๏ พระเจ้า ลุยวิช ที่ ๑๔ กรุง ฝรั่งเศศ ได้ ทราบ ประพฤติ เหตุ ว่า เรือ ทูต สยาม มา แตก เสีย ที่ กลาง ทเล ไม่ ถึง กรุง ฝรั่งเศศ ผู้ ครอง กรุง ฝรั่งเศศ จึ่ง แต่ง พระราช สาสน์ ฉบับ หนึ่ง เปน ครั้ง ที่ สอง ความ ที่ ออก พระนาม นั้น ก็ เหมือน ครั้ง ที่ ๑ จึ่ง โปรด ให้ มองซิเออ เลอ ชิวาลิเอ เดอ ชามอน อายุศม์ ๓๐ ปี เปน ราชทูต มองซิเออ ซาเดลาโม เปน อุปทูต เชิญ พระราช สาสน คุม พระราช บรรณาการ เข้า มา เจริญ ทาง พระราช ไมตรี ต่อ กรุง สยาม เปน ครั้ง ที่ ๒ ทูตา นุทูต ฝรั่งเศศ ได้ ลง กำปั่น ใบ สาม เสา ชื่อ ริศโซร ลำ ๑ ชื่อ ล่ามาสิศ ลำ ๑ ออก จาก กรุง ฝรั่งเศศ ใน วัน ที่ ๓ ของ เดือน มาช ใน ปี คฤศต ศักราช ๑๖๘๕ ปี ตรง กับ ปี ฉลู จุลศักราช ๑๐๔๗ ปี มา ใน ทเล ๔ เดือน ถึง ปาก อ่าว สยาม ใน วัน ที่ ๒๔ เดือน เซบเตมเบอ ตรง กับ วัน แรม เก้า ค่ำ เดือน สิบ ข้าง ไทย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ได้ โปรด ให้ มินิศเตอร เสนาบดี มา เยี่ยม ทูต ถึง เรือ คือ ที่ ปาก อ่าว แล้ว ทูต ได้ ไป ถึง กรุง ศรีอยุทธยา ทูต ได้ เข้า เฝ้า ถวาย พระราช สาสน ต่อ พระหัถ สมเด็จ พระนารายน เปน เจ้า ฯ ได้ ทรง รับ รอง ทูต โดย แขง แรง เรียบ ร้อย สม ยศ สม ศักดิ์ เมือง ใหญ่ ๆ ไมตรี เนื้อ ความ ที่ ได้ รับ รอง ทูต ฝรั่ง เศศ ครั้ง ที่ มา อยู่ พัก ใน กรุง สยาม เนื้อ ความ ยื้ด ยาว ตาม ใน ฉบับ เดิม ๑๙ เล่ม สมุด ไทย นั้น ขอ ยก ไว้ ขอ ตัด ความ ว่า แต่ สั้น ๆ ทูต มา พัก อยู่ ใน กรุง สยาม ช้า นาน ครั้ง นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ทรง แต่ง พระราช สาสน สนอง ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรั่งเศศ แล้ว โปรด ให้ คุณ ปาน ราชนิกุล เชื้อ พระองค อายุศม ๔๓ ปี เปน พระวิสุทธิ สุนทร ราชทูต ๑ อุปทุต อายุศม ๕๒ ปี เปน ที่ หลวง บวร กัลยา ราชไมตรี ๑ ตรีทุต อายุศม ๓๖ ปี เปน ที่ ขุนมณีนรจนา ๑ กับ เจ้า พนักงาน ต่าง ๆ อีก ๗ นาย ไป ด้วย ทูตา นุทูต รวม นาย ๑๐ คน ไพร่ ๒๐ คน ครั้ง นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ฝาก พระราช สาสน ไป ถวาย สังโตปาปา เรเมน ที่ เก้า มหา ประธานาธิบดี ใน มหานคร โรม ด้วย ฉบับ ๑ ฝ่าย ทูตา นุทูต ไทย ได้ โดย สาน ไป กับ เรือ กำปั้น ทูต ฝรังเศศ ๆ ได้ ออก จาก ปาก อ่าว สยาม ใน วัน ที่ ๒๒ เดือน ดีเซมเบอ ปี มี่ คฤศต ศัก ราช ๑๖๘๕ ปี ตรง กับ ปี มี่ จุลศักราช ๑๐๔๗ ปี ไม่ ช้า ทูต สยาม ก็ ถึง กรุง ฝรังเศศ ทูต ไทย ได้ เข้า เฝ้า ถวาย พระราช สาสน ต่อ ผู้ ครอง กรุง ฝรังเศศ ใน ที่ ประ ชุม ใหญ่ ใน พระ ราชวัง ชื้อ เวศไซ ใน กรุง ฝรังเศศ ไม่ ช้า ทูต สยาม ก็ ได้ ถวาย บังคม ลา ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรัง เศศ ๆ ทรง แต่ง พระราช สาสน สนอง ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ฉบับ ๑ โปรด ให้ มองซิเออ เด ละ พู้แปร เปน ราชทูต๑ มอง ซิเออดีโนลา เปน อุปทุต ๑ มองซิเออเซแคน ไดเฟาแนนต์ เปน ตรีทุต ๑ แล้ว โปรด ให้ มองซิเออ เด ฟาเซอ เปน นาย ทหาร ใหญ่ คุม ทหาร ฝรังเศศ ๖๕๐ คน กับ เรือ กำปั้น รบ ๒ ลำ นี้ มี่ ทหาร สำหรับ เรือ ๖๕๐ คน ไป ช่วย รักษา กรุง สยาม ตาม ทาง พระราช ไมตรี ที่ ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ขอ มา นั้น แล้ว ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรังเศศ โปรด ให้ มองซิเออ เด ละ พู้แปร ราชทูต นั้น เปน กงซุล อยู่ ประจำ ที่ กรุง ศรี อยุทธยา ที่ เดียว ให้ อุปทุต ตรีทุต ๒ คน คุม กำปั้น รบ ๓ ลำ กลับ มา กรุง ฝรังเศศ ครั้ง นั้น ทูตา นุทูต ฝรังเศศ กับ ทูตา นุทูต สยาม ได้ ลง กำปั้น รบ ๕ ลำ ออก จาก กรุง ฝรังเศศ ใช้ ใบ มา ถึง ปาก น้ำ กรุง สยาม ทูตา นุทูต ฝรัง เศศ ได้ เข้า เฝ้า สมเด็จ พระนารายน เปน เจ้า ที่ กรุง ลพ บุรีย์ เปน พระราช สาสน ครั้ง ที่ ๓ แล้ว กิจ ของ ทูต ฝรั่ง เศศ อุปทูต ตรีทูต ถวาย บังคม ลา ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ๆ ฝาก พระราช สาสน แล เครื่อง ราชบรรณาการ ให้ ทูต ฝรั่ง เศศ ไป ถวาย พระเจ้า ลุยวิช ที่ ๑๔ ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรั่งเศศ ครั้ง นี้ ไม่ มี ทูต สยาม ออก ไป ด้วย ครั้ง นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม พระ ราชทาน ตึก ญี่ปุ่น ที่ ริม วัด นางชี ให้ เปน ที่ อยู่ ของ มองซิเออ เด ละพูแปร ราชทูต ที่ มา เปน กง ซุล อยู่ ใน กรุง ศรีอยุทธยา แล้ว โปรด ให้ มองซิเออ เด ฟา เซอ นาย ทหาร ใหญ่ คุม ทหาร ฝรั่งเศศ ๓๐๐ คน อยู่ รัก ษา เมือง ทนบุรีเย ซึ่ง เปน เมือง ท่า ทเล แล้ว ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม พระ ราชทาน ที่ ใกล้ เมือง ทนบุรีเย ให้ เปน ที่ อยู่ ของ ทหาร ฝรั่งเศศ ๓๐๐ ๆ จึง ได้ สร้าง วัด ฝรั่ง ลง ใน หมู่ บ้าน ให้ ชื่อ วัด ซันตะกรอศ( เหน จะ เปน วัด กะ ดี จีน นั้น เอง ) แล้ว ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม โปรด ให้ เจ้า พระยา วิชาเยนทราธิบดี คุม ทหาร ฝรั่งเศศ ที่ มา ใหม่ ๒๐๐ คน อยู่ รักษา พระ ราชวัง ที่ กรุง ลพบุรีเย เรียก ว่า ทหาร รักษา พระองค แล้ว โปรด ให้ ออฟฟิเซอ ฝรั่งเศศ คุม ทหาร ฝรั่งเศศ ๑๕๐ คน ลง กำปั่น ใบ ๒ ลำ ที่ ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรั่ง เศศ ถวาย ฝ่าย สยาม ๆ โปรด ให้ ทหาร ฝรั่งเศศ ๑๕๐ คน คุม กำปั่น รบ ๒ ลำ ไป รักษา เมือง มริต ซึ่ง เปน เมือง น่า ศึก ปลาย แดน สยาม ต่อ กับ แดน พม่า ครั้ง หนึ่ง พวก แขก จาม ที่ อาไศรย อยู่ กรุง สยาม นี้ เปน ขบถ ทำ การ จลาจล แก่ ไพร่ พล เมือง ชาว สยาม ครั้ง นั้น ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม มี รับ สั่ง ให้ เจ้า พระยา วิชาเยนทราธิบดี คุม ทหาร ฝรั่งเศศ ๒๐๐ คน ที่ อยู่ รักษา กรุง ลพบุรีเย นั้น ยก ไป ปราบ ปราม พวก แขก จาม ขบถ สงบ เงียบ เรียบ ร้อย ลง ทั้งสิ้น พระเจ้า แผ่นดิน สยาม ก็ ยิ่ง ทวี ความ โปรด ปราน พระ ราชทาน เครื่อง ยศ อย่าง เอก เปน ต้น ว่า เครื่อง ภาชนะ รับ รอง บริโภค แล อุปโภค ล้วน แต่ ทองคำ แล เสวี่ยง ซี่ มี ร่ม กัน คัน ยาว เหมือน พระองค เจ้า อยู่ มา ครั้ง หนึ่ง พระเจ้า ลุยวิช ที่ ๑๔ ผู้ ครอง ฝ่าย ฝรั่งเศศ โปรด ให้ มองซิเออ เด โลออน แนลซัน เปน ราชทูต๑ มองซิเออ โก ซี เปน อุปทูต เชิญ พระราช สาสน ครั้ง ที่ ๓ กับ ม้า เทศ ๘๐ ม้า มี เครื่อง ม้า พร้อม แล ทหาร ม้า ฝรั่งเศศ ๘๐ คน สำหรับ กับ ม้า ส่ง มา ถวาย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ๆ ได้ รับ ทูต ฝรั่งเศศ ครั้ง ที่ ๓ นี้ ที่ กรุง ลพบุรีเย เมื่อ ทูตา นุทูต ฝรั่งเศศ ครั้ง ที่ ๓ เข้า เฝ้า ถวาย บังคม ลา ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ครั้ง นั้น มองซิเออ เด ละพูแปร กงซุล ฝรั่งเศศ ป่วย มา ช้า นาน จึง ได้ ถวาย บังคม ลา ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม เพื่อ จะ ออก ไป รักษา ตัว ที่ เมือง ฝรั่งเศศ แต่ ภรรยา กงซุล ฝรั่งเศศ นั้น เปน หญิง ชาว สยาม ที่ รับ พระ ราชทาน ไป จาก ใน พระ ราชวัง นั้น เกิด บุตร กับ กงซุล ฝรั่งเศศ ๒ คน กงซุล ฝรั่งเศศ ทูล ขอ บุตร ภรรยา ไป ด้วย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ก็ โปรด พระ ราชทาน ให้ ตาม ใจ กงซุล ขอ ครั้ง หนึ่ง ช้าง พังค์ ดำ ที่ กรุง ลพบุรี่ย ตก ลูก เปน ช้าง พลาย เผือก เอก มี ลักษณ พร้อม เปน เผือก บริสุทธิ อยู่ ได้ ๗ วัน เท่า นั้น ก็ ล้ม ตั้ง แต่ นั้น มา ช้าง เผือก เอก พังค ๑ พลาย

๏ ที่ อยู่ ใน กรุง ศรีอยุทธยา ซึ่ง เปน ช้าง เผือก คู่ พระ บาระมี ของ สมเด็จ พระนารายน์ เปน เจ้า นั้น ล้ม ลง ด้วย ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม เสีย พระไทย ทรง พระ ประชวร จึ่ง มอบ ราชการ ให้ พระ เพทราชา ซึ่ง เปน ขุนนาง ต่าง พระ เนตร พระกัน ว่า ราชการ แผ่นดิน ดู ผิด แล ชอบ เมื่อ ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ประชวร หนัก พระ เพทราชา ผู้ สำเร็จ ราชการ แผ่นดิน คิด ขบถ เรียก ทหาร ไว้ พร้อม แล้ว ก็ จับ พระ ราชบุตร ใหญ่ ของ ผู้ ครอง ฝ่าย สยาม ฆ่า เสีย ก่อน ชะนะ นั้น พระ เพทราชา กับ ทหาร ร่วม ใจ หลาย คน เข้า ไป จับ สมเด็จ พระนารายน์ ผู้ เปน เจ้า เอา ผ้า พัน พระภักตร แล พระ กาย ม้วน ไว้ สมเด็จ พระนารายน์ หาย พระไทย ไม่ ได้ ครู่ หนึ่ง ก็ สวรรคต อยู่ ใน ราชสมบัติ ๒๗ ปี สวรรคต เมื่อ จุลศักราช ๑๐๔๔ ปี จอ อัฐศก สิริ พระ ชนมายุศม ๕๑ ปี พระองค์ ก็ มี พระราช บุตร รวม ๓๒ พระองค์ ครั้ง นั้น ข้า ราชการ แตก เปน ๒ พวก ๆ หนึ่ง มาก สันดาน มัก ง่าย ใจ โล้ เล้ อาสัจ อาธรรม ทน สาบาน ต่อ ราชการ แผ่นดิน จึ่ง เข้า ด้วย พระ เพทราชา ข้า ราชการ อีก พวก หนึ่ง มี ใจ สัจ ซื่อ สุจริต คิด รักษา เกรียติยศ แผ่นดิน โดย ยุติธรรม มี บ้าง แต่ น้อย ตัว มา เข้า ด้วย เจ้า พระยา วิชาเย็นทราธิ บดี ๆ มี หนังสือ ลับ สอด ส่ง ไป ให้ มองซี่เออ เด ฟาเซอ นาย ทหาร ฝรั่งเศศ ที่ คุม ๓๐๐ รักษา เมือง ทนบุรี่ย นั้น ให้ เร่ง รีบ ยก พล ทหาร ฝรั่งเศศ ๓๐๐ คน ขึ้น มา กรุง ลพบุรี่ย แล้ว พระยา ไตรยภพสิงหนาท เจ้า เมือง ทนบุรี่ย คุม ทหาร ไทย พล เมือง รีบ เร่ง ขึ้น มา ช่วย กัน ปราบ ปราม พระ เพทราชา ผู้ ขบถ ฝ่าย มองซิเออ เด ฟาเซอ คุม ทหาร ฝรั่ง ๓๐๐ เปน ทับ น่า พระยา ไตรยภพสิงหนาท คุม ทหาร ไทย ๒๐๐๐ เปน แม่ ทับ หนุน ยก ขึ้น ไป ถึง สี่กุก บาง ไทร ได้ พบ กอง ทับ ไทย ฝ่าย กรุง ยก ลง มา ปะทะ รอ กัน อยู่ ยัง ไม่ ได้ รบ ฝ่าย พระ เพทราชา แต่ง หนังสือ ฉบับ หนึ่ง เปน หนังสือ ของ พวก เจ้า พระยา วิชาเย็นทราธิบดี ให้ คน ใช้ ถือ หนังสือ ไป ส่ง ให้ พระยา ไตรยภพสิงหนาท ที่ สี่ กุก บาง ไทร ใจ ความ ว่า บัด นี้ พระนารายน์ สวรรคต แล้ว พระ เพทราชา ได้ เปน เจ้า แผ่นดิน แล้ว เจ้า พระ ยา วิชาเย็นทราธิบดี กับ ทหาร ฝรั่งเศศ ๒๐๐ ก็ ตาย ด้วย อา วุทร ทั้งสิ้น ให้ พระยา ไตรยภพสิงหนาท จับ ทหาร ฝรั่งเศศ ๓๐๐ ฆ่า เสีย จะ ได้ เปน บำเหน็จ มื้อ ความ ชอบ กับ พระยา ไตรยภพสิงหนาท จะ ได้ ทำ ราชการ ต่อ ไป ข้าง น่า ๚ะ

๏ ผู้ มี ชื่อ ข้าง ท้าย หนังสือ นี้ ขอ แจ้ง ความ ให้ ท่าน ทั้งปวง ทราบ ณกรุงเทพ ฯ ว่า บัด นี้ ข้าพเจ้า จัด การ เสร็จ แล้ว ที่ จะ รับ ทำ เปน การ สัญญา คือ กอนแตรกต์ ฤๅ เปน การ ไปรเวศ ไป เซอร์เว ดู การ ฤๅ ทำ แบบ ตัว อย่าง ฤๅ รับ ทำ การ ซิวิล เอนไยนีริง ทุก อย่าง มิสเตอร์ บี บิ ซิ กินก์ ซิวิล เอนไยนีร อา ไศรย อยู่ ที่ โอไรเอนเตล โฮเตล แจ้ง ความ มา ณวัน พฤหัสบดี เดือน แปด แรม เจ็ด ค่ำ จุลศักราช ๑๒๔๘ ปี จอ อัฐศก ๓ ห ๚ะ

ข่าว ใน กรุง

๏ บัด นี้ ข้าพเจ้า ได้ ทราบ ข่าว ภา กัน ว่า ท่าน ครู จะ เลิก ไม่ กระทำ หนังสือ สยาม ไสมย แล หนังสือ พิมพ์ สยาม วิกลี้ แอดเวอรไตเซอร ต่อ ไป นั้น ถ้า การ ที่ ภา นี้ เปน ความ จริง ก็ เปน น่า ที่ เสีย ใจ มาก นัก เพราะ หนังสือ พิมพ์ นั้น เปน กล้อง ส่อง ไกล ให้ เหน ใกล้ ได้ จริง ๆ แล เปน เครื่อง ชัก นำ ความ รู้ ทั่ว โลกย์ ให้ มา ประจักษ์ ขึ้น ทุก ๆ วิก ทุก ๆ วัน ให้ ก่อ ปัญญา ทวี ขึ้น เสมอ เพราะ ได้ ทราบ ข่าว คุณ วิชา ที่ เกิด ขึ้น ใหม่ บ้าง ฤๅ ข่าว ราชการ ใน ต่าง ประเทศ บ้าง ก็ เปน เครื่อง ชัก นำ ปัญญา ให้ คิด ตาม ระรุก ตาม ไป บ้าง เปรียบ ประดุจ จะ มี ราว ยุด หน่วง ถ้า จะ เลิก หนังสือ จดหมาย เหตุ เสีย หมด แล้ว ก็ เหมือน ไม่ มี ราว ที่ ยุด หน่วง ให้ เดิน ไม่ ข้าพเจ้า จึ่ง มี ความ เสีย ใจ ด้วย เปน อัน มาก จึ่ง อุส่าห์ เขียน หนังสือ มา ขอ เชิญ ท่าน ครู ได้ โปรด เหน แก่ ความ ดี ความ เจริญ ช่วย ทำ หนังสือ พิมพ์ ต่อ ไป อีก อย่า เลิก เสีย เลย ถึง ท่าน จะ ไม่ มี กำไร ได้ ความ ลำบาก ทุก อย่าง ก็ คิด ว่า ช่วย สมเคราะห์ ให้ คน ทั้งหลาย ได้ ความ รู้ ด้วย ท่าน ครู ก็ ได้ อยู่ ใน แผ่นดิน สยาม มา ช้า นาน แล้ว ถ้า ท่าน ครู ไม่ มี น้ำ ใจ ที่ จะ ทำ การ จดหมาย เหตุ นี้ ต่อ ไป แล้ว ขอ ท่าน ได้ โปรด แสดง ความ นี้ ให้ ท่าน ทั้งปวง ทราบ ด้วย เผื่อ ท่าน ทั้งหลาย ซึ่ง อยาก จะ บำรุง ให้ หนังสือ แล ความ รู้ เจริญ ขึ้น ท่าน จะ ได้ คิด อ่าน ให้ มี จดหมาย เหตุ ต่อ ไป อีก ภอ เปน เครื่อง เกื้อ กูล ปัญญา ขึ้น ข้าพเจ้า เหน ว่า ถ้า จะ ทำ จดหมาย เหตุ ขึ้น อีก แล้ว อย่า ให้ มี ความ กล่าว โทษ ว่า กัน ให้ ช้ำ ใจ ได้ นั้น และ หนังสือ จดหมาย เหตุ จึ่ง จะ ยื่น ยาว ต่อ ไป ได้ ช้า นาน ให้ มี แต่ การ ที่ จะ แปล หนังสือ พิมพ์ ข่าว ต่าง ประเทศ อย่าง หนึ่ง แล แปล ตำรา วิชา การ ของ ต่าง ประเทศ บ้าง ถ้า การ ใน บ้าน ใน เมือง ก็ ลง แต่ คำ ประกาศ แล ข่าว ราชการ แล เหตุ ที่ เกิด ขึ้น เปน ต้น ว่า การ ใหญ่ การ สำคัญ ที่ ควร จะ ได้ เปน แบบ แผน แห่ง ผู้ จะ ได้ เก็บ เรียบ เรียง ใน พระราช พงษาวดาร ต่อ ไป ใน ภาย น่า ข้าพเจ้า เหน ว่า จะ เปน ทาง เกื้อ กูล แห่ง ความ รู๋ ใน หนังสือ เจริญ ขึ้น แล คง จะ เปน คุณ แก่ เด็ก นักเรียน ที่ จะ ได้ มี หนัง สือ อ่าน ให้ รู๋ วิชา มาก ขึ้น เมื่อ ออก จาก โรง เรียน แล้ว อยาก จะ ทำ ราชการ ก็ ได้ ยิน ได้ ฟัง ข่าว ราชการ อยู่ บ้าง แล้ว ก็ จะ ทำ ง่าย เข้า ถ้า อยาก จะ เปน พ่อ ค้า ก็ ได้ ยิน ได้ ฟัง ราคา สิ่ง ของ ติด อึก คล่อง ใจ มา บ้าง แล้ว ถึง จะ ทำ ก็ คง จะ ง่าย อีก อย่าง หนึ่ง ถ้า เด็ก ได้ ยิน ได้ ฟัง ข่าว คราว วิชา การ ต่าง ๆ อยู่ เสมอ ความ อยาก ก็ จะ บังเกิด ทวี ให้ มี ความ เล่า เรียน ขึ้น ถ้า ไม่ ได้ ยิน ได้ ฟัง สิ่ง ใด ก็ ชัก ใจ ให้ เกียจ คร้าน ไป แล มิ ใช่ จะ มี คุณ แต่ เด็ก เท่า นั้น ถึง ผู้ ใหญ่ ก็ จะ มี คุณ มาก เหมือน กัน เพราะ ได้ ทราบ ท่า ทาง หลาย อย่าง ของ ประเทศ ต่าง ๆ ด้วย ก็ เปน ที่ ช่วย ชัก นำ ให้ พูด สนทนา กัน ถึง เรื่อง นั้น เรื่อง นี้ ไป ได้ บ้าง แต่ น้ำ ใจ ของ ข้าพเจ้า นั้น อยาก ให้ มี หนังสือ พิมพ์ ออก ทุก ๆ วัน เวลา เช้า ขึ้น จะ ได้ อ่าน เหมือน ผู้ นำ ข่าว มา บอก เสมอ ไป ถึง จะ เสีย เงิน มาก สัก หน่อย ข้าพเจ้า ก็ มี ความ ยินดี ที่ จะ เสีย ไม่ ได้ มี ความ เสีย ใจ เลย เพราะ เหน มี คุณ จริง ๆ เหมือน ความ ทั้ง โลกย์ มา รวบ รวม ให้ ทราบ ได้ ทุก ๆ วัน แต่ ท่าน ผู้ อื่น ๆ จะ เหน อย่าง ไร ไม่ ทราบ แต่ ไว้ ใจ ว่า ถ้า ท่าน ผู้ ที่ ชอบ หนังสือ ฤๅ อยาก ทราบ การ ต่าง ๆ คง จะ เหน ด้วย ข้าพเจ้า บ้าง แล้ว อยาก บำรุง ความ รู๋ ให้ เกิด ทวี ขึ้น ซึ่ง ข้าพเจ้า กล่าว มา ทั้ง นี้ จะ เหลือ เกิน ประการ ใด ข้าพ เจ้า ขอ อาไภย ต่อ ท่าน แล ท่าน ผู้ ซึ่ง จะ ได้ พบ ได้ อ่าน ด้วย เพราะ มิ ใช่ จะ ประสงค์ หา ผล แล ประโยชน์ ใส่ ตัว ที่ อยาก จะ ทำ เอง ฤๅ จะ อวด ดิบ อวด ดี นั้น หา มิ ได้ คิด แต่ อยาก จะ ให้ มี ความ รู๋ ข่าว ขึ้น เท่า นั้น เอง ๚ะ

เงิน โปรเวศ สาม เดือน ๓ ชิลิง ๓ เปนซ ๓ อัฐ ค่า ซอวริน ทอง คำ ถึง ๖ เหรียน ๑๒ เซนต

ข่าว โทรเลข นอก

การ จัด เลือก ตั้ง พวก ปฤกษา ราชการ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร์ เดือน แปด ขึ้น สิบสอง ค่ำ บัด นี้ เปน ที่ คาด คะเน ว่า ครั้น จะ เลือก ตั้ง เสร็จ แล้ว คง ออก ดัง นี้ ๚ะ

๏ พวก กอนเซอรวะติฟ ๓๒๐ นาย พวก ลิบิรัล ยุเนี่ยน อิศ ๗๗ นาย พวก แกลดซะโตน ๑๙๗ นาย พวก ปา เนลไอต ๘๖ นาย ฯะ

๏ มิศเตอร เตรวิลยัน แพ้ เข้า หา ได้ ตั้ง ขึ้น ไม่ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด ขึ้น สิบสาม ค่ำ พวก กอนเซอรวะติฟ ตั้ง ถึง ๒๙๒ นาย แล้ว พวก ยุเนี่ยน ลิบิรัล ถึง ๖๕ นาย แล้ว พวก แกลดซะโตน ถึง ๑๕๕ นาย แล้ว พวก บาเนลไอต ถึง ๗๗ นาย แล้ว ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน พุฒ เดือน แปด ขึ้น สิบสี่ ค่ำ พวก กอนเซอรวะติฟ ตั้ง ถึง ๒๙๗ นาย แล้ว พวก ยุเนี่ยน อิศ ลิบิ รัล ถึง ๗๐ นาย แล้ว พวก แกลดซะโตน ถึง ๑๖๓ นาย แล้ว พวก ปาเนลไอต ถึง ๗๘ นาย แล้ว ๚ะ

๏ ใน เมือง เบลแฟซด เกิด การ วิวาท กัน เปน สำคัญ

๏ กรุง ลันดัน วัน พฤหัศบดี เดือน แปด ขึ้น สิบห้า ค่ำ ได้ ตั้ง พวก กอนเซอรวะติฟ ๓๐๙ ๏ พวก ยุเนี่ยนอิศ ลิ บิรัล ๗๓ ๏ พวก แกลดซะโตน ๑๗๒ ๏ พวก ปาเนล ไอต ๘๑ ๚ะ

๏ โรม วัน พฤหัศบดี เดือน แปด ขึ้น สิบห้า ค่ำ ตาม คำ สัญญา ของ โปบ หัว น่า พวก บาตร หลวง แล คอเวิน แมนต จีน โปบ ได้ ตั้ง บาตร หลวง กาดินัล อัศลิอาดี เปน ผู้ รับ ทุระ แทน โปบ ใน เมือง จีน ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด แรม ค่ำ หนึ่ง ได้ ตั้ง พวก กอนเซอรวะติฟ ๓๑๓ ๏ พวก ยุเนี่ยนอิศ ลิบิรัล ๗๕ พวก แกลดซะโตน ๑๘๐ ๏ พวก ปาเนลไอต ๘๒ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน ศุกร เดือน แปด แรม สอง ค่ำ เปน ที่ เข้า ใจ กัน ว่า พวก แกบิเนต ตั้ง ใจ จะ ลา ราชการ แล้ว มินิศตรี อัน ประจบ เข้า กัน ที่ จะ ไม่ เปน ไป ได้ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน แปด แรม สาม ค่ำ การ ตั้ง พวก ปฤกษา ราชการ เสร็จ กัน แล้ว

๏ กรุง ลันดัน วัน อาทิตย เดือน แปด แรม สาม ค่ำ ลอด แกรนวิล ลา ออก จาก ราชการ จะ เปน คน นอก ราชการ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน จันทร เดือน แปด แรม สี่ ค่ำ ณวัน เสาร์ เมื่อ พวก แกบิเนต เกานซิล ชุมนุม นอก จาก ราช การ พวก มินิศตรี่ ตั้ง ใจ จะ ขอ ลา ออก จาก ราชการ ใน ทัน ใจ ๚ะ

๏ กรุง ลันดัน วัน อังคาร เดือน แปด แรม ห้า ค่ำ ใน แขวง เซาท เดอรบี มิศเตอร ตี แอม อีลี แพ้ พวก กอนเซอร วะติฟ คน หนึ่ง แล ใน แขวง เซาท ไตรโอน มิศเตอร วิล เลี่ยม โอไบรอัน แพ้ พวก ยุเนียนอิส คน หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ พระบรม ราชวัง บักอิงแฮม ปาเลศ ณวัน พุฒ เดือน เจ็ด แรม เจ็ด ค่ำ พวก ราชทูต ต่าง ประเทศ ถูก เชิญ คือ ราชทูต ญี่ปุ่น ทั้ง ภรรยา แมดัม แกวะซี่ ทั้ง เซกรีแตรี่ แล นาย สำหรับ ราชทูต นั้น ๏ ราชทูต จีน ทั้ง เซอร์ แฮลิเด แล เลดี มะกาตนี่ แล พวก เซกรี แตรี่ แล นาย สำหรับ ราชทูต นั้น ด้วย ๏ ราชทูต สยาม ทั้ง เฮยร์ รอยเอล ไฮ เนศ ปรินเซซ วระริทธิ์ ทั้ง มิศเตรศ เวอนี่ แล พวก เซกรี แตรี่ แล นาย สำหรับ ราชทูต นั้น ด้วย ๚ะ

๏ ณวัน พุฒ เดือน เก้า แรม ค่ำ จะ ครบ จำนวน สี่ ปี ตั้ง แต่ สยาม ไสมัย ได้ แรก ออก ใน คราว สี่ ปี นั้น เอไดเตอร ได้ มี ความ ปราถนา อย่าง เดียว คิด ทำ แต่ การ อัน จะ เปน คุณ แก่ คน ทั้งปวง แต่ จะ ทำ การ สยาม ไสมัย นั้น จะ ไม่ ตลอด ไป ได้ เพราะ หนังสือ สยาม ไสมัย นั้น ได้ ขาด ทุน มา ทุก ๆ ปี ทั้ง สี่ ปี เนือง กัน มา จึ่ง ต้อง ขอ เลิก ท่าน ทั้งหลาย ที่ ได้ ช่วย แต่ง เรื่อง ราว ต่าง ๆ ฝาก มา ให้ ลง นั้น ก็ ได้ อุด หนุน กำลัง เปน อัน มาก ท่าน เอไดเตอร ก็ มี ความ ขอบ ใจ ต่อ ท่าน ทั้งหลาย นั้น เปน อัน มาก ถึง เลิก มิ ได้ ทำ จดหมาย เหตุ ทั้ง อังกฤษ ทั้ง ไทย ต่อ ไป แล้ว โรง พิมพ์ ที่ บาง คอแหลม ยัง คง รับ จ้าง ตี พิมพ์ ทั้ง หนังสือ ฝรั่ง ทั้ง หนังสือ สยาม แล้ว แต่ ท่าน ทั้งหลาย ที่ เคย ชุบ เลี้ยง เจ้า ของ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม จะ จ้าง ให้ ตี ให้ ทำ ต่อ ไป นั้น ถึง ใน การ รับ จ้าง เช่น นี้ เจ้า ของ โรง พิมพ์ นั้น มี แต่ ความ ปราถนา จะ ทำ แต่ การ ซึ่ง จะ เปน คุณ แก่ แผ่นดิน บ้าน เมือง แล คน ทั้งปวง ด้วย แล้ว แต่ ท่าน ทั้งบ่วง จะ ช่วย บำรุง ใน การ เช่น นี้ ด้วย เทอญ ๚ะ

๏ ขอ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ๚ะ

แว่น ตา อย่าง ดี แว่น ตา อย่าง ดี แว่น ตา อย่าง ดี

แว่น ตา

๏ มิศเตอร์ ลอะเรนซ์ แต่ ห้าง ลอเวนซ์ แอน เมโย เปน หมอ ชำนาญ ใน การ ช่วย ตา ให้ เหน คือ ออฟธาลมิก ออปติเชียนซ์ ตั้ง ห้าง อยู่ ใน กรุง ลันดัน ใน เมือง กาล กัตตะ เมือง แรงคูน แล เมือง บอมเบ มา พัก แรม อยู่ ใน กรุง เทพ ฯ แล้ว จะ ไม่ อยู่ นาน เพื่อ จะ ช่วย คน อัน เหน ไม่ ถนัด ให้ ได้ แว่น ตา อัน ถูก ต้อง ช่วย ตา ได้ ตาม ตำรา ท่าน ทั้งหลาย อัน ต้อง พึ่ง วิชา ชำนาญ ของ หมอ เชิญ ไป หาฤา ปฤกษา ท่าน ที่ โอไรเอน เตล โฮเตล ทุก วัน กว่า ท่าน จะ กลับ ไป บ้าน ๚ะ

๏ การ ควร คน ทั่ว กัน จะ จำ ไว้ ว่า ๚ะ

๏ แว่น ตา ดี่ อัน ขัด ให้ ถูก ต้อง ตาม ตำรา จะ ช่วย การ เหน แล เปน พาหะนะ กำลัง แก่ ตา แต่ แก้ว อัน ไม่ ดี ฤๅ แก้ว ดี ถ้า ไม่ จัด เลือก ให้ ถูก ต้อง จะ ทำ ให้ ตา เสีย แล บาง ที ล้าง ผลาญ กำลัง ที่ จะ เหน ได้ ๚ะ

๏ แก้ว หิน สำหรับ แว่น ตา ของ มิศเตอร ลอเรนซ แอน เมโย เปน หิน อัน เลอียด หมด จด แจ่ม ใส่ เย็น ตา แล รักษา ทาง เหน ของ ตา ด้วย ๚ะ

๏ แปล มา จาก หนังสื้อ จดหมาย เหตุ จีน ชื่อ ลัดปอ ซึ่ง ตี พิมพ์ ที่ เมือง สิงฆโปร เปน คำ สรรเสิญ ของ พระยา อัศฎง แว่น ตา ของ มิศเตอร ลอเรนซ์ คน ชำนาญ ใน การ ช่วย ตา ซึ่ง มา แต่ ประเทศ ตวัน ตก ๚ะ

๏ คน ใช้ แว่น ตา หมาย จะ ช่วย รักษา ดวง เนตร ให้ เหน ของ ต่าง ๆ ให้ ชัด แจ่ม ใส การ นี้ ก็ มี คุณ แก่ มนุศย เปน อัน มาก คน ที่ เปน นักเรียน นักปราช ช่าง เขียน ช่าง แต่ง หนังสื้อ จำ ต้อง หา แว่น ตา อย่าง ดี มา ไว้ มา ใช้ ๚ะ

๏ ข้าพเจ้า เอง เคย ใช้ แว่น ตา มา ประมาณ สิบเจ็ด สิบแปด ปี มา แล้ว แล แว่น ที่ เคย ใช้ นั้น เปน ของ เลว แล ไม่ ควร กับ การ วิไสย คน แก่ มี ความ ปราถนา อยาก เลือก ใช้ แต่ แว่น ตา อัน แจ่ม ใส่ อัน เปน ประโยชน์ มี คุณ ด้วย บัด นี้ เปน เคราะห์ ดี มี หมอ ลอ เรนซ มา แต่ ประเทศ ตวัน ตก ชำนาญ ขัด แต่ง แว่น ตา ทุก ชนิด ฝี มือ ทำ แล แก้ว เปน อย่าง ดี ที่ สุด เมื่อ ท่าน ได้ จัด แว่น ตา เหล่า นี้ ให้ กับ ข้าพเจ้า ๆ จึ่ง ได้ รู้ ว่า แว่น ตา ของ ท่าน ดี เกิน แว่น ตา อื่น ๆ ไหน ๆ แล ใช้ ได้ การ ทุก อย่าง ๚ะ

๏ ท่าน ทั้งหลาย ที่ ต้อง อาไศรย ใช้ แว่น ตา จง รีบ ไป หา ท่าน ที่ โรง เลี้ยง แขก คือ โฮเตล ตะ ยุโรป ใน เมือง สิงฆโปร นี้ หมอ คน นี้ กำหนด การ ว่า จะ เข้า ไป ยัง กรุง เทพ ฯ ณวัน จันทร เดือน แปด ขึ้น สิบสอง ค่ำ ท่าน ทั้งปวง อัน ต้อง การ ซื้อ แว่น ตา นั้น จำ ต้อง รีบ ไป ซื้อ ถ้า เนิ่น ช้า ก็ จะ เสีย ไม่ ทัน การ เลย ข้าพเจ้า จีน เสง กงษี ห้าง กิมเจง แอนโก แจ้ง ความ มา ณวัน พฤหัสบดี เดือน หก ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี ที่ สิบสอง ข้าง จีน ตรง กัน กับ เดือน แปด ขึ้น ค่ำ หนึ่ง ปี จอ อัฐ ศก จุลศักราช ๑๒๔๘ ๚ะ

แบงกอก ฮอสปิตแตล

๏ แจ้ง ความ ให้ รู้ ทั่ว กัน ว่า เมื่อ สิบสี่ วัน ล่วง มา แล้ว มี คน ชาว กรุง สยาม สอง คน มา รักษา ตัว ที่ โรง หมอ ด้วย เปน การ เคราะห์ ร้าย ๚ะ

๏ มี เด็ก คน หนึ่ง อายุ ๕ ขวบ วิ่ง แล กระโดด เล่น ที่ ท้อง ร่อง แล้ว ลื่น ไถล ลง ที่ ริม ท้อง ร่อง ถูก กระเบื้อง แตก ที่ ปัก อยู่ กับ โคลน บาด เอา ที่ ท้อง น้อย เข้า ภุก ไส้ พุง ไหล รั่ว ออก มา ๚ะ

๏ แล้ว ได้ พา มา ที่ โรง หมอ สาม ชั่วโมง เมื่อ ถูก เจ็บ แล้ว แผล ยาว ประมาณ ๖ นิ้ว ฝรั่ง ภุก ถึง ๑ นิ้ว ฝรั่ง เจ็บ โดย ฉกรรจ์ หมอ จึ่ง ได้ จัด แจง ยัด เข้า ไป แล้ว เย็บ ที่ แผล นั้น เดี๋ยว นี้ เด็ก นั้น หาย สบาย ดี กลับ ไป อยู่ ที่ บ้าน เขา ได้ ๚ะ

๏ อีก เรื่อง หนึ่ง คน หนุ่ม อายุ ๒๒ ปี ควาย ชน เอา ที่ ริม โคน ขา เข้า ฉีก ตลอด เปน ทาง ไป แล เส้น เลือด สำคัญ นั้น เฉียด ถลาก เข้า ไป ปาก แผล อ้า แล เส้น นั้น เต้น กระตุก เมื่อ ขณะ หมอ ตรวจ ดู เขา ยัง รักษา อยู่ ที่ โรง หมอ เปน การ ค่อย ทุเลา เจ็บ ปวด นั้น ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด เกิด เหตุ ขึ้น อย่าง นี้ ฤๅ เปน บาด แผล แล โรค ต่าง ๆ ขอ เชิญ มา หา หมอ โดย เร็ว อย่า ช้า โรค นั้น จะ ได้ ระงับ เบา บาง จะ ไม่ ได้ เจ็บ ไป มาก แล ลำบาก ๚ะ

๏ ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อยาก จะ รู้ ความ เลียด ขอ เชิญ ท่าน มา หา มิศเตอร์ ดาวิน จะ ได้ ชี้ แจง แล ดู อาการ ที่ เปน โรค แล บาด แผล นั้น ๚ะ

เรือน แล ที่ สำหรับ เช่า

๏ ท่าน ทั้งปวง อัน อยาก เช่า บ้าน ฤา ที่ สำหรับ ปลูก เรือน ฤา ที่ สำหรับ จอด แพ ริม ฝั่ง แม่ น้ำ ฤา จะ ทำ ท่า เรือ จ้าง มา หา เอไดตอร เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไส่มย ก็ คง ได้ ความ ยิ่ง เลอียด ที่ เหล่า นี้ อยู่ ตาม แนว ถนน เจริญ กรุง ตาม ถนน ลง ท่า ตรง ข้าม คลอง ดาวขะนอง ถง แม่ น้ำ ฤา ออก ถนน ใหญ่ ได้ โดย สดวก ( จ ห ) ฯะ

๏ กำปั้น ไฟ เมล จะ ออก จาก ท่า นาย ห้าง โคติ ที่ กรุง ฯ ไป เมือง เพ็ชร์บุรี ทุก วัน เสาร์ เวลา บ่าย แล จะ กลับ ออก จาก บ้าน แหลม ทุก วัน อาทิตย เวลา กลาง คืน ฤา วัน จันทร์ เช้า แล้ว แต่ น้ำ จะ ออก ได้ ๚ะ

๏ ถ้า จะ ส่ง สินค้า ขา ไป ขา มา แล้ว แต่ จะ ตก ลง กัน กับ นาย ห้าง โคติ ฤา กัปตัน กำปั้น นั้น ๚ะ

๏ วัน อังคาร เวลา เที่ยง ทุก วัน จะ มี กำปั้น ไฟ เมล ลำ หนึ่ง ออก จาก ท่า ห้าง โคติ จะ ไป เมือง จันทบุรี ด้วย ฯะ

๏ แจ้ง ความ มา ณวัน พุฒ เดือน สาม ขึ้น สิบ สี่ ค่ำ จุล ศักราช ๑๒๔๗ ปี ระกา สัปตศก (จ ห) ๚ะ

คราว แรก ๑๐ บันทัด ฤา น้อย กว่า ๑๐ บันทัด ๗ บาท ๒ สลึง คราว แรก ทุก บันทัด เกิน ๑๐ บันทัด คิด เอา บันทัด ละ ๓ สลึง ถ้า จะ ลง กว่า หน หนึ่ง จะ เรียก เอา ครึ่ง ราคา ที่ ว่า มา แล้ว นั้น

แถว เท่า แถว น่า ใน แถว หนึ่ง จะ เรียก เอา ปี ละ ๒๐๐ บาท ซีก แถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๑๒๐ บาท เชี่ยวแถว จะ เรียก เอา ปี ละ ๘๐ บาท

๏ แจ้ง ความ ให้ ทาน ทั้งหลาย ทราบ ทั่ว กัน ว่า ต้น ทาง เดิน ไป ที่ ถนน สีลม ที่ ตึก คอน เวด เก่า มี ห้อง ที่ น่า ตึก เบ็ด สำหรับ รักษา คน เจ็บ ที่ เปน โรค ต่าง ต่าง ถ้า ท่าน ผู้ หนึ่ง ผู้ ใด อยาก จะ เข้า ไป ข้าง ใน รักษา เชิญ ถาม แล ไป ได้ ทุก ๆ เวลา เมื่อ ต้อง การ ยา ฤๅ จะ ให้ ดู โรค ที่ เจ้า พนักงาน หมอ อยู่ ที่ ตึก นั้น แล ค่า ธรรมเนียม ยา แล รักษา โรค จะ คิด เอา แต่ ราคา ภอ สมควร กับ คน ที่ มี อัน จะ กิน แต่ คน จน นั้น จะ ให้ ทาน ๚ะ

๏ จะ เปิด โรง ยา ทุก ๆ วัน ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง ๓ โมง เช้า ท่าน ที่ ไม่ อยาก จะ ให้ รักษา ที่ โรง ฮอส์บิตแตล ( คือ โรง ยา ) ให้ คน มา บอก อาการ ที่ เปน โรค แล ขอ ยา ก็ ได้ จะ คิด เอา ราคา กับ ท่าน ผู้ มี อัน จะ กิน ค่า ยา แล รักษา บ้าง เล็ก น้อย แต่ คน จน นั้น จะ ไม่ คิด เอา ให้ เปน ทาน ๚ะ

๏ จะ ปลูก ฝี ทุก ๆ วัน เสาร์ ขอ เชิญ ท่าน ผู้ อยาก ปลูก ฝี มา หา ตั้ง แต่ เวลา เช้า โมง ๑ จน ถึง เวลา ๓ โมง เช้า แล จะ คิด เอา คน หนึ่ง แต่ ราคา ส่อง สลึง เว้น แต่ คน จน จะ ไม่ คิด เอา เลย ๚ะ

๏ ถ้า อยาก จะ รู้ ความ เลอื่ยด ขอ เชิญ ท่าน มา หา มิศเตอร์ ดาวิน ผู้ เปน คน จัด แจง ดู แล ใน โรง ยา นี้ เถิด ( จ ห ) ๚ะ

๏ เปน ภาษา อังคริษ บอก วัน เดือน ฝรั่ง จีน ไทย บอก ให้ รู้ เลอืยด ว่า ดวง อาทิตย์ อยู่ เหนือ ฤๅ ใต้ กลาง โลกย ทุก วัน เท่าไร ตลอด ปี ให้ รู้ ว่า สูน ไล้ กลาง ดวง อา ทิตย์ ดู โต เล็ก เท่าไร ทุก วัน ให้ รู้ ว่า เวลา เที่ยง แล เวลา ตาม เงา แดด คลาด กัน วัน ละ เท่าไร ให้ รู้ ว่า เว ลา น้ำ ขึ้น น้ำ ลง ที่ กรุง เทพ ทุก วัน แจ้ง ให้ รู้ ถึง การ อื่น เปน อัน มาก อัน ควร คน ทั้งปวง จะ รู้ ถ้า ไม่ รู้ เขา จะ นินทา ว่า คน โง่ ประนินทิน นี้ ราคาถูก เล่ม ละ สี่ บาท เท่า นั้น เชิญ มา ซื้อ ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม มี ถึง เก้า เล่ม ถ้า ต้อง การ ได้ ตั้ง แต่ คริศ ศักราช ๑๘๗๗ ถึง ๑๘๘๖ ครบ เก้า ปี ( จ ห ) ๚ะ

๏ เจ้า ของ หนังสือ สยาม ไสมย มี ความ ปราถนา จะ ให้ ออก สอง อย่าง อย่าง หนึ่ง จะ ให้ ออก ทก วัน เว้น แต่ วัน อาทิตย อีก อย่าง หนึ่ง ให้ ออก เจด วัน ครั้ง หนึ่ง เสมอ มิ ให้ ขาด เมื่อ คน ทั้ง ปวง ตั้ง ใจ ซื้อ เปน อัน มาก คง สำ เร็จ การ คง ได้ อ่าน หนังสือ จดหมาย เหตุ ราคา ถูก ๆ ด้วย แล ตั้ง แต่ นี้ ไป จะ ออก จดหมาย เหตุ สยาม ไสมย นี้ เดือน ละ สี่ คราว ไป ก่อน ๚ะ

๏ สยาม ไสมย ที่ จะ ออก พลาง เดือน ละ ๔ หน นั้น จะ ขาย ปลีก ฉบับ ละ สลึง

๏ ถ้า รับ เอา ตลอด ปี แล้ว ใช้ เงิน ล่วง น่า ราคา ปี ละ หก บาท คือ ห้า สิบ สอง ฉบับ ถ้า มา รับ ไป จาก โรง พิมพ์ ถ้า จะ ให้ ส่ง ถึง บ้าน อาไศรย ไปรสนีย์ ต้อง เสีย ปี ละ หก บาท สาม สลึง สี่ อัฐ ๚ะ

๏ ค่า บอก ถึง คน เกิด คน ตาย ฤา ทิ้ง ห้าง ขาย ของ ถึง การ เลล้ง แล ของ ซึ่ง จะ ขาย นั้น ฤา บอก ความ ของ คน ซึ่ง จะ หา การ ฤา แจ้ง ความ ต้อง การ ของ ตัว จะ คิด ค่า ลง ตาม ว่า แล้ว นั้น ๚ะ

๏ ถ้า คน จะ เข้า กัน ซื้อ ถึง หก ฉบับ จะ คิด เอา แต่ ค่า ห้า ฉบับ คือ จะ ยก ให้ หนึ่ง ใน หก ๚ะ

๏ จดหมาย เหตุ นี้ เจ้า ของ จะ ส่ง แต่ เพียง เปน แห่ง ๆ ผู้ ซื้อ ต้อง ไป รับ ใน ตำบล ต่าง ๆ ซึ่ง จะ หมาย ไว้ นั้น

๏ ที่ บ้าน แม่ เปรม ที่ วัด เกาะ แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ แพ นาย เทพ ตรง ข้าม ปาก คลอง บางหลวง ที่ ขาย เครื่อง แก้ว แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ ตึก แม่ แพ ที่ สี่กัก เหนือ เสา ชิงช้า แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ ที่ โรง พิมพ์ บาง คอแหลม แห่ง หนึ่ง ๚ะ

๏ จะ ส่ง ทาง ไปรสนีย์ ถึง บ้าน ถ้า บ้าน อยู่ ใน เขตร ทาง ไปรสนีย์ นั้น แต่ ผู้ ซื้อ หนังสือ นี้ ต้อง เสีย เงิน ค่า หนังสือ ค่า ไปรสนีย เสร็จ ก่อน จึ่ง จะ ส่ง ทาง นั้น ได้ แต่ ต้อง บอก ชื่อ ตำ บล บ้าน ถนน แล คลอง นัมเบอ ที่ อยู่ นั้น ให้ แน่ ด้วย ฯะ

๏ เพราะ คน ที่ ซื้อ อ่าน นั้น มาก เจ้า ของ รับ ส่ง ทุก แห่ง ไม่ ได้ จะ ส่ง เปน แห่ง ๆ ไป พลาง ให้ ผู้ ซื้อ นั้น ไป รับ ทุก คราว ออก ณะ ตำบล อัน อยู่ ใกล้ เคียง บ้าน ผู้ ซื้อ นั้น เถิด หนังสือ นี้ จะ ออก ทุก วัน พุฒ ตลอด ปี เมื่อ จัด ส่ง ถึง ตำบล อื่น แล้ว จะ บอก ให้ รู้ ด้วย ฯะ

๏ หนังสือ ต่าง ๆ อัน มี ขาย ที่ โรง พิมพ์ บางคอแหลม ฯะ

๏ มี หนังสือ เปน เรื่อง พระเยซูศาสนา แล หนังสือ ต่าง ๆ สำหรับ สอน เด็ก ให้ อ่าน หนังสือ ไท แล หนังสือ อังกฤษ ออก มี หนังสือ สำหรับ สอน วิชา คิด เลข สอน ให้ รู้ ถึง ตำรา ดาว แล มี หนังสือ สำหรับ สอน ใจ ให้ รู้ ขนบ ธรรมเนียม จะ ได้ เปน คน เรียบ ร้อย แล จะ ได้ เปน คน แต่ง หนังสือ เปน เรื่อง ราว เปน บท กลอน หนังสือ อ่าน เล่น ก็ มี มาก หลาย อย่าง หนังสือ ต่าง ๆ นั้น คือ ฯะ

๏ ก ข ก กา ปถม ก กา ไท กา กับ สุนักข์ แล นกยาง กากี คำ ฉันท์ แล คำ กลอน กฤษนา สอน น้อง ขันธ วิภังค์ นี่ ตำรา ยา เกล็ด พระ คริษวงษ ตาม มัดธาย แล ตาม โยฮัน เปน เรื่อง ใน พระ คัมภีร์ พระ เยซู สาสนา จันทะ โครพ จินดามณี พระยาฉัททัน ซุยถัง ตำราดาว ตำรา คิด เลข อย่าง ใหม่ ทิพสังวาล นิราศ เกาะ จาน นิราศ เมือง แกลง นิราศ โคราช นิราศ ฉถาง นิราศ ชม ตลาด นิราศ วัด เจ้า ฟ้า นิราศ เดือน นิราศ พระ แท่น ดง รัง นิราศ ทวาราวดี นิราศ นรินทร์ นิราศ พระ บาท นิราศ พระ ปถม นิราศ เมือง เพ็ชร นิราศ อิเหนากับนิราศภูเขา ทอง นกกระ จาบ เบญมาศทอง ปถม มาดา อัง กฤษ บุจฉา แล วิสัชนา ใน ศาสนา แท้ จริง เพ็ชพงกุฏ พระยไภยมณี พระ สมุท ราชาธิราช มงคลทิปนี่ แปลเปน สุภาสิต สอน หญิง มายา สัตรี ลักษณวงษ สวัสดิ รักษา บัญญัติพระ ร่วง ภาลี สอน น้อง ลักษณ ภรรยา เจ็ด สถาน กฤษนา สอน น้อง ลักษณ บุตร สาม สถาน วงษสวรรค์ เสภา คือ ขุนช้าง ขุนแผน สิงหไกรภพ สังข ทอง คือ เจ้าเงาะ สิบ สอง เหลี่ยม สุภาสิต ต่าง ๆ คือ โลกนิตย ขงจู มงคลทิปนแปล สุภาสิต สอน หญิง แม่ ม่าย สอน ลูก สุภาสิต สอน เด็ก สุภาสิต พระร่วง สุภาสิต โคลง สมุท จะ หัด อังกฤษ อุณรุท อิเหนา รามเกียรติ พงษาวดาร ขุนหลวงหาวัด ถม อากาศ ทำนาย ฝัน ตราซูทอง คำ เตือน สติ พงษาวดาร บูราณ พระ สี่ เสาร อุไทย จดหมายเหตุ เมือง พม่า

๏ หนังสือ ภาษาสยาม ต่าง ๆ มี ขาย ที่ โรงพิมพ์ บางคอแหลม นี้ เมื่อ ขาย ปลีก มี ราคา ตี พิมพ์ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม ธรรมเนียม นั้น คือ ว่า ถ้า สมุดไทย เล่ม ๑ เปน อักษร พิมพ์ เล็ก คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ บาท ถ้า เปน อักษร พิมพ์ ใหญ่ คิด เอา ราคา เล่ม ละ สลึง เฟื้อง ถ้า รวม สี่ เล่ม ใบ ปก อ่อน เล่ม ละ หก สลึง ถ้า ใบ ปก แขง คิด ราคา ใบ ปก อีก เล่ม ละ บาท ถ้า ท่าน ทั้ง หลาย จะ ซื้อ หนังสือ ที่ ละ มาก ๆ จบ ทุก เรื่อง ที่ มี ใน โรง พิมพ ฤา ถ้า ลูกค้า วานิช จะ ซื้อ ที่ ละ มาก ๆ สำ หรับ จะ ตั้ง โรง ขาย หนังสือ จะ ลด ราคา ร้อย ยี่สิบ บาท จะ คิด เอา แต่ ร้อย บาท ถ้า ไม่ ถึง เพียง นี้ จะ จัด ว่า ซอ ปลีก กัน ก็ คง ขาย ตาม ราคา ปลีก อัน บอก ไว้ ใน หนังสือ ทุก ๆ เล่ม นั้น แล ถ้า จะ มา ซื้อ หนังสือ ที่ โรงพิมพ์ นี้ ต้อง ใช้ เงิน สด ขาย เชื่อ ไม่ ได้ ตั้ง แต่ นี้ ไป เปน อัน ขาด