮกากิ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล สิงฆโปร แล ยุโรป ๏ สุริยวงษ บันทุก สินค้า ๆ แล
เมล เมือง จีน แล ญี่ปุ่น ๏ ปอรต์คอศ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล เมือง จีน แล ญี่ปุ่น ๏ บอนิโอ บันทุก ต่าง ๆ แล
เมล สิงคโปร แล ยุโรป ๏ เฮกุบะ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล เมือง สิงคโปร แล ยุโรป ๏ กลิวิเดน บันทุก สินค้า ต่าง ๆ
แล เมล เมือง จีน แล ญี่ปุ่น ๏ บุระนอฟุล บันทุก สินค้า ต่าง ๆ ๚ะ
๏ กำปั่น ขา ออก ๏ มะดุซะ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล สิงฆโปร แล ยุโรป ๏ พระจุลจอมเกล้า บันทุก สินค้า
ต่าง ๆ เมล เมือง จีน แล ญี่ปุ่น ๏ ดานุบ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล สิงคโปร ๏ สุริยวงษ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ
แล เมล เมือง สิงฆโปร ๏ เฮกากิ บันทุก สินค้า ต่าง ๆ แล เมล สิงฆโปร ๏ สยาม บันทุก ไม้ สัก กระดาน แล ไม้ แดง
๏ เฟรดดริก บันทุก กระดาน เข้า แล ไม้ แดง ๚ะ

เรือน แล ที่ House สำหรับ เช่า

๏ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก เช่า บ้าน ฤา ที่ สำหรับ ปลูก เรือน ฤา ที่ สำหรับ จอด แพ ริม ฝั่ง แม่ น้ำ ฤา จะ ทำ ท่า เรือ จ้าง มา หา เอไดตอร เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไส่มย ก็ คง ได้ ความ ยิ่ง เลอียด ที่ เหล่า นี้ อยู่ ตาม แนว ถนน เจริญ กรุง ตาม ถนน ลง ท่า ตรง ข้าม คลอง ดาวขะนอง ถง แม่ น้ำ ฤา ออก ถนน ใหญ่ ได้ โดย สดวก ( จ ห ) ฯะ



๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ

๏ กำปั้น ไฟ เมล จะ ออก จาก ท่า นาย ห้าง โคติ ที่ กรุง ฯ ไป เมือง เพ็ชร์บุรี ทุก วัน เสาร์ เวลา บ่าย แล จะ กลับ ออก จาก บ้าน แหลม ทุก วัน อาทิตย เวลา กลาง คืน ฤา วัน จันทร์ เช้า แล้ว แต่ น้ำ จะ ออก ได้ ๚ะ


ค่า เดิน สาน
คน เดิน สาน ดาษฟ้า คน ละ บาท

๏ ถ้า จะ ส่ง สินค้า ขา ไป ขา มา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน กับ นาย ห้าง โคติ ฤา กัปตัน กำปั้น นั้น ๚ะ

๏ วัน อังคาร เวลา เที่ยง ทุก วัน จะ มี กำปั้น ไฟ เมล ลำ หนึ่ง ออก จาก ท่า ห้าง โคติ จะ ไป เมือง จันทบุรี ด้วย ฯะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ จุล ศักราช ๑๒๔๗ ปี ระกา สัปตศก (จ ห) ๚ะ



ค่า ลง บอก การ แล ของ ซึ่ง ท่าน จะ ต้อง การ นั้น
ใน จดหมาย เหตุ สยาม ไส่มย
ลง ความ น้อย กว่า สาม เดือน ลง มา

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น


ถ้า ลง ตลอด เดือน
สิบ บันทัด ฤา น้อย กว่า สิบ บันทัด เดือน ละ ๑๕ บาท
ทุก บันทัด อัน เกิน สิบ บันทัด จะ เรียก เอา บันทัด ละ ๖ สลึง
ถ้า ลง ตลอด ปี

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เชี่ยวแถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท



๏ แบงกอก ฮอส์บีตแตล ๚ะ

๏ แจ้ง ความ ให้ ทาน ทั้งหลาย ทราบ ทั่ว กัน ว่า ต้น ทาง เดิน ไป ที่ ถนน สีลม ที่ ตึก คอน เวด เก่า มี ห้อง ที่ น่า ตึก เบ็ด สำหรับ รักษา คน เจ็บ ที่ เปน โรค ต่าง ต่าง ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อยาก จะ เข้า ไป ข้าง ใน รักษา เชิญ ถาม แล ไป ได้ ทุก ๆ เวลา เมื่อ ต้อง การ ยา ฤๅ จะ ให้ ดู โรค ที่ เจ้า พนักงาน หมอ อยู่ ที่ ตึก นั้น แล ค่า ธรรมเนียม ยา แล รักษา โรค จะ คิด เอา แต่ ราคา ภอ สมควร กับ คน ที่ มี อัน จะ กิน แต่ คน จน นั้น จะ ให้ ทาน ๚ะ

๏ จะ เปิด โรง ยา ทุก ๆ วัน ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง ๓ โมง เช้า ท่าน ที่ ไม่ อยาก จะ ให้ รักษา ที่ โรง ฮอส์บิตแตล ( คือ โรง ยา ) ให้ คน มา บอก อาการ ที่ เปน โรค แล ขอ ยา ก็ ได้ จะ คิด เอา ราคา กับ ท่าน ผู้ มี อัน จะ กิน ค่า ยา แล รักษา บ้าง เล็ก น้อย แต่ คน จน นั้น จะ ไม่ คิด เอา ให้ เปน ทาน ๚ะ

๏ จะ ปลูก ฝี ทุก ๆ วัน เสาร์ ขอ เชิญ ท่าน ผู้ อยาก ปลูก ฝี มา หา ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง เวลา ๓ โมง เช้า แล จะ คิด เอา คน หนึ่ง แต่ ราคา ส่อง สลึง เว้น แต่ คน จน จะ ไม่ คิด เอา เลย ๚ะ

๏ ถ้า อยาก จะ รู้ ความ เลอื่ยด ขอ เชิญ ท่าน มา หา มิศเตอร์ ดาวิน ผู้ เปน คน จัด แจง ดู แล ใน โรง ยา นี้ เถิด ( จ ห ) ๚ะ



ประนินทิน

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอืยด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไล้ กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคาถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เก้า เล่ม ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๗ ถึง ๑๘๘๖ ครบ เก้า ปี ( จ ห ) ๚ะ



๏ จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ


ราคา

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด